༣. ཙུ་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༩. ཏ་ཏི་ཡེ མ་ག་དྷེ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཛ་ན་པ་དེ. ནཱ་ལ་ཀ་གཱ་མ་ཀེཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀེ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ གཱ་མེ. ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོཏི ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ, ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ’’ཏི ས་མུ་དཱ་ཙ་རི་ཏྭཱ ཐེ་ར་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ཙ་རིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ’’ཏི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི མུ་ཁོ་ད་ཀ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནེ་ན ཙེ་ཝ པ་རི་ཝེ་ཎ་ས་མྨ་ཛྫ་ན-པི་ཊྛི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ-པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱིཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀཱ་ལེ་ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ, སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ་སུ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཡ་ཐཱ པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘བུ་དྡྷཱ ནུ ཁོ པ་ཋ་མཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཋ་མ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སོ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ མེ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི.
ཏ་ཏོ ‘‘རཱ་ཧུ་ལོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རོ ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧེ, ཨ་ཧཾ ཀ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ་པི བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷེ་སུ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ན་ཏྠི ནུ ཁོ’’ཏི. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘མ་མེ་ཝ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་སྶ. ས་ཙེ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི མེ ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛ་ནཱ་ན་མྤི ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ས་མ་ཙི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་དི་ཝ་སེ (ཨ. ནི. ༢.༣༣-༣༧) ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ, ཏ་ཡོ མ་གྒེ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ ན་ཏྠི, ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ནེ་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ དི་སྶ་ནྟི, ཐེ་རེ ཙ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཨ་སཱི་ཏི ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, སོ དཱ་ནི ས་ཀ་མཱ་ཏུ་མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཧ་རི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ མཱ་ཏ་རཾ མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙུ་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙུ་ནྡ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་ཉྙཾ དེ་ཧི. ‘ག་ཎྷ་ཐཱ་ཝུ་སོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི, དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ནཱ་ལ་ཀ་གཱ་མཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ’’’ཏི. ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.
བྷི་ཀྑཱུ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཐེ་རོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ དཱ་ནི པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ནཾ, པུ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏུ སུ་ག་ཏོ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ མེ, ཨོ་སྶ་ཊྛོ མེ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི. བུ་དྡྷཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ མ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟཱི་ཏི, ‘‘མཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ན ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ན ནཾ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཀ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་སི སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, མ་ག་དྷེ་སུ ནཱ་ལ་ཀ་གཱ་མེ ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀོ, ཏ་ཏྠཱ་ཧཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ཡ་སྶ དཱ་ནི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་དི་ས་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ དུ་ལླ་བྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དེ་སེ་ཧི ནེ་སཾ དྷ་མྨ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཐེ་རོ – ‘‘ས་ཏྠཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ན་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡི, པུ་ན དྭི་ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡི, ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་ཏྟ་ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་བྷི. དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན་པི. ཨུ་པ་རི་མེ་ན ཝཱ ཧེ་ཊྛི་མེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏི ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན་པི དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན་པི, ཀཱ་ལེ་ན ཙ་ནྡ་ཝ་ཎྞཾ ད་སྶེ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན སཱུ་རི་ཡ་ཝ་ཎྞཾ, ཀཱ་ལེ་ན པ་བྦ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ, ཀཱ་ལེ་ན ས་མུ་དྡ་ཝ་ཎྞཾ, ཀཱ་ལེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, ཀཱ་ལེ་ན ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, ཀཱ་ལེ་ན མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ས་ནྣི་པ་ཏི. ཐེ་རོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀོ ནཱ་མོ ཨ་ཡཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ’’ཏི. སཱི་ཧ་ཝི་ཀཱི་ལི༹་ཏོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཏ་གྒྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སཱི་ཧ་ཝི་ཀཱི་ལི༹་ཏོ ཏ་གྒྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སཱི་ཧ་ཝི་ཀཱི་ལི༹་ཏོ་ཏི.
ཐེ་རོ ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཎྞེ ཧ་ཏྠེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཙྪ་པ་ས་དི་སེ པཱ་དེ གོ་པྥ་ཀེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ་སཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, སོ མེ མ་ནོ་ར་ཐོ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ན པུ་ན ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ས་མཱ་ག་མོ ཨ་ཏྠི, ཚི་ནྣོ ཨེ་ས ཝི་སྶཱ་སོ, ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི བུ་དྡྷ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་ཝི་ཊྛཾ ཨ་ཛ་རཾ ཨ་མ་རཾ ཁེ་མཾ སུ་ཁཾ སཱི་ཏ་ལཾ ཨ་བྷ་ཡཾ ནི་བྦཱ་ན་པུ་རཾ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མི, ས་ཙེ མེ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ ན རོ་ཙེ་ཐ, ཁ་མ་ཐ ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ, ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི. ཁ་མཱ་མི ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ན ཁོ པ་ན ཏེ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་རུ་ཙྩ་ན་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཡ་སྶ དཱ་ནི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི་ཏི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ ས་ཏྠུ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ སི་ནེ་རུ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་པ་བྦ་ཏེ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ་པི – ‘‘ཨ་ཛྫ ཨི་མཾ གུ་ཎ་རཱ་སིཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ར་ཝ་མཱ་ནཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཡཱ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ ཨ་ཀ་མྤི, ཨཱ་ཀཱ་སེ དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ཡོ ཕ་ལིཾ་སུ, མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི.
ས་ཏྠཱ – ‘‘དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷ་མྨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ནྟྭཱ མ་ཎི་ཕ་ལ་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཐེ་རོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཏོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀ་སྶ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ནཾ པ་ཏྠེ་སིཾ, སཱ མེ པ་ཏྠ་ནཱ ས་མི་དྡྷཱ, དི་ཊྛཱ ཏུ་མྷེ, ཏཾ པ་ཋ་མ་ད་སྶ་ནཾ, ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ནཾ. པུ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ད་ས་ན་ཁ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཡཱ་ཝ ད་སྶ་ན་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ་ཝ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. པུ་ན མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་མྤི.
བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ’’ནྟི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙ་ཏ་སྶོ་པི པ་རི་སཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨེ་ཀ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨོ་ཧཱ་ཡ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ་པི – ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མོ ནི་ཀྑ་ནྟོ, པ་སྶི་སྶཱ་མ ན’’ནྟི ན་ག་ར་དྭཱ་རཱ་ནི ནི་རོ་ཀཱ་སཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ ཀེ་སེ ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཾ ཀ་ཧཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ནི་སི་ནྣོ, ཀ་ཧཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ནི་སི་ནྣོ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱ – ‘‘ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མ, ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་རོ པ་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱ རོ་ད་ནྟཱ ཐེ་རཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ.
ཐེ་རོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཋི་ཏ་ཏྟཱ – ‘‘ས་བྦེ་སཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ས མ་གྒོ’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ – ‘‘ཏུ་མྷེ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཊྛ་ཐ, མཱ ད་ས་བ་ལེ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྠཱ’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་མྤི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཡེ་པི མ་ནུ་སྶཱ – ‘‘པུ་བྦེ ཨ་ཡྻོ པ་ཙྩཱ་ག་མ་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི, ཨི་དཾ ཨི་དཱ་ནི ག་མ་ནཾ ན པུ་ན པ་ཙྩཱ་ག་མ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ་ཡེ་ཝ. ཏེ་པི – ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཧོ་ཐ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱ་ཝི་ནོ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ནི་ཝ་ཏྟེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ སཱ་ཡཾ ནཱ་ལ་ཀ་གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཨུ་པ་རེ་ཝ་ཏོ ནཱ་མ ཐེ་ར་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ བ་ཧི་གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཐེ་རོ ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏྠི གེ་ཧེ ཏེ ཨ་ཡྻི་ཀཱ’’ཏི. ཨཱ་མ བྷ་ནྟེ་ཏི. ག་ཙྪ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི. ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ཨ་ཛྫ ཀི་ར ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝ་སི་སྶ་ཏི, ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཐ, པ་ཉྩ་ནྣ་ཉྩ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ – ‘‘ཨ་ཡྻི་ཀེ མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏུ་ལོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཧི་ནྟི? གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ, ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ཨ་ཏྠི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི? སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏི, ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ གི་ཧཱི ཧོ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟཱི ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ པཱ་ཧེ་སི.
ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི, ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏེ་སུ ག་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ཁ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ལོ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡི་ཀཱ མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཀཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཀཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི – ‘‘མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི མ་ཡ྄ཧཾ ན རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ‘‘དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཀུ་ཧིཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ནཱ་ལ་ཀ་གཱ་མེ ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣོ, པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ག་མྨ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཀེ ཏུ་མྷེ་ཏི? མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ བྷ་ནྟེ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ་ཏི? གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ‘‘ཧོ་ཏུ, ཨ་ཏྠི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏེ་སཾ ག་ཏཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ. ཏ་སྨིཾ ག་ཏེ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཙ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. ཏེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཐེ་རོ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཉྩ ག་མ་ན་ཉྩ དི་སྭཱ ‘‘ཀེ ནུ ཁོ ཨེ་ཏེ མ་མ པུ་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཙུ་ནྡ, ཀཱ པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. སཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཏཱ་ཏ, ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, པ་ཋ་མཾ ཀེ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ་ཏི. ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ་ཏི? ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་ས་དི་སཱ ཨེ་ཏེ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཁ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི. ཏེ་སཾ ཏཱ་ཏ ག་ཏཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཀོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི? ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ་ཏི. དེ་ཝ་རཱ་ཛ་ཏོ་པི ཏྭཾ ཏཱ་ཏ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ་ཏི? བྷ་ཎྜ་གྒཱ་ཧ་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ས་དི་སོ ཨེ་ས ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏི་ཎྞོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཱ་ཏ ག་ཏཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཛོ་ཏ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཀོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི? ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙ ས་ཏྠཱ ཙ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ནཱ་མ ཨེ་སོ་ཏི. མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ཏོ་པི ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ, མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ་ཏི? ཨཱ་མ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཨེ་ཏེ ནཱ་མ ཀི་ར ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ལེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ – ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ ཏཱ་ཝ མེ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཀཱི་དི་སོ ཝ་ཏ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཏྠུ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ས་ཧ་སཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་རི. ཐེ་རོ – ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ མེ མཱ་ཏུ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ དཱ་ནི ཀཱ་ལོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཙི་ནྟེ་སི མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ ཏཱ་ཝ མེ ཨ་ཡཾ གུ་ཎོ, ས་ཏྠུ པ་ན་སྶ ཀཱི་དི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ, ཏཱ་ཏ, ཙི་ནྟེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཏྠུ་ཛཱ་ཏ་ཀྑ་ཎེ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནེ ས་མྦོ་དྷི་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ ཙ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཀ་མྤི་ཏྠ. སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཀ་ཐེ་སི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི པི་ཡ་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ ཨུ་པ་ཏི་སྶ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨ་མ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ན ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི. ཐེ་རོ – ‘‘དི་ནྣཾ དཱ་ནི མེ མཱ་ཏུ རཱུ་པ་སཱ་རི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ་མཱུ་ལཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ག་ཙྪ མ་ཧཱ་ཨུ་པ་སི་ཀེ’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ – ‘‘ཙུ་ནྡ ཀཱ ཝེ་ལཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཧཱི་ཏི. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏོ བྷ་ནྟེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་ཏི. ‘‘མཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཧི ཙུ་ནྡཱ’’ཏི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི.
ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཝོ ཝ་སྶཱ་ནི མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཡཾ མེ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ ན རོ་ཙེ་ཐ, ཏཾ ཁ་མ་ཐ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཚཱ་ཡཱ ཝི་ཡ ཏུ་མྷེ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨ་རུ་ཙྩ་ན་ཀཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏུ་མྷེ པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་མ་ཐཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཐེ་རོ མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ པི་དྷཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ནྣོ ས་ཏྠཱ ཝི་ཡ ན་ཝ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཾ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ནྟོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི.
ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མེ པུ་ཏྟོ, ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པི་ཊྛི་པཱ་དེ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟཱི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ – ‘‘ཏཱ་ཏ མ་ཡཾ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཏ་ཝ གུ་ཎཾ ན ཛཱ་ནི་མྷཱ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ ནི་ཝེ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏུཾ ན ལ་བྷི་མྷཱ, ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ ན ལ་བྷི་མྷཱ, ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཏཾ ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཧ་སྶཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ན ལ་བྷི་མྷཱ’’ཏི ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ པ་རི་དེ་ཝི. ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ག་བྦྷཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་གྷ་ཊི་ཡོ མ་ཧཱ་ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘པ་ཉྩ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་གྒྷི་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི དཱ་པེ་ཏི.
ས་ཀྐོ་པི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཝི་སྶ་ཀ་མྨ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏཱ་ཏ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, པ་ཉྩ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་གྒྷི་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཙ མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཏཱ་ནི ཙ ཝི་སྶ་ཀ་མྨེ་ན ནི་མྨི་ཏཱ་ནི ཙ ས་བྦཱ་ནི་པི དྭེ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ སཱ་ར་མ་ཡཾ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཎྜ་པ་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧཱ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཀཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ མ་ནུ་སྶཱ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ དེ་ཝཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
རེ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ཨེ་ཀཱ ཐེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཐེ་ར་སྶ པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པུ་པྥཱ་ནཾ ཏ་ཡོ ཀུ་མྦྷེ ཀཱ་རེ་སི. ‘‘ཐེ་ར་སྶ པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཀོ་ཊི་ནཱ་ཊ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཨོ་ཏ་རི. ‘‘ས་ཀྐོ ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་ཙྪཱ་མུ་ཁོ པ་ཊི་ཀྐ་མི. ཏ་ཏྠ སཱ་པི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་མཱ་ནཱ ག་རུ་བྷཱ་ར་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཏཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་ག་མིཾ་སུ. སཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི. ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ་སྶཱ ར་ཏ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི ས་ཊྛི་ས་ཀ་ཊ་པཱུ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ. ཨ་ཐ་སྶཱ དི་བྦཾ ས་བྦ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དཱ་སཾ པུ་ར་ཏོ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སི་རི་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རཱ ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི, ཀིཾ ནུ ཁོ མེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་དྡ་ས – ‘‘མ་ཡཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཏཱི་ཧི སུ་ཝ་ཎྞ་པུ་པྥ་ཀུ་མྦྷེ་ཧི པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ག་ཏོ, སཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ, ཐེ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷཾ ཨི་དཱ་ནི པུ་ཉྙ་ཝི་པཱ་ཀཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཧ ཝི་མཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཨོ་ཏ་རི.
མ་ཧཱ་ཛ་ནོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ དི་སྭཱ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ དྭེ སཱུ་རི་ཡཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི? ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ – ‘‘ཝི་མཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཎྛཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནཱ་ཡཾ སཱུ་རི་ཡོ, ཝི་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨེ་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་མྤི ཝི་མཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ དཱ་རུ་ཙི་ཏ་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ ཝི་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཨོ་ཏ་རི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ – ‘‘ཀཱ ཏྭཾ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི? པུ་ཙྪི. ‘‘ན མཾ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐ, རེ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མཱ་ཧཾ, ཏཱི་ཧི སུ་ཝ་ཎྞ་པུ་པྥ་ཀུ་མྦྷེ་ཧི ཐེ་རཾ པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི མ་དྡི་ཏཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, པ་སྶ་ཐ མེ སི་རི་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཏུ་མྷེ་པི དཱ་ནི དཱ་ནཱ་ནི དེ་ཐ, པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཙི་ཏ་ཀཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཏཱ.
མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་པི ས་ཏྟཱ་ཧཾ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཀཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ས་བྦ་ག་ནྡྷེ་ཧི ཙི་ཏ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཙི་ཏ་ཀཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ར་ཏ་ན་ས་ཏི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. ཐེ་ར་སྶ ས་རཱི་རཾ ཙི་ཏ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་སཱི་ར་ཀ་ལཱ་པ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ལི་མྤེ་སུཾ. ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ནེ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ ས་བྦ་ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན ཐེ་ར་སྶ ཙི་ཏ་ཀཾ ནི་བྦཱ་པེ་སི. ཙུ་ནྡ་ཏྠེ་རོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ – ‘‘ན དཱ་ནི མ་ཡཱ ཨི་དྷེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཋཱ་ཏུཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷཱ་ཏུ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཐེ་ར་སྶ ཙ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཙ དྭེ ར་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཝ་སི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ནེ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཐ ཁོ ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོཏི ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ས ཨུ་ཛུ་ཀཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི? ས་ཏྠ་རི ཙ ཐེ་རེ ཙ གཱ་ར་ཝེ་ན. ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ཀི་ར་སྶ ནྷ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ སུ་ནི་ཝ་ཏྠ་སུ་པཱ་རུ་ཏ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་པཱ་སཱ་ཎ་ཙྪ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ག་རུ་ནོ, ཕ་ཎ་ཀ་ཏ་ས་པྤ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཙ དུ་རཱ་ས་དཱ, ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ, ཀ་སྶ ནུ ཁོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི. ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨུ་ཏྟ་མ་ས་ཧཱ་ཡོ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠ་རི ཙེ་ཝ ཐེ་རེ ཙ གཱ་ར་ཝེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཨི་ད་མ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ‘‘ཨ་ཡ་མ་སྶ པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཏྟོ, ཨི་དཾ དྷཱ་ཏུ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་ད་མ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏནྟི ཀ་ཐཱ་མཱུ་ལཾ. མཱུ་ལ་ཉྷི པཱ་བྷ་ཏནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་པྤ་ཀེ་ན་པི མེ་དྷཱ་ཝཱི, པཱ་བྷ་ཏེ་ན ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ;
ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཎུཾ ཨ་གྒིཾ་ཝ ས་ནྡྷ་མ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༤);
བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཀིཾ པ་ནི་མི་ནཱ བྷ་ག་ཝཱ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ་ཏི? ནོ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ཡ་སྨཱ དི་ཝཱ ན་ཝ ཝཱ་རེ, ར་ཏྟིཾ ན་ཝ ཝཱ་རེ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝཱ་རེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. དི་ཝ་ས་སྶ པ་ན ས་ཏ་ཝཱ་རཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶ་ཝཱ་རཾ ཝཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ས་མཱ་ནོ་པི ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཀཾ པ་ཉྷ་དྭཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. སོ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཏེ་ན ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏེ་ན ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨི་ད་མ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཐེ་རོ་པི – ‘‘ཨི་དཾ ཏ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨི་ད་ཉྩ དྷཱ་ཏུ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན’’ནྟི པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི.
ས་ཏྠཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་ཏཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་སི, ཏ་སྶ ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཱ ས་ངྑ་ཝ་ཎྞ་ས་ནྣི་བྷཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི ཨེ་ས, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཏྟ་ཀོ ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ, པ་ཊི་ལ་དྡྷ་དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་ས་ནོ ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ, པཱུ་རི་ཏ་སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ, ཋ་པེ་ཏྭཱ མཾ ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ས་དི་སོ ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ, མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ, པུ་ཐུ་པ་ཉྙོ ཧཱ་ས་པ་ཉྙོ ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙོ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙོ ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ, ཨ་པྤི་ཙྪོ ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ, ས་ནྟུ་ཊྛོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཙོ་ད་ཀོ པཱ་པ་ག་ར་ཧཱི ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ, པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ, མ་མ སཱ་ས་ནེ པ་ཐ་ཝཱི་ས་མ་ཁ་ནྟི་ཀོ ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ, ཚི་ནྣ་ཝི་སཱ་ཎ་ཨུ་ས་བྷ་ས་དི་སོ ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ, ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཏྟ་ས་དི་ས་ནཱི་ཙ་ཙི་ཏྟོ ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ. པ་སྶ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་སྶ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, པ་སྶ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཐུ་པ་ཉྙ་སྶ ཧཱ་ས་པ་ཉྙ་སྶ ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙ་སྶ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙ་སྶ ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶ ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཨ་སཾ་ས་ཊྛ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ, ཙོ་ད་ཀ་སྶ, པ་སྶ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་ག་ར་ཧི་སྶ དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཏི.
‘‘ཡོ པ་བྦ་ཛཱི ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ,
པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི;
ཏཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ,
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཾ ཝ་ནྡ་ཐ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ.
‘‘ཁ་ནྟི་བ་ལོ པ་ཐ་ཝི་ས་མོ ན ཀུ་པྤ་ཏི,
ན ཙཱ་པི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏི;
ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ ཙ ནི་བྦུ་ཏོ,
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཾ ཝ་ནྡ་ཐ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ.
‘‘ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ,
ནཱི་ཙ་མ་ནོ ཙ་ར་ཏི ཀ་ལོ༹་པི་ཧ་ཏྠོ;
ཏ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ,
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཾ ཝ་ནྡ་ཐ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ.
‘‘ཨུ་ས་བྷོ ཡ་ཐཱ ཚི་ནྣ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀོ,
ཨ་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི པུ་ར་ནྟ་རེ ཝ་ནེ;
ཏ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ,
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཾ ཝ་ནྡ་ཐ སཱ་རི་པུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྩ་ཧི གཱ་ཐཱ་ས་ཏེ་ཧི ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, བི་ལཱ༹་ར་མུ་ཁེ པ་ཀྑ་ནྟ་ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཝི་ཡ པ་ཝེ་དྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་པི་ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོཏི ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན དྷ་མྨཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་སྶ ཧི ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དྷ་མྨེ ཨ་ག་ཧི་ཏེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏུཾ, ག་ཧི་ཏེ ཝཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ པ་ཉྩ་པ་སཱ་ད་ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ནི ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སྶཱ་སེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཨ་སྶཱ་སེ་ནྟོ ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷནྟི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སཱི་ལཾ. ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་མུ་ཏྟི པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཝ. ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝ. ཨོ་ཝཱ་ད་ཀོཏི ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ཡ་ཀོ. ཨོ་ཏི་ཎྞོཏི ཨོ་ཏི་ཎྞེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨོ་ཏ་ར་ཎ་སཱི་ལོ. ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀོཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱ. ས་ནྡ་སྶ་ཀོཏི ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏཱ. ས་མཱ་ད་པ་ཀོཏི ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷཱ་པ་ཀོ. ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ཀོཏི ཨ་བྦྷུ་སྶཱ་ཧ་ཀོ. ས་མྤ་ཧཾ་ས་ཀོཏི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎེ་ཧི མོ་དཱ་པ་ཀོ ཛོ་ཏཱ་པ་ཀོ.
ཨ་ཀི་ལཱ་སུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ‘‘སཱི་སཾ ཝཱ མེ རུ་ཛྫ་ཏི, ཧ་ད་ཡཾ ཝཱ ཀུ་ཙྪི ཝཱ པི་ཊྛི ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ས་ཀྐ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ནི་ཀྐི་ལཱ་སུ ཝི་སཱ་ར་དོ ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི དྭི་ནྣ་མྤི སཱི་ཧ་ཝེ་གེ་ནེ་ཝ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཨ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཀོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཝ. དྷ་མྨོ་ཛཾ དྷ་མྨ་བྷོ་གནྟི ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ. དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧནྟི དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཎཾ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཀི་ལ་མ་ཏཱི’’ཏི པུ་ན ཏཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ནྟོ ན་ནུ ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧཱིཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་བྷཱ་ཏཱ་བྷ་གི་ནཱི་ཨཱ་དི་ཀེ་ཧི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, མ་ར་ཎེ་ན ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, བྷ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ. ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ, ཨཱ་ན་ནྡ, ལ་བྦྷཱཏི ཏནྟི ཏ་སྨཱ. ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་ཧི པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ་པི ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ་པི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ་པི ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ་པི དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ་པི ས་རཱི་རཾ མཱ པ་ལུ་ཛྫཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, རོ་ད་ནྟེ་ན་པི ཀ་ནྡ་ནྟེ་ན་པི ན ས་ཀྐཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་དྡྷུ་ནྟི. སོ པ་ལུ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི སོ བྷི་ཛྫེ་ཡྻ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷོ མ་ཧཱ་ཛ་མྦུ་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཏ་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཾ ག་ཏོ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ མ་ཧཱ་ཁ་ནྡྷོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི. ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ཁ་ནྡྷེ བྷི་ནྣེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་ཧི ཏཾ ཋཱ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཁ་ནྡྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཐེ་རེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ པ་ཉྙཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ད་ཀྑི་ཎཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ས་དི་ས་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝོ. ཏཱ་ཡ པ་རི་བྷི་ནྣཱ་ཡ སོ རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཁ་ནྡྷོ་ཏྭེ་ཝ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ས་བྦཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ, ཏཾ མཱ པ་ལུ་ཛྫཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ, ཏ་སྨཱ.