༡༠. བྷ་དྡི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པི་ཡཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་མྦ་ཝ་ནེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི!
ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བྷ་དྡི་ཡ་སྶ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏ་སྶ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏ་སྶ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏ་སྶ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟ་སྶ – ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི! སུ་ཏྭཱ་ན ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ཡཾ་ས པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ [ཨ་གཱ་རི་ཀ་བྷཱུ་ཏ་སྶ (སྱཱ.)] ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ, སོ ཏ་མ་ནུ་སྶ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི!
ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་དྡི་ཡོ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’ནྟི! ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི. ཡཾ་ས པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ, སོ ཏ་མ་ནུ་སྶ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི!
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་དྡི་ཡཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧི – ‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡི་ཡ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་དྡི་ཡཾ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡི་ཡ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བྷ་དྡི་ཡཾ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི! ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི.
‘‘ཀིཾ པ་ན [ཀཾ པ་ན (སྱཱ པཱི.)] ཏྭཾ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི! ‘‘པུ་བྦེ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟོ་པི ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, བ་ཧི་པི ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ནྟོ་པི ན་ག་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, བ་ཧི་པི ན་ག་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ནྟོ་པི ཛ་ན་པ་དེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, བ་ཧི་པི ཛ་ན་པ་དེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏོ གོ་པི་ཏོ ས་ནྟོ བྷཱི་ཏོ ཨུ་བྦི་གྒོ ཨུ་སྶ་ངྐཱི ཨུ་ཏྲཱ་སཱི ཝི་ཧཱ་སིཾ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨེ་ཀོ [ཨེ་ཀ་ཀོ (སྱཱ. པཱི.)] ཨ་བྷཱི་ཏོ ཨ་ནུ་བྦི་གྒོ ཨ་ནུ་སྶ་ངྐཱི ཨ་ནུ་ཏྲཱ་སཱི ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ པ་ནྣ་ལོ་མོ པ་ར་ད་ཏྟ་ཝུ་ཏྟོ [པ་ར་ད་ཝུ་ཏྟོ (ཀ. སཱི. སྱཱ. པཱི.)], མི་ག་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨི་མཾ [ཨི་དཾ (སཱི. ཀ.)] ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི [ཨུ་དཱ་ནེ་མི (ཀ.)] – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི!
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ ན ས་ནྟི ཀོ་པཱ,
ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཉྩ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ;
ཏཾ ཝི་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ སུ་ཁིཾ ཨ་སོ་ཀཾ,
དེ་ཝཱ ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི ད་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ;
མུ་ཙ་ལི་ནྡ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.