༥. སོ་ཎ་ཝ་གྒོ [མ་ཧཱ་ཝ་གྒ (ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མེ་ཏི)]

༡. པི་ཡ་ཏ་ར་སུ་ཏྟཾ

༤༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ མ་ལླི་ཀཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ མ་ལླི་ཀཾ དེ་ཝིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཏེ, མ་ལླི་ཀེ, ཀོ་ཙ་ཉྙོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡ་ཏ་རོ’’ཏི?

‘‘ན་ཏྠི ཁོ མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀོ་ཙ་ཉྙོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡ་ཏ་རོ. ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏྠ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡ་ཏ་རོ’’ཏི? ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཁོ, མ་ལླི་ཀེ, ན་ཏྠ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡ་ཏ་རོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, མ་ལླི་ཀཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་ག་ཏོ མ་ལླི་ཀཾ དེ་ཝིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཏེ, མ་ལླི་ཀེ, ཀོ་ཙ་ཉྙོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡ་ཏ་རོ’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, མ་ལླི་ཀཱ དེ་ཝཱི མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ན་ཏྠི ཁོ མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀོ་ཙ་ཉྙོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡ་ཏ་རོ. ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏྠ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡ་ཏ་རོ’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, མ་ལླི་ཀཾ དེ་ཝིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཁོ, མ་ལླི་ཀེ, ན་ཏྠ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡ་ཏ་རོ’’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ས་བྦཱ དི་སཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་མྨ ཙེ་ཏ་སཱ,

ནེ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་གཱ པི་ཡ་ཏ་ར་མ་ཏྟ་ནཱ ཀྭ་ཙི;

ཨེ་ཝཾ པི་ཡོ པུ་ཐུ ཨ་ཏྟཱ པ་རེ་སཾ,

ཏ་སྨཱ ན ཧིཾ་སེ པ་ར་མ་ཏྟ་ཀཱ་མོ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ;

༢. ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༤༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ [པ་ཊི་ས་ལླཱ་ཎཱ (སཱི.)] ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀཱ ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ མཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཛཱ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ མཱ་ཏཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི, ཏུ་སི་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫཱི’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ [ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཨཱ་ན་ནྡ ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཨཱ་ན་ནྡ (སྱཱ.)], ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀཱ ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏ་རོ ཧོ་ནྟི. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཛཱ་ཏེ་སུ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་སུ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏ་རོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏུ་སི་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཡེ ཀེ་ཙི བྷཱུ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཡེ ཝཱ་པི,

ས་བྦེ ག་མི་སྶ་ནྟི པ་ཧཱ་ཡ དེ་ཧཾ;

ཏཾ ས་བྦ་ཛཱ་ནིཾ ཀུ་ས་ལོ ཝི་དི་ཏྭཱ,

ཨཱ་ཏཱ་པི་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ;

༣. སུ་པྤ་བུ་དྡྷ་ཀུ་ཊྛི་སུ་ཏྟཾ

༤༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ཀུ་ཊྛཱི ཨ་ཧོ་སི – མ་ནུ་སྶ་ད་ལི་དྡོ, མ་ནུ་སྶ་ཀ་པ་ཎོ, མ་ནུ་སྶ་ཝ་རཱ་ཀོ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི.

ཨ་དྡ་སཱ ཁོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷཱ་ཛཱི་ཡ་ཏི [བྷཱ་ཛཱི་ཡི་སྶ་ཏི (སཱི.)]. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཾ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ལ་བྷེ་ཡྻ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི ཡེ་ན སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ན ཁོ ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷཱ་ཛཱི་ཡ་ཏི. ས་མ་ཎོ ཨ་ཡཾ གོ་ཏ་མོ པ་རི་ས་ཏི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧ་མྤི དྷ་མྨཾ སུ་ཎེ་ཡྻ’’ནྟི. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ པ་རི་སཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨི་དྷ བྷ་བྦོ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ’’ནྟི? ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ ཀུ་ཊྛིཾ ཏ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨི་དྷ བྷ་བྦོ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ’’ནྟི. སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ ཀུ་ཊྛིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ [ཨཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཾ (སཱི.), ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཾ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)] ཀ་ཐེ་སི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དཱ་ན་ཀ་ཐཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཾ; ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ ས་ངྐི་ལེ་སཾ; ནེ་ཀྑ་མྨེ [ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཡ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་སི སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ ཀུ་ཊྛིཾ ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟཾ མུ་དུ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟཾ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་སི – དུ་ཀྑཾ, ས་མུ་ད་ཡཾ, ནི་རོ་དྷཾ, མ་གྒཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ སུ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠཾ ཨ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ར་ཛ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སུ་པྤ་བུ་དྡྷ་སྶ ཀུ་ཊྛི་སྶ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟཾ སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ ཀུ་ཊྛིཾ གཱ་ཝཱི ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ཀུ་ཊྛཱི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ, སོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ. ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི?

‘‘པ་ཎྜི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི; པ་ཙྩ་པཱ་དི དྷ་མྨ་སྶཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ; ན ཙ མཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཧེ་སེ་སི. སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཊྛཱི ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི ཨ་ཧོ་སི – མ་ནུ་སྶ་ད་ལི་དྡོ, མ་ནུ་སྶ་ཀ་པ་ཎོ, མ་ནུ་སྶ་ཝ་རཱ་ཀོ’’ཏི?

‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧེ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ནི་ཡྻ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ཏ་ག་ར་སི་ཁིཾ [ཏ་གྒ་ར་སི་ཁིཾ (ཀ.)] པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ན་ག་རཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀྭཱ་ཡཾ ཀུ་ཊྛཱི ཀུ་ཊྛི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’ཏི? ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ས་བྱ་ཏོ [ཨ་པ་བྱཱ་མ་ཏོ (སྱཱ. སཾ. ནི. ༡.༢༥༥)] ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་ན བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྠ. ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀུ་ཊྛཱི ཨ་ཧོ་སི མ་ནུ་སྶ་ད་ལི་དྡོ, མ་ནུ་སྶ་ཀ་པ་ཎོ, མ་ནུ་སྶ་ཝ་རཱ་ཀོ. སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་དྡྷཾ ས་མཱ་དི་ཡི སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡི སུ་ཏཾ ས་མཱ་དི་ཡི ཙཱ་གཾ ས་མཱ་དི་ཡི པ་ཉྙཾ ས་མཱ་དི་ཡི. སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་དྡྷཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ སུ་ཏཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཙཱ་གཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པ་ཉྙཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ. སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི ཝ་ཎྞེ་ན ཙེ་ཝ ཡ་ས་སཱ ཙཱ’’ཏི.

‘‘ཙ་ཀྑུ་མཱ ཝི་ས་མཱ་ནཱི་ཝ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ པ་ར་ཀྐ་མེ;

པ་ཎྜི་ཏོ ཛཱི་ཝ་ལོ་ཀ་སྨིཾ, པཱ་པཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ;

༤. ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༤༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ མ་ཙྪ་ཀེ བཱ་དྷེ་ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ཀུ་མཱ་ར་ཀེ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ མ་ཙྪ་ཀེ བཱ་དྷེ་ནྟེ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན ཏེ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ ཀུ་མཱ་ར་ཀེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷཱ་ཡ་ཐ ཝོ, ཏུ་མྷེ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ, དུ་ཀྑ་སྶ, ཨ་པྤི་ཡཾ ཝོ དུ་ཀྑ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཡཱ་མ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དུ་ཀྑ་སྶ, ཨ་པྤི་ཡཾ ནོ དུ་ཀྑ’’ནྟི.

‘‘ས་ཙེ བྷཱ་ཡ་ཐ དུ་ཀྑ་སྶ, ས་ཙེ ཝོ དུ་ཀྑ་མ་པྤི་ཡཾ;

མཱ་ཀ་ཏྠ པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ, ཨཱ་ཝི ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཧོ.

‘‘ས་ཙེ ཙ པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ, ཀ་རི་སྶ་ཐ ཀ་རོ་ཐ ཝཱ;

ན ཝོ དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཏྱ་ཏྠི, ཨུ་པེ་ཙྩ་པི [ཨུ་པ་ཙྩ་པི (ཀ.), ཨུ་པྤ་ཙྩ་པི (?), ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ་པི ཨི་ཏི ཨ་ཏྠོ] པ་ལཱ་ཡ་ཏ’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ;

༥. ཨུ་པོ་ས་ཐ་སུ་ཏྟཾ

༤༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ, ནི་ཀྑ་ནྟེ པ་ཋ་མེ ཡཱ་མེ, ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ [ཙཱི་ཝ་རཾ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི; ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ; ཙི་ར་ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ; ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.

དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ, ནི་ཀྑ་ནྟེ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ ཡཱ་མེ, ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི; ནི་ཀྑ་ནྟོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཡཱ་མོ; ཙི་ར་ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ; ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.

ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ, ནི་ཀྑ་ནྟེ པ་ཙྪི་མེ ཡཱ་མེ, ཨུ་དྡྷ་སྟེ ཨ་རུ་ཎེ, ན་ནྡི་མུ་ཁི་ཡཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི; ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཙྪི་མོ ཡཱ་མོ; ཨུ་དྡྷ་སྟོ ཨ་རུ་ཎོ; ན་ནྡི་མུ་ཁཱི ར་ཏྟི; ཙི་ར་ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ; ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི. ‘‘ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་སཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀཾ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་གྒ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་སཱ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ དུ་སྶཱི་ལཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཾ ཨ་སུ་ཙིཾ ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨ་ས་མ་ཎཾ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏིཾ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཾ ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སི་ནྣཾ. དི་སྭཱ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན སོ པུ་གྒ་ལོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དི་ཊྛོ་སི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ; ན་ཏྠི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ [ཨ་ཐ ཁོ (ས་བྦ་ཏྠ), ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༣; ཨ. ནི. ༨.༢༠ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], སོ པུ་གྒ་ལོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.

དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དི་ཊྛོ་སི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ; ན་ཏྠི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ པུ་གྒ་ལོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ བཱ་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱ སཱུ་ཙི་གྷ་ཊི་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནི་ཀྑཱ་མི་ཏོ, བྷ་ནྟེ, སོ པུ་གྒ་ལོ མ་ཡཱ. པ་རི་སུ་དྡྷཱ པ་རི་སཱ. ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན! ཡཱ་ཝ བཱ་ཧཱ་ག་ཧ་ཎཱ་པི ནཱ་མ སོ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་མེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི!

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ན དཱ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏོ པ་རཾ [ན དཱ་ནཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ (ཨ. ནི. ༨.༢༠)] ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མི. ཏུ་མྷེ་ཝ དཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ.

‘‘ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཡེ དི་སྭཱ དི་སྭཱ ཨ་སུ་རཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ?

‘‘མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་ནྣོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པོ་ཎོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་བྦྷཱ་རོ, ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་པཱ་ཏོ. ཡ་མྤི [ཡཾ (སཱི. སྱཱ. ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་ནྣོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པོ་ཎོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་བྦྷཱ་རོ ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་པཱ་ཏོ; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ པ་ཋ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ ཨ་སུ་རཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཋི་ཏ་དྷ་མྨོ ཝེ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཋི་ཏ་དྷ་མྨོ ཝེ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ [ཨ་ཡ་མྤི (ས་བྦ་ཏྠ)], མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ ཨ་སུ་རཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ན མ་ཏེ་ན ཀུ་ཎ་པེ་ན སཾ་ཝ་ས་ཏི. ཡཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ མ་ཏཾ ཀུ་ཎ་པཾ ཏཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ [ཁི་པྤ་ཉྙེ་ཝ (སཱི.), ཁི་པྤཾ་ཡེ་ཝ (ཀ.)] ཏཱི་རཾ ཝཱ་ཧེ་ཏི, ཐ་ལཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏི. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ན མ་ཏེ་ན ཀུ་ཎ་པེ་ན སཾ་ཝ་ས་ཏི, ཡཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ མ་ཏཾ ཀུ་ཎ་པཾ ཏཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཏཱི་རཾ ཝཱ་ཧེ་ཏི ཐ་ལཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏི; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ ཨ་སུ་རཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ ཀཱ་ཙི མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ག་ངྒཱ ཡ་མུ་ནཱ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི ས་ར་བྷཱུ མ་ཧཱི, ཏཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཏྭཱ [པ་ཏྟཱ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)] ཛ་ཧ་ནྟི པུ་རི་མཱ་ནི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི; ‘མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ ཀཱ་ཙི མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ག་ངྒཱ ཡ་མུ་ནཱ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི ས་ར་བྷཱུ མ་ཧཱི ཏཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཏྭཱ ཛ་ཧ་ནྟི པུ་རི་མཱ་ནི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི, ‘མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ ཨ་སུ་རཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ ཙ ལོ་ཀེ ས་ཝ་ནྟི་ཡོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨ་པྤེ་ནྟི, ཡཱ ཙ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑཱ དྷཱ་རཱ པ་པ་ཏ་ནྟི, ན ཏེ་ན མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སྶ ཨཱུ་ན་ཏྟཾ ཝཱ པཱུ་ར་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ ཙ ལོ་ཀེ ས་ཝ་ནྟི་ཡོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨ་པྤེ་ནྟི, ཡཱ ཙ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑཱ དྷཱ་རཱ པ་པ་ཏ་ནྟི, ན ཏེ་ན མ་ཧཱ་ས་མྨུ་དྡ་སྶ ཨཱུ་ན་ཏྟཾ ཝཱ པཱུ་ར་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ པ་ཉྩ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ ཨ་སུ་རཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཨེ་ཀ་ར་སོ ལོ་ཎ་ར་སོ. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཨེ་ཀ་ར་སོ ལོ་ཎ་ར་སོ; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཚ་ཊྛོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ ཨ་སུ་རཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ བ་ཧུ་ར་ཏ་ནོ ཨ་ནེ་ཀ་ར་ཏ་ནོ. ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – མུ་ཏྟཱ མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ ས་ངྑོ སི་ལཱ པ་ཝཱ་ལ༹ཾ ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ལོ་ཧི་ཏ་ངྒོ མ་སཱ་ར་ག་ལླཾ. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ བ་ཧུ་ར་ཏ་ནོ ཨ་ནེ་ཀ་ར་ཏ་ནོ, ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – མུ་ཏྟཱ མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ ས་ངྑོ སི་ལཱ པ་ཝཱ་ལ༹ཾ ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ལོ་ཧི་ཏ་ངྒོ [ལོ་ཧི་ཏ་ངྐོ (སཱི. པཱི.), ལོ་ཧི་ཏ་ཀོ (?)] མ་སཱ་ར་ག་ལླཾ; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ས་ཏྟ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ ཨ་སུ་རཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ མ་ཧ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་སོ. ཏ་ཏྲི་མེ བྷཱུ་ཏཱ – ཏི་མི ཏི་མི་ངྒ་ལོ ཏི་མི་ཏི་མི་ངྒ་ལོ [ཏི་མི ཏི་མི་ངྒ་ལོ ཏི་མི་ར་པི་ངྒ་ལོ (སཱི. པཱི., ཨ. ནི. ༨.༡༩)] ཨ་སུ་རཱ ནཱ་གཱ ག་ནྡྷ་བྦཱ. ས་ནྟི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ, དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ, ཙ་ཏུ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ, པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ མ་ཧ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་སོ, ཏ་ཏྲི་མེ བྷཱུ་ཏཱ – ཏི་མི ཏི་མི་ངྒ་ལོ ཏི་མི་ཏི་མི་ངྒ་ལོ ཨ་སུ་རཱ ནཱ་གཱ ག་ནྡྷ་བྦཱ, ས་ནྟི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ…པེ… པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་ཊྛ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ ཨ་སུ་རཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཡེ དི་སྭཱ དི་སྭཱ ཨ་སུ་རཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ཊྛ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཡེ དི་སྭཱ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ?

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་ནྣོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པོ་ཎོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་བྦྷཱ་རོ, ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་པཱ་ཏོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཊི་པ་དཱ, ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཊི་པ་དཱ, ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་ཋ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཋི་ཏ་དྷ་མྨོ ཝེ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ མ་ཡཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏཾ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏཾ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ན མ་ཏེ་ན ཀུ་ཎ་པེ་ན སཾ་ཝ་ས་ཏི; ཡཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ མ་ཏཾ ཀུ་ཎ་པཾ ཏཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཏཱི་རཾ ཝཱ་ཧེ་ཏི, ཐ་ལཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ སོ པུ་གྒ་ལོ དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ ཨ་སུ་ཙི ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཨ་སྶ་མ་ཎོ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙོ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙོ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ, ན ཏེ་ན ས་ངྒྷོ སཾ་ཝ་ས་ཏི; ཨ་ཐ ཁོ ནཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི སོ ཧོ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སི་ནྣོ, ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨཱ་ར་ཀཱ་ཝ ས་ངྒྷ་མྷཱ, ས་ངྒྷོ ཙ ཏེ་ན. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ སོ པུ་གྒ་ལོ དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ ཨ་སུ་ཙི ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཨ་སྶ་མ་ཎོ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙོ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙོ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ, ན ཏེ་ན ས་ངྒྷོ སཾ་ཝ་ས་ཏི; ཁི་པྤ་མེ་ཝ ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི སོ ཧོ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སི་ནྣོ, ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨཱ་ར་ཀཱ་ཝ ས་ངྒྷ་མྷཱ, ས་ངྒྷོ ཙ ཏེ་ན; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ ཀཱ་ཙི མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ག་ངྒཱ ཡ་མུ་ནཱ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི ས་ར་བྷཱུ མ་ཧཱི ཏཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཏྭཱ ཛ་ཧ་ནྟི པུ་རི་མཱ་ནི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི, ‘མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ – ཁ་ཏྟི་ཡཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཝེ་སྶཱ, སུ་དྡཱ ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ [པ་བྦ་ཛི་ཏཱ (ཀ. སཱི.)] ཛ་ཧ་ནྟི པུ་རི་མཱ་ནི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི, ‘ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ – ཁ་ཏྟི་ཡཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཝེ་སྶཱ, སུ་དྡཱ ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཛ་ཧ་ནྟི པུ་རི་མཱ་ནི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི, ‘ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ ཙ ལོ་ཀེ ས་ཝ་ནྟི་ཡོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨ་པྤེ་ནྟི, ཡཱ ཙ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑཱ དྷཱ་རཱ པ་པ་ཏ་ནྟི, ན ཏེ་ན མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སྶ ཨཱུ་ན་ཏྟཾ ཝཱ པཱུ་ར་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ཧཱུ ཙེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི, ན ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱུ་ན་ཏྟཾ ཝཱ པཱུ་ར་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ཧཱུ ཙེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི, ན ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱུ་ན་ཏྟཾ ཝཱ པཱུ་ར་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་ཉྩ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཨེ་ཀ་ར་སོ ལོ་ཎ་ར་སོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཀ་ར་སོ ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སོ. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཀ་ར་སོ ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སོ; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཚ་ཊྛོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ བ་ཧུ་ར་ཏ་ནོ ཨ་ནེ་ཀ་ར་ཏ་ནོ, ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – མུ་ཏྟཱ མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ ས་ངྑོ སི་ལཱ པ་ཝཱ་ལ༹ཾ ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ལོ་ཧི་ཏ་ངྒོ མ་སཱ་ར་ག་ལླཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ བ་ཧུ་ར་ཏ་ནོ ཨ་ནེ་ཀ་ར་ཏ་ནོ; ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ, པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ བ་ཧུ་ར་ཏ་ནོ ཨ་ནེ་ཀ་ར་ཏ་ནོ, ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ, པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ས་ཏྟ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ མ་ཧ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་སོ, ཏ་ཏྲི་མེ བྷཱུ་ཏཱ – ཏི་མི ཏི་མི་ངྒ་ལོ ཏི་མི་ཏི་མི་ངྒ་ལོ ཨ་སུ་རཱ ནཱ་གཱ ག་ནྡྷ་བྦཱ, ས་ནྟི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ཙ་ཏུ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ མ་ཧ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་སོ; ཏ་ཏྲི་མེ བྷཱུ་ཏཱ – སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨ་ར་ཧཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ [ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ (སཱི.)]. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ མ་ཧ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་སོ, ཏ་ཏྲི་མེ བྷཱུ་ཏཱ – སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨ་ར་ཧཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ; ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ཊྛ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཡཾ དི་སྭཱ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ཊྛ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཡེ དི་སྭཱ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཚ་ནྣ་མ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏི, ཝི་ཝ་ཊཾ ནཱ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏི;

ཏ་སྨཱ ཚ་ནྣཾ ཝི་ཝ་རེ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ནཱ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ;

༦. སོ་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༤༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཨ་ཝ་ནྟཱི་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀུ་ར་ར་གྷ་རེ [ཀུ་རུ་ར་གྷ་རེ (སྱཱ. མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༧), ཀུ་ལ་གྷ་རེ (ཀ.)] པ་ཝ་ཏྟེ པ་བྦ་ཏེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སོ་ཎོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ སོ་ཎ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞ་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོ ཨ་ཡྻོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ སོ་ཎོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ་ཎོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོ ཨ་ཡྻོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི. པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ སོ་ཎཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཁོ, སོ་ཎ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཨི་ངྒྷ ཏྭཾ, སོ་ཎ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨཱ་གཱ་རི་ཀ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སོ་ཎ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞ་སྶ ཡོ ཨ་ཧོ་སི པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ སོ པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷི.

དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ སོ་ཎཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཁོ, སོ་ཎ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཨི་ངྒྷ ཏྭཾ, སོ་ཎ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨཱ་གཱ་རི་ཀ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ་ཎ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞ་སྶ ཡོ ཨ་ཧོ་སི པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ སོ པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷི.

ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ་ཎ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞ་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོ ཨ་ཡྻོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ་ཎོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ་ཎོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ སོ་ཎཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཝ་ནྟི་ད་ཀྑི་ཎཱ་པ་ཐོ [ཨ་ཝ་ནྟི ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཐོ (སཱི.)] ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཏི་ཎྞཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀི་ཙྪེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ད་ས་ཝ་གྒཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སོ་ཎཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སོ་ཎ་སྶ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་སྶ [ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་སྶ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ན ཁོ མེ སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྨུ་ཁཱ དི་ཊྛོ, ཨ་པི ཙ སུ་ཏོ་ཡེ་ཝ མེ སོ བྷ་ག་ཝཱ – ‘ཨཱི་དི་སོ ཙ ཨཱི་དི་སོ ཙཱ’ཏི. ས་ཙེ མཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ན ཁོ མེ སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྨུ་ཁཱ དི་ཊྛོ, ཨ་པི ཙ སུ་ཏོ་ཡེ་ཝ མེ སོ བྷ་ག་ཝཱ – ཨཱི་དི་སོ ཙ ཨཱི་དི་སོ ཙཱ’ཏི. ས་ཙེ མཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ’’ནྟི ( ) [(ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ, ས་ཙེ མཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༧)].

‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སོ་ཎ; ག་ཙྪ ཏྭཾ, སོ་ཎ, ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ [ས་མཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ནྟི (ས་བྦ་ཏྠ)]. ད་ཀྑི་སྶ་སི ཏྭཾ, སོ་ཎ, ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ནྟ་མཱ་ན་སཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ད་མ་ཐ་ས་མ་ཐ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ད་ནྟཾ གུ་ཏྟཾ ཡ་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ནཱ་གཾ. དི་སྭཱ་ན མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡཱ་ཧི, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ [ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཉྩ (སཱི.)] པུ་ཙྪ – ‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ [ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཉྩ (སཱི.)] པུ་ཙྪ་ཏཱི’’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ [ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཉྩ (སཱི.)] པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཀ་ཙྩི, བྷི་ཀྑུ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི་སི ཨ་པྤ་ཀི་ལ་མ་ཐེ་ན ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ན ཙ པི་ཎྜ་ཀེ་ན ཀི་ལ་ནྟོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་པྤ་ཀི་ལ་མ་ཐེ་ན ཙཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ན པི་ཎྜ་ཀེ་ན ཀི་ལ་ནྟོ་མྷཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྶཱ་ན་ནྡ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡ་སྶ ཁོ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི – ‘ཨི་མ་སྶཱ་ན་ནྡ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཧཱི’ཏི, ཨི་ཙྪ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ཏྠུཾ, ཨི་ཙྪ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སོ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ཏྠུ’’ནྟི. ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སོ་ཎ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ སོ་ཎོ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སོ་ཎཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི – ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏུ’’ནྟི.

‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཀཱ་ནི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་རེ་ན ཨ་བྷ་ཎི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སོ་ཎ་སྶ ས་ར་བྷ་ཉྙ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་དི – ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑུ, སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཏེ, བྷི་ཀྑུ, སོ་ལ༹་ས ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཀཱ་ནི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཱ་ནི སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱ་ནི, ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ་སི [ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ ཙ (ཀ.), ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ ཙཱ་སི (?)] ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ༹་ཡ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱ. ཀ་ཏི ཝ་སྶོ་སི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཀ་ཝ་སྶོ ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་སྶ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཝཾ ཙི་རཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཙི་རཾ དི་ཊྛོ [ཙི་ར་དི་ཊྛོ (སཱི.)] མེ, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ; ཨ་པི ཙ ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ བ་ཧུ་ཀི་ཙྩོ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི.

‘‘དི་སྭཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ལོ་ཀེ, ཉ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ནི་རཱུ་པ་དྷིཾ;

ཨ་རི་ཡོ ན ར་མ་ཏཱི པཱ་པེ, པཱ་པེ ན ར་མ་ཏཱི སུ་ཙཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ;

༧. ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏ་སུ་ཏྟཾ

༤༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ.

ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནཾ.

‘‘ཡཱ ཀཱ་ཙི ཀ་ངྑཱ ཨི་དྷ ཝཱ ཧུ་རཾ ཝཱ,

ས་ཀ་ཝེ་དི་ཡཱ ཝཱ པ་ར་ཝེ་དི་ཡཱ ཝཱ;

ཡེ ཛྷཱ་ཡི་ནོ ཏཱ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ས་བྦཱ,

ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ;

༨. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སུ་ཏྟཾ

༤༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི.

ཨ་དྡ་སཱ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ དཱ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནི ཙཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ མཾ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ དཱ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནི ཙཱ’ཏི. ཨ་ཛྫ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཉྩ ཀ་རི་སྶ་ཏི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནི ཙཱ’’ཏི.

‘‘སུ་ཀ་རཾ སཱ་དྷུ་ནཱ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ པཱ་པེ་ན དུ་ཀྐ་རཾ [སུ་ཀ་རཾ སཱ་དྷུ་ནཱ སཱ་དྷུཾ, སཱ་དྷུཾ པཱ་པེ་ན དུ་ཀྐ་རཾ (ཀ.)];

པཱ་པཾ པཱ་པེ་ན སུ་ཀ་རཾ, པཱ་པ་མ་རི་ཡེ་ཧི དུ་ཀྐ་ར’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ;

༩. ས་དྷཱ་ཡ་མཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༤༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ས་དྷཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ [ས་དྡཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ (སྱཱ. པཱི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པཱ་ཋ་ནྟ་རཾ), པ་ཐཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ (ཀ.), ཝ་དྷཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ (ཀ. སཱི., ཀ. ཨ་ཊྛ.), ས་དྡྷཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ (?), ས་དྡྷུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་དྷུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ སི་དྡྷ་མི་ད་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ] ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ས་དྷཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ.

‘‘པ་རི་མུ་ཊྛཱ པ་ཎྜི་ཏཱ་བྷཱ་སཱ, ཝཱ་ཙཱ་གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཎི་ནོ;

ཡཱ་ཝི་ཙྪ་ནྟི མུ་ཁཱ་ཡཱ་མཾ, ཡེ་ན ནཱི་ཏཱ ན ཏཾ ཝི་དཱུ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ;

༡༠. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༥༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ [ཙུ་ལླ་པ་ནྠ་ཀོ (སཱི.), ཙཱུ་ལ་པ་ནྠ་ཀོ (པཱི.)] བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ.

ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ.

‘‘ཋི་ཏེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཋི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ,

ཏི་ཊྛཾ ནི་སི་ནྣོ ཨུ་ད ཝཱ ས་ཡཱ་ནོ;

ཨེ་ཏཾ [ཨེ་ཝཾ (ཀ.)] ས་ཏིཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧཱ་ནོ,

ལ་བྷེ་ཐ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡཾ ཝི་སེ་སཾ;

ལ་དྡྷཱ་ན པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡཾ ཝི་སེ་སཾ,

ཨ་ད་སྶ་ནཾ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛ་སྶ ག་ཙྪེ’’ཏི. ད་ས་མཾ;

སོ་ཎ་ཝ་གྒོ [སོ་ཎ་ཐེ་ར་ཝ་གྒོ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.) མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ (ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མེ་ཏི)] པ་ཉྩ་མོ ནི་ཊྛི་ཏོ.