༣. ན་ནྡ་ཝ་གྒོ
༡. ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛ་སུ་ཏྟཾ
༢༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པུ་རཱ་ཎ་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཾ དུ་ཀྑཾ ཏི་བྦཾ ཁ་རཾ ཀ་ཊུ་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོ.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པུ་རཱ་ཎ་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཾ དུ་ཀྑཾ ཏི་བྦཾ ཁ་རཾ ཀ་ཊུ་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟཾ ས་ཏཾ ས་མྤ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཾ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཛ་ཧ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ,
དྷུ་ན་མཱ་ན་སྶ པུ་རེ ཀ་ཏཾ ར་ཛཾ;
ཨ་མ་མ་སྶ ཋི་ཏ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ,
ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི ཛ་ནཾ ལ་པེ་ཏ་ཝེ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ;
༢. ན་ནྡ་སུ་ཏྟཾ
༢༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་ཙྪཱ་པུ་ཏྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་རོ་ཙེ་ཏི – ‘‘ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མི; ན ས་ཀྐོ་མི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ, སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་ཙྪཱ་པུ་ཏྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་རོ་ཙེ་ཏི – ‘ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མི, ན ས་ཀྐོ་མི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ, སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ན་ནྡཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧི – ‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ན་ནྡ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ན་ནྡ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ན་ནྡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, ན་ནྡ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མི, ན ས་ཀྐོ་མི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ, སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི.
‘‘ཀི་སྶ པ་ན ཏྭཾ, ན་ནྡ, ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་སི, ན ས་ཀྐོ་སི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ, སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཱི མཾ [མ་མ (སྱཱ., ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ)], བྷ་ནྟེ, ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶ [ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ (ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པཱ་ཋ་ནྟ་རཾ)] ཨུ་པ་ཌྜྷུ་ལླི་ཁི་ཏེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཏུ་ཝ་ཊཾ ཁོ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’ཏི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་མ་ནུ་སྶ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མི, ན ས་ཀྐོ་མི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ, སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ན་ནྡཾ བཱ་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ [ས་མྨི་ཉྫི་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ [ས་མྨི་ཉྫེ་ཡྻ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ དེ་ཝེ་སུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏཱ་ནི ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཀ་ཀུ་ཊ་པཱ་དཱ་ནི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, ན་ནྡ, ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏཱ་ནི ཀ་ཀུ་ཊ་པཱ་དཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ན་ནྡ, ཀ་ཏ་མཱ ནུ ཁོ ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཏ་རཱ ཝཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡ་ཏ་རཱ ཝཱ པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏ་རཱ ཝཱ, སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཱི ཝཱ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི, ཨི་མཱ་ནི ཝཱ པ་ཉྩ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏཱ་ནི ཀ་ཀུ་ཊ་པཱ་དཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, པ་ལུ་ཊྛ་མ་ཀྐ་ཊཱི ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས་ཙྪི་ནྣཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཱི ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ས་ངྑྱ་མྤི [ས་ངྑ་མྤི (སཱི.)] ནོ་པེ་ཏི ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ནོ་པེ་ཏི ཨུ་པ་ནི་དྷི་མྤི ནོ་པེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཏ་རཱ་ནི ཙེ་ཝ ད་སྶ་ནཱི་ཡ་ཏ་རཱ་ནི ཙ པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏ་རཱ་ནི ཙཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་བྷི་ར་མ, ན་ནྡ, ཨ་བྷི་ར་མ, ན་ནྡ! ཨ་ཧཾ ཏེ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཀ་ཀུ་ཊ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི. ‘‘ས་ཙེ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཀ་ཀུ་ཊ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨ་བྷི་ར་མི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ’’ཏི [བྷ་ག་ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ཏི (སྱཱ. པཱི.), བྷ་ག་ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི (ཀ.)].
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ན་ནྡཾ བཱ་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – དེ་ཝེ་སུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀི་ར ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་ཙྪཱ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི; བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར་སྶ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཀ་ཀུ་ཊ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ན་ནྡ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ན་ནྡཾ བྷ་ཏ་ཀ་ཝཱ་དེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཀྐི་ཏ་ཀ་ཝཱ་དེ་ན ཙ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི – ‘‘བྷ་ཏ་ཀོ ཀི་རཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡོ ཨུ་པ་ཀྐི་ཏ་ཀོ ཀི་རཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི; བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར་སྶ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཀ་ཀུ་ཊ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཏ་ཀ་ཝཱ་དེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཀྐི་ཏ་ཀ་ཝཱ་དེ་ན ཙ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཧ་རཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་ཙྪཱ་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ཁོ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ན་ནྡོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡོ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡཾ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཀ་ཀུ་ཊ་པཱ་དཱ་ནཾ, མུ་ཉྩཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ པ་ཊི་སྶ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘མ་ཡཱ་པི ཁོ ཏྭཾ, ན་ནྡ [ཁོ ཏེ ན་ནྡ (སཱི. སྱཱ. པཱི.), ཁོ ན་ནྡ (ཀ.)], ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ – ‘ན་ནྡོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ་པི མེ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་ཙྪཱ་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི. ཡ་དེ་ཝ ཁོ ཏེ, ན་ནྡ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐཱ་ཧཾ མུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྨཱ པ་ཊི་སྶ་ཝཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཡ་སྶ ནི་ཏྟི་ཎྞོ པ་ངྐོ,
མ་དྡི་ཏོ ཀཱ་མ་ཀ་ཎྚ་ཀོ;
མོ་ཧ་ཀྑ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ,
སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་སུ ན ཝེ་དྷ་ཏཱི ས བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ;
༣. ཡ་སོ་ཛ་སུ་ཏྟཾ
༢༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཡ་སོ་ཛ་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཏེ་དྷ ཁོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ནེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་ཊི་སཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ [ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ (ཀ.)] ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀེ པ་ནེ་ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཀེ་ཝ་ཊྚཱ མ་ཉྙེ མ་ཙྪ་ཝི་ལོ་པེ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, ཡ་སོ་ཛ་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཏེ་ཏེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ནེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་ཊི་སཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧི – ‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣེ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀིཾ ནུ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ, ཀེ་ཝ་ཊྚཱ མ་ཉྙེ མ་ཙྪ་ཝི་ལོ་པེ’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཡ་སོ་ཛོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཏེ་མེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ནེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་ཊི་སཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ’’ཏི. ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎཱ་མེ་མི ཝོ [ཝོ པ་ཎཱ་མེ་མི (ས་བྦ་ཏྠ) མ. ནི. ༢.༡༥༧ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ]; ན ཝོ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི.
‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ [པ་ཊི་སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ (སྱཱ.)] པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཝ་ཛྫཱི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཝ་ཛྫཱི་སུ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཡེ་ན ཝ་གྒུ་མུ་དཱ ན་དཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊི་ཡོ ཀ་རི་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཡ་སོ་ཛོ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏོ [ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ (ཀ.)] བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཎཱ་མི་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མེ་ན ཧི་ཏེ་སི་ནཱ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཧ་ནྡ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཐཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་པྤེ་མ ཡ་ཐཱ ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཡ་སོ་ཛ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཏེ་ནེ་ཝ་ནྟ་ར་ཝ་སྶེ་ན ས་བྦེ་ཝ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ས་ཙྪཱ་ཀཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཡ མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་སཱ དི་སཱ, ཨོ་བྷཱ་ས་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཡ མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་སཱ དི་སཱ; ཡ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ [ཡཱ་ཡཾ (ཀ.)] ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ག་ནྟུཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་སི མེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏུཾ. པ་ཧི་ཎེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ – ‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏི, ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ’’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡེ་ན ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི – ‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏི, ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ’’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏི, ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ནེ་ཉྫེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཏ་མེ་ན ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨཱ་ནེ་ཉྫེ་ན ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. ས་བྦེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ, ནི་ཀྑ་ནྟེ པ་ཋ་མེ ཡཱ་མེ, ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ [ཙཱི་ཝ་རཾ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི; ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ; ཙི་ར་ནི་སི་ནྣཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ; པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ, ནི་ཀྑ་ནྟེ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ ཡཱ་མེ, ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི; ནི་ཀྑ་ནྟོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཡཱ་མོ; ཙི་ར་ནི་སི་ནྣཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ; པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ, ནི་ཀྑ་ནྟེ པ་ཙྪི་མེ ཡཱ་མེ, ཨུ་དྡྷ་སྟེ ཨ་རུ་ཎེ, ན་ནྡི་མུ་ཁི་ཡཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི; ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཙྪི་མོ ཡཱ་མོ; ཨུ་དྡྷ་སྟོ ཨ་རུ་ཎོ; ན་ནྡི་མུ་ཁཱི ར་ཏྟི; ཙི་ར་ནི་སི་ནྣཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ; པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཁོ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཏེ ན་པྤ་ཊི་བྷཱ་སེ་ཡྻ [ན་པྤ་ཊི་བྷེ་ཡྻ (?)]. ཨ་ཧ་ཉྩ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མཱ་ནི ཙ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ས་བྦེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ནི་སཱི་དི་མྷཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཡ་སྶ ཛི་ཏོ ཀཱ་མ་ཀ་ཎྚ་ཀོ,
ཨ་ཀྐོ་སོ ཙ ཝ་དྷོ ཙ བ་ནྡྷ་ན་ཉྩ;
པ་བྦ་ཏོ་ཝ [པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] སོ ཋི་ཏོ ཨ་ནེ་ཛོ,
སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་སུ ན ཝེ་དྷ་ཏཱི ས བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ;
༤. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༢༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཡ་ཐཱ་པི པ་བྦ་ཏོ སེ་ལོ, ཨ་ཙ་ལོ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏོ;
ཨེ་ཝཾ མོ་ཧ་ཀྑ་ཡཱ བྷི་ཀྑུ, པ་བྦ་ཏོ་ཝ ན ཝེ་དྷ་ཏཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ;
༥. མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༢༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ས་ཏི ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ,
ཚ་སུ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ སཾ་ཝུ་ཏོ;
ས་ཏ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ ས་མཱ་ཧི་ཏོ,
ཛ་ཉྙཱ ནི་བྦཱ་ན་མ་ཏྟ་ནོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ;
༦. པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟཾ
༢༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪོ [པི་ལི་ནྡི་ཝ་ཙྪོ (སཱི.)] བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ལ་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪོ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ལ་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧི – ‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪ [ཝ་ཙྪ (སྱཱ.)], ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, ཝ་ཙྪ, བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ལ་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘མཱ ཁོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཙྪ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྠ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཙྪོ དོ་ས་ནྟ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ལ་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏི. ཝ་ཙྪ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཱ་ནི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏཱ་ནི. སོ ཏ་སྶ ཝ་ས་ལ་ཝཱ་དོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་མུ་དཱ་ཙི་ཎྞོ [ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞོ (སྱཱ. པཱི. ཀ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པཱ་ཋ་ནྟ་རཾ)]. ཏེ་ནཱ་ཡཾ ཝ་ཙྪོ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ལ་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཡ་མྷཱི ན མཱ་ཡཱ ཝ་ས་ཏཱི ན མཱ་ནོ,
ཡོ ཝཱི་ཏ་ལོ་བྷོ ཨ་མ་མོ ནི་རཱ་སོ;
པ་ནུ་ཎྞ་ཀོ་དྷོ [པ་ཎུ་ནྣ་ཀོ་དྷོ (པཱི.)] ཨ་བྷི་ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟོ,
སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ ས་མ་ཎོ ས བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ;
༧. ས་ཀྐུ་དཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༢༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ པི་པྤ་ལི་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ [ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ (སྱཱ. ཀ.)] ས་མཱ་དྷིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ཏཱ་ནི ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. པེ་ས་ཀཱ་ར་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཏ་ནྟཾ ཝི་ནཱ་ཏི. སུ་ཛཱ [སུ་ཛཱ་ཏཱ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)] ཨ་སུ་ར་ཀ་ཉྙཱ ཏ་ས་རཾ པཱུ་རེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ས་པ་དཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གྷ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ [པ་ཝི་སེ་ཏྭཱ (ཀ.)] གྷ་ཊི་ཡཱ ཨོ་ད་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཨ་དཱ་སི. སོ ཨ་ཧོ་སི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་སཱུ་པོ ཨ་ནེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནོ ཨ་ནེ་ཀ་ར་ས་བྱ་ཉྫ་ནོ [ཨ་ནེ་ཀ་སཱུ་པ་ར་ས་བྱ་ཉྫ་ནོ (སཱི. པཱི.)]. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཡ་སྶཱ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཀྐོ ཁོ ཨ་ཡཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ’’ཏི. ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཏཾ ཁོ ཏེ ཨི་དཾ, ཀོ་སི་ཡ; མཱ [མཱ་སྶུ (སཱི. སྱཱ.)] པུ་ན་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི, བྷ་ནྟེ ཀ་སྶ་པ, པུ་ཉྙེ་ན ཨ་ཏྠོ; ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི པུ་ཉྙེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘‘ཨ་ཧོ དཱ་ནཾ པ་ར་མ་དཱ་ནཾ [པ་ར་མཾ དཱ་ནཾ (པཱི. ཀ.)] ཀ་སྶ་པེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ! ཨ་ཧོ དཱ་ནཾ པ་ར་མ་དཱ་ནཾ ཀ་སྶ་པེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ!! ཨ་ཧོ དཱ་ནཾ པ་ར་མ་དཱ་ནཾ ཀ་སྶ་པེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ’’ནྟི!!! ཨ་སྶོ་སི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟ་སྶ – ‘‘ཨ་ཧོ དཱ་ནཾ པ་ར་མ་དཱ་ནཾ ཀ་སྶ་པེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ! ཨ་ཧོ དཱ་ནཾ པ་ར་མ་དཱ་ནཾ ཀ་སྶ་པེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ!! ཨ་ཧོ དཱ་ནཾ པ་ར་མ་དཱ་ནཾ ཀ་སྶ་པེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ’’ནྟི!!!
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ,
ཨ་ཏྟ་བྷ་ར་སྶ ཨ་ན་ཉྙ་པོ་སི་ནོ;
དེ་ཝཱ པི་ཧ་ཡ་ནྟི ཏཱ་དི་ནོ,
ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ ས་དཱ ས་ཏཱི་མ་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ;
༨. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་རེ་རི་མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི –
‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པེ པ་སྶི་ཏུཾ, ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ སོ་ཏེ་ན ས་དྡེ སོ་ཏུཾ, ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷེ གྷཱ་ཡི་ཏུཾ, ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སེ སཱ་ཡི་ཏུཾ, ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦེ ཕུ་སི་ཏུཾ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་ཀྐ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི. ཧ་ནྡཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡ་མྤི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཧོ་མ. མ་ཡ་མྤི ལ་ཙྪཱ་མ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པེ པ་སྶི་ཏུཾ, མ་ཡ་མྤི ལ་ཙྪཱ་མ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ སོ་ཏེ་ན ས་དྡེ སོ་ཏུཾ, མ་ཡ་མྤི ལ་ཙྪཱ་མ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷེ གྷཱ་ཡི་ཏུཾ, མ་ཡ་མྤི ལ་ཙྪཱ་མ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སེ སཱ་ཡི་ཏུཾ, མ་ཡ་མྤི ལ་ཙྪཱ་མ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦེ ཕུ་སི་ཏུཾ; མ་ཡ་མྤི ས་ཀྐ་ཏཱ ག་རུ་ཀ་ཏཱ མཱ་ནི་ཏཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཨ་པ་ཙི་ཏཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ་ར་ཧི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན ཀ་རེ་རི་མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལོ༹ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ, ཀཱ ཙ པ་ན ཝོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ’’ཏི?
‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་རེ་རི་མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི –
‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པེ པ་སྶི་ཏུཾ, ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ སོ་ཏེ་ན ས་དྡེ སོ་ཏུཾ, ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷེ གྷཱ་ཡི་ཏུཾ, ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སེ སཱ་ཡི་ཏུཾ, ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦེ ཕུ་སི་ཏུཾ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་ཀྐ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི. ཧ་ནྡཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡ་མྤི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཧོ་མ. མ་ཡ་མྤི ལ་ཙྪཱ་མ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནཱ་པི་ཀེ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པེ པ་སྶི་ཏུཾ…པེ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦེ ཕུ་སི་ཏུཾ. མ་ཡ་མྤི ས་ཀྐ་ཏཱ ག་རུ་ཀ་ཏཱ མཱ་ནི་ཏཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཨ་པ་ཙི་ཏཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི.
‘‘ན ཁྭེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཡཾ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭ་ཡཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ – དྷ་མྨཱི ཝཱ ཀ་ཐཱ ཨ་རི་ཡོ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ,
ཨ་ཏྟ་བྷ་ར་སྶ ཨ་ན་ཉྙ་པོ་སི་ནོ;
དེ་ཝཱ པི་ཧ་ཡ་ནྟི ཏཱ་དི་ནོ,
ནོ ཙེ ས་དྡ་སི་ལོ་ཀ་ནི་སྶི་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ;
༩. སི་པྤ་སུ་ཏྟཾ
༢༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སི་པྤཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི? ཀོ ཀིཾ སི་པྤཾ སི་ཀྑི? ཀ་ཏ་རཾ སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི?
ཏ་ཏྠེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཧ་ཏྠི་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་སྶ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ར་ཐ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘དྷ་ནུ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཐ་རུ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མུ་དྡཱ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ག་ཎ་ནཱ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ས་ངྑཱ་ན་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ལེ་ཁཱ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཀཱ་ཝེ་ཡྻ་སི་པྤཾ [ཀཱ་བྱ་སི་པྤཾ (སྱཱ.)] སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཁ་ཏྟ་ཝི་ཛྫཱ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ་ར་ཧི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལོ༹ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ, ཀཱ ཙ པ་ན ཝོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ’’ཏི?
‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཀོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སི་པྤཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི? ཀོ ཀིཾ སི་པྤཾ སི་ཀྑི? ཀ་ཏ་རཾ སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’ནྟི?
‘‘ཏ་ཏྠེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཧ་ཏྠི་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་སྶ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’ནྟི; ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ར་ཐ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’ནྟི; ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘དྷ་ནུ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’ནྟི; ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཐ་རུ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘མུ་དྡཱ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’ནྟི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ག་ཎ་ནཱ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’ནྟི; ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ས་ངྑཱ་ན་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’ནྟི; ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ལེ་ཁཱ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’ནྟི; ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཀཱ་ཝེ་ཡྻ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’ནྟི; ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’ནྟི; ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཁ་ཏྟ་ཝི་ཛྫཱ་སི་པྤཾ སི་པྤཱ་ནཾ ཨ་གྒ’ནྟི. ཨ་ཡཾ ཁོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི.
‘‘ན ཁྭེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཡཾ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭ་ཡཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ – དྷ་མྨཱི ཝཱ ཀ་ཐཱ ཨ་རི་ཡོ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨ་སི་པྤ་ཛཱི་ཝཱི ལ་ཧུ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ,
ཡ་ཏི་ནྡྲི་ཡོ ས་བྦ་དྷི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ;
ཨ་ནོ་ཀ་སཱ་རཱི ཨ་མ་མོ ནི་རཱ་སོ,
ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙ་རོ ས བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ;
༡༠. ལོ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༣༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་ཏྟེ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ས་ནྟཱ་པེ་ཧི ས་ནྟ་པྤ་མཱ་ནེ, ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཙ པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ཧི པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ – རཱ་ག་ཛེ་ཧི་པི, དོ་ས་ཛེ་ཧི་པི, མོ་ཧ་ཛེ་ཧི་པི [མོ་ཧ་ཛེ་ཧི་པཱི་ཏི (ས་བྦ་ཏྠ)].
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ས་ནྟཱ་པ་ཛཱ་ཏོ,
ཕ་སྶ་པ་རེ་ཏོ རོ་གཾ ཝ་ད་ཏི ཨ་ཏྟ་ཏོ;
ཡེ་ན ཡེ་ན ཧི མ་ཉྙ་ཏི [ཡེ་ན ཧི མ་ཉྙ་ཏི (སྱཱ. པཱི.)],
ཏ་ཏོ ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ.
‘‘ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱི བྷ་ཝ་ས་ཏྟོ ལོ་ཀོ,
བྷ་ཝ་པ་རེ་ཏོ བྷ་ཝ་མེ་ཝཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི;
ཡ་ད་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ཏཾ བྷ་ཡཾ,
ཡ་སྶ བྷཱ་ཡ་ཏི ཏཾ དུ་ཀྑཾ;
བྷ་ཝ་ཝི་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཁོ པ་ནི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི’’.
‘‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ བྷ་ཝེ་ན བྷ་ཝ་སྶ ཝི་པྤ་མོ་ཀྑ་མཱ་ཧཾ་སུ, ས་བྦེ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་སྨཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ‘ཡེ ཝཱ པ་ན ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཝི་བྷ་ཝེ་ན བྷ་ཝ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་མཱ་ཧཾ་སུ, ས་བྦེ ཏེ ཨ་ནི་སྶ་ཊཱ བྷ་ཝ་སྨཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི.
‘‘ཨུ་པ་དྷི་ཉྷི པ་ཊི་ཙྩ དུ་ཀྑ་མི་དཾ ས་མྦྷོ་ཏི, ས་བྦུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡཱ ན་ཏྠི དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ. ལོ་ཀ་མི་མཾ པ་སྶ; པུ་ཐཱུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་རེ་ཏཱ བྷཱུ་ཏཱ བྷཱུ་ཏ་ར་ཏཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟཱ; ཡེ ཧི ཀེ་ཙི བྷ་ཝཱ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་བྦེ ཏེ བྷ་ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ, ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ;
བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཝི་བྷ་ཝཾ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི.
‘‘ས་བྦ་སོ ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ,
ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནཾ;
ཏ་སྶ ནི་བྦུ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ,
ཨ་ནུ་པཱ་དཱ [ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནཱ (སཱི.)] པུ་ན་བྦྷ་ཝོ ན ཧོ་ཏི;
ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ མཱ་རོ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ,
ཨུ་པ་ཙྩ་གཱ ས་བྦ་བྷ་ཝཱ་ནི ཏཱ་དཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ;
ན་ནྡ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.