༨. སུ་ནྡ་རཱི་སུ་ཏྟཾ

༣༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ས་ཀྐ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ག་རུ་ཀ་ཏཱ ཨ་མཱ་ནི་ཏཱ ཨ་པཱུ་ཛི་ཏཱ ཨ་ན་པ་ཙི་ཏཱ ན ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ.

ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཡེ་ན སུ་ནྡ་རཱི པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སུ་ནྡ་རིཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨུ་སྶ་ཧ་སི ཏྭཾ, བྷ་གི་ནི, ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ཀྱཱ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཀ་རོ་མི? ཀིཾ མ་ཡཱ ན ས་ཀྐཱ [ཀིཾ མ་ཡཱ ས་ཀྐཱ (སྱཱ. པཱི.)] ཀཱ་ཏུཾ? ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི མེ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་གི་ནི, ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཁོ སུ་ནྡ་རཱི པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི.

ཡ་དཱ ཏེ ཨ་ཉྙིཾ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ – ‘‘ཝོ་དི་ཊྛཱ ཁོ སུ་ནྡ་རཱི པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ བ་ཧུ་ཛ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི [ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཨ་ཐ ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སྶ པ་རི་ཁཱ་ཀཱུ་པེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ [ནི་ཁ་ནི་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཡེ་ན རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སེ་ན་དིཾ ཀོ་ས་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཡཱ སཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་ནྡ་རཱི པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ; སཱ ནོ ན དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏྠ པ་ན ཏུ་མྷེ ཨཱ་ས་ངྐ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཝི་ཙི་ན་ཐཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ པ་རི་ཁཱ་ཀཱུ་པཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ར་ཐི་ཡཱ་ཡ ར་ཐི་ཡཾ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་ན སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་སུཾ –

‘‘པ་སྶ་ཐཱ་ཡྻཱ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ! ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ. ཨི་མེ ཧི ནཱ་མ དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་མ་ཙཱ་རི་ནོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ནོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི! ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ. ན་ཊྛཾ ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ན་ཊྛཾ ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ. ཀུ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཀུ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ? ཨ་པ་ག་ཏཱ ཨི་མེ སཱ་མ་ཉྙཱ, ཨ་པ་ག་ཏཱ ཨི་མེ བྲ་ཧྨ་ཉྙཱ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ པུ་རི་སོ པུ་རི་ས་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠིཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི!

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་ས་ནྟི ཝི་ཧེ་ས་ནྟི –

‘‘ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ. ཨི་མེ ཧི ནཱ་མ དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་མ་ཙཱ་རི་ནོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ནོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི! ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ. ན་ཊྛཾ ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ན་ཊྛཾ ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ. ཀུ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཀུ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ? ཨ་པ་ག་ཏཱ ཨི་མེ སཱ་མ་ཉྙཱ, ཨ་པ་ག་ཏཱ ཨི་མེ བྲ་ཧྨ་ཉྙཱ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ པུ་རི་སོ པུ་རི་ས་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠིཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི!

ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ་སུ. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –

‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་ས་ནྟི ཝི་ཧེ་ས་ནྟི – ‘ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ. ཨི་མེ ཧི ནཱ་མ དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་མ་ཙཱ་རི་ནོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ནོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི. ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ. ན་ཊྛཾ ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ན་ཊྛཾ ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ. ཀུ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཀུ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ? ཨ་པ་ག་ཏཱ ཨི་མེ སཱ་མ་ཉྙཱ, ཨ་པ་ག་ཏཱ ཨི་མེ བྲ་ཧྨ་ཉྙཱ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ པུ་རི་སོ པུ་རི་ས་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠིཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶ་ཏཱི’’’ཏི!

‘‘ནེ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡོ ཙི་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་སྶ་ཏི. ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་ས་ནྟི ཝི་ཧེ་ས་ནྟི, ཏེ ཏུ་མྷེ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཊི་ཙོ་དེ་ཐ –

‘‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏི,

ཡོ ཝཱ་པི [ཡོ ཙཱ་པི (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཀ་ཏྭཱ ན ཀ་རོ་མི ཙཱ་ཧ;

ཨུ་བྷོ་པི ཏེ པེ་ཙྩ ས་མཱ བྷ་ཝ་ནྟི,

ནི་ཧཱི་ན་ཀ་མྨཱ མ་ནུ་ཛཱ པ་ར་ཏྠཱ’’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཡེ མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་ས་ནྟི ཝི་ཧེ་ས་ནྟི ཏེ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཊི་ཙོ་དེ་ནྟི –

‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏི,

ཡོ ཝཱ་པི ཀ་ཏྭཱ ན ཀ་རོ་མི་ཙཱ་ཧ;

ཨུ་བྷོ་པི ཏེ པེ་ཙྩ ས་མཱ བྷ་ཝ་ནྟི,

ནི་ཧཱི་ན་ཀ་མྨཱ མ་ནུ་ཛཱ པ་ར་ཏྠཱ’’ཏི.

མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ. ན་ཡི་མེ་ཧི ཀ་ཏཾ. ས་པ་ནྟི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. ནེ་ཝ སོ ས་དྡོ ཙི་རཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.

ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –

‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘ནེ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡོ ཙི་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ སོ, བྷ་ནྟེ, ས་དྡོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཏུ་ད་ནྟི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཛ་ནཱ ཨ་ས་ཉྙ་ཏཱ,

ས་རེ་ཧི ས་ངྒཱ་མ་ག་ཏཾ་ཝ ཀུ་ཉྫ་རཾ;

སུ་ཏྭཱ་ན ཝཱ་ཀྱཾ ཕ་རུ་སཾ ཨུ་དཱི་རི་ཏཾ,

ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཡེ བྷི་ཀྑུ ཨ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ;