༦. ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་ཝ་གྒོ

༡. ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ་སྶ་ཛྫ་ན་སུ་ཏྟཾ

༥༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཝེ་སཱ་ལིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, ནི་སཱི་ད་ནཾ. ཡེ་ན ཙཱ་པཱ་ལཾ [པཱ་ཝཱ་ལཾ (སྱཱ.)] ཙེ་ཏི་ཡཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཙཱ་པཱ་ལཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –

‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་སཱ་ལཱི; ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཨུ་དེ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ; ར་མ་ཎཱི་ཡཾ གོ་ཏ་མ་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ; ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ས་ཏྟ་མྦཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ; ར་མ་ཎཱི་ཡཾ བ་ཧུ་པུ་ཏྟཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ; ར་མ་ཎཱི་ཡཾ སཱ་ར་ནྡ་དཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ; ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཙཱ་པཱ་ལཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, སོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ( ) [(ཨཱ་ན་ནྡ) (ཀ.)] ཀ་པྤཾ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ’’ཏི.

ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ནི་མི་ཏྟེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ཨོ་བྷཱ་སེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ, ནཱ་ས་ཀྑི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ; ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙི – ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པྤཾ; ཏི་ཊྛ་ཏུ སུ་ག་ཏོ ཀ་པྤཾ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི, ཡ་ཐཱ ཏཾ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –

‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་སཱ་ལཱི; ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཨུ་དེ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ; ར་མ་ཎཱི་ཡཾ གོ་ཏ་མ་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ; ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ས་ཏྟ་མྦཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ; ར་མ་ཎཱི་ཡཾ བ་ཧུ་པུ་ཏྟཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ; ར་མ་ཎཱི་ཡཾ སཱ་ར་ནྡ་དཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ; ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཙཱ་པཱ་ལཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, སོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི.

ཨ་ཐ ཁོ མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ, ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡེ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ; པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ སུ་ག་ཏོ; པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ. བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ, པཱ་པི་མ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ མེ བྷི་ཀྑཱུ ན སཱ་ཝ་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ [ཝི་སཱ་ར་དཱ པ་ཏྟ་ཡོ་ག་ཁེ་མཱ (ཨ. ནི. ༨.༧༠), ཝི་སཱ་ར་ད་པྤ་ཏྟཱ ཡོ་ག་ཁེ་མཱ (སཱི. པཱི. ཀ.), ཝི་སཱ་ར་ད་པྤ་ཏྟཱ ཡོ་ག་ཁེ་མ་ཀཱ་མཱ (སྱཱ.)] བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ, ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ནྟི དེ་སེ་སྶ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟི ཝི་ཝ་རི་སྶ་ནྟི ཝི་བྷ་ཛི་སྶ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རི་སྶ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ [ས་ནྟི ཁོ པ་ན བྷ་ནྟེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི (སཱི. པཱི. སཾ. ནི. ༥.༨༢༢)] བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི དེ་སེ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་ནྟི ཝི་ཝ་ར་ནྟི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ; པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ སུ་ག་ཏོ; པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ.

‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ, པཱ་པི་མ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ མེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན སཱ་ཝི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ནྟི དེ་སེ་སྶ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟི ཝི་ཝ་རི་སྶ་ནྟི ཝི་བྷ་ཛི་སྶ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རི་སྶ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝི་ཀཱ ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི དེ་སེ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་ནྟི ཝི་ཝ་ར་ནྟི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ; པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ སུ་ག་ཏོ; པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ.

‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ, པཱ་པི་མ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ མེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ན སཱ་ཝ་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ནྟི དེ་སེ་སྶ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟི ཝི་ཝ་རི་སྶ་ནྟི ཝི་བྷ་ཛི་སྶ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རི་སྶ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི དེ་སེ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་ནྟི ཝི་ཝ་ར་ནྟི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ; པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ སུ་ག་ཏོ; པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ.

‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ, པཱ་པི་མ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ མེ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ན སཱ་ཝི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ནྟི དེ་སེ་སྶ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟི ཝི་ཝ་རི་སྶ་ནྟི ཝི་བྷ་ཛི་སྶ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རི་སྶ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝི་ཀཱ ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི དེ་སེ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་ནྟི ཝི་ཝ་ར་ནྟི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ; པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ སུ་ག་ཏོ; པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ.

‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ, པཱ་པི་མ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ མེ ཨི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ན ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཕཱི་ཏ་ཉྩ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏཾ ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏ’ནྟི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ [ཏ་ཡི་དཾ བྷ་ནྟེ (སཾ. ནི. ༥.༨༢༢)], བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཕཱི་ཏ་ཉྩ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏཾ ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏཾ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ; པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ སུ་ག་ཏོ; པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ག་ཝཱ མཱ་རཾ པཱ་པི་མ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཏྭཾ, པཱ་པི་མ, ཧོ་ཧི. ན ཙི་རཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་ཏོ ཏི་ཎྞཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཙཱ་པཱ་ལེ ཙེ་ཏི་ཡེ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛྫི. ཨོ་སྶ་ཊྛེ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི བྷིཾ་ས་ན་ཀོ ལོ་མ་ཧཾ་སོ, དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ཡོ [དེ་ཝ་དུ་དྲ་བྷི་ཡོ (ཀ.)] ཙ ཕ་ལིཾ་སུ.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཏུ་ལ་མ་ཏུ་ལ་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝཾ,

བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཝ་སྶ་ཛི མུ་ནི;

ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ,

ཨ་བྷི་ནྡི ཀ་ཝ་ཙ་མི་ཝ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ;

༢. ས་ཏྟ་ཛ་ཊི་ལ་སུ་ཏྟཾ

༥༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ཏྟ ཙ ཛ་ཊི་ལཱ, ས་ཏྟ ཙ ནི་ག་ཎྛཱ, ས་ཏྟ ཙ ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ, ས་ཏྟ ཙ ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀཱ, ས་ཏྟ ཙ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ, པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀ་ཙྪ་ན་ཁ་ལོ་མཱ ཁཱ་རི་ཝི་ཝི་དྷ་མཱ་དཱ་ཡ [ཁཱ་རཱི་ཝི་དྷ་མཱ་དཱ་ཡ (ཀ. སཾ. ནི. ༡.༡༢༢; དཱི. ནི. ༡.༢༨༠)] བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི.

ཨ་དྡ་སཱ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཏེ ས་ཏྟ ཙ ཛ་ཊི་ལེ, ས་ཏྟ ཙ ནི་ག་ཎྛེ, ས་ཏྟ ཙ ཨ་ཙེ་ལ་ཀེ, ས་ཏྟ ཙ ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀེ, ས་ཏྟ ཙ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ, པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀ་ཙྪ་ན་ཁ་ལོ་མེ ཁཱ་རི་ཝི་ཝི་དྷ་མཱ་དཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟེ. དི་སྭཱ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ [པ་ཋ་ཝི་ཡཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ནི་ཧ་ནྟྭཱ ཡེ་ན ཏེ ས་ཏྟ ཙ ཛ་ཊི་ལཱ, ས་ཏྟ ཙ ནི་ག་ཎྛཱ, ས་ཏྟ ཙ ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ, ས་ཏྟ ཙ ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀཱ, ས་ཏྟ ཙ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ, ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ནཱ་མཾ སཱ་ཝེ་སི – ‘‘རཱ་ཛཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ; རཱ་ཛཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ; རཱ་ཛཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཏེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཙ ཛ་ཊི་ལེ་སུ, ས་ཏྟ་སུ ཙ ནི་ག་ཎྛེ་སུ, ས་ཏྟ་སུ ཙ ཨ་ཙེ་ལ་ཀེ་སུ, ས་ཏྟ་སུ ཙ ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀེ་སུ, ས་ཏྟ་སུ ཙ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་སུ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡེ ཁོ [ཡེ ཙ ཁོ (སཱི.), ཡེ ཙ ཏེ (སྱཱ.), ཡེ ནུ ཀེ་ཙི ཁོ (པཱི.), ཡེ ཏེ (སཾ. ནི. ༡.༡༢༢), ཡེ ནུ ཁོ ཀེ་ཙི (?)] བྷ་ནྟེ, ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཏེ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ’’ཏི [ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཏི (སཱི. ཀ.), ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་ཏི (སྱཱ. པཱི.)].

‘‘དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཡཱ གི་ཧི་ནཱ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནཱ པུ་ཏྟ་ས་མྦཱ་དྷ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟེ་ན ཀཱ་སི་ཀ་ཙ་ནྡ་ནཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ནྟེ་ན མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ དྷཱ་ར་ཡ་ནྟེ་ན ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན – ཨི་མེ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ, ཨི་མེ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ཏི.

‘‘སཾ་ཝཱ་སེ་ན ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱི་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ན ཨི་ཏྟ་རཾ [ན ཨི་ཏྟ་རེ་ན (སྱཱ. སཱི. སྱཱ. ཨ་ཊྛ.)], མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ན. སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ན ཨི་ཏྟ་རཾ, མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ན. ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཙ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ན ཨི་ཏྟ་རཾ, མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ན. སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཉྙཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ ཙ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ན ཨི་ཏྟ་རཾ, མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ནཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ [སུ་བྷཱ་སི་ཏ་མི་དཾ (སཾ. ནི. ༡.༡༢༢)], བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཡཱ གི་ཧི་ནཱ པུ་ཏྟ་ས་མྦཱ་དྷ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟེ་ན ཀཱ་སི་ཀ་ཙ་ནྡ་ནཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ནྟེ་ན མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ དྷཱ་ར་ཡ་ནྟེ་ན ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན – ཨི་མེ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ, ཨི་མེ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ཏི. སཾ་ཝཱ་སེ་ན ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱི་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ…པེ… སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཉྙཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ ཙ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ན ཨི་ཏྟ་རཾ, མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ ནོ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱ, པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ ནོ དུ་པྤ་ཉྙེ་ནཱ’’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཏེ, བྷ་ནྟེ, མ་མ པུ་རི་སཱ ཙོ་རཱ [ཙ་རཱ (སཾ. ནི. ༡.༡༢༢)] ཨོ་ཙ་ར་ཀཱ ཛ་ན་པ་དཾ ཨོ་ཙ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་ཧི པ་ཋ་མཾ ཨོ་ཙི་ཎྞཾ ཨ་ཧཾ པ་ཙྪཱ ཨོ་སཱ་རི་སྶཱ་མི [ཨོ་ཏ་རི་སྶཱ་མི (སཱི. སྱཱ. པཱི.), ཨོ་ཡཱ་ཡི་སྶཱ་མི (སཱི. སྱཱ. ཨ་ཊྛ.), ཨོ་སཱ་པ་ཡི་སྶཱ་མི (སཾ. ནི. ༡.༡༢༢)]. ཨི་དཱ་ནི ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ནྷཱ་ཏཱ སུ་ཝི་ལི་ཏྟཱ ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ [ཙཱ་རི་ཡ་ནྟི (སྱཱ.)] ཏི.

‘‘ན ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻ ས་བྦ་ཏྠ, ནཱ་ཉྙ་སྶ པུ་རི་སོ སི་ཡཱ;

ནཱ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝེ་ཡྻ, དྷ་མྨེ་ན ན ཝ་ཎིཾ [ཝཱ་ཎིཾ (སཱི.), ཝ་ཎཱི (སྱཱ. པཱི.), ཝཱ་ཎི་ཛཾ (ཀ.)] ཙ་རེ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ;

༣. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༥༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ པ་ཧཱི་ནེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནེ་ཀེ ཙ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཏེ.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ [ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ (སཱི. ཀ.)] ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ པ་ཧཱི་ནེ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀེ ཙ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཏེ [ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ (སཱི. ཀ.)] ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཨ་ཧུ པུ་བྦེ ཏ་དཱ ནཱ་ཧུ, ནཱ་ཧུ པུ་བྦེ ཏ་དཱ ཨ་ཧུ;

ན ཙཱ་ཧུ ན ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ;

༤. པ་ཋ་མ་ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༥༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཁ་ནྟི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་རུ་ཙི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏཱ.

ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི.

ཏེ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི – ‘‘ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ; ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ་སུ. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –

‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཁ་ནྟི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་རུ་ཙི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏཱ.

‘‘ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི…པེ… ཏེ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི – ‘ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ; ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ’’’ ཏི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ནྡྷཱ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ; ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ན་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི – ‘ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ; ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ’’’ཏི.

‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མི་སྶཱ་ཡེ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ རཱ་ཛཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ ཏེ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ པུ་རི་སོ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ ཏེ ས་བྦེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ན སོ རཱ་ཛཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ས་ནྣི་པཱ་ཏི་ཏཱ ཁོ ཏེ, དེ་ཝ, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ’ཏི. ‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧ་ཏྠིཾ ད་སྶེ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ པུ་རི་སོ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧ་ཏྠིཾ ད་སྶེ་སི.

‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་སྶ སཱི་སཾ ད་སྶེ་སི – ‘ཨེ་དི་སོ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ, ཧ་ཏྠཱི’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་སྶ ཀ་ཎྞཾ ད་སྶེ་སི – ‘ཨེ་དི་སོ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ, ཧ་ཏྠཱི’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་སྶ ད་ནྟཾ ད་སྶེ་སི – ‘ཨེ་དི་སོ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ, ཧ་ཏྠཱི’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་སྶ སོ་ཎྜཾ ད་སྶེ་སི – ‘ཨེ་དི་སོ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ, ཧ་ཏྠཱི’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་སྶ ཀཱ་ཡཾ ད་སྶེ་སི – ‘ཨེ་དི་སོ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ, ཧ་ཏྠཱི’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་སྶ པཱ་དཾ ད་སྶེ་སི – ‘ཨེ་དི་སོ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ, ཧ་ཏྠཱི’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་སྶ ས་ཏྠིཾ [པི་ཊྛིཾ (སྱཱ.)] ད་སྶེ་སི – ‘ཨེ་དི་སོ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ, ཧ་ཏྠཱི’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་སྶ ན་ངྒུ་ཊྛཾ ད་སྶེ་སི – ‘ཨེ་དི་སོ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ, ཧ་ཏྠཱི’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་སྶ ཝཱ་ལ་དྷིཾ ད་སྶེ་སི – ‘ཨེ་དི་སོ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ, ཧ་ཏྠཱི’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ པུ་རི་སོ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧ་ཏྠིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཡེ་ན སོ རཱ་ཛཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘དི་ཊྛོ ཁོ ཏེ་ཧི, དེ་ཝ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ་ཧི ཧ་ཏྠཱི; ཡ་སྶ དཱ་ནི ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ རཱ་ཛཱ ཡེ་ན ཏེ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘དི་ཊྛོ ཝོ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ, ཧ་ཏྠཱི’ཏི? ‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝ, དི་ཊྛོ ནོ ཧ་ཏྠཱི’ཏི. ‘ཝ་དེ་ཐ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ, ཀཱི་དི་སོ ཧ་ཏྠཱི’ཏི?

‘‘ཡེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་སྶ སཱི་སཾ དི་ཊྛཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨེ་དི་སོ, དེ་ཝ, ཧ་ཏྠཱི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཀུ་མྦྷོ’ཏི.

‘‘ཡེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་སྶ ཀ་ཎྞོ དི་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨེ་དི་སོ, དེ་ཝ, ཧ་ཏྠཱི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སུ་པྤོ’ཏི.

‘‘ཡེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་སྶ ད་ནྟོ དི་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨེ་དི་སོ, དེ་ཝ, ཧ་ཏྠཱི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཁཱི་ལོ’ཏི.

‘‘ཡེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་སྶ སོ་ཎྜོ དི་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨེ་དི་སོ, དེ་ཝ, ཧ་ཏྠཱི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ན་ངྒ་ལཱི་སཱ’ཏི.

‘‘ཡེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་སྶ ཀཱ་ཡོ དི་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨེ་དི་སོ, དེ་ཝ, ཧ་ཏྠཱི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཀོ་ཊྛོ’ཏི.

‘‘ཡེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་སྶ པཱ་དོ དི་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨེ་དི་སོ, དེ་ཝ, ཧ་ཏྠཱི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐཱུ་ཎོ’ཏི.

‘‘ཡེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་སྶ ས་ཏྠི དི་ཊྛོ [པི་ཊྛི དི་ཊྚཱ (ཀ. སཱི. སྱཱ. པཱི.), ས་ཏྠི དི་ཊྛཱ (ཀ. སཱི.)] ཧོ་སི, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨེ་དི་སོ, དེ་ཝ, ཧ་ཏྠཱི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་དུ་ཀྑ་ལོ’ཏི.

‘‘ཡེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་སྶ ན་ངྒུ་ཊྛཾ དི་ཊྛཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨེ་དི་སོ, དེ་ཝ, ཧ་ཏྠཱི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མུ་ས་ལོ’ཏི.

‘‘ཡེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་སྶ ཝཱ་ལ་དྷི དི་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨེ་དི་སོ, དེ་ཝ, ཧ་ཏྠཱི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི’ཏི.

‘‘ཏེ ‘ཨེ་དི་སོ ཧ་ཏྠཱི, ནེ་དི་སོ ཧ་ཏྠཱི; ནེ་དི་སོ ཧ་ཏྠཱི, ཨེ་དི་སོ ཧ་ཏྠཱི’’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཊྛཱི་ཧི སཾ་སུ་མྦྷིཾ་སུ [སཾ་ཡུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ (ཀ. སཱི., སྱཱ. པཱི.)]. ཏེ་ན ཙ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ནྡྷཱ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ. ཏེ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཨ་ན་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ, དྷ་མྨཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི – ‘ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ; ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ’’’ཏི.

‘‘ཨི་མེ་སུ ཀི་ར ས་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ;

ཝི་གྒ་ཡ྄ཧ ནཾ ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ངྒ་ད་སྶི་ནོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ;

༥. དུ་ཏི་ཡ་ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༥༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཁ་ནྟི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་རུ་ཙི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏཱ.

ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཙ ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཙ [ས་སྶ་ཏོ ཨ་ས་སྶ་ཏོ (སཱི.)] ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ནེ་ཝ ས་སྶ་ཏོ ནཱ་ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏོ ཙ པ་རཾ་ཀ་ཏོ ཙ [ས་ཡཾ་ཀ་ཏོ པ་རཾ་ཀ་ཏོ (སཱི.)] ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རོ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རོ [ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རོ ཙ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རོ ཙ (སྱཱ. པཱི.)] ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་སྶ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་སྶ་ཏ་ཉྩ ཨ་ས་སྶ་ཏ་ཉྩ [ས་སྶ་ཏཾ ཨ་ས་སྶ་ཏཾ (སཱི.)] སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ནེ་ཝ ས་སྶ་ཏཾ ནཱ་ས་སྶ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ [ས་ཡཾ་ཀ་ཐཾ པ་རཾ་ཀ་ཏཾ (སཱི.)] སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི.

‘‘ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི…པེ… ཏེ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི – ‘ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ; ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ནྡྷཱ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ; ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཨ་ན་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ, དྷ་མྨཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི – ‘ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ; ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ’’’ཏི.

‘‘ཨི་མེ་སུ ཀི་ར ས་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ;

ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ཝི་སཱི་ད་ནྟི, ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ཏ་མོ་ག་དྷ’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ;

༦. ཏ་ཏི་ཡ་ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༥༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཁ་ནྟི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་རུ་ཙི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏཱ.

ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཙ ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ནེ་ཝ ས་སྶ་ཏོ ནཱ་ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏོ ཙ པ་རཾ་ཀ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རོ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རོ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་སྶ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་སྶ་ཏ་ཉྩ ཨ་ས་སྶ་ཏ་ཉྩ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ནེ་ཝ ས་སྶ་ཏཾ ནཱ་ས་སྶ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི.

‘‘ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི …པེ… ཏེ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི – ‘ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ; ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ནྡྷཱ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ. ཏེ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཨ་ན་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ, དྷ་མྨཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི – ‘ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ; ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་པ་སུ་ཏཱ་ཡཾ པ་ཛཱ, པ་རཾ་ཀཱ་རཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ;

ཨེ་ཏ་དེ་ཀེ ནཱ་བྦྷ་ཉྙཾ་སུ, ན ནཾ ས་ལླ་ནྟི ཨ་དྡ་སུཾ.

‘‘ཨེ་ཏ་ཉྩ ས་ལླཾ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ [པ་ཊི་ག་ཙྩ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་སྶ་ཏོ;

ཨ་ཧཾ ཀ་རོ་མཱི་ཏི ན ཏ་སྶ ཧོ་ཏི;

པ་རོ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ན ཏ་སྶ ཧོ་ཏི.

‘‘མཱ་ནུ་པེ་ཏཱ ཨ་ཡཾ པ་ཛཱ, མཱ་ན་ག་ནྠཱ མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་དྡྷཱ [མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ (སཱི.)];

དི་ཊྛཱི་སུ སཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ, སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ;

༧. སུ་བྷཱུ་ཏི་སུ་ཏྟཾ

༥༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སུ་བྷཱུ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ.

ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སུ་བྷཱུ་ཏིཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་མཱ་པ་ནྣཾ.

‘‘ཡ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཝི་དྷཱུ་པི་ཏཱ,

ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཱ ཨ་སེ་སཱ;

ཏཾ ས་ངྒ་མ་ཏི་ཙྩ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི,

ཙ་ཏུ་ཡོ་གཱ་ཏི་ག་ཏོ ན ཛཱ་ཏུ མེ་ཏཱི’’ཏི [ན ཛཱ་ཏི་མེ་ཏཱི་ཏི (སྱཱ. པཱི. ཨ་ཊྛ. པཱ་ཋ་ནྟ་རཾ)]. ས་ཏྟ་མཾ;

༨. ག་ཎི་ཀཱ་སུ་ཏྟཾ

༥༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ དྭེ པཱུ་གཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རི་སྶཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ སཱ་ར་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ; བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པཱ་ཎཱི་ཧི་པི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ལེ་ཌྜཱུ་ཧི་པི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ད་ཎྜེ་ཧི་པི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ས་ཏྠེ་ཧི་པི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཏེ ཏ་ཏྠ མ་ར་ཎ་མྤི ནི་ག་ཙྪ་ནྟི མ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི དུ་ཀྑཾ.

ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ་སུ. རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –

‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛ་ག་ཧེ དྭེ པཱུ་གཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རི་སྶཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ སཱ་ར་ཏྟཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ; བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པཱ་ཎཱི་ཧི་པི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ལེ་ཌྜཱུ་ཧི་པི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ད་ཎྜེ་ཧི་པི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ས་ཏྠེ་ཧི་པི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཏེ ཏ་ཏྠ མ་ར་ཎ་མྤི ནི་ག་ཙྪ་ནྟི མ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི དུ་ཀྑ’’ནྟི.

‘‘ཡ་ཉྩ པ་ཏྟཾ ཡ་ཉྩ པ་ཏྟ་བྦཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ ར་ཛཱ་ནུ་ཀི་ཎྞཾ, ཨཱ་ཏུ་ར་སྶཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ཏོ. ཡེ ཙ སི་ཀྑཱ་སཱ་རཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་རཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟོ. ཡེ ཙ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ – ‘ན་ཏྠི ཀཱ་མེ་སུ དོ་སོ’ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ. ཨི་ཙྩེ་ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟཱ ཀ་ཊ་སི་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ, ཀ་ཊ་སི་ཡོ དི་ཊྛིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ན་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨོ་ལཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀེ, ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཡེ ཙ ཁོ ཏེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཏྲ ཙ ནཱ་ཧེ་སུཾ, ཏེ་ན ཙ ནཱ་མ་ཉྙིཾ་སུ, ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. ཨུ་པཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི་སུ་ཏྟཾ

༥༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པེ་སུ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནེ་སུ.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨ་དྷི་པཱ་ཏ་ཀཱ ཏེ་སུ ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པེ་སུ ཨཱ་པཱ་ཏ་པ་རི་པཱ་ཏཾ ཨ་ན་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི [ན་ཏྠི སཱི་ཧ་ལ༹་པོ་ཏྠ་ཀེ], ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི [ན་ཏྠི སཱི་ཧ་ལ༹་པོ་ཏྠ་ཀེ]. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ཨ་དྷི་པཱ་ཏ་ཀེ ཏེ་སུ ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པེ་སུ ཨཱ་པཱ་ཏ་པ་རི་པཱ་ཏཾ ཨ་ན་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ, བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ, ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ.

‘‘ཨུ་པཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ན སཱ་ར་མེ་ནྟི,

ན་ཝཾ ན་ཝཾ བ་ནྡྷ་ནཾ བྲཱུ་ཧ་ཡ་ནྟི;

པ་ཏ་ནྟི པ་ཛྫོ་ཏ་མི་ཝཱ་དྷི་པཱ་ཏ་ཀཱ [… དྷི་པཱ་ཏཱ (སཱི. སྱཱ.)],

དི་ཊྛེ སུ་ཏེ ཨི་ཏི་ཧེ་ཀེ ནི་ཝི་ཊྛཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ;

༡༠. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི་སུ་ཏྟཾ

༦༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ལོ་ཀེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ས་ཀྐ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ག་རུ་ཀ་ཏཱ མཱ་ནི་ཏཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཨ་པ་ཙི་ཏཱ ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ས་ཀྐ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ག་རུ་ཀ་ཏཱ ཨ་མཱ་ནི་ཏཱ ཨ་པཱུ་ཛི་ཏཱ ཨ་ན་པ་ཙི་ཏཱ ན ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ཝ [བྷ་ག་ཝཱ ཙེ་ཝ (སྱཱ.)] དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཙཱ’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ལོ་ཀེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ས་ཀྐ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ག་རུ་ཀ་ཏཱ མཱ་ནི་ཏཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཨ་པ་ཙི་ཏཱ ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ས་ཀྐ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ག་རུ་ཀ་ཏཱ ཨ་མཱ་ནི་ཏཱ ཨ་པཱུ་ཛི་ཏཱ ཨ་ན་པ་ཙི་ཏཱ ན ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཝ [ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙེ་ཝ (སྱཱ.)] དཱ་ནི ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཙཱ’’ཏི.

‘‘ཨོ་བྷཱ་ས་ཏི ཏཱ་ཝ སོ ཀི་མི,

ཡཱ་ཝ ན ཨུ་ནྣ་མ་ཏེ [ཨུ་གྒ་མ་ཏི (སཱི.), ཨུ་ནྣ་མ་ཏི (སྱཱ.)] པ་བྷ་ངྐ་རོ;

(ས) [( ) ན་ཏྠི སཱི. སྱཱ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ] ཝེ་རོ་ཙ་ན་མྷི ཨུ་གྒ་ཏེ,

ཧ་ཏ་པྤ་བྷོ ཧོ་ཏི ན ཙཱ་པི བྷཱ་ས་ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ ཨོ་བྷཱ་སི་ཏ་མེ་ཝ ཏ་ཀྐི་ཀཱ་ནཾ [ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)],

ཡཱ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ལོ་ཀེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི;

ན ཏ་ཀྐི་ཀཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ན ཙཱ་པི སཱ་ཝ་ཀཱ,

དུ་དྡི་ཊྛཱི ན དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་རེ’’ཏི. ད་ས་མཾ;

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

ཨཱ་ཡུ་ཛ་ཊི་ལ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ, ཏ་ཡོ ཏི་ཏྠི་ཡཱ སུ་བྷཱུ་ཏི;

ག་ཎི་ཀཱ ཨུ་པཱ་ཏི ན་ཝ་མོ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ ཏེ ད་སཱ་ཏི.

ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་ཝ་གྒོ ཚ་ཊྛོ ནི་ཊྛི་ཏོ.