༢. མུ་ཙ་ལི་ནྡ་ཝ་གྒོ

༡. མུ་ཙ་ལི་ནྡ་སུ་ཏྟཾ

༡༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེ མུ་ཙ་ལི་ནྡ་མཱུ་ལེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ཧཱ ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོ ཨུ་ད་པཱ་དི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལི་ཀཱ སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏ་དུ་དྡི་ནཱི. ཨ་ཐ ཁོ མུ་ཙ་ལི་ནྡོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ས་ཀ་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷོ་གེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མུ་དྡྷ་ནི མ་ཧ་ནྟཾ ཕ་ཎཾ ཝི་ཧ་ཙྩ ཨ་ཊྛཱ་སི – ‘‘མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སཱི་ཏཾ, མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་ཎྷཾ, མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ [སི་རིཾ་ས་པ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ས་མྥ་སྶོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ མུ་ཙ་ལི་ནྡོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཝི་དྡྷཾ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཾ དེ་ཝཾ ཝི་དི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡཱ བྷོ་གེ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི པ་ཉྫ་ལི་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘སུ་ཁོ ཝི་ཝེ་ཀོ ཏུ་ཊྛ་སྶ, སུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ པ་སྶ་ཏོ;

ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ སུ་ཁཾ ལོ་ཀེ, པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་སུ སཾ་ཡ་མོ.

‘‘སུ་ཁཱ ཝི་རཱ་ག་ཏཱ ལོ་ཀེ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ;

ཨ་སྨི་མཱ་ན་སྶ ཡོ ཝི་ན་ཡོ, ཨེ་ཏཾ ཝེ པ་ར་མཾ སུ་ཁ’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ;

༢. རཱ་ཛ་སུ་ཏྟཾ

༡༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ མ་ཧ་དྡྷ་ན་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ས་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཛི་ཏ་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཧ་ན་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧ་བྦ་ལ་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏ་རོ ཝཱ རཱ་ཛཱ ཝཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ, རཱ་ཛཱ ཝཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ’’ཏི? ཨ་ཡ་ཉྩ་ར་ཧི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ, ཀཱ ཙ པ་ན ཝོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ’’ཏི?

‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཀོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ མ་ཧ་དྡྷ་ན་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ས་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཛི་ཏ་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཧ་ན་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧ་བྦ་ལ་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏ་རོ ཝཱ རཱ་ཛཱ ཝཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ, རཱ་ཛཱ ཝཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ’ཏི? ཨ་ཡཾ ཁོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི.

‘‘ན ཁྭེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཡཾ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭ་ཡཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ – དྷ་མྨཱི ཝཱ ཀ་ཐཱ ཨ་རི་ཡོ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི.

‘‘ཡ་ཉྩ ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ ལོ་ཀེ, ཡ་ཉྩི་དཾ དི་ཝི་ཡཾ སུ་ཁཾ;

ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡ་སུ་ཁ་སྶེ་ཏེ, ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ནྟི སོ་ལ༹་སི’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ;

༣. ད་ཎྜ་སུ་ཏྟཾ

༡༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ཧིཾ ད་ཎྜེ་ན ཧ་ན་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ཀུ་མཱ་ར་ཀེ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ཧིཾ ད་ཎྜེ་ན ཧ་ན་ནྟེ.

‘‘སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཡོ ད་ཎྜེ་ན ཝི་ཧིཾ་ས་ཏི;

ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་མེ་སཱ་ནོ, པེ་ཙྩ སོ ན ལ་བྷ་ཏེ སུ་ཁཾ.

‘‘སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཡོ ད་ཎྜེ་ན ན ཧིཾ་ས་ཏི;

ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་མེ་སཱ་ནོ, པེ་ཙྩ སོ ལ་བྷ་ཏེ སུ་ཁ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ;

༤. ས་ཀྐཱ་ར་སུ་ཏྟཾ

༡༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ, ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ, ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ས་ཀྐ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ག་རུ་ཀ་ཏཱ ཨ་མཱ་ནི་ཏཱ [ན ཨ་པ་ཙི་ཏཱ (སྱཱ. པཱི.)] ཨ་པཱུ་ཛི་ཏཱ ཨ་ན་པ་ཙི་ཏཱ, ན ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ གཱ་མེ ཙ ཨ་ར་ཉྙེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་སེ་ནྟི ཝི་ཧེ་སེ་ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ, ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ས་ཀྐ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ, ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ས་ཀྐ་ཏཱ ཨ་ག་རུ་ཀ་ཏཱ ཨ་མཱ་ནི་ཏཱ ཨ་པཱུ་ཛི་ཏཱ ཨ་ན་པ་ཙི་ཏཱ, ན ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ གཱ་མེ ཙ ཨ་ར་ཉྙེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་སེ་ནྟི ཝི་ཧེ་ས་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘གཱ་མེ ཨ་ར་ཉྙེ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཕུ་ཊྛོ,

ནེ་ཝ་ཏྟ་ཏོ ནོ པ་ར་ཏོ ད་ཧེ་ཐ;

ཕུ་ས་ནྟི ཕ་སྶཱ ཨུ་པ་དྷིཾ པ་ཊི་ཙྩ,

ནི་རཱུ་པ་དྷིཾ ཀེ་ན ཕུ་སེ་ཡྻུ ཕ་སྶཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ;

༥. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༡༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཱི་རེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཙི་ར་སྶཾ ཁོ ཏྭཾ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་མཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ཀཱ་སི ཡ་དི་དཾ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཙི་ར་པ་ཊི་ཀཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་པི ཙཱ་ཧཾ ཀེ་ཧི་ཙི ཀེ་ཧི་ཙི ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི བྱཱ་ཝ་ཊོ. ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ’’ནྟི.

‘‘སུ་ཁཾ ཝ་ཏ ཏ་སྶ ན ཧོ་ཏི ཀི་ཉྩི,

ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ;

ས་ཀི་ཉྩ་ནཾ པ་སྶ ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཾ,

ཛ་ནོ ཛ་ན་སྨིཾ པ་ཊི་བ་ནྡྷ་རཱུ་པོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ;

༦. ག་བྦྷི་ནཱི་སུ་ཏྟཾ

༡༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ད་ཧ་ར་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ པ་ཛཱ་པ་ཏི ཧོ་ཏི ག་བྦྷི་ནཱི ཨུ་པ་ཝི་ཛ་ཉྙཱ. ཨ་ཐ ཁོ སཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏེ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར, ཡཾ མེ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, སོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀུ་ཏོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷོ་ཏི [བྷོ་ཏི་ཡཱ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)], ཏེ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི? དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏེ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར, ཡཾ མེ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀོ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀུ་ཏོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷོ་ཏི, ཏེ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི? ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏེ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར, ཡཾ མེ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རེ ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ ས་པྤི་སྶ ཝཱ ཏེ་ལ་སྶ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་ཏུཾ དཱི་ཡ་ཏི [དི་ཡྻ་ཏི (སཱི. ཀ.)], ནོ ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ.

ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ར་ཉྙོ ཁོ པ་ན པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རེ ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ ས་པྤི་སྶ ཝཱ ཏེ་ལ་སྶ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་ཏུཾ དཱི་ཡ་ཏི, ནོ ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ལ་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པི་ཝི་ཏྭཱ གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཙྪ་དྡི་ཏྭཱ་ན [ཨུ་གྒི་རི་ཏྭཱ་ན (སཱི. སྱཱ. པཱི.), ཨུ་ཙྪ་དི་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ. ཨ་ཊྛ.), ཨུ་ཙྪ་ཌྜི་ཏྭཱ་ན (ཀ.)] ད་དེ་ཡྻཾ, ཡཾ ཨི་མི་སྶཱ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ སོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ལ་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པི་ཝི་ཏྭཱ གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནེ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏི ཨུ་དྡྷཾ ཀཱ་ཏུཾ, ན པ་ན ཨ་དྷོ. སོ དུ་ཀྑཱ་ཧི ཏི་བྦཱ་ཧི [ཏི་པྤཱ་ཧི (སྱཱ.)] ཁ་རཱ་ཧི ཀ་ཊུ་ཀཱ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཏི པ་རི་ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ དུ་ཀྑཱ་ཧི ཏི་བྦཱ་ཧི ཁ་རཱ་ཧི ཀ་ཊུ་ཀཱ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཧི ཕུ་ཊྛཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཾ.

‘‘སུ་ཁི་ནོ ཝ་ཏ ཡེ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཱ,

ཝེ་ད་གུ་ནོ ཧི ཛ་ནཱ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཱ;

ས་ཀི་ཉྩ་ནཾ པ་སྶ ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཾ,

ཛ་ནོ ཛ་ན་སྨིཾ པ་ཊི་བ་ནྡྷ་ཙི་ཏྟོ’’ [པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ (སྱཱ.), པ་ཊི་བ་ནྡྷ་རུ་པོ (?)] ཏི. ཚ་ཊྛཾ;

༧. ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༡༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཧོ་ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨ་ལླ་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ལླ་ཀེ་སཱ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣེ ཁོ ཏེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏུ་མྷེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, ཨ་ལླ་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ལླ་ཀེ་སཱ ཨི་དྷཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཱ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱ’’ཏི?

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ. ཏེ་ན མ་ཡཾ ཨ་ལླ་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ལླ་ཀེ་སཱ ཨི་དྷཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཱ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱ’’ཏི.

‘‘པི་ཡ་རཱུ་པ་སྶཱ་ད་ག་དྷི་ཏཱ་སེ [པི་ཡ་རཱུ་པ་སྶཱ་ཏ་ག་དྷི་ཏཱ་སེ (སཱི. པཱི.)],

དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཱ པུ་ཐུ མ་ནུ་སྶཱ ཙ;

ཨ་གྷཱ་ཝི་ནོ པ་རི་ཛུ་ནྣཱ,

མ་ཙྩུ་རཱ་ཛ་སྶ ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི.

‘‘ཡེ ཝེ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ,

ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཛ་ཧ་ནྟི པི་ཡ་རཱུ་པཾ;

ཏེ ཝེ ཁ་ཎ་ནྟི ཨ་གྷ་མཱུ་ལཾ,

མ་ཙྩུ་ནོ ཨཱ་མི་སཾ དུ་ར་ཏི་ཝ་ཏྟ’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ;

༨. སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་སུ་ཏྟཾ

༡༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་ཡཾ [ཀུ་ཎྜི་ཡཱ་ཡཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཝ་ནེ [ཀུ་ཎྜི་ཊྛཱ་ན་ཝ་ནེ (སྱཱ. པཱི.)]. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ག་བྦྷཾ དྷཱ་རེ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ སཱ དུ་ཀྑཱ་ཧི ཏི་བྦཱ་ཧི ཁ་རཱ་ཧི ཀ་ཊུ་ཀཱ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཧི ཕུ་ཊྛཱ ཏཱི་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི – ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཡོ ཨི་མ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི; སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཝ་ཏ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཡོ ཨི་མ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ; སུ་སུ་ཁཾ ཝ་ཏ ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཡ་ཏྠི་དཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡཱ་ཧི; ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ – ‘སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི; ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི – ‘སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ག་བྦྷཾ དྷཱ་རེ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ སཱ དུ་ཀྑཱ་ཧི ཏི་བྦཱ་ཧི ཁ་རཱ་ཧི ཀ་ཊུ་ཀཱ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཧི ཕུ་ཊྛཱ ཏཱི་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི – ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཡོ ཨི་མ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི; སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཝ་ཏ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཡོ ཨི་མ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ; སུ་སུ་ཁཾ ཝ་ཏ ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཡ་ཏྠི་དཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’’ཏི.

‘‘པ་ར་མ’’ནྟི ཁོ སོ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི – ‘སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ག་བྦྷཾ དྷཱ་རེ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ སཱ དུ་ཀྑཱ་ཧི ཏི་བྦཱ་ཧི ཁ་རཱ་ཧི ཀ་ཊུ་ཀཱ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཧི ཕུ་ཊྛཱ ཏཱི་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི – ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཡོ ཨི་མ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི; སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཝ་ཏ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཡོ ཨི་མ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ; སུ་སུ་ཁཾ ཝ་ཏ ནི་བྦཱ་ནཾ ཡ་ཏྠི་དཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’’ཏི.

‘‘སུ་ཁི་ནཱི ཧོ་ཏུ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ; ཨ་རོ་གཱ ཨ་རོ་གཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏཱུ’’ཏི. ས་ཧ ཝ་ཙ་ནཱ ཙ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ སུ་ཁི་ནཱི ཨ་རོ་གཱ ཨ་རོ་གཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི.

‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན ས་ཀཾ གྷ་རཾ ཏེ་ན པ་ཙྩཱ་ཡཱ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ སོ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོ སུ་པྤ་ཝཱ་སཾ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏ་རཾ སུ་ཁི་ནིཾ ཨ་རོ་གཾ ཨ་རོ་གཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱ་ཡཾ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཧ ཝ་ཙ་ནཱ ཙ པ་ན [ས་ཧ ཝ་ཙ་ནཱ པ་ན (པཱི.), ས་ཧ ཝ་ཙ་ནཱ (?)] བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཁི་ནཱི ཨ་རོ་གཱ ཨ་རོ་གཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི! ཨ་ཏྟ་མ་ནོ པ་མུ་དི་ཏོ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡཱ་ཧི – ‘སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’ཏི; ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི – ‘སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ག་བྦྷཾ དྷཱ་རེ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ སཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སུ་ཁི་ནཱི ཨ་རོ་གཱ ཨ་རོ་གཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ. སཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ བྷ་ཏྟེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟ བྷ་ཏྟཱ་ནི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’’ཏི.

‘‘སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི; ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི – ‘སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ག་བྦྷཾ དྷཱ་རེ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ སཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སུ་ཁི་ནཱི ཨ་རོ་གཱ ཨ་རོ་གཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ. སཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ བྷ་ཏྟེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟ བྷ་ཏྟཱ་ནི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’’ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ [མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལཱ་ན་སྶ (ཀ.)] ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཡེ་ན སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི – ‘སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ག་བྦྷཾ དྷཱ་རེ་སི. ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ སཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སུ་ཁི་ནཱི ཨ་རོ་གཱ ཨ་རོ་གཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ. སཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ བྷ་ཏྟེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ཀ་རོ་ཏུ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཏྟ བྷ་ཏྟཱ་ནི, པ་ཙྪཱ ཏྭཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’ཏི [ཀ་རི་སྶ་སཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་པེ་ཧི (ཀ.)]. ཏུ་ཡ྄ཧེ་སོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ག་བྦྷཾ དྷཱ་རེ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ སཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སུ་ཁི་ནཱི ཨ་རོ་གཱ ཨ་རོ་གཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ. སཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ བྷ་ཏྟེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ཀ་རོ་ཏུ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཏྟ བྷ་ཏྟཱ་ནི, པ་ཙྪཱ ཏྭཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི.

‘‘ས་ཙེ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏི་ཎྞཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ – བྷོ་གཱ་ན་ཉྩ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཙ ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ, ཀ་རོ་ཏུ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཏྟ བྷ་ཏྟཱ་ནི, པ་ཙྪཱ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘དྭི་ནྣཾ ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ [དྭི་ནྣཾ ཁོ ཏེ་སཾ (པཱི.), དྭི་ནྣཾ ཁོ ནེ་སཾ (ཀ.)], ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ – བྷོ་གཱ་ན་ཉྩ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཙ. ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ན ཏྭཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ’’ཏི.

‘‘ས་ཙེ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ དྭི་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ – བྷོ་གཱ་ན་ཉྩ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཙ, ཀ་རོ་ཏུ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཏྟ བྷ་ཏྟཱ་ནི, པ་ཙྪཱ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཉྙ་ཏྟོ [ས་ཉྙཱ་ཏོ (སྱཱ.)], བྷ་ནྟེ, སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ མ་ཡཱ; ཀ་རོ་ཏུ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཏྟ བྷ་ཏྟཱ་ནི, པ་ཙྪཱ སོ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སི, ཏ་ཉྩ དཱ་ར་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡཱ་པེ་སི ས་བྦ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, དཱ་ར་ཀ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ན ཀི་ཉྩི དུ་ཀྑ’’ནྟི? ‘‘ཀུ་ཏོ མེ, བྷ་ནྟེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀུ་ཏོ ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ! ས་ཏྟ མེ ཝ་སྶཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ – ‘‘པུ་ཏྟོ མེ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ པ་མུ་དི་ཏཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ (སུ་པྤ་ཝཱ་སཾ ཀོ་ལཱི་ཡ་དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ཏྟ་མ་ནཾ པ་མུ་དི་ཏཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ [དི་སྭཱ (སཱི.)]) [( ) ན་ཏྠི ཨི་ངྒ་ལི་ས་པོ་ཏྠ་ཀེ] སུ་པྤ་ཝཱ་སཾ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི ཏྭཾ, སུ་པྤ་ཝཱ་སེ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པུ་ཏྟ’’ནྟི? ‘‘ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ས་ཏྟ པུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི.

‘‘ཨ་སཱ་ཏཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ན, པི་ཡ་རཱུ་པེ་ན ཨ་པྤི་ཡཾ;

དུ་ཀྑཾ སུ་ཁ་སྶ རཱུ་པེ་ན, པ་མ་ཏྟ་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ;

༩. ཝི་སཱ་ཁཱ་སུ་ཏྟཾ

༡༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ར་ཉྙེ པ་སེ་ན་དི་མྷི ཀོ་ས་ལེ པ་ཊི་བ་དྡྷོ [པ་ཊི་བ་ནྡྷོ (པཱི. ཀ.)] ཧོ་ཏི. ཏཾ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ན ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཏཱི་རེ་ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ [དི་ཝཱ་དི་ཝ་སྶེ་ཝ (སྱཱ.), དི་ཝཱ་དི་ཝ་སྶེ་ཡེ་ཝ (པཱི.), དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ་ཡེ་ཝ (ཀ.)] ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཾ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏ་རཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཧ་ནྡ ཀུ་ཏོ ནུ ཏྭཾ, ཝི་སཱ་ཁེ, ཨཱ་ག་ཙྪ་སི དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ མེ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ར་ཉྙེ པ་སེ་ན་དི་མྷི ཀོ་ས་ལེ པ་ཊི་བ་དྡྷོ; ཏཾ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ན ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཏཱི་རེ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ས་བྦཾ པ་ར་ཝ་སཾ དུ་ཀྑཾ, ས་བྦཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ སུ་ཁཾ;

སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཡོ་གཱ ཧི དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ;

༡༠. བྷ་དྡི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༢༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པི་ཡཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་མྦ་ཝ་ནེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི!

ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བྷ་དྡི་ཡ་སྶ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏ་སྶ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏ་སྶ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏ་སྶ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟ་སྶ – ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི! སུ་ཏྭཱ་ན ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ཡཾ་ས པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ [ཨ་གཱ་རི་ཀ་བྷཱུ་ཏ་སྶ (སྱཱ.)] ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ, སོ ཏ་མ་ནུ་སྶ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི!

ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་དྡི་ཡོ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’ནྟི! ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི. ཡཾ་ས པུ་བྦེ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ, སོ ཏ་མ་ནུ་སྶ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི!

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་དྡི་ཡཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧི – ‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡི་ཡ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་དྡི་ཡཾ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡི་ཡ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བྷ་དྡི་ཡཾ ཀཱ་ལཱི༹་གོ་དྷཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི! ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི.

‘‘ཀིཾ པ་ན [ཀཾ པ་ན (སྱཱ པཱི.)] ཏྭཾ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི! ‘‘པུ་བྦེ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟོ་པི ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, བ་ཧི་པི ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ནྟོ་པི ན་ག་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, བ་ཧི་པི ན་ག་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ནྟོ་པི ཛ་ན་པ་དེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, བ་ཧི་པི ཛ་ན་པ་དེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏོ གོ་པི་ཏོ ས་ནྟོ བྷཱི་ཏོ ཨུ་བྦི་གྒོ ཨུ་སྶ་ངྐཱི ཨུ་ཏྲཱ་སཱི ཝི་ཧཱ་སིཾ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨེ་ཀོ [ཨེ་ཀ་ཀོ (སྱཱ. པཱི.)] ཨ་བྷཱི་ཏོ ཨ་ནུ་བྦི་གྒོ ཨ་ནུ་སྶ་ངྐཱི ཨ་ནུ་ཏྲཱ་སཱི ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ པ་ནྣ་ལོ་མོ པ་ར་ད་ཏྟ་ཝུ་ཏྟོ [པ་ར་ད་ཝུ་ཏྟོ (ཀ. སཱི. སྱཱ. པཱི.)], མི་ག་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨི་མཾ [ཨི་དཾ (སཱི. ཀ.)] ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི [ཨུ་དཱ་ནེ་མི (ཀ.)] – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི!

‘‘ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ ན ས་ནྟི ཀོ་པཱ,

ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཉྩ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ;

ཏཾ ཝི་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ སུ་ཁིཾ ཨ་སོ་ཀཾ,

དེ་ཝཱ ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི ད་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ;

མུ་ཙ་ལི་ནྡ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.