༣. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ

༡. ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་གྒོ

༡. ཨ་མྦ་པཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༦༧. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་ནེཏི ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཡཱ ནཱ་མ རཱུ་པཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནི་ཡཱ རོ་པི་ཏེ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ. ཏཾ ཀི་ར ཏ་སྶཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནྭཱ་ཡནྟི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོཏི ཨེ་ཀ་མ་གྒོ. མ་གྒ་སྶ ཧི –

‘‘མ་གྒོ པ་ནྠོ པ་ཐོ པ་ཛྫོ, ཨ་ཉྫ་སཾ ཝ་ཊུ་མཱ་ཡ་ནཾ;

ནཱ་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཏཱུ ཙ, ཀུ་ལློ ཙ བྷི་སི ས་ངྐ་མོ’’ཏི. (ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཏྠུ་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་སོ ༡༠༡) –

བ་ཧཱུ་ནི ནཱ་མཱ་ནི. སྭཱ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་ཡ་ན་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནྭཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མ་གྒོ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ, ན དྭེ་དྷཱ་པ་ཐ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. མ་གྒོཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན མ་གྒོ? ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན, ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཙ.

ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི མ་ལེ་ཧི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ས་མ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ. སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡཱཏི སོ་ཀ་སྶ ཙ པ་རི་དེ་ཝ་སྶ ཙ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡ, པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡ, ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱཏི ཉཱ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ལོ་ཀི་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ’’ཏི. ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཝཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ ཨ་མ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ཡ་ན་མ་གྒ་སྶ ཝ་ཎྞོ བྷཱ་སི་ཏོ, སོ ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ. ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ས་ན་ཉྷི སུ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ར མ་གྒོ ཧ་ད་ཡ་ས་ནྟཱ་པ་བྷཱུ་ཏཾ སོ་ཀཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཝི་པྤ་ལཱ་པ་བྷཱུ་ཏཾ པ་རི་དེ་ཝཾ, ཀཱ་ཡི་ཀ་ཨ་སཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཨ་སཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏཾ དོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་པ་དྡ་ཝེ ཧ་ར་ཏི. ཝི་སུ་དྡྷིཾ, ཉཱ་ཡཾ, ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཏ་ཡོ ཝི་སེ་སེ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ, དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་མ་ཉྩ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི ཀ་མྦ་ལ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ད་ཡོ ཀ་མྦ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ.

ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ཡེ ཨི་མེ་ཏི ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཏེ་ན ‘‘ན ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ, ན ཨུ་དྡྷ’’ནྟི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དཾ དཱི་པེ་ཏི. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཏ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ས་ཏི་གོ་ཙ་རོ་པི, ཏི་དྷཱ པ་ཊི་པ་ནྣེ་སུ སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ས་ཏྠུ་ནོ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ན་ཡ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱ་པི, ས་ཏི་པི. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ དེ་སེ་སྶཱ་མི ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ? ཨཱ་ཧ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༥.༤༠༨) ཧི ས་ཏི་གོ་ཙ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཀཱ་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ནོ ས་ཏི, ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ཏི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི (པ་ཊི. མ. ༢.༣༥). ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ – པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་སྨི་ནྟི པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཀཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི? ས་ཏི. ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་དྷཱ་ནཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཝཱ པ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཊྛཱ་ན་ཨ་སྶ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ.

‘‘ཏ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཡ་ད་རི་ཡོ སེ་ཝ་ཏི, ཡ་ད་རི་ཡོ སེ་ཝ་མཱ་ནོ ས་ཏྠཱ ག་ཎ་མ་ནུ་སཱ་སི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༡༡) ཨེ་ཏྠ ཏི་དྷཱ པ་ཊི་པ་ནྣེ་སུ སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ས་ཏྠུ་ནོ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ན་ཡ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ན པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི? ས་ཏི་ཡཱ. ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི.

‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༡༤༧; སཾ. ནི. ༥.༩༨༩) པ་ན ས་ཏི་ཡེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི ཨོ་ཀྐ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི་ཡེ་ཝ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ས་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་ཏི ས་ཏི ཙ སཱ པ་ཊྛཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི་པི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་ད་མི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.

ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི? ས་ཏཱི་ནཾ བ་ཧུ་ཏྟཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་དེ་ན ཧི བ་ཧུ་ཀཱ ས་ཏི་ཡོ. ཨ་ཐ ‘‘མ་གྒོ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི? མ་གྒ་ན་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཱ. ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཧི ཨེ་ཏཱ ས་ཏི་ཡོ མ་གྒ་ན་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཝུ་ཏ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘མ་གྒོ་ཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན མ་གྒོ? ནི་བྦཱ་ན་མ་གྒ་ན་ཊྛེ་ན, ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཙཱ’’ཏི. ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཙེ་ཏཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཏ་སྨཱ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཨེ་ཀོ མ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ སཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི.

ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. ཀཱ་ཡེཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ. ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ན་སཱི་ལོ, ཀཱ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་མཱ་ནོ. ཨ་ཡ་ཉྷི བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ ནི་ཙྩ་ཏོ, དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ སུ་ཁ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ནོ ཨ་ཏྟ་ཏོ, ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ནོ ན་ནྡ་ཏི, ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ནོ ར་ཛྫ་ཏི, ནི་རོ་དྷེ་ཏི, ནོ ས་མུ་དེ་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི, ནོ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི. སོ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ན་ནྡིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟོ ཨཱ་དཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་རཱི་ཡ་ཏི. ཨཱ་ཏཱ་པཱིཏི ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཀི་ལེ་སེ ཨཱ་ཏ་པ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པོ, ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨཱ་ཏཱ་པོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ཏི་མཱཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ན ཧི ས་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི་ཉྩ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་ཏྠི་ཀཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤). ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ ཨ་ནཱ་ཏཱ་པི་ནོ ཨ་ནྟོ་ས་ངྑེ་པོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨུ་པཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ ཙ ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ཏི, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཙ ཨ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཏཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨི་ཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་ངྒ་ཉྫ་སྶ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཧཱ་ན་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ནེ་ཡྻཱཏི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ན་ཡི་ཏྭཱ. ལོ་ཀེཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཡེ. ཀཱ་ཡོ ཧི ཨི་དྷ ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ན ཀཱ་ཡ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཉྩ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ལོ་ཀོ’’ཏི ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༣༦༢) ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ན་ཡེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ལོ་ཀོ, སྭེ་ཝ ཀཱ་ཡོ ལོ་ཀོ’’ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཝེ་ད་ནཱ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ, ཏཱ ཙ ལོ་ཀི་ཡཱ ཨེ་ཝ, ཙི་ཏྟ་མྤི ལོ་ཀི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཱ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨེ་ས ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ. ཀ་ཐ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ་ཏི? སུ་ཁཱ ཏཱ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་ཏོ, དུ་ཀྑཱ ས་ལླ་ཏོ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཡོ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་དྡ, དུ་ཀྑ་མ་དྡ་ཀྑི ས་ལླ་ཏོ;

ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ས་ནྟཾ, ཨ་དྡ་ཀྑི ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ;

ས ཝེ ས་མྨ་དྡ་སོ བྷི་ཀྑུ, ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

ས་བྦཱ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏཱ དུ་ཀྑཱ་ཏི་པི ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨི་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༥༩). སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཏོ་པི ཙ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ, ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘སུ་ཁཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་སུ་ཁཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༥) ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་ཏྟ་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ.

ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ་པི ཙི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་བྷཱུ་མི་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་དི་ནཱ་ན་ཏྟ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ས་རཱ་གཱ་དཱི་ན་ཉྩ བྷེ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨཱ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ སུ་ཉྙ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་ཏྟ་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ‘‘ས་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ པ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན དཱི་གྷ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༧༣ ཨཱ་ད་ཡོ; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༠༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༢. ས་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༦༨. དུ་ཏི་ཡེ ས་ཏོཏི ཀཱ་ཡཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཙ་ཏུ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ག་མ་ནཾ, པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི. ག་མ་ནེ ཏཱ་ཝ པུ་ར་ཏོ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ, པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ. ཋཱ་ནེ་པི ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཀཱ་ཡཾ པུ་ར་ཏོ ཨོ་ན་མ་ནྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ, པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ. ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ་པི ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ ཨཱ་ས་ན་སྶ པུ་རི་མ་ཨ་ངྒཱ་བྷི་མུ་ཁོ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ, པ་ཙྪི་མ་ཨ་ངྒ་པྤ་དེ་སཾ པ་ཙྩཱ་སཾ་ས་ར་ནྟོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ. ནི་པ་ཛྫ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱིཏི ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི, ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཀཱ་རཱི. སོ ཧི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ཏེ་ཝ, ན ཀ་ཏྠ་ཙི ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཏྠ སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ན་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ མེ ཨེ་ཏྠ ག་ཏེ་ན ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ད་སྶ་ན་བོ་དྷི་ད་སྶ་ན་ས་ངྒྷ་ད་སྶ་ན་ཐེ་ར་ད་སྶ་ན་ཨ་སུ་བྷ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་ཏོ ཝ་ཌྜྷི. ཙེ་ཏི་ཡཾ དི་སྭཱ་པི ཧི བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ས་ངྒྷ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ངྒྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ཁ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་སྨི་ཉྷི ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ཏིཾ་ས་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, ཏ་ཐཱ པ་ཙྪི་མ་དྭཱ་རེ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རེ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ ཙ, ཏ་ཐཱ པ་ཉྷ་མ་ཎྜ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་བྷ་ཡ་ཝཱ་པི་པཱ་ལི༹་ཡཾ, ཐཱུ་པཱ་རཱ་མ་དྭཱ་རེ ན་ག་ར་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་ཝཱ་པི་པཱ་ལི༹་ཡཾ.

མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷེ ཝ་ད་ཐ, མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཀུ་ཙྪི་ཝེ་དི་ཀཱ་ཡ ཧེ་ཊྛི་མ་བྷཱ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ དྭེ པཱ་དཱ ས་ཀྐཱ ཧོ་ནྟི ས་མཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་པ་དུ་དྡྷཱ་རེ ཏིཾ་ས་ཏིཾ་ས བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་པ་རོ པ་ན མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཏ་ལེ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ བ་ཧུ་ཏ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ’’ཏི. ཐེ་རེ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ཁ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ད་སྶ་ནཾ སཱ་ཏྠཾ. ཀེ་ཙི པ་ན – ‘‘ཨཱ་མི་ས་ཏོ་པི ཝ་ཌྜྷི ཨ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

ཏ་སྨིཾ པ་ན ག་མ་ནེ ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ? ཙེ་ཏི་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཏཱ་ཝ སཱ་ཏྠཾ. ས་ཙེ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ མ་ཧཱ་པཱུ་ཛཱ་ཡ ད་ས་དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རེ པ་རི་སཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་བྷ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ་པི པུ་རི་སཱ་པི ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི ཝི་ཡ ས་ཉྩ་ར་ནྟི. ཏ་ཏྲ ཙ་སྶ ཨི་ཊྛེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ལོ་བྷོ, ཨ་ནི་ཊྛེ པ་ཊི་གྷོ, ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ནེ མོ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ ས་པྤཱ་ཡཾ. ས་ངྒྷ་ད་སྶ་ན་མྤི སཱ་ཏྠཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཛ་ན་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཙེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ ས་པྤཱ་ཡཾ. མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ད་སྶ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཨ་སུ་བྷ་ད་སྶ་ན་མྤི སཱ་ཏྠཾ. ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏོ. སཱ་མ་ཎེ་རོ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་སུ་བྷཾ དི་སྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ད་ཧ་རོ ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རཱ’’ཏི པ་ཀྐོ་སི. སོ – ‘‘མ་ཡཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ དྭེ ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ན ཀ་ཐི་ཏ་པུ་བྦཱ, ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་རི་ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ,’’ཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ‘‘ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཝ མ་གྒེ་ན ག་ནྟྭཱ མ་ཡཱ ཋི་ཏོ་ཀཱ་སེ མུ་ཧུ་ཏྟཾ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ན པ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་སུ་བྷཾ དྭི་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཛཱ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ སཱ་ཏྠ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ པུ་རི་ས་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་སུ་བྷཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཙ པུ་རི་སཱ་སུ་བྷཾ, ས་བྷཱ་ག་མེ་ཝ ས་པྤཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་པྤཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ.

ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སཱ་ཏྠ་ས་པྤཱ་ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ གོ་ཙ་རཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་རེ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ག་མ་ནཾ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ནཱ་མ.

ཏ་སྶཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ཧ་ར་ཏི ན པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི ན ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན ནེ་ཝ ཧ་ར་ཏི ན པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧ་ར་ཏི ཙ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི ཙ.

ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཡཱ་མཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ, པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ་པི ནི་ས་ཛྫཱ་ཙ་ངྐ་མེ་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ, པ་གེ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷི་རུ་ཀྑེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི. སོ ས་རཱི་ར་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭེ ཏ་ཡོ པ་ལླ་ངྐེ ཨུ་སུ་མཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཙེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ཨ་ཉྙཾ ཙེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, སོ་པཱ་ན་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧི་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ནྟཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཙེ, ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ནྡི་ཏ་བྦཾ, ཁུ་དྡ་ཀཾ ཙེ, ཏ་ཐེ་ཝ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎཾ པ་ཏྟེ་ནཱ་པི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ ཝི་ཡ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ བོ་དྷི ཝ་ནྡི་ཏ་བྦཱ. སོ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ཉྩ བོ་དྷི་ཉྩ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་སཱ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་སཱ་མི་ཏ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ས་མཱི་པེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི.

ཨ་ཐ ནཾ མ་ནུ་སྶཱ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻོ ནོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ གེ་ཧེ ཝཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ ད་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ན ནི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ ཝཱ པུ་ཙྪ་ནྟི, དྷ་མྨཾ ཝཱ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི. ས་ཙེ་པི ན ཀ་ཐཱ་པེ་ནྟི, ཛ་ན་ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི. དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཧི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནེ་ཧི་པི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ནུ་ག་ཏོ་ཝ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི.

ཨ་ཐ ནཾ པུ་རེ་ཏ་རཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི་གཱ་མེ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མ་སྶ ག་ཎྷ་ནྟི. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ར ན ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ ཏཾ པུ་ཙྪ་ནྟི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ཧོ་ནྟི, མཱ་ཏི་པ་ཀྑ་ཏོ ས་མྦ་ནྡྷཱ པི་ཏི་པ་ཀྑ་ཏོ’’ཏི? ཀིཾ དི་སྭཱ པུ་ཙྪ་ཐཱ་ཏི? ཏུ་མྷེ་སུ ཨེ་ཏེ་སཾ པེ་མཾ བ་ཧུ་མཱ་ན་ནྟི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི་པི དུ་ཀྐ་ར་ཏ་རཾ, ཏཾ ཨེ་ཏེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ནོ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནེ་ཝ བྷ་ཡེ བྷ་ཡཾ, ན ཚཱ་ཏ་ཀེ ཚཱ་ཏ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་མ, ཨེ་དི་སཱ ནཱ་མ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ནོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏེ་སཾ གུ་ཎེ ཀ་ཐ་ཡ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཧ་ར་ཏི ན པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏཱིཏི.

ཡ་སྶ པ་ན པ་གེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ པ་ཛྫ་ལ་ཏི, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་ཐིཾ ནཱ་རོ་ཧ་ཏི, སོ པ་གེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཝེ་ག་སཱ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ གོ་རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ གཱ་མཾ ཡཱ་གུ་བྷི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ པི་ཝ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ དྭི་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, གྷ་ཊ་ས་ཏེ་ན ནྷཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན ཡཱ་གུཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཉྩ མུ་ཁ་ཉྩ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཏྟེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཊྛཱ་ནེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི ན ཧ་ར་ཏཱིཏི. ཨེ་དི་སཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ ནཱ་མ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ. སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཏེ་སུ ཏེ་སུ གཱ་མེ་སུ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ན ཏཾ ཨཱ་ས་ན་མ་ཏྠི, ཡ་ཏྠ ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཏྠཱི་ཏི.

ཡོ པ་ན པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧོ་ཏི ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ, ས་བྦ་ཝ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཙེ་ཏོ་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི་པི ས་ཉྙཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ན གི་ཧི་སཾ་ས་གྒེ་ན སཾ་ས་ཊྛོ ཙ་རི་ཏྭཱ ཙ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཙ ཏུ་ཙྪོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནེ་ཝ ཧ་ར་ཏི ན པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏཱིཏི.

ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ཧ་ར་ཏི ཙ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི ཙཱཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མཱ ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ད་ས་པི ཝཱི་ས་མྤི ཏིཾ་ས་མྤི ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་མྤི པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ས་ཏ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ས་ནྟཱ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷེ ན ཨི་ཎ་ཊྚཱ, ན བྷ་ཡ་ཊྚཱ, ན ཛཱི་ཝི་ཀཱ་པ་ཀ་ཏཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མཱ པ་ནེ་ཏྠ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ག་མ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཾ ག་མ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་གྒ་ཎྷ་ཐ, ཋཱ་ནེ, ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ, ས་ཡ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཾ ས་ཡ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་གྒ་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ཌྜྷ་ཨུ་ས་བྷ་ཨུ་ས་བྷ་ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཝུ་ཏ་གཱ་ཝུ་ཏ་ནྟ་རེ་སུ པཱ་སཱ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི. ས་ཙེ ཀ་སྶ་ཙི ག་མ་ནེ ཀི་ལེ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི, སོ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཏེ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙོ་དེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི སོ ཨེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ་པི, ཏཾ ཀི་ལེ་སཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པཱ་དཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི. ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི ཙེ, པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་པ་དེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏི ཨཱ་ལི་ནྡ་ཀ་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་ཕུ་སྶ་དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ.

སོ ཀི་ར ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ཨེ་ཝ ཝི་ཧཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ་པི སུ་དཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཀ་ས་ནྟཱ ཙ ཝ་པ་ནྟཱ ཙ མ་དྡ་ནྟཱ ཙ ཀ་མྨཱ་ནི ཙ ཀ་རོ་ནྟཱ ཐེ་རཾ ཏ་ཐཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཀི་ཉྩི པ་མུ་ཊྛོ’’ཏི ས་མུ་ལླ་པ་ནྟི. སོ ཏཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ ཙ་སྶ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི དཱི་པཾ ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཀྐོ ཙ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ བྲ་ཧྨཱ ཙ ས་ཧ་མྤ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མཾ་སུ. ཏ་ཉྩ ཨོ་བྷཱ་སཾ དི་སྭཱ ཝ་ན་ཝཱ་སཱི་མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པུ་ཙྪི – ‘‘ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨ་ཧོ་སི, ཀིཾ སོ ཨོ་བྷཱ་སོ’’ཏི? ཐེ་རོ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨོ་བྷཱ་སོ ནཱ་མ དཱི་པོ་བྷཱ་སོ་པི ཧོ་ཏི, མ་ཎི་ཨོ་བྷཱ་སོ་པཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ‘‘པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི ནི་བ་དྡྷོ ཨཱ་མཱ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.

ཀཱ་ལ༹་ཝ་ལླི་མ་ཎྜ་པ་ཝཱ་སཱི་མ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཙ. སོ་པི ཀི་ར ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནཾ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. པུ་ན སོ་ལ༹་ས ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཡུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན པཱ་དཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཊེ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ གཱ་མ་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘གཱ་ཝཱི ནུ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱུ’’ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡ་པ་དེ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཀ་ཙྪ་ཀ་ར་ཀ་ཏོ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་ཏྟཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྜཱུ་སཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ‘‘མཱ མེ བྷི་ཀྑཾ དཱ་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ནྡི་ཏུཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏེ མ་ནུ་སྶེ ‘དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཧོ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀྑེ་པོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ‘‘ཨ་ཛྫ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཏི་མཱི’’ཏི དི་ཝ་སཾ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཾ ཝཱ པ་ཉྷཾ ཝཱ པུ་ཙྪི་ཏོ པ་ན ཨུ་ད་ཀཾ གི་ལི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི. ས་ཙེ དི་ཝ་སཱ་དི་པུ་ཙྪ་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི, ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡཾ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ ཡཱ་ཏི.

ཀ་ལ་མྦ་ཏི་ཏྠ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ས བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ ཙ. ཏེ ཀི་ར ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མི་ཡཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནཱ་ལ་པི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. གཱ་མ་ཉྩ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྜཱུ་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝི་སིཾ་སུ. དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ པུ་ཙྪི་ཏེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ནི་ཊྛུ་བྷ་ནཾ དི་སྭཱ ཛཱ་ནིཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཀོ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཛྫ དྭེ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏེ ཨ་མྷེ་ཧེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ན ས་ལླ་པ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མྤི. ཡ་དི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ས་ལླ་པ་ནྟི, ཨ་དྡྷཱ ཝི་ཝཱ་ད་ཛཱ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཐ ནེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཁ་མཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་བྦེ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་སུ དྭེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀོ་ཀཱ་སེ ནཱ་དྡ་སཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཡོ ཏེ་སུ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ, སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན བྷོ ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨཱི་དི་སོ ཧོ་ཏི, སུ་ས་མྨ་ཊྛཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎཾ, སུ་ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ས་མྨ་ཛྫ་ནི་ཡོ, སུ་པ་ཊྛི་ཏཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ’’ནྟི. ཏེ ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟཱ. ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྟོ་ཏེ་མཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཾ ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་སུཾ.

ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ལླི་མ་ཎྜ་པ་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ, ཀ་ལ་མྦ་ཏི་ཏྠ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ ཙ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཡུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན པཱ་དཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ གཱ་མ་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྜཱུ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱི་ཐི་ཡོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ སུ་རཱ་སོ་ཎྜ་དྷུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཙ་ཎྜ་ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏཾ ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནོ ན ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ཛ་ཝེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. ན ཧི ཛ་ཝེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠི. ཝི་ས་མ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་ག་པ་ཏྟཾ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་ས་ཀ་ཊཾ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ནུ་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཙ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཝཱ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཝཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མེ་ནྟོ བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝཱ བ་ཧི་གཱ་མེ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀེ པ་ཏི་རཱུ་པེ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྑ་བྦྷ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎ་ལེ་པ་ན་པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི, ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡ ན མ་དཱ་ཡ ན མ་ཎྜ་ནཱ་ཡ ན ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་ཡ…པེ… བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི ཙ ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཾ པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པུ་རི་མ་ཡཱ་མཾ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཧ་ར་ཏི ཙ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི ཙཱཏི.

ཨི་མཾ པ་ན ཧ་ར་ཎ་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ཡ་དི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཨེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ནོ ཙེ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཐ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ནོ ཙེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཐ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ནོ ཙེ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཐ མ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ. ནོ ཙེ མ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཐ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ. ནོ ཙེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ནི་བྦ་ཏྟོ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. ནོ ཙེ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཐ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝེ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙོ ཝཱ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཝཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཝཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ, དྷུ་ཏ་ཝཱ་དོ ཝཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ ཝཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ, ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཝཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ ཨུ་པཱ་ལི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ པུ་ཎྞོ མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཝཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ རེ་ཝ་ཏོ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཝཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ ཨཱ་ན་ནྡོ, སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཝཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ རཱ་ཧུ་ལོ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཡྭཱ་ཡཾ ཧ་ར་ཏི པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི ཙ, ཏ་སྶ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ སི་ཁཱ་པ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ – ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་མི, མ་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི ཝཱ ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ན་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏི ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་མྨ་ཏོ ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཊོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀ་པཱ་དུ་དྡྷ་ར་ཎེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨོ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི མ་ནྡཱ, ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎ་ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎེ་སུ, ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨོ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི མ་ནྡཱ, ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡོ, ཏ་ཐཱ ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ན་ས་ནྣི་རུ་མྦྷ་ནེ་སུ.

ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ, ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ནཾ, ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ནྣི་རུ་མྦྷ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་བྦ་པ་བྦཾ ས་ནྡྷི་ས་ནྡྷི ཨོ་དྷི་ཨོ་དྷི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཏི་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ནྟཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀོ ཨེ་ཀོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི, ཀ་སྶ ཝཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཾ? པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་མ་ནཾ, དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཋཱ་ནཾ, དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ནི་ས་ཛྫཱ, དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་ཡ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨི་ཉྷི ཀོ་ཊྛཱ་སེ ས་དྡྷིཾ རཱུ་པེ་ན –

‘‘ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;

ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ནུ་ས་མྦ་ནྡྷོ, ན་དཱི་སོ་ཏོ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. –

ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ནཱ་མཱ་ཏི.

ནི་ཊྛི་ཏོ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ.

ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ནཱ་མ པུ་ར་ཏོ པེ་ཀྑ་ནཾ, ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་ནུ་དི་སཱ་པེ་ཀྑ་ནཾ. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་པ་རི པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་ཨུ་ལློ་ཀི་ཏཱ་པ་ལོ་ཀི་ཏཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི, སཱ་རུ་པྤ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨི་མཱ་ནེ་ཝ དྭེ ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨི་མི་ནཱ ཝཱ མུ་ཁེ་ན ས་བྦཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ན་ནྡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ པུ་ར་ཏྠི་མཱ དི་སཱ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ན་ནྡོ པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི ‘ཨེ་ཝཾ མེ པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་ས་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ པ་ཙྪི་མཱ དི་སཱ, ཨུ་ཏྟ་རཱ དི་སཱ, ད་ཀྑི་ཎཱ དི་སཱ, ཨུ་དྡྷཾ, ཨ་དྷོ, ཨ་ནུ་དི་སཱ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ན་ནྡོ ཨ་ནུ་དི་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི ‘ཨེ་ཝཾ མེ ཨ་ནུ་དི་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ’…པེ… ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༩).

ཨ་པི་ཙ ཨི་དྷཱ་པི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཙེ་ཏི་ཡ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏཱ ཙ ས་པྤཱ་ཡ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ན ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་མེ་ཝ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ཏ་སྨཱ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ་ཧི ཝཱ པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏཱ ཝཱ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏཱ ཝཱ ན་ཏྠི, ‘ཨཱ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་ན ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ན་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཊྛི་མཾ ཨ་ཀྑི་ད་ལཾ ཨ་དྷོ སཱི་ད་ཏི, ཨུ་པ་རི་མཾ ཨུ་དྡྷཾ ལ་ངྒྷེ་ཏི, ཀོ་ཙི ཡ་ནྟ་ཀེ་ན ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ན་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ནཱ་མ.

ཨ་པི་ཙ མཱུ་ལ་པ་རི་ཉྙཱ་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན་པེ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མཱུ་ལ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ –

‘‘བྷ་ཝ་ངྒཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཉྩེ་ཝ, ད་སྶ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ;

ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནཾ, ཛ་ཝ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཏྟ་མཾ’’.

ཏ་ཏྠ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་སྶ ཨ་ངྒ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ, ཏ་ནྣི་རོ་དྷཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ, ཏ་ནྣི་རོ་དྷཱ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ, ཏ་ནྣི་རོ་དྷཱ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ, ཏ་ནྣི་རོ་དྷཱ ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ, ཏ་ནྣི་རོ་དྷཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནེ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠཱི, ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ’’ཏི ར་ཛྫ་ན་དུ་སྶ་ན་མུ་ཡ྄ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ན ཧོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་ཛ་ཝ་ནེ་པི…པེ… ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ནེ་པི. ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན ཡུ་དྡྷ་མ་ཎྜ་ལེ ཡོ་དྷེ་སུ ཝི་ཡ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏེ་སུ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠཱི, ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ’’ཏི ར་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ མཱུ་ལ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ པ་ན རཱུ་པེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཏེ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙ་ལ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷེ་སུ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཛ་ཝ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ པུ་བྦེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ གེ་ཧ་བྷཱུ་ཏེ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ པ་ར་གེ་ཧེ ཀི་ཉྩི ཡཱ་ཙི་ཏུཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པུ་རི་ས་སྶ གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀེ་སུ ཏུ་ཎྷཱི་མཱ་སི་ནེ་སུ ཨཱ་ཎཱ་ཀ་ར་ཎཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ གེ་ཧ་བྷཱུ་ཏེ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ར་ཛྫ་ནྟེ་སུ ཨ་དུ་སྶ་ནྟེ་སུ ཨ་མུ་ཡ྄ཧ་ནྟེ་སུ ཙ ར་ཛྫ་ན་དུ་སྶ་ན་མུ་ཡ྄ཧ་ནཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཡཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ནི ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་ཧི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན པ་སྶ་ནྟི, ཨི་ཏྟ་རཱ་ནི ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གྷ་རེ ས་བྦེ་སུ མཱ་ནུ་ས་ཀེ་སུ མ་ཏེ་སུ ཨ་ཝ་སེ་ས་སྶ ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ན ཡུ་ཏྟཱ ན་ཙྩ་གཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ར་ཏི ནཱ་མ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་དྭཱ་རེ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ཏེ་སུ ཨ་ཝ་སེ་ས་སྶ ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ཛ་ཝ་ན་སྶཱ་པི ར་ཛྫ་ན་དུ་སྶ་ན་མུ་ཡ྄ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ར་ཏི ནཱ་མ ན ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པི་ཙ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན་པེ་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཙ་ཀྑུ ཙེ་ཝ རཱུ་པཱ ཙ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཕ་སྶཱ་དི་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀོ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཀོ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི? ཏ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, རཱུ་པཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ད་སྶ་ནཾ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀོ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཀོ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི? ཏ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ, རཱུ་པཾ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ, ད་སྶ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀོ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཀོ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི? ཏ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ, རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀོ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཀོ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ས་མི་ཉྫི་ཏེ པ་སཱ་རི་ཏེཏི པ་བྦཱ་ནཾ ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎེ. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་ནཾ ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཨ་ཏི་ཙི་རཾ ས་མི་ཉྫི་ཏྭཱ ཝཱ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ ཋི་ཏ་སྶ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་པ་ཏ་ཏི, ཝི་སེ་སཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ཀཱ་ལེ ས་མི་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ལེ པ་སཱ་རེ་ནྟ་སྶ པ་ན ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཕཱ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཏྠེ པ་ན ས་ཏི་པི ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོ – མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཀི་ར ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏེ་སཾ པི་ཊྛི་པ་སྶེ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི. ཏ་ཏྠེ་ཀོ ད་ཧ་རོ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ནྟོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ པ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན གི་ཧཱི ཛཱ་ཏོ. ཨ་པ་རོ བྷི་ཀྑུ པཱ་དཾ པ་སཱ་རེ་ནྟོ ཨ་གྒི་མྷི པ་སཱ་རེ་སི, ཨ་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ པཱ་དོ ཛྷཱ་ཡི. ཨ་པ་རོ ཝ་མྨི་ཀེ པ་སཱ་རེ་སི, སོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སེ་ན ད་ཊྛོ. ཨ་པ་རོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི་ད་ཎྜ་ཀེ པ་སཱ་རེ་སི, ཏཾ མ་ཎི་ས་པྤོ ཌཾ་སི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨ་ས་པྤཱ་ཡེ ཨ་པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡེ པ་སཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་མེ་ཏྠ ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ.

གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ པ་ན མ་ཧཱ་ཐེ་ར་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ – མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཀི་ར དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཧ་སཱ ཧ་ཏྠཾ ས་མི་ཉྫི་ཏྭཱ པུ་ན ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཎི་ཀཾ ས་མི་ཉྫེ་སི. ཏཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ས་ཧ་སཱ ཧ་ཏྠཾ ས་མི་ཉྫི་ཏྭཱ པུ་ན ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཎི་ཀཾ ས་མི་ཉྫི་ཏྠཱ’’ཏི. ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ, ན མེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠོ ས་མི་ཉྫི་ཏ་པུ་བྦོ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་མི་ཉྫི་ཏོ, ཏ་སྨཱ པུ་ན ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་མི་ཉྫེ་སི་ནྟི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠཱ་པི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་མེ་ཝ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ས་མི་ཉྫ་ནྟོ ཝཱ པ་སཱ་རེ་ནྟོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ན པ་ན སུ་ཏྟཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན དཱ་རུ་ཡ་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ལ་ལ༹་ནཾ ཝི་ཡ ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཛཱ་ན་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཝ་སེ་ན, པ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ དྷཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེ ཏཱ་ཝ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏོ ཨཱ་མི་ས་ལཱ་བྷོ, ‘‘སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨུ་ཎྷ་པ་ཀ་ཏི་ཀ་སྶ པ་ན དུ་བྦ་ལ་སྶ ཙ ཙཱི་ཝ་རཾ སུ་ཁུ་མཾ ས་པྤཱ་ཡཾ, སཱི་ཏཱ་ལུ་ཀ་སྶ གྷ་ནཾ དུ་པ་ཊྚཾ. ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཛི་ཎྞཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་གྒ་ལཱ༹་དི་དཱ་ནེ་ན ཧི་སྶ ཏཾ པ་ལི་བོ་དྷ་ཀ་རཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཊྚུ་ཎྞ་དུ་ཀཱུ་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ ལོ་བྷ་ནཱི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏཱ་དི་ས་ཉྷི ཨ་ར་ཉྙེ ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཉྩཱ་པི ཧོ་ཏི. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ཡཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དི་མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཡ་ཉྩ་སྶ སེ་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཏཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ. ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ས་པྤཱ་ཡཾ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པཱ་རུ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཨ་ཙེ་ཏ་ནཾ, ཀཱ་ཡོ་པི ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ. ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘མ་ཡཱ ཀཱ་ཡོ པཱ་རུ་པི་ཏོ’’ཏི. ཀཱ་ཡོ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ན པཱ་རུ་པི་ཏོ’’ཏི. དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ས་མཱུ་ཧཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟི པ་ཊ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཡ པོ་ཏྠ་ཀ་རཱུ་པ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནེ ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ ནེ་ཝ སུ་ནྡ་རཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་སུ་ནྡ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ དོ་མ་ན་སྶཾ. ནཱ་ག་ཝ་མྨི་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཧི ཀེ་ཙི མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་དྷཱུ་མ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཀེ་ཙི གཱུ་ཐ་མུ་ཏྟ་ཀ་དྡ་མ་ད་ཎྜ་ས་ཏྠ་པ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ. ན ཏེ་ཧི ནཱ་ག་ཝ་མྨི་ཀ་རུ་ཀྑཱ་ད་ཡོ སོ་མ་ན་སྶཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི དོ་མ་ན་སྶཾ ཝཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ནེ་ཝ སུ་ནྡ་རཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་སུ་ནྡ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ དོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

པ་ཏྟ་དྷཱ་ར་ཎེ་པི པ་ཏྟཾ ས་ཧ་སཱ་ཝ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ས་དུ་བྦ་ལ་ས་རཱི་ར་སྶ པ་ན ག་རུ་པ་ཏྟོ ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ག་ཎྛི་ཀཱ་ཧ་ཏོ དུ་བྦི་སོ་དྷ་ནཱི་ཡོ ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ་ཝ. དུ་དྡྷོ་ཏ་པ་ཏྟོ ཧི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ དྷོ་ཝ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོ ཧོ་ཏི. མ་ཎི་ཝ་ཎྞ་པ་ཏྟོ པ་ན ལོ་བྷ་ནཱི་ཡོ ཙཱི་ཝ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ. ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷོ, པ་ན ཡ་ཉྩ་སྶ སེ་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ་ཝ. ཝི་པ་རཱི་ཏོ ས་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི པ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཏྟོ་པི ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ, ཧ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ. པ་ཏྟོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧི་ཏོ’’ཏི. ཧ་ཏྠཱ་པི ན ཛཱ་ན་ནྟི ‘‘པ་ཏྟོ ཨ་མྷེ་ཧི ག་ཧི་ཏོ’’ཏི. དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ས་མཱུ་ཧཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ས་ཎྜཱ་སེ་ན ཨ་གྒི་ཝ་ཎྞ་པ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པི་ཙ ཡ་ཐཱ ཚི་ནྣ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཝ་ཎ་མུ་ཁེ་ཧི པ་གྒྷ་རི་ཏ་པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀི་མི་ཀུ་ལེ ནཱི་ལ་མ་ཀྑི་ཀ་ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞེ ཨ་ནཱ་ཐ་སཱ་ལཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ཐ་མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ ད་ཡཱ་ལུ་ཀཱ པུ་རི་སཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཎ་པ་ཊྚ་ཙོ་ལ༹་ཀཱ་ནི ཙེ་ཝ ཀ་པཱ་ལཱ་དཱི་ཧི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཙ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཙོ་ལ༹་ཀཱ་ནི་པི ཀེ་ས་ཉྩི ས་ཎྷཱ་ནི, ཀེ་ས་ཉྩི ཐཱུ་ལཱ་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་པཱ་ལཱ་ནི་པི ཀེ་ས་ཉྩི སུ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནི, ཀེ་ས་ཉྩི དུ་སྶ་ཎྛཱ་ནཱ་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ན ཏེ ཏ་ཏྠ སུ་མ་ནཱ ཝཱ དུ་མྨ་ནཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི. ཝ་ཎ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཧི ཙོ་ལ༹་ཀེ་ན བྷེ་ས་ཛྫ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙ ཀ་པཱ་ལ་ཀེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཎ་ཙོ་ལ༹་ཀཾ ཝི་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ, བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་པཱ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ཙ པ་ཏྟཾ, ཀ་པཱ་ལེ བྷེ་ས་ཛྫ་མི་ཝ ཙ པ་ཏྟེ ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་སི་ཏཱདཱི་སུ ཨ་སི་ཏེཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནེ. པཱི་ཏེཏི ཡཱ་གུ་ཨཱ་དི་པཱ་ནེ. ཁཱ་ཡི་ཏེཏི པི་ཊྛ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དི་ཁཱ་ད་ནེ. སཱ་ཡི་ཏེཏི མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་སཱ་ཡ་ནེ. ཏ་ཏྠ ‘‘ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷོ་པི ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏི་ཏྟ་མ་དྷུ་རཱ་དཱི་སུ པ་ན ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ་ན ཡ་སྶ ཨ་ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ. ཡཾ པ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ, ཡ་ཉྩ་སྶ བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་མེ་ཝ. ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ས་པྤཱ་ཡཾ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི བྷུ་ཉྫ་ཀོ ན་ཏྠི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏྠ་སྶ པ་ཏྟེ ཨོ་ཏཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་ལོ་པུ་དྡྷ་ར་ཎཾ མུ་ཁ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ན ཀོ་ཙི ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཡ ན ཡ་ནྟ་ཀེ་ན ཧ་ནུ་ཀ་ཊྛཱི་ནི ཝི་ཝ་ར་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་པ་སྶ མུ་ཁེ ཋ་པ་ནཾ ཨུ་པ་རི་ད་ནྟཱ་ནཾ མུ་ས་ལ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ནཾ ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཏ་ནུ་ཀ་ཁེ་ལོ༹, མཱུ་ལ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ བ་ཧ་ལ་ཁེ་ལོ༹ མ་ཀྑེ་ཏི. ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ་ད་ནྟ་ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཧ་ཏྠ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཁེ་ལ༹་ཨུ་ད་ཀ་ཏེ་མི་ཏཾ ཨུ་པ་རི་ད་ནྟ་མུ་ས་ལ་ས་ཉྩུ་ཎྞི་ཏཾ ཀོ་ཙི ཀ་ཊ་ཙྪུ་ནཱ ཝཱ ད་བྦི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི. པ་ཝི་ཊྛཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ཀོ་ཙི པ་ལཱ་ལ་ས་ནྠ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཋི་ཏཾ ཋི་ཏཾ ཀོ་ཙི ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ཙ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཏི. པ་ཀྐཾ པ་ཀྐཾ ཀོ་ཙི ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཡ་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ བ་ཧི ནཱི་ཧ་ར་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་ཏི ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཏི ཙ ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཏི ཙ དྷཱ་རེ་ཏི ཙ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙ ས་ཉྩུ་ཎྞེ་ཏི ཙ ཝི་སོ་སེ་ཏི ཙ ནཱི་ཧ་ར་ཏི ཙ; པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ དྷཱ་རེ་ཏི ཙ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙ ས་ཉྩུ་ཎྞེ་ཏི ཙ ཝི་སོ་སེ་ཏི ཙ; ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ སི་ནེ་ཧེ་ཏི ཙ ཨ་ལླ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏི; ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛཾ པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏི; ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཉྫ་སོ ཧོ་ཏི; ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་མ་ནྭཱ་ཡ ཨཱ་བྷུ་ཛ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པི་ཙ ག་མ་ན་ཏོ, པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏོ, པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ, ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ, ནི་དྷཱ་ན་ཏོ, ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏོ, པ་རི་པ་ཀྐ་ཏོ, ཕ་ལ་ཏོ, ནི་སྶ་ནྡ་ཏོ, ས་མྨ་ཀྑ་ན་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏོ་པེ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༩༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་ནི་དྡེ་ས་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.

ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨེཏི ཨུ་ཙྩཱ་ར་སྶ ཙ པ་སྶཱ་ཝ་སྶ ཙ ཀ་ར་ཎེ. ཏ་ཏྠ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཨ་ཀྑཱི་ནི བྷ་མ་ནྟི, ཙི་ཏྟཾ ན ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ ཙ རོ་གཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ན ས་བྦཾ ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་སོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ་པི ཧོ་ཏི. པ་ཏི་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་བྦཾ ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ས་པྤཱ་ཡཾ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ན ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཀྐེ ག་ཎྜེ ག་ཎྜ་བྷེ་དེ་ན པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཏི་བྷ་རི་ཏཱ ཨུ་ད་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཀྐཱ་ས་ཡ་མུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱི་སུ ས་ནྣི་ཙི་ཏཱ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཱ ཝཱ་ཡུ་ཝེ་ག་ས་མུ་པྤཱི་ལི༹་ཏཱ ཨ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ་པི ནི་ཀྑ་མ་ནྟི. སོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝོ ནེ་ཝ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧོ་ཏི ན པ་ར་སྶ, ཀེ་ཝ་ལཾ ས་རཱི་ར་ནི་སྶ་ནྡོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦ་ཏོ པུ་རཱ་ཎ་ཨུ་ད་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧོ་ཏི ན པ་རེ་སཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ག་ཏཱདཱི་སུ ག་ཏེཏི ག་མ་ནེ. ཋི་ཏེཏི ཋཱ་ནེ. ནི་སི་ནྣེཏི ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ. སུ་ཏྟེཏི ས་ཡ་ནེ. ཛཱ་ག་རི་ཏེ ཏི ཛཱ་ག་ར་ཎེ. བྷཱ་སི་ཏེཏི ཀ་ཐ་ནེ. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེཏི ཨ་ཀ་ཐ་ནེ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡོ ཙི་རཾ ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཋི་ཏོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི ‘‘ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི, ཨ་ཡཾ ག་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ.

ཡོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཉྷཾ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཙི་རཾ ཋ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ནི་སི་ནྣོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི ‘‘ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི, ཨ་ཡཾ ཋི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ.

ཡོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙི་རཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ནི་པ་ནྣོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘‘ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི, ཨ་ཡཾ ནི་སི་ནྣེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ.

ཡོ པ་ན ནི་པ་ནྣ་ཀོ་ཝ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘‘ས་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི, ཨ་ཡཾ སུ་ཏྟེ ཙ ཛཱ་ག་རི་ཏེ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ. ཀི་རི་ཡ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ན་ཉྷི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ སུ་ཏྟཾ ནཱ་མ, པ་ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ག་རི་ཏཾ ནཱ་མཱ་ཏི.

ཡོ པ་ན བྷཱ་ས་མཱ་ནོ – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ནཱ་མ ཨོ་ཊྛེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ ད་ནྟེ ཙ ཛི་ཝ྄ཧ་ཉྩ ཏཱ་ལུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཡོ་གཾ པ་ཊི་ཙྩ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ བྷཱ་ས་ཏི, ཙི་རཾ ཝཱ པ་ན ཀཱ་ལཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི ‘‘བྷཱ་སི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ བྷཱ་སི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ.

ཡོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཙི་རཾ དྷ་མྨཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘‘ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི. ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི བྷཱ་ས་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ས་ཏི ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མི་སྶ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.

༣. བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༦༩. ཏ་ཏི་ཡེ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ནི་དྷེ་ཀ་ཙྩེཏི སོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི. ཏེ་ན ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་སི, ཏ་སྨཱ. དི་ཊྛཱིཏི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་དི་ཊྛི.

༤. སཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༧༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོཏི དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱཏི ག་ཎྷཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏཱཏི ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ. ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ ཋ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཙ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ ཙ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ན་ཝ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཙེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙ བྷཱ་ཝི་ཏ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ, ས་ཏྟ་ཧི སེ་ཁེ་ཧི བྷཱ་ཝི་ཏཱ མི་སྶ་ཀཱ.

༦. ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༧༢. ཚ་ཊྛེ ས་ཀུ་ཎ་གྒྷཱིཏི ས་ཀུ་ཎཾ ཧ་ན་ཏཱི་ཏི ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི, སེ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཧ་སཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་པ་ཏྟཱཏི ལོ་བྷ་སཱ་ཧ་སེ་ན པ་ཏྟཱ. ཨ་ལ་ཀྑི་ཀཱཏི ནི་སྶི་རི་ཀཱ. ཨ་པྤ་པུ་ཉྙཱཏི པ་རི་ཏྟ་པུ་ཉྙཱ. ས་ཙེ་ཛྫ མ་ཡནྟི ས་ཙེ ཨ་ཛྫ མ་ཡཾ. ན་ངྒ་ལ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ར་ཎནྟི ན་ངྒ་ལེ་ན ཀ་སི་ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་དྷུ་ནཱ ཀ་ཊྛཾ ཁེ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ལེ་ཌྜུ་ཊྛཱ་ནནྟི ལེ་ཌྜཱུ་ནཾ ཋཱ་ནཾ. སཾ་ཝ་ད་མཱ་ནཱཏི ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལ་སྶ སུ་ཊྛུ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ད་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧ་ནྟཾ ལེ་ཌྜུཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱཏི ཨུ་དྡྷ་ན་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཋི་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ལེ་ཌྜཱུ་སུ ‘‘ཨི་ཏོ སེ་ནེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཨི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་སྶཱ་མི, ཨི་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཨི་ཏོ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཨེ་ཀཾ ལེ་ཌྜུཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི ཨ་ཝ་ད་མཱ་ནོ. ས་ནྣ་ཡ྄ཧཱཏི ཁུ་ར་པྤཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ ཋ་པེ་ཏྭཱ. བ་ཧུ་ཨཱ་ག་ཏོ ཁོ མྱཱ་ཡནྟི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཡཾ བ་ཧུ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་པྤཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ, ཨི་དཱ་ནི མཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ དཱ་རུ་གུ་ལོ༹ ཝི་ཡ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ལེ་ཌྜུ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཙྩུ་པཱ་དི, པ་ཊི་པ་ནྣོ པ་ཝི་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་རཾ པ་ཙྩ་ཏཱ་ལེ༹་སཱིཏི ‘‘ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ལཱ་པ་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཀྑ་ནྡ་ཏྟཱ ཝེ་གཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ ལེ་ཌྜུ་སྨིཾ ཨུ་རཾ པ་ཏཱ་ལེ༹་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ ཕཱ་ལི་ཡི་ཏྠ. ཨ་ཐ ལཱ་པོ ‘‘དི་ཊྛཱ ཝ་ཏ ས་ཏྟུ་ནོ པི་ཊྛཱི’’ཏི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཏ་སྶ ཧ་ད་ཡེ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཙ་ངྐ་མི.

༧. མ་ཀྐ་ཊ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༧༣. ས་ཏྟ་མེ དུ་གྒཱཏི དུ་གྒ་མཱ. ཙཱ་རཱིཏི ས་ཉྩཱ་རོ. ལེ་པཾ ཨོ་ཌྜེ་ནྟཱིཏི ཝ་ཊ་རུ་ཀྑ་ཁཱི་རཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ལེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ མ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ དྷུ་ཝ་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་དཱི་སུ ཋ་པེ་ནྟི. པ་ཉྩོ་ཌྜི་ཏོཏི པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀཱ་ཛ་ད་ཎྜ་ཀཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཀཱ་ཛ་སི་ཀྐཱ ཝི་ཡ ཨོ་ཌྜི་ཏོ. ཐུ་ནཾ སེ་ཏཱིཏི ཐུ་ན་ནྟོ ས་ཡ་ཏི.

༨. སཱུ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༧༤. ཨ་ཊྛ་མེ སཱུ་དོཏི བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ. ནཱ་ན་ཙྩ་ཡེ་ཧཱིཏི ནཱ་ནཱ་ཙ་ཡེ་ཧི, ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་མྦི་ལ་གྒེ་ཧཱིཏི ཨ་མྦི་ལ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏི. བ་ཧུཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན བ་ཧུཾ ག་ཎྷ་ནྟོ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟོ་པི བ་ཧུཾ ག་ཎྷ་ཏེ་ཝ. ཨ་བྷི་ཧཱ་རཱ་ནནྟི ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཱ་ནཾ དཱ་ཡཱ་ནཾ. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱཏི པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ. ནི་མི་ཏྟཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མཾ མེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཝཱ གོ་ཏྲ་བྷུཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏ’’ནྟི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ.

༩. གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༧༥. ན་ཝ་མེ བེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ས་མཱི་པེ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ པཱ་ད་གཱ་མོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ. ཡ་ཐཱ་མི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ མི་ཏྟཱཏི མི་ཏྟཱ་ཝ. ས་ནྡི་ཊྛཱཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་མྨ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཱ ནཱ་ཏི་ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟཱ. ས་མྦྷ་ཏྟཱཏི སུ་ཊྛུ བྷ་ཏྟཱ སི་ནེ་ཧ་ཝ་ནྟོ ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟཱ. ཡེ་སཾ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? ཏེ་སཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ. ཏེ་སཾ ཀི་ར བེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑཱ་པི མ་ནྡཱ. ས་མ་ནྟཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ པ་ན བ་ཧཱུ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི, བྷི་ཀྑཱ་པི སུ་ལ་བྷཱ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.

ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི? ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ད་ས་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ ཨི་མེ དཱུ་རཾ ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི, མཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ‘ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏི་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་དཱ་སི. ས་ཙེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ, ན ཨེ་ཝཾ དཱུ་རེ ཝ་སེ་ཡྻཱ་མཱ’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ས་མ་ནྟཱ པ་ན ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱ མཱ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶ་ནྟི, སུ་ག་ཏོ་ཝཱ་དཾ ལ་བྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི.

ཁ་རོཏི ཕ་རུ་སོ. ཨཱ་བཱ་དྷོཏི ཝི་ས་བྷཱ་ག་རོ་གོ. བཱ་ལ༹ྷཱཏི བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡོ. མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཱཏི མ་ར་ཎ་ནྟཾ མ་ར་ཎ་ས་ནྟི་ཀཾ པཱ་པ་ན་ས་མ་ཏྠཱ. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སཱིཏི ས་ཏིཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཨ་ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོཏི ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་དུ་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནོ ཙ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡེ་ནཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙེ་ཝ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙ. པ་ཊི་པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ. ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ. ཡེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ཏི ཚི་ཛྫ་མཱ་ནཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཋ་པཱི་ཡ་ཏི, སོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ. སོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཋ་པ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ.

ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱ པ་ན ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི. ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཙ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ད་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཊྛ་པཱ་ཏེ་ན ཝཱ ཀ་ཋ་ལ་པཱ་ཏེ་ན ཝཱ ཚི་ནྣ་སེ་ཝཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ, པུ་ན ས་རཱི་རཾ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི. ཡཱ པ་ན རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཉྩ ནི་གྒུ་མྦཾ ནི་ཛྫ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་པ་ནྣཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི, སཱ སུ་ཊྛུ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པུ་རི་སེ་ན པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ སུ་ཊྛུ ཨ་པ་བྱུ་ལ༹ྷ་སེ་ཝཱ་ལོ ཙི་རེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏྠ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཙི་རེ་ན ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་བྷི་ན་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཉྩ ནི་གྒུ་མྦཾ ནི་ཛྫ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཙུ་དྡ་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ནྣེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ‘‘ད་ས་མཱ་སེ མཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠཱ’’ཏི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ད་ས མཱ་སེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཡེ་ཝ.

གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི གི་ལཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ཝུ་ཊྛི་ཏོ. མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡཱཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ག་རུ་བྷཱ་ཝོ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སི་ཏ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ. ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ན པ་ཀཱ་ས་ནྟི, ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. དྷ་མྨཱ་པི མཾ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟཱིཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་དྷ་མྨཱ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་ཀ་ཊཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ནྟི་དྷ་མྨཱ པ་ན ཐེ་ར་སྶ སུ་པྤ་གུ་ཎཱ. ན ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏཱིཏི པ་ཙྪི་མ་ཨོ་ཝཱ་དཾ ན དེ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.

ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བཱ་ཧི་རནྟི དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ར་སྶ ན དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧི ཙི་ནྟེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ར་སྶ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ བཱ་ཧི་རཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ པ་ན པུ་གྒ་ལཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ, ‘‘ཨི་མ་སྶ ན དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ པུ་གྒ་ལཾ བཱ་ཧི་རཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛཱིཏི ཡ་ཐཱ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལེ མ་ར་ཎ་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣཱ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་ཙྪི་མ་ཋཱ་ནེ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མུ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷནྟི ཨ་ཧ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝཱ, མ་མུ་དྡེ་སི་ཀོཏི ཨ་ཧཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཨུ་དྡེ་སོ ཨ་སྶཱ་ཏི མ་མུ་དྡེ་སི་ཀོ, མ་མེ་ཝ ཨུ་དྡི་སྶི་ཏྭཱ མཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཧོ་ཏུ མ་མ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན མཱ ཝཱ ཨ་ཧོ་སི, ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨི་ཏི ཝཱ པ་ན ཡ་སྶ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ་ཡེ་ཝ ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪེ་རཱ་ནཾ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ན ཧོ་ཏི. ས ཀིནྟི སོ ཀིཾ. ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀོཏི ཨ་སཱི་ཏི་སཾ་ཝ་ཙྪ་རི་ཀོ, ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝེ་ཋ་མི་སྶ་ཀེ་ནཱཏི བཱ་ཧ་བ་ནྡྷ་ཙ་ཀྐ་བ་ནྡྷཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎེ་ན ཝེ་ཋ་མི་སྶ་ཀེ་ན. མ་ཉྙེཏི ཛ་ར་ས་ཀ་ཊཾ ཝི་ཡ ཝེ་ཋ་མི་སྶ་ཀེ་ན མ་ཉྙེ ཡཱ་པེ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝེ་ཋ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཀ་པྤ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ན་ནྡ ས་མ་ཡེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནནྟི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནནྟི ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ་པི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱཏི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ག་ཏཱ དཱི་པཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དཱི་པཾ པ་ཏི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ. ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱཏི ཨ་ཏྟ་ག་ཏི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཐ, མཱ ཨ་ཉྙ་ག་ཏི་ཀཱ. དྷ་མྨ་དཱི་པ་དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཔ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ དྷ་མྨོ་ཏི ན་ཝ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་མ་ཏ་གྒེཏི ཏ་མ་ཨ་གྒེ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཏ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ ཨ་གྒ་ཏ་མཱ་ཏི ཏ་མ་ཏ་གྒཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦཾ ཏ་མ་སོ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་གྒེ ཨུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་མ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་གྒེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཡེ ཀེ་ཙི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ, ས་བྦེ་སཾ ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་གོ་ཙ་རཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་གྒེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ག་ཎྷཱི་ཏི.

༡༠. བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༧༦. ད་ས་མེ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་སྶ་ཡེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཀ་མྨི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་སཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨུ་ལཱ༹་རཾ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སནྟི པུ་བྦ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་པ་རཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཝི་སེ་སཾ. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་རི་གྒ་ཧོ པུ་བྦ་ཝི་སེ་སོ, ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཨ་པ་ར་ཝི་སེ་སོ ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ ས་ཀ་ལ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ པུ་བྦ་ཝི་སེ་སོ, ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཨ་པ་ར་ཝི་སེ་སོ ནཱ་མ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ པུ་བྦ་ཝི་སེ་སོ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཨ་པ་ར་ཝི་སེ་སོ ནཱ་མ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ པུ་བྦ་ཝི་སེ་སོ, ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་རོ་པ་ནཾ ཨ་པ་ར་ཝི་སེ་སོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཝི་སེ་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཀཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎོཏི ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏཱིཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི. ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ནི་མི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་ད་ཧི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ ཙ ལཱི་ན་ཏྟེ ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝི་ཀྑེ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ལེ་སཱ་ནུ་ར་ཉྫི་ཏེ་ན ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧེ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མྨཱ ཨཱ་དྷི་ཡ་ཏི སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏཾ ཋ་པི་ཡ་ཏི. པ་ཊི་སཾ་ཧ་རཱ་མཱིཏི པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རཱ་མི, མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ་ཡེ་ཝ ནཾ ཀ་རོ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཏི ཙེ་ཝཱཏི མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཉྩ པེ་སེ་ཏི. ན ཙ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ན ཙ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏཱིཏི ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ན ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི. ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་མྷི ཨ་ཝི་ཙཱ་རོཏི ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཧི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཙཱ་རོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་མ་སྨཱིཏི གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ‘‘ས་ཏི་མཱ་ཧ་མ་སྨི སུ་ཁི་ཏོ ཙཱ’’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པུ་རི་ས་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་ཙྪུ་བྷཱ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ནྟ་སཱ་ལཾ ནེ་ནྟ་སྶ ཀི་ལ་ནྟ་ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ལེ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪུ་ཁ་ཎྜཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཏཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་དི་ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ པ་ན པུ་རི་ས་སྶ ཨུ་ཙྪུ་བྷཱ་རཾ ཡ་ནྟ་སཱ་ལཾ ནེ་ཏྭཱ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ར་ས་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་སྶ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

བ་ཧི་དྡྷཱཏི མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ བ་ཧི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ. ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ པུ་རེ ཨ་སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་རཱི་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཏཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ པུ་རེ ནཱ་མ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ ཝཱ ལཱི་ན་ཏྟ་སྶ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་དེ་ནྟོ སུ་ད་ནྟ་གོ་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཙྪི་དྡེ སུ་ཏ་ཙྪི་ཏཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་གྷ་ཊི་ཀཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཨ་ལ་གྒ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, སོ པུ་རེ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ པ་ཙྪཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན པ་ཙྪཱ པུ་རེ ཨ་སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ.

ས་རཱི་རེ པ་ན པཱ་ད་ངྒུ་ལཱི་ནཾ ཨ་གྒ་པ་བྦཱ་ནི པུ་རེ ནཱ་མ, སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧཾ པ་ཙྪཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ པཱ་ད་ངྒུ་ལཱི་ནཾ ཨ་གྒ་པ་བྦ་ཨ་ཊྛི་ཀེ་སུ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ བྱཱ་བྷ་ངྒི་ཡཱ ཡ་ཝ་ཀ་ལཱ་པཾ མོ་ཙེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་དི་སོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛཱི་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི, སོ པུ་རེ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒ་པཱ་ད་ངྒུ་ལི་པ་བྦཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན པ་ཙྪཱ པུ་རེ ཨ་སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ.

དེ་ས་ནཱ་ཡ་པི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀེ་སཱ པུ་རེ ནཱ་མ, མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ པ་ཙྪཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཀེ་སེ་སུ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་དི་སོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཀེ་སཱ་ད་ཡོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི. སོ པུ་རེ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན པ་ཙྪཱ པུ་རེ ཨ་སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ.

ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པུ་རི་ས་སྶ གུ་ལ༹་བྷཱ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་མཾ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ཙྩ་ངྒེ པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི གུ་ལ༹་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ནི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་མེ་ཡེ་ཝ ཨོ་ཏ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ན་སྶ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྶ པ་ན པུ་རི་ས་སྶ ཏཾ གུ་ལ༹་བྷཱ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་མཾ ནེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གོ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་སྶ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.

ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.

༢. ནཱ་ལ་ནྡ་ཝ་གྒོ

༢. ནཱ་ལ་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༧༨. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ དུ་ཏི་ཡེ ནཱ་ལ་ནྡཱ་ཡནྟི ནཱ་ལ་ནྡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ, ཏཾ ན་ག་རཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ. པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་མྦ་ཝ་ནེཏི དུ་སྶ་པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ. ཏཾ ཀི་ར ཏ་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ས་ནྣོ ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཀུ་ཊི་ལེ་ཎ་མ་ཎྜ་པཱ་དི་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི. སོ ཝི་ཧཱ་རོ ཛཱི་ཝ་ཀ་མྦ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་མྦ་ཝ་ན་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ. ཏ་སྨིཾ པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་མྦ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨེ་ཝཾ་པ་ས་ནྣོཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡྷོ, ཨེ་ཝཾ ས་དྡ་ཧཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཡྻོ་བྷི་ཉྙ་ཏ་རོཏི བྷི་ཡྻ་ཏ་རོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ བྷི་ཡྻ་ཏ་རཱ་བྷི་ཡྻོ ཝཱ, ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་ཉཱ་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྦོ་དྷི་ཡནྟི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཧི བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ནི་པྤ་དེ་སཱ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, དྭེ་པི ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ, བུ་དྡྷཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ས་ཀ་ལེ ཙ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ. ས་བྦ་མྤི ནེ་སཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ས་མྦོ་དྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ན་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཡྻོ་བྷི་ཉྙ་ཏ་རོ, ཡ་དི་དཾ ས་མྦོ་དྷི་ཡ’’ནྟི.

ཨུ་ལཱ༹་རཱཏི སེ་ཊྛཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨུ་ལཱ༹་ར་ས་དྡོ ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ནི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༦༦) མ་དྷུ་རེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཁ་ལུ བྷ་ཝཾ ཝ་ཙྪཱ་ཡ་ནོ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་སཾ་སཱ་ཡ པ་སཾ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༨༨) སེ་ཊྛེ. ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༢; མ. ནི. ༣.༢༠༡) ཝི་པུ་ལེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ སེ་ཊྛེ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཏི སེ་ཊྛཱ’’ཏི. ཨཱ་ས་བྷཱིཏི ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ས་དི་སཱི ཨ་ཙ་ལཱ ཨ་ས་མྤ་ཝེ་དྷཱི. ཨེ་ཀཾ་སོ ག་ཧི་ཏོཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཝཱ ཨི་ཏི་ཀི་རཱ་ཡ ཝཱ པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝཱ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཝཱ ཏ་ཀྐ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ན་ཡ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀཾ་སོ ག་ཧི་ཏོ, ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ཧ་ནཱ་དོཏི སེ་ཊྛ་ནཱ་དོ, ཝ་ནེ ཨུ་ནྣཱ་ད་ཡ་ནྟེ་ན སཱི་ཧེ་ན ཝི་ཡ ཨུ་ཏྟ་མ་ནཱ་དོ ན་དི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཀིཾ ནུ ཏེ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? ཨ་ནུ་ཡོ་ག་དཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ཧ་ནཱ་དེ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ནི་གྷཾ་ས་ནཾ ན ཁ་མ་ཏི, སི་ལེ་སེ པ་ཏི་ཏ་མ་ཀྐ་ཊོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ དྷ་མ་མཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ལོ་ཧཾ ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་མ་ངྒཱ་རོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀོ སཱི་ཧ་ནཱ་དེ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ དཱ་པི་ཡ་མཱ་ནོ དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ནི་གྷཾ་ས་ནཾ ཁ་མ་ཏི, དྷ་མ་མཱ་ནཾ ནི་དྡོ་ས་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཾ སོ་བྷ་ཏི, ཏཱ་དི་སོ ཐེ་རོ. ཏེ་ན ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཀྑ་མོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་ནཱ་དེ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་དཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.

ཏ་ཏྠ ས་བྦེ ཏེཏི ས་བྦེ ཏེ ཏ་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱཏི མ་གྒ་སཱི་ལེ་ན ཕ་ལ་སཱི་ལེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སཱི་ལེ་ན ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ. ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨེ་ཝཾ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱཏི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ. ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཧཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ་པི པུ་ན ཀ་སྨཱ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ. ཐེ་རེ་ན ཨི་དཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ. ཨི་ད་ཉྷི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི, ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟི, ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི, པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟི, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཝི་མུ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ཡཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏེ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཀཱ ས་ཏྟ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ས་ཡཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ་ཧི ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ ས་ཡཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི མ་གྒཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནི་བྦཱ་ནཾ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ ཨ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ དཱུ་རེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་མུ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཀིཾ པ་ན ཏེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ ཡེ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཏཱ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ ཨ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ དཱི་པ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ནི་བྦུ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ནི་རུ་དྡྷེ ཨ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏེ ཏྭཾ ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནི་སྶ་སི, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན གུ་ཎཱ ཀིཾ ཏ་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་དི་ཏཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.

ཀིཾ པ་ན ཏྱཱ་ཧཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ ཨེ་ཏ་ར་ཧཱིཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་པི བུ་དྡྷཱ ཨ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནི་སྶ་སི. ཏེ་ས་ཉྷི ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་པ་དེ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ད་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་སི, ཨེ་ཀ་ཏོ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་སི, དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ ནི་སཱི་ད་སི, ཀིཾ པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ གུ་ཎཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙེ་ཏ་སཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་དི་ཏཱ ཏ་ཡཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཐེ་རོ པ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏེ ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.

ཐེ་ར་སྶ ཙ ཝི་དི་ཏ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨ་ཝི་དི་ཏ་མྤི. ཀིཾ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་དི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཝི་དི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི? ཝི་དི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཝི་དི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཐེ་རོ ཀི་ར ཨ་ནུ་ཡོ་གེ ཨཱ་ར་དྡྷེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སི ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎེ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ པ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎེ པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཝི་དི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ན ཨི་ད་མྤི དཱི་པེ་ཏི – བྷ་ག་ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི.

ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ བུ་དྡྷེ་སུ. ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ་ར་ཧཱིཏི ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎེ ཨ་ས་ཏི ཏ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཝ་ད་ཏི. དྷ་མྨ་ནྭ་ཡོཏི དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ན་ཡ་གྒཱ་ཧོ ཝི་དི་ཏོ, སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎེ ཋ་ཏྭཱ་ཝ ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ནཱ་མི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཐེ་ར་སྶ ཧི ན་ཡ་གྒཱ་ཧོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟོ. ཡ་ཐཱ ཙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ པ་རི་ཡ་ནྟོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་སྶ. ཏེ་ན སོ – ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ས་ཏྠཱ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཐེ་ར་སྶ ཧི ན་ཡ་གྒཱ་ཧོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏི་ཀོ ཨེ་ཝ.

ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ན་ཡ་གྒཱ་ཧཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སེ ན་ག་ར་སྶ ཨུ་དྡྷཱ་པ་པཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནི ཐི་རཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟུ དུ་བྦ་ལཱ་ནི ཝཱ, ས་བྦ་སོ ཝཱ པ་ན མཱ ཧོ་ནྟུ, ཙོ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ངྐཱ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རནྟི ཨཱ་ཧ. ད་ལ༹ྷུ་དྡྷཱ་པནྟི ཐི་ར་མཱུ་ལ་པཱ་ཀཱ་རཾ. ད་ལ༹ྷ་པཱ་ཀཱ་ར་ཏོ་ར་ཎནྟི ཐི་ར་པཱ་ཀཱ་ར་ཉྩེ་ཝ ཐི་ར་པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཉྩ. ཨེ་ཀ་དྭཱ་རནྟི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཧ? བ་ཧུ་དྭཱ་རེ ཧི ན་ག་རེ བ་ཧཱུ་ཧི པ་ཎྜི་ཏ་དོ་ཝཱ་རི་ཀེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀ་དྭཱ་རེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཐེ་ར་སྶ ཙ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨོ་པ་མྨ་ཏྠཾ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ དོ་ཝཱ་རི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་དྭཱ་ར’’ནྟི ཨཱ་ཧ.

པ་ཎྜི་ཏོཏི པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. བྱ་ཏྟོཏི ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ. མེ་དྷཱ་ཝཱིཏི ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ མེ་དྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐནྟི ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་མ་ཀཾ པཱ་ཀཱ་ར་མ་གྒཾ. པཱ་ཀཱ་ར་ས་ནྡྷིནྟི དྭི་ནྣཾ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ནཾ ཨ་པ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. པཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཝ་རནྟི པཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཚི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ. ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེཏི པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་སྶ་ནྟི ཀི་ལི་ཊྛཾ ཀ་རོ་ནྟི ཨུ་པ་ཏཱ་པེ་ནྟི ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སུ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ. ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏནྟི ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ མ་གྒོ, ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་མི་སྶ་ཀཱ, ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ. དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀ་མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ མ་གྒོ ཙ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ག་ཧི་ཏེ སུ་ནྡ་རོ པ་ཉྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན པ་ནེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི. ཨི་ཏི ཐེ་རོ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷི་ཡ་ཉྩ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.

ཨི་དྷ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་པ་མཱ སཾ་ས་ནྡེ་ཏ་བྦཱ – ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཧི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པ་ཙྩ་ནྟ་ན་ག་རཾ ད་སྶེ་སི, པཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི, ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐཾ ད་སྶེ་སི, དྭཱ་རཾ ད་སྶེ་སི, པ་ཎྜི་ཏ་དོ་ཝཱ་རི་ཀཾ ད་སྶེ་སི, ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ན་ཀ་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀེ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ པཱ་ཎེ ད་སྶེ་སི, དོ་ཝཱ་རི་ཀ་སྶ ཏེ་སཾ པཱ་ཎཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་སི. ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཀེ་ན ས་དི་ས་ནྟི ཙེ? ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ, པཱ་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ སཱི་ལཾ, ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐོ ཝི་ཡ ཧི་རཱི, དྭཱ་རཾ ཝི་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, པ་ཎྜི་ཏ་དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི, ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ན་ཀ་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་པཱ་ཎཱ ཝི་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ བུ་དྡྷཱ, དོ་ཝཱ་རི་ཀ་སྶ ཏེ་སཾ པཱ་ཎཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱི་ལ་ས་མ་ཐཱ་དཱི་ཧི པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཐེ་རེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ – ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཧཾ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎེ ཋ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ནྭ་ཡེ་ན ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི.

ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ‘‘ན ཁོ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་སུ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་པི་ཙ དྷ་མྨ་ནྭ་ཡོ ཝི་དི་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ བྷཱ་སེ་ཡྻཱ་སཱིཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷཱ་སེ་ཡྻཱ་སི, ‘‘པུ་བྦ་ཎྷེ མེ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི མཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ་དཱི་སུ ན ཀ་ཐ་ཡི་ཏྠ, ‘‘ཨ་ཛྫ ཝཱ མེ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི མཱ པ་ར་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ ན ཀ་ཐ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏཱིཏི ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ས་དི་སོ་པི ནཱ་མ ཉཱ་ཎ་ཛ་ཝ་ན་ས་མྤ་ནྣོ སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟཱ་ནཾ ཡཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ, སཱ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི.

༣. ཙུ་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༧༩. ཏ་ཏི་ཡེ མ་ག་དྷེ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཛ་ན་པ་དེ. ནཱ་ལ་ཀ་གཱ་མ་ཀེཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀེ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ གཱ་མེ. ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོཏི ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ, ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ’’ཏི ས་མུ་དཱ་ཙ་རི་ཏྭཱ ཐེ་ར་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ཙ་རིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙུ་ནྡོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ’’ཏི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི མུ་ཁོ་ད་ཀ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནེ་ན ཙེ་ཝ པ་རི་ཝེ་ཎ་ས་མྨ་ཛྫ་ན-པི་ཊྛི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ-པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱིཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀཱ་ལེ་ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ, སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ་སུ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཡ་ཐཱ པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘བུ་དྡྷཱ ནུ ཁོ པ་ཋ་མཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཋ་མ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སོ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ མེ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི.

ཏ་ཏོ ‘‘རཱ་ཧུ་ལོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རོ ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧེ, ཨ་ཧཾ ཀ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ་པི བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷེ་སུ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ན་ཏྠི ནུ ཁོ’’ཏི. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘མ་མེ་ཝ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་སྶ. ས་ཙེ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི མེ ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛ་ནཱ་ན་མྤི ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ས་མ་ཙི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་དི་ཝ་སེ (ཨ. ནི. ༢.༣༣-༣༧) ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ, ཏ་ཡོ མ་གྒེ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ ན་ཏྠི, ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ནེ་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ དི་སྶ་ནྟི, ཐེ་རེ ཙ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཨ་སཱི་ཏི ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, སོ དཱ་ནི ས་ཀ་མཱ་ཏུ་མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཧ་རི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ མཱ་ཏ་རཾ མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙུ་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙུ་ནྡ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་ཉྙཾ དེ་ཧི. ‘ག་ཎྷ་ཐཱ་ཝུ་སོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི, དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ནཱ་ལ་ཀ་གཱ་མཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ’’’ཏི. ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.

བྷི་ཀྑཱུ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཐེ་རོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ དཱ་ནི པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ནཾ, པུ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏུ སུ་ག་ཏོ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ མེ, ཨོ་སྶ་ཊྛོ མེ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི. བུ་དྡྷཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ མ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟཱི་ཏི, ‘‘མཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ན ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ན ནཾ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཀ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་སི སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, མ་ག་དྷེ་སུ ནཱ་ལ་ཀ་གཱ་མེ ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀོ, ཏ་ཏྠཱ་ཧཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ཡ་སྶ དཱ་ནི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་དི་ས་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ དུ་ལླ་བྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དེ་སེ་ཧི ནེ་སཾ དྷ་མྨ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.

ཐེ་རོ – ‘‘ས་ཏྠཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ན་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡི, པུ་ན དྭི་ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡི, ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་ཏྟ་ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་བྷི. དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན་པི. ཨུ་པ་རི་མེ་ན ཝཱ ཧེ་ཊྛི་མེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏི ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན་པི དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན་པི, ཀཱ་ལེ་ན ཙ་ནྡ་ཝ་ཎྞཾ ད་སྶེ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན སཱུ་རི་ཡ་ཝ་ཎྞཾ, ཀཱ་ལེ་ན པ་བྦ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ, ཀཱ་ལེ་ན ས་མུ་དྡ་ཝ་ཎྞཾ, ཀཱ་ལེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, ཀཱ་ལེ་ན ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, ཀཱ་ལེ་ན མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ས་ནྣི་པ་ཏི. ཐེ་རོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀོ ནཱ་མོ ཨ་ཡཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ’’ཏི. སཱི་ཧ་ཝི་ཀཱི་ལི༹་ཏོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཏ་གྒྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སཱི་ཧ་ཝི་ཀཱི་ལི༹་ཏོ ཏ་གྒྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སཱི་ཧ་ཝི་ཀཱི་ལི༹་ཏོ་ཏི.

ཐེ་རོ ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཎྞེ ཧ་ཏྠེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཙྪ་པ་ས་དི་སེ པཱ་དེ གོ་པྥ་ཀེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ་སཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, སོ མེ མ་ནོ་ར་ཐོ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ན པུ་ན ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ས་མཱ་ག་མོ ཨ་ཏྠི, ཚི་ནྣོ ཨེ་ས ཝི་སྶཱ་སོ, ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི བུ་དྡྷ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་ཝི་ཊྛཾ ཨ་ཛ་རཾ ཨ་མ་རཾ ཁེ་མཾ སུ་ཁཾ སཱི་ཏ་ལཾ ཨ་བྷ་ཡཾ ནི་བྦཱ་ན་པུ་རཾ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མི, ས་ཙེ མེ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ ན རོ་ཙེ་ཐ, ཁ་མ་ཐ ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ, ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི. ཁ་མཱ་མི ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ན ཁོ པ་ན ཏེ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་རུ་ཙྩ་ན་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཡ་སྶ དཱ་ནི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི་ཏི.

ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ ས་ཏྠུ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ སི་ནེ་རུ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་པ་བྦ་ཏེ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ་པི – ‘‘ཨ་ཛྫ ཨི་མཾ གུ་ཎ་རཱ་སིཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ར་ཝ་མཱ་ནཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཡཱ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ ཨ་ཀ་མྤི, ཨཱ་ཀཱ་སེ དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ཡོ ཕ་ལིཾ་སུ, མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི.

ས་ཏྠཱ – ‘‘དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷ་མྨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ནྟྭཱ མ་ཎི་ཕ་ལ་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཐེ་རོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཏོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀ་སྶ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ནཾ པ་ཏྠེ་སིཾ, སཱ མེ པ་ཏྠ་ནཱ ས་མི་དྡྷཱ, དི་ཊྛཱ ཏུ་མྷེ, ཏཾ པ་ཋ་མ་ད་སྶ་ནཾ, ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ནཾ. པུ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ད་ས་ན་ཁ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཡཱ་ཝ ད་སྶ་ན་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ་ཝ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. པུ་ན མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་མྤི.

བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ’’ནྟི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙ་ཏ་སྶོ་པི པ་རི་སཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨེ་ཀ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨོ་ཧཱ་ཡ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ་པི – ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མོ ནི་ཀྑ་ནྟོ, པ་སྶི་སྶཱ་མ ན’’ནྟི ན་ག་ར་དྭཱ་རཱ་ནི ནི་རོ་ཀཱ་སཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ ཀེ་སེ ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཾ ཀ་ཧཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ནི་སི་ནྣོ, ཀ་ཧཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ནི་སི་ནྣོ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱ – ‘‘ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མ, ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་རོ པ་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱ རོ་ད་ནྟཱ ཐེ་རཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ.

ཐེ་རོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཋི་ཏ་ཏྟཱ – ‘‘ས་བྦེ་སཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ས མ་གྒོ’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ – ‘‘ཏུ་མྷེ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ཊྛ་ཐ, མཱ ད་ས་བ་ལེ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྠཱ’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་མྤི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཡེ་པི མ་ནུ་སྶཱ – ‘‘པུ་བྦེ ཨ་ཡྻོ པ་ཙྩཱ་ག་མ་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི, ཨི་དཾ ཨི་དཱ་ནི ག་མ་ནཾ ན པུ་ན པ་ཙྩཱ་ག་མ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ་ཡེ་ཝ. ཏེ་པི – ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཧོ་ཐ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱ་ཝི་ནོ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ནི་ཝ་ཏྟེ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ སཱ་ཡཾ ནཱ་ལ་ཀ་གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཨུ་པ་རེ་ཝ་ཏོ ནཱ་མ ཐེ་ར་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ བ་ཧི་གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཐེ་རོ ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏྠི གེ་ཧེ ཏེ ཨ་ཡྻི་ཀཱ’’ཏི. ཨཱ་མ བྷ་ནྟེ་ཏི. ག་ཙྪ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི. ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ཨ་ཛྫ ཀི་ར ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝ་སི་སྶ་ཏི, ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཐ, པ་ཉྩ་ནྣ་ཉྩ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ – ‘‘ཨ་ཡྻི་ཀེ མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏུ་ལོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཧི་ནྟི? གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ, ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ཨ་ཏྠི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི? སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏི, ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ གི་ཧཱི ཧོ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟཱི ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ པཱ་ཧེ་སི.

ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི, ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏེ་སུ ག་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ཁ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ལོ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡི་ཀཱ མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཀཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཀཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི – ‘‘མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི མ་ཡ྄ཧཾ ན རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི.

ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ‘‘དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཀུ་ཧིཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ནཱ་ལ་ཀ་གཱ་མེ ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣོ, པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ག་མྨ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཀེ ཏུ་མྷེ་ཏི? མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ བྷ་ནྟེ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ་ཏི? གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ‘‘ཧོ་ཏུ, ཨ་ཏྠི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏེ་སཾ ག་ཏཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ. ཏ་སྨིཾ ག་ཏེ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཙ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. ཏེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཐེ་རོ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.

བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཉྩ ག་མ་ན་ཉྩ དི་སྭཱ ‘‘ཀེ ནུ ཁོ ཨེ་ཏེ མ་མ པུ་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཙུ་ནྡ, ཀཱ པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. སཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཏཱ་ཏ, ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, པ་ཋ་མཾ ཀེ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ་ཏི. ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ་ཏི? ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་ས་དི་སཱ ཨེ་ཏེ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཁ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི. ཏེ་སཾ ཏཱ་ཏ ག་ཏཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཀོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི? ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ་ཏི. དེ་ཝ་རཱ་ཛ་ཏོ་པི ཏྭཾ ཏཱ་ཏ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ་ཏི? བྷ་ཎྜ་གྒཱ་ཧ་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ས་དི་སོ ཨེ་ས ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏི་ཎྞོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཱ་ཏ ག་ཏཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཛོ་ཏ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཀོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི? ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙ ས་ཏྠཱ ཙ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ནཱ་མ ཨེ་སོ་ཏི. མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ཏོ་པི ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ, མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ་ཏི? ཨཱ་མ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཨེ་ཏེ ནཱ་མ ཀི་ར ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ལེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷིཾ་སཱུ་ཏི.

ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ – ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ ཏཱ་ཝ མེ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཀཱི་དི་སོ ཝ་ཏ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཏྠུ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ས་ཧ་སཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་རི. ཐེ་རོ – ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ མེ མཱ་ཏུ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ དཱ་ནི ཀཱ་ལོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཙི་ནྟེ་སི མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ ཏཱ་ཝ མེ ཨ་ཡཾ གུ་ཎོ, ས་ཏྠུ པ་ན་སྶ ཀཱི་དི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ, ཏཱ་ཏ, ཙི་ནྟེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཏྠུ་ཛཱ་ཏ་ཀྑ་ཎེ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནེ ས་མྦོ་དྷི་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ ཙ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཀ་མྤི་ཏྠ. སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཀ་ཐེ་སི.

བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི པི་ཡ་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ ཨུ་པ་ཏི་སྶ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨ་མ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ན ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི. ཐེ་རོ – ‘‘དི་ནྣཾ དཱ་ནི མེ མཱ་ཏུ རཱུ་པ་སཱ་རི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ་མཱུ་ལཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ག་ཙྪ མ་ཧཱ་ཨུ་པ་སི་ཀེ’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ – ‘‘ཙུ་ནྡ ཀཱ ཝེ་ལཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཧཱི་ཏི. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏོ བྷ་ནྟེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་ཏི. ‘‘མཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཧི ཙུ་ནྡཱ’’ཏི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི.

ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཝོ ཝ་སྶཱ་ནི མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཡཾ མེ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ ན རོ་ཙེ་ཐ, ཏཾ ཁ་མ་ཐ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཚཱ་ཡཱ ཝི་ཡ ཏུ་མྷེ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨ་རུ་ཙྩ་ན་ཀཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏུ་མྷེ པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་མ་ཐཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཐེ་རོ མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ པི་དྷཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ནྣོ ས་ཏྠཱ ཝི་ཡ ན་ཝ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཾ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ནྟོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི.

ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མེ པུ་ཏྟོ, ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པི་ཊྛི་པཱ་དེ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟཱི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ – ‘‘ཏཱ་ཏ མ་ཡཾ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཏ་ཝ གུ་ཎཾ ན ཛཱ་ནི་མྷཱ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ ནི་ཝེ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏུཾ ན ལ་བྷི་མྷཱ, ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ ན ལ་བྷི་མྷཱ, ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཏཾ ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཧ་སྶཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ན ལ་བྷི་མྷཱ’’ཏི ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ པ་རི་དེ་ཝི. ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ག་བྦྷཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་གྷ་ཊི་ཡོ མ་ཧཱ་ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘པ་ཉྩ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་གྒྷི་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི དཱ་པེ་ཏི.

ས་ཀྐོ་པི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཝི་སྶ་ཀ་མྨ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏཱ་ཏ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, པ་ཉྩ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་གྒྷི་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཙ མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཏཱ་ནི ཙ ཝི་སྶ་ཀ་མྨེ་ན ནི་མྨི་ཏཱ་ནི ཙ ས་བྦཱ་ནི་པི དྭེ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ སཱ་ར་མ་ཡཾ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཎྜ་པ་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧཱ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཀཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ མ་ནུ་སྶཱ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ དེ་ཝཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.

རེ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ཨེ་ཀཱ ཐེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཐེ་ར་སྶ པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པུ་པྥཱ་ནཾ ཏ་ཡོ ཀུ་མྦྷེ ཀཱ་རེ་སི. ‘‘ཐེ་ར་སྶ པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཀོ་ཊི་ནཱ་ཊ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཨོ་ཏ་རི. ‘‘ས་ཀྐོ ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་ཙྪཱ་མུ་ཁོ པ་ཊི་ཀྐ་མི. ཏ་ཏྠ སཱ་པི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་མཱ་ནཱ ག་རུ་བྷཱ་ར་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཏཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་ག་མིཾ་སུ. སཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི. ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ་སྶཱ ར་ཏ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི ས་ཊྛི་ས་ཀ་ཊ་པཱུ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ. ཨ་ཐ་སྶཱ དི་བྦཾ ས་བྦ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དཱ་སཾ པུ་ར་ཏོ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སི་རི་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རཱ ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི, ཀིཾ ནུ ཁོ མེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་དྡ་ས – ‘‘མ་ཡཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཏཱི་ཧི སུ་ཝ་ཎྞ་པུ་པྥ་ཀུ་མྦྷེ་ཧི པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ག་ཏོ, སཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ, ཐེ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷཾ ཨི་དཱ་ནི པུ་ཉྙ་ཝི་པཱ་ཀཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཧ ཝི་མཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཨོ་ཏ་རི.

མ་ཧཱ་ཛ་ནོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ དི་སྭཱ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ དྭེ སཱུ་རི་ཡཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི? ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ – ‘‘ཝི་མཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཎྛཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནཱ་ཡཾ སཱུ་རི་ཡོ, ཝི་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨེ་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་མྤི ཝི་མཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ དཱ་རུ་ཙི་ཏ་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ ཝི་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཨོ་ཏ་རི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ – ‘‘ཀཱ ཏྭཾ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི? པུ་ཙྪི. ‘‘ན མཾ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐ, རེ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མཱ་ཧཾ, ཏཱི་ཧི སུ་ཝ་ཎྞ་པུ་པྥ་ཀུ་མྦྷེ་ཧི ཐེ་རཾ པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི མ་དྡི་ཏཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, པ་སྶ་ཐ མེ སི་རི་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཏུ་མྷེ་པི དཱ་ནི དཱ་ནཱ་ནི དེ་ཐ, པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཙི་ཏ་ཀཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཏཱ.