༦-༧. ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༧-༡༨༨. ཚ་ཊྛེ ཨཱ་རཱ་མ་ནི་སྶ་ཡཱིཏི ཨཱ་རཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་རཱ་མ་ནི་སྶ་ཡཱི. པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོཏི པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཙ་རོ. པ་རི་སཾ ནཱ་མ བཱ་ལཱ་པི, པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཨོ་ས་ར་ནྟི, ཡོ པ་ན པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོ ནཱ་མ. ཨཱ་རཱ་མེ་ན ཨཱ་རཱ་མནྟི ཨཱ་རཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མཱ་མི, ན བཱ་ཧི་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨཱ་རཱ་མེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་མཾ, ཨ་ཉྙེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་སནྟི ‘‘ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ ནི་བྦེ་ཋ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་ཏི་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑོ་ཏི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ. ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་ནི་སཾ་སནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ་ཡ དོ་སོ, ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ད་དོ་སཱ་ནི་སཾ་སཾ.
ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོཏི ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི པུ་ཙྪི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ན ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ག་ཏཱ. ཨི་དཱ་ནི ནཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ པཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ མ་ནཱ་པཾ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི. ནཱ་བྷི་ཧཾ་ས་ཏཱིཏི ན སཱ་མི་སཱ་ཡ ཏུ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཧཾ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཋི་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཏ་སྶ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཉྩ གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི. སུ་ས་ཎྛི་ཏནྟི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ས་ཎྛི་ཏཾ. སུ་ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཨ་མ་ནཱ་པནྟི ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ན མ་ངྐུ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ན མ་ངྐུ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་དཱི་ན་མཱ་ན་སོཏི དོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན ཨ་དཱི་ན་ཙི་ཏྟོ. ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙེ་ཏ་སོཏི དོ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་པཱུ་ཏི་ཙི་ཏྟོ.
ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ སུ་ཙ་རི་ཏ་པཱུ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨི་མེ་སུ ཏཱ་ཝ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཏཱ་ཝ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏི་དཾ ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པ’’ནྟི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཏ་དེ་ཝ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – སོ་ཏ་དྭཱ་ར་སྨི་ཉྷི ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་པ་ཎ་ཝཱ་དི་ཏཱུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ, གྷཱ་ན་དྭཱ་རེ ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དིཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ར་སཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཱ་དིཾ, ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠ་ཏཱུ་ལ་ཀ་པཱ་ཝཱ་རཱ་དིཾ, མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ས་པྤི་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དིཾ ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཀཱ་ཡ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ནྟི ཏཱི་ཎེ་ཝ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
ཨ་ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཨི་མཱ་ནི དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཏཱ་ཝ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛཱ་པ་ཡ་ཏོ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨ་ནྟི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ‘‘ཨ་ནཱ་མཱ་ས་བྷ་ཎྜཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨ་ནཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ནེ་ཏྠཱ་པི ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཀཱ་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་སཾ་ཝ་རོ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་སཾ་ཝ་རོ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ནྟི ཏཱི་ཎེ་ཝ སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སཱི་ལཱ་ནུ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ཝ་ཙཱི་སཾ་ཝ་རེ་ཧི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལཾ, མ་ནོ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཏཱི་ཎི སཱི་ལཱ་ནཱི་ཏི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་ཀ་ལེ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ སུ་ཙ་རི་ཏ་མཱུ་ལ་ཀཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ, ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ, ཏེ་པི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མཱུ་ལ་ཀཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ཝ. ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀཱ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ཏྟ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.