༤. མེ་གྷི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. མེ་གྷི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༣༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙཱ་ལི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཙཱ་ལི་ཀེ པ་བྦ་ཏེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཛ་ནྟུ་གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཏྭཾ, མེ་གྷི་ཡ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཛ་ནྟུ་གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཛ་ནྟུ་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན ཀི་མི་ཀཱ་ལཱ༹་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. [ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ (ས་བྦ་ཏྠ) ཨ. ནི. ༩.༣ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ [ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ (ས་བྦ་ཏྠ) ཨ. ནི. ༩.༣ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཀི་མི་ཀཱ་ལཱ༹་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཛ་ངྒྷཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ [ཛ་ངྒྷ་ཝི་ཧཱ་རཾ (ཀ.)] ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནོ [ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་དྡ་སཱ ཁོ (སཱི. སྱཱ. པཱི.), ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་དྡ་ས (ཀ.)] ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ མ་ནུ་ཉྙཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཏི་དཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ མ་ནུ་ཉྙཾ [ཨི་དཾ པ་དཾ ཝི་དེ་ས་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན་ཏྠི, ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རེ་པི] ར་མ་ཎཱི་ཡཾ. ཨ་ལཾ ཝ་ཏི་དཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ. ས་ཙེ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཛ་ནྟུ་གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ. ཛ་ནྟུ་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན ཀི་མི་ཀཱ་ལཱ༹་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ [ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ (ས་བྦ་ཏྠ)]. ཨ་དྡ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ [ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ (ས་བྦ་ཏྠ)], ཀི་མི་ཀཱ་ལཱ༹་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཛ་ངྒྷཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནོ [ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་དྡ་སཾ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ མ་ནུ་ཉྙཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ. དི་སྭཱ་ན མེ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཏི་དཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ མ་ནུ་ཉྙཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ. ཨ་ལཾ ཝ་ཏི་དཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ. ས་ཙེ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’ཏི. ས་ཙེ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི [ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ (ཨ. ནི. ༩.༣)], ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ ཏཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མེ་གྷི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏཱ་ཝ, མེ་གྷི་ཡ, ཨེ་ཀ་ཀ་མྷི [ཨེ་ཀ་ཀ་མྷཱ (སཱི. པཱི.), ཨེ་ཀ་ཀོ་མྷི (སྱཱ.)] ཏཱ་ཝ, ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ, བྷ་ནྟེ, ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི [ཨུ་ཏྟ་རིཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡོ. མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠི ཀ་ཏ་སྶ པ་ཏི་ཙ་ཡོ. ས་ཙེ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ ཏཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མེ་གྷི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏཱ་ཝ, མེ་གྷི་ཡ, ཨེ་ཀ་ཀ་མྷི ཏཱ་ཝ, ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ, བྷ་ནྟེ, ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡོ. མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠི ཀ་ཏ་སྶ པ་ཏི་ཙ་ཡོ. ས་ཙེ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ ཏཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཁོ, མེ་གྷི་ཡ, ཝ་ད་མཱ་ནཾ ཀི་ནྟི ཝ་དེ་ཡྻཱ་མ? ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཏྭཾ, མེ་གྷི་ཡ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཏཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ [ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ག་ཧེ་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མེ་གྷི་ཡ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏ་ཡོ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ [ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཏི (སཱི. པཱི. ཀ.)].
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མེ་གྷི་ཡ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ བྷོ! ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ ཝ་ཏ་མྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ཨ་ཐ ཙ པ་ནི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི པཱ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཨ་ནྭཱ་ས་ཏྟཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན’’.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མེ་གྷི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྨིཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏ་ཡོ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ! ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ ཝ་ཏ་མྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ཨ་ཐ ཙ པ་ནི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི པཱ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཨ་ནྭཱ་ས་ཏྟཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན’’’.
‘‘ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ, མེ་གྷི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ པ་རི་པཱ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ?
‘‘ཨི་དྷ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ, མེ་གྷི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ དྷ་མྨོ པ་རི་པཱ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ, མེ་གྷི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ དྷ་མྨོ པ་རི་པཱ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ, ས་ནྟུ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ, པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ, ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ, སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ, ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ, པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི. ཨ་པ་རི་པཱ་ཀཱ་ཡ, མེ་གྷི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ དྷ་མྨོ པ་རི་པཱ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ [ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ (སྱཱ.)], ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ, མེ་གྷི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ དྷ་མྨོ པ་རི་པཱ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ, མེ་གྷི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ དྷ་མྨོ པ་རི་པཱ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ, མེ་གྷི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ པ་རི་པཱ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ ཡཾ སཱི་ལ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི, ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑི་སྶ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ ཡཾ ཡཱ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ, ས་ནྟུ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ, པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ, ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ, སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ, ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ, པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ ཡཾ པ་ཉྙ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ.
‘‘ཏེ་ན ཙ པ་ན, མེ་གྷི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཨུ་ཏྟ་རི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ – ཨ་སུ་བྷཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, མེ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཝི་ཏ་ཀྐུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡ, ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙི་ནོ ཧི, མེ་གྷི་ཡ, ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཁུ་དྡཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ སུ་ཁུ་མཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ,
ཨ་ནུ་ག་ཏཱ [ཨ་ནུ་གྒ་ཏཱ (སཱི. ཀ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པཱ་ཋ་ནྟ་རཾ)] མ་ན་སོ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝཱ [ཨུ་བྦི་ལཱ་པཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)];
ཨེ་ཏེ ཨ་ཝི་དྭཱ མ་ན་སོ ཝི་ཏ་ཀྐེ,
ཧུ་རཱ ཧུ་རཾ དྷཱ་ཝ་ཏི བྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟོ.
‘‘ཨེ་ཏེ ཙ ཝི་དྭཱ མ་ན་སོ ཝི་ཏ་ཀྐེ,
ཨཱ་ཏཱ་པི་ཡོ སཾ་ཝ་ར་ཏཱི ས་ཏཱི་མཱ;
ཨ་ནུ་ག་ཏེ མ་ན་སོ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝེ,
ཨ་སེ་ས་མེ་ཏེ པ་ཛ་ཧཱ་སི བུ་དྡྷོ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ;
༢. ཨུ་དྡྷ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༣༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ མ་ལླཱ་ནཾ སཱ་ལ་ཝ་ནེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ར་ཉྙ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨུ་དྡྷ་ཏཱ ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཙ་པ་ལཱ མུ་ཁ་རཱ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ར་ཉྙ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨུ་དྡྷ་ཏེ ཨུ་ནྣ་ལེ༹ ཙ་པ་ལེ མུ་ཁ་རེ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙེ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནེ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟེ པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡེ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན [ཙི་ཏྟེ་ན (ནེ་ཏྟི་ཡཾ)], མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཧ་ཏེ་ན [མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ན (བ་ཧཱུ་སུ)] ཙ;
ཐི་ན་མི་དྡྷཱ [ཐཱི་ན་མི་དྡྷཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྷི་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཝ་སཾ མཱ་ར་སྶ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ ར་ཀྑི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་གོ་ཙ་རོ;
ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ, ཉ་ཏྭཱ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ;
ཐཱི་ན་མི་དྡྷཱ་བྷི་བྷཱུ བྷི་ཀྑུ, ས་བྦཱ དུ་གྒ་ཏི་ཡོ ཛ་ཧེ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ;
༣. གོ་པཱ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༣༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཏཾ གོ་པཱ་ལ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི [ས་མཱ་དཱ་པེ་སི (?)] ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ [ས་མཱ་དི་པི་ཏོ (?)] ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ སོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀེ ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཨ་པྤོ་ད་ཀ་པཱ་ཡ་སཾ [ཨ་པྤོ་ད་ཀ་པཱ་ཡཱ་སཾ (ས་བྦ་ཏྠ)] པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཉྩ ས་པྤིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཡེ་ན ཏ་སྶ གོ་པཱ་ལ་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ སོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨ་པྤོ་ད་ཀ་པཱ་ཡ་སེ་ན [ཨ་པྤོ་ད་ཀ་པཱ་ཡཱ་སེ་ན ཙ (སྱཱ. པཱི.)] ན་ཝེ་ན ཙ ས་པྤི་ནཱ ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ནཱི་ཙཾ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཏཾ གོ་པཱ་ལ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཾ གོ་པཱ་ལ་ཀཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཡེ་ན, བྷ་ནྟེ, གོ་པཱ་ལ་ཀེ་ན ཨ་ཛྫ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་པྤོ་ད་ཀ་པཱ་ཡ་སེ་ན ན་ཝེ་ན ཙ ས་པྤི་ནཱ ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤི་ཏོ ས་མྤ་ཝཱ་རི་ཏོ སོ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན པུ་རི་སེ་ན སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཏོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘དི་སོ དི་སཾ ཡཾ ཏཾ ཀ་ཡི་རཱ, ཝེ་རཱི ཝཱ པ་ན ཝེ་རི་ནཾ;
མི་ཙྪཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, པཱ་པི་ཡོ ནཾ ཏ་ཏོ ཀ་རེ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ;
༤. ཡ་ཀྑ་པ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༣༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཛུ་ཎྷཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ན་ཝོ་རོ་པི་ཏེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན དྭེ ཡ་ཀྑཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཾ དི་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཁོ ཏེ ཡ་ཀྑཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཛུ་ཎྷཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ན་ཝོ་རོ་པི་ཏེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣཾ. དི་སྭཱ་ན ཨེ་ཀོ ཡ་ཀྑོ དུ་ཏི་ཡཾ ཡ་ཀྑཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, ས་མྨ, ཨི་མ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ སཱི་སེ པ་ཧཱ་རཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, སོ ཡ་ཀྑོ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ལཾ, ས་མྨ, མཱ ས་མ་ཎཾ ཨཱ་སཱ་དེ་སི. ཨུ་ལཱ༹་རོ སོ, ས་མྨ, ས་མ་ཎོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ ཡ་ཀྑོ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, ས་མྨ, ཨི་མ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ སཱི་སེ པ་ཧཱ་རཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ ཡ་ཀྑོ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ལཾ, ས་མྨ, མཱ ས་མ་ཎཾ ཨཱ་སཱ་དེ་སི. ཨུ་ལཱ༹་རོ སོ, ས་མྨ, ས་མ་ཎོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ ཡ་ཀྑོ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, ས་མྨ, ཨི་མ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ སཱི་སེ པ་ཧཱ་རཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ ཡ་ཀྑོ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ལཾ, ས་མྨ, མཱ ས་མ་ཎཾ ཨཱ་སཱ་དེ་སི. ཨུ་ལཱ༹་རོ སོ, ས་མྨ, ས་མ་ཎོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ ཡ་ཀྑོ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ སཱི་སེ པ་ཧཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཱ་ཝ མ་ཧཱ པ་ཧཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་པི ཏེ་ན པ་ཧཱ་རེ་ན ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ ནཱ་གཾ ཨོ་སཱ་དེ་ཡྻ, མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཾ པ་དཱ་ལེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཙ པ་ན སོ ཡ་ཀྑོ ‘ཌ་ཡ྄ཧཱ་མི ཌ་ཡ྄ཧཱ་མཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཾ ཨ་པ་ཏཱ་སི [ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སི (ཀ. སཱི.)].
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཏེ་ན ཡ་ཀྑེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ སཱི་སེ པ་ཧཱ་རཾ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ. དི་སྭཱ ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ན ཀི་ཉྩི དུ་ཀྑ’’ནྟི? ‘‘ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན; ཨ་པི ཙ མེ སཱི་སཾ ཐོ་ཀཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ! ཡཱ་ཝ [ཡཾ ཏྭཾ (སཱི. ཀ.), ཡཾ (སྱཱ.)] མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ! ཨི་དྷ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཡ་ཀྑོ སཱི་སེ པ་ཧཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཱ་ཝ མ་ཧཱ པ་ཧཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་པི ཏེ་ན པ་ཧཱ་རེ་ན ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ ནཱ་གཾ ཨོ་སཱ་དེ་ཡྻ, མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཾ པ་དཱ་ལེ་ཡྻ, ཨ་ཐ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན; ཨ་པི ཙ མེ སཱི་སཾ ཐོ་ཀཾ དུ་ཀྑ’’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན! ཡཱ་ཝ [ཡཾ (སྱཱ.)] མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཡ་ཀྑ་མྤི པ་སྶི་སྶ་ཏི! མ་ཡཾ པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀ་མྤི ན པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཨ་སྶོ་སི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ་ནཾ ཨི་མཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཡ་སྶ སེ་ལཱུ་པ་མཾ ཙི་ཏྟཾ, ཋི་ཏཾ ནཱ་ནུ་པ་ཀ་མྤ་ཏི;
ཝི་ར་ཏྟཾ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ, ཀོ་པ་ནེ་ཡྻེ ན ཀུ་པྤ་ཏི;
ཡ་སྶེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཀུ་ཏོ ཏཾ དུ་ཀྑ་མེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ;
༥. ནཱ་ག་སུ་ཏྟཾ
༣༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཱི་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི རཱ་ཛཱུ་ཧི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. ཨཱ་ཀི་ཎྞོ དུ་ཀྑཾ ན ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་རཱ་མི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཱི་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི རཱ་ཛཱུ་ཧི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. ཨཱ་ཀི་ཎྞོ དུ་ཀྑཾ ན ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཀོ ག་ཎ་སྨཱ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཀོ་ས་མྦིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ སཱ་མཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ ཡེ་ན པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ བྷ་དྡ་སཱ་ལ་མཱུ་ལེ.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཧ་ཏྠཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ་བྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་ཙྪཱ་པེ་ཧི. ཚི་ནྣ་གྒཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་ད་ཏི, ཨོ་བྷ་གྒོ་བྷ་གྒ་ཉྩ་སྶ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ཨཱ་ཝི་ལཱ་ནི ཙ པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི པི་ཝ་ཏི, ཨོ་གཱ་ཧཱ ཙ་སྶ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནི་ཡོ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨཱ་ཀི་ཎྞོ དུ་ཀྑཾ ན ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཧ་ཏྠཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ་བྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་ཙྪཱ་པེ་ཧི, ཚི་ནྣ་གྒཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་དཱ་མི, ཨོ་བྷ་གྒོ་བྷ་གྒ་ཉྩ མེ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ཨཱ་ཝི་ལཱ་ནི ཙ པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི པི་ཝཱ་མི, ཨོ་གཱ་ཧཱ ཙ མེ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནི་ཡོ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨཱ་ཀི་ཎྞོ དུ་ཀྑཾ ན ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཀོ ག་ཎ་སྨཱ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཡཱུ་ཐཱ ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ཡེ་ན པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ བྷ་དྡ་སཱ་ལ་མཱུ་ལཾ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ [ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྲ སུ་དཾ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)] སོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏཾ པ་དེ་སཾ [ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏ་ཉྩ ཀ་རོ་ཏི, སོ་ཎྜཱ་ཡ (བ་ཧཱུ་སུ)] ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ་ཎྜཱ་ཡ ཙ [ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏ་ཉྩ ཀ་རོ་ཏི, སོ་ཎྜཱ་ཡ (བ་ཧཱུ་སུ)] བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི [ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)].
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧཱ་སིཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཱི་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི རཱ་ཛཱུ་ཧི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི, ཨཱ་ཀི་ཎྞོ དུ་ཀྑཾ ན ཕཱ་སུ ཝི་ཧཱ་སིཾ. སོ་མྷི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་རཱ་མི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི རཱ་ཛཱུ་ཧི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི, ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞོ སུ་ཁཾ ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ་པི ཁོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ པུ་བྦེ ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧཱ་སིཾ ཧ་ཏྠཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ་བྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་ཙྪཱ་པེ་ཧི, ཚི་ནྣ་གྒཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་དིཾ, ཨོ་བྷ་གྒོ་བྷ་གྒ་ཉྩ མེ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ཁཱ་དིཾ་སུ, ཨཱ་ཝི་ལཱ་ནི ཙ པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཨ་པཱ་ཡིཾ, ཨོ་གཱ་ཧཱ ཙ མེ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནི་ཡོ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ཨ་ག་མཾ་སུ, ཨཱ་ཀི་ཎྞོ དུ་ཀྑཾ ན ཕཱ་སུ ཝི་ཧཱ་སིཾ. སོ་མྷི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཧ་ཏྠཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ་བྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་ཙྪཱ་པེ་ཧི, ཨ་ཙྪི་ནྣ་གྒཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་དཱ་མི, ཨོ་བྷ་གྒོ་བྷ་གྒ་ཉྩ མེ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ན ཁཱ་ད་ནྟི, ཨ་ནཱ་ཝི་ལཱ་ནི ཙ པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི པི་ཝཱ་མི, ཨོ་གཱ་ཧཱ ཙ མེ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནི་ཡོ ན ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞོ སུ་ཁཾ ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཙ ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨེ་ཏཾ [ཨེ་ཝཾ (ཀ.)] ནཱ་ག་སྶ ནཱ་གེ་ན, ཨཱི་སཱ་ད་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནོ;
ས་མེ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟེ་ན, ཡ་དེ་ཀོ ར་མ་ཏཱི མ་ནོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ;
༦. པི་ཎྜོ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༣༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ ཨ་པྤི་ཙྪོ ས་ནྟུ་ཊྛོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ [ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་རི་ཡོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཾ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀཾ ཨ་པྤི་ཙྪཾ ས་ནྟུ་ཊྛཾ པ་ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཨ་སཾ་ས་ཊྛཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ དྷུ་ཏ་ཝཱ་དཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨ་ནཱུ་པ་ཝཱ་དོ ཨ་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ [ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་པ་གྷཱ་ཏོ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)], པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཙ སཾ་ཝ་རོ;
མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཙ བྷ་ཏྟ་སྨིཾ, པ་ནྟ་ཉྩ ས་ཡ་ནཱ་ས་ནཾ;
ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཙ ཨཱ་ཡོ་གོ, ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ;
༧. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༣༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཨ་པྤི་ཙྪོ ས་ནྟུ་ཊྛོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཨ་པྤི་ཙྪཾ ས་ནྟུ་ཊྛཾ པ་ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཨ་སཾ་ས་ཊྛཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོ,
མུ་ནི་ནོ མོ་ན་པ་ཐེ་སུ སི་ཀྑ་ཏོ;
སོ་ཀཱ ན བྷ་ཝ་ནྟི ཏཱ་དི་ནོ,
ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ ས་དཱ ས་ཏཱི་མ་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ;
༨. སུ་ནྡ་རཱི་སུ་ཏྟཾ
༣༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ས་ཀྐ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ག་རུ་ཀ་ཏཱ ཨ་མཱ་ནི་ཏཱ ཨ་པཱུ་ཛི་ཏཱ ཨ་ན་པ་ཙི་ཏཱ ན ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཡེ་ན སུ་ནྡ་རཱི པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སུ་ནྡ་རིཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨུ་སྶ་ཧ་སི ཏྭཾ, བྷ་གི་ནི, ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ཀྱཱ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཀ་རོ་མི? ཀིཾ མ་ཡཱ ན ས་ཀྐཱ [ཀིཾ མ་ཡཱ ས་ཀྐཱ (སྱཱ. པཱི.)] ཀཱ་ཏུཾ? ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི མེ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི.
‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་གི་ནི, ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཁོ སུ་ནྡ་རཱི པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཡ་དཱ ཏེ ཨ་ཉྙིཾ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ – ‘‘ཝོ་དི་ཊྛཱ ཁོ སུ་ནྡ་རཱི པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ བ་ཧུ་ཛ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི [ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཨ་ཐ ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སྶ པ་རི་ཁཱ་ཀཱུ་པེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ [ནི་ཁ་ནི་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཡེ་ན རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སེ་ན་དིཾ ཀོ་ས་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཡཱ སཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་ནྡ་རཱི པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ; སཱ ནོ ན དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏྠ པ་ན ཏུ་མྷེ ཨཱ་ས་ངྐ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཝི་ཙི་ན་ཐཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ པ་རི་ཁཱ་ཀཱུ་པཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ར་ཐི་ཡཱ་ཡ ར་ཐི་ཡཾ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་ན སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་སུཾ –
‘‘པ་སྶ་ཐཱ་ཡྻཱ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ! ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ. ཨི་མེ ཧི ནཱ་མ དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་མ་ཙཱ་རི་ནོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ནོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི! ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ. ན་ཊྛཾ ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ན་ཊྛཾ ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ. ཀུ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཀུ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ? ཨ་པ་ག་ཏཱ ཨི་མེ སཱ་མ་ཉྙཱ, ཨ་པ་ག་ཏཱ ཨི་མེ བྲ་ཧྨ་ཉྙཱ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ པུ་རི་སོ པུ་རི་ས་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠིཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི!
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་ས་ནྟི ཝི་ཧེ་ས་ནྟི –
‘‘ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ. ཨི་མེ ཧི ནཱ་མ དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་མ་ཙཱ་རི་ནོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ནོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི! ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ. ན་ཊྛཾ ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ན་ཊྛཾ ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ. ཀུ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཀུ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ? ཨ་པ་ག་ཏཱ ཨི་མེ སཱ་མ་ཉྙཱ, ཨ་པ་ག་ཏཱ ཨི་མེ བྲ་ཧྨ་ཉྙཱ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ པུ་རི་སོ པུ་རི་ས་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠིཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི!
ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ་སུ. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –
‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་ས་ནྟི ཝི་ཧེ་ས་ནྟི – ‘ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ. ཨི་མེ ཧི ནཱ་མ དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་མ་ཙཱ་རི་ནོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ནོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི. ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ན་ཏྠི ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ. ན་ཊྛཾ ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ན་ཊྛཾ ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ. ཀུ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཀུ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ? ཨ་པ་ག་ཏཱ ཨི་མེ སཱ་མ་ཉྙཱ, ཨ་པ་ག་ཏཱ ཨི་མེ བྲ་ཧྨ་ཉྙཱ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ པུ་རི་སོ པུ་རི་ས་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠིཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶ་ཏཱི’’’ཏི!
‘‘ནེ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡོ ཙི་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་སྶ་ཏི. ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་ས་ནྟི ཝི་ཧེ་ས་ནྟི, ཏེ ཏུ་མྷེ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཊི་ཙོ་དེ་ཐ –
‘‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏི,
ཡོ ཝཱ་པི [ཡོ ཙཱ་པི (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཀ་ཏྭཱ ན ཀ་རོ་མི ཙཱ་ཧ;
ཨུ་བྷོ་པི ཏེ པེ་ཙྩ ས་མཱ བྷ་ཝ་ནྟི,
ནི་ཧཱི་ན་ཀ་མྨཱ མ་ནུ་ཛཱ པ་ར་ཏྠཱ’’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཡེ མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་ས་ནྟི ཝི་ཧེ་ས་ནྟི ཏེ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཊི་ཙོ་དེ་ནྟི –
‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏི,
ཡོ ཝཱ་པི ཀ་ཏྭཱ ན ཀ་རོ་མི་ཙཱ་ཧ;
ཨུ་བྷོ་པི ཏེ པེ་ཙྩ ས་མཱ བྷ་ཝ་ནྟི,
ནི་ཧཱི་ན་ཀ་མྨཱ མ་ནུ་ཛཱ པ་ར་ཏྠཱ’’ཏི.
མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ. ན་ཡི་མེ་ཧི ཀ་ཏཾ. ས་པ་ནྟི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. ནེ་ཝ སོ ས་དྡོ ཙི་རཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.
ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘ནེ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡོ ཙི་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ སོ, བྷ་ནྟེ, ས་དྡོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཏུ་ད་ནྟི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཛ་ནཱ ཨ་ས་ཉྙ་ཏཱ,
ས་རེ་ཧི ས་ངྒཱ་མ་ག་ཏཾ་ཝ ཀུ་ཉྫ་རཾ;
སུ་ཏྭཱ་ན ཝཱ་ཀྱཾ ཕ་རུ་སཾ ཨུ་དཱི་རི་ཏཾ,
ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཡེ བྷི་ཀྑུ ཨ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ;
༩. ཨུ་པ་སེ་ན་སུ་ཏྟཾ
༣༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་སེ་ན་སྶ ཝ་ངྒ་ནྟ་པུ་ཏྟ་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ས་ཏྠཱ ཙ མེ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ; སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ ཙ་མྷི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ; ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཙ མེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ; སཱི་ལེ་སུ ཙ་མྷི པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི; སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཙ་མྷི ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ; ཨ་ར་ཧཱ ཙ་མྷི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ; མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཙ་མྷི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. བྷ་དྡ་ཀཾ མེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, བྷ་དྡ་ཀཾ མ་ར་ཎ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་སེ་ན་སྶ ཝ་ངྒ་ནྟ་པུ་ཏྟ་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ན ཏ་པ་ཏི, མ་ར་ཎ་ནྟེ ན སོ་ཙ་ཏི;
ས ཝེ དི་ཊྛ་པ་དོ དྷཱི་རོ, སོ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷེ ན སོ་ཙ་ཏི.
‘‘ཨུ་ཙྪི་ནྣ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷ་སྶ, ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ཝི་ཀྑཱི་ཎོ ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རོ, ན་ཏྠི ཏ་སྶ པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ;
༡༠. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཏྟཾ
༤༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ས་མཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ས་མཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནཾ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨུ་པ་ས་ནྟ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ, ནེ་ཏྟི་ཙྪི་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ཝི་ཀྑཱི་ཎོ ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རོ, མུ་ཏྟོ སོ མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ;
མེ་གྷི་ཡ་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ནི་ཊྛི་ཏོ.