༢. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. པ་བྦ་ཏ་ཝ་གྒོ
༡. ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༢. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ ནཱ་གཱཏི ཨི་མེ་པི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛེ ཨཱུ་མི་ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་སི་ནོ་ཝ, ན ཝི་མཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ནཱ་གཱ. ཏེ་སཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་དི་ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེཏི ཨེ་ཏྠ བོ་དྷི་ཡཱ, བོ་དྷི་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡཱ ཧི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི, ཡཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ན ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱི་ཏི་པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་ན་ནི་དྡཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༧༨; དཱི. ནི. ༣.༡༤༣). ཏ་སྶཱ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཛྷཱ་ན་ངྒ་མ་གྒ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཡོ་པེ་ས ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཨེ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བོ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ བོ་དྷི་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ སེ་ན་ངྒ་ར་ཐ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ – ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི ཝཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི.
ཨ་པི་ཙ ‘‘བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ? བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཨི་ཙྩཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༢.༡༧) པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ན་ཡེ་ནཱ་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན པ་ས་ཏྠོ སུ་ནྡ་རོ ཙ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ་ཏི ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. ས་ཏི་ཡེ་ཝ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ་ཏི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཏཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀོ་ས་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ནྟི, ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྟ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཾ པ་ཏྭཱ པ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་མྤི ཨེ་ཀེ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཏེ ཧི ན ཀེ་ཝ་ལཾ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨེ་ཝ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ-ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན-ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནཱ་སུ་བྷ-བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ་པི ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི, ན ཙ པ་ཊི་སི་དྡྷཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་མྤི བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༢. ཀཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༣. དུ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏི་ཀོ. ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ. སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟནྟི སུ་བྷ་མྤི སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ, སུ་བྷ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཐ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨ་ནི་ཙྩེ ‘‘ནི་ཙྩ’’ནྟི ཝཱ, དུ་ཀྑེ ‘‘སུ་ཁ’’ནྟི, ཨ་ན་ཏྟ་ནི ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཝཱ, ཨ་སུ་བྷེ ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི ཝཱ, མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཏཾ ཏ་སྨིཾ སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎེ བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ཏོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་སུ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པ་ཊི་གྷ་ནི་མི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན པ་ཊི་གྷོ་པི པ་ཊི་གྷ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་གྷཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི. ཨ་ར་ཏཱིཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ར་ཏི? པ་ནྟེ་སུ ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་སུ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ར་ཏི ཨ་ར་ཏི་ཏཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨ་ན་བྷི་ར་མ་ནཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ པ་རི་ཏ་སྶི་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༥༦).
ཏ་ནྡཱིཏི ཨ་ཏི་སཱི་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཀཱ་ཡཱ་ལ་སི་ཡཾ. ཡ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ ‘‘ཨ་ཏི་སཱི་ཏཾ ཨ་ཏི་ཨུ་ཎྷཾ ཨ་ཏི་ཙྪཱ་ཏོ་སྨི ཨ་ཏི་དྷཱ་ཏོ་སྨི ཨ་ཏི་དཱུ་ར་མ་གྒཾ ག་ཏོ་སྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཏ་ནྡི, ཡཱ ཏ་ནྡཱི ཏ་ནྡི་ཡ་ནཱ ཏ་ནྡི་མ་ན་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ལ་སྱཾ ཨཱ་ལ་སྱཱ་ཡ་ནཱ ཨཱ་ལ་སྱཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ནྡཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༥༧).
ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ན་མ་ནཱ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏཱ? ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཛ་མྦྷ་ནཱ ཝི་ཛ་མྦྷ་ནཱ ཨཱ་ན་མ་ནཱ ཝི་ན་མ་ནཱ ས་ནྣ་མ་ནཱ པ་ཎ་མ་ནཱ བྱཱ་དྷི་ཡ་ཀཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༥༨).
བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དོཏི བྷ་ཏྟ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དོ? ཡཱ བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་སྶ བྷ་ཏྟ་མུ་ཙྪཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐོ བྷ་ཏྟ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༥༩).
ཙེ་ཏ་སོ ཙ ལཱི་ན་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟ་སྶ ལཱི་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཙེ་ཏ་སོ ལཱི་ན་ཏྟཾ? ཡཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ལྱ་ཏཱ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཱ ས་ལླཱི་ཡ་ནཱ ལཱི་ནཾ ལཱི་ཡ་ནཱ ལཱི་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཐི་ནཾ ཐི་ཡ་ནཱ ཐི་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་སྶ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ལཱི་ན་ཏྟ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༨༦༠).
ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མོཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཀོ་པི ཨ་ངྒཱ་རོ ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ས་ནྣི་སཱི་ད་ཏི པ་ཏཱ་པཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ས་ནྣི་སཱི་ད་ཏི པ་ཏཱ་པཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ཀཱ་རོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ. ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ་ཝ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཏི ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ, བྱཱ་པཱ་དོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཙ, སེ་སཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཙཱ་ཏི.
ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱཏི ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ ཙ ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོཏི ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ར་ཎཾ.
ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལཱཏི ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱཏི ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཛྫ་དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ. སཱ་ཝ་ཛྫཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱཏི ཀུ་ས་ལཱ. ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐེ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱཏི ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ་ཡེ་ཝ. ཀ་ཎྷཱ ཧི ཀ་ཎྷ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་ཏོ, སུ་ཀྐཱ ཙ སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་ཏོ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ ནཱ་མ, ས་དི་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝཱ བྷཱ་ག་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ. ཀ་ཎྷཱ་ན་ཉྷི སུ་ཀྐཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་གཱ, སུ་ཀྐཱ་ན་ཉྩ ཀ་ཎྷཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་གཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ. ས་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཊྛེ་ན ཝཱ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཉྷི ཀུ་ས་ལཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ.
ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏཱུཏི པ་ཋ་མཱ་ར་མྦྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ. ནི་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཀོ་ས་ཛྫ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ. པ་ར་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏཱུཏི པ་རཾ པ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་ནྟི ཏཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱཏི པཱི་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ. ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷཱིཏི ཏི་ཎྞཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ད་ར་ཐ་པ་སྶ་དྡྷི. ཙི་ཏྟ་པ་སྶ་དྡྷཱིཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ད་ར་ཐ་པ་སྶ་དྡྷི. ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟནྟི ས་མ་ཐོ་པི ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི. ཨ་བྱ་གྒ་ནི་མི་ཏྟནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་ཏི་དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ, སེ་སཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན་པི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན་པི.
༣. སཱི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༤. ཏ་ཏི་ཡེ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱཏི ཨེ་ཏྠ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཏེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་མུ་ཏྟི པ་ན ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ, ཝི་མུ་ཏྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཝ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝ.
ད་སྶ་ན་མྤཱ་ཧནྟི ད་སྶ་ན་མྤི ཨ་ཧཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ – ཙ་ཀྑུ་ད་སྶ་ནཾ, ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ པ་ས་ནྣེ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ. ཨ་རི་ཡེ་ཧི པ་ན དི་ཊྛ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ད་སྶ་ནཾ, པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་སྶ ཙ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཛྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝཱ མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི ཝཱ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་རི་ཡཱ་ན་ཉྷི པ་ས་ནྣེ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཨོ་ལོ་ཀ་ན་མྤི བ་ཧུ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ. ས་ཝ་ནནྟི ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ར་ཊྛེ ཝཱ ཛ་ན་པ་དེ ཝཱ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ལེ་ཎེ ཝཱ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ སོ་ཏེ་ན ས་ཝ་ནཾ, ཨེ་ཏ་མྤི བ་ཧུ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནནྟི ‘‘དཱ་ནཾ ཝཱ ད་སྶཱ་མི, པ་ཉྷཾ ཝཱ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི, དྷ་མྨཾ ཝཱ སོ་སྶཱ་མི, ས་ཀྐཱ་རཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ. པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནནྟི པ་ཉྷཱ་པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཾ. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ གུ་ཎེ སུ་ཏྭཱ ཏེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནུ་སྶ་ཏིནྟི ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ནི་སི་ནྣ་སྶ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་རི་ཡཱ ལེ་ཎ་གུ་ཧ་མ་ཎྜ་པཱ་དཱི་སུ ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ. ཡོ ཝཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨོ་ཝཱ་དོ ལ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི, ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཨི་མ་སྨིཾ མ་གྒོ, ཨི་མ་སྨིཾ ཕ་ལ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ. ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛྫནྟི ཨ་རི་ཡེ་སུ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ. ཨ་རི་ཡཱ་ན་ཉྷི ས་ནྟི་ཀེ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ན་སྶ ཙ་ར་ཏོ་པི པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ. ཨ་རི་ཡེ་སུ པ་སཱ་དེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ན་སྶ ཙ་ར་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཱ་པི ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ. ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ན པ་སཱ་དེ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ན་སྶ ཙ་ར་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ པ་ན མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་ཐཱ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཙ ཙ་ནྡ་གུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ, ཏ་སྶཱ་པི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ སཱུ་རི་ཡ་གུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ, ཏ་སྶཱ་པི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཨ་སྶ་གུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ, ཏ་སྶཱ་པི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཡོ་ན་ཀ་དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ, ཏ་སྶ པ་ན ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཨ་སོ་ཀ་ར་ཉྙོ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. མ་ཧི་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི. ཡཱ་ཝ་ཛྫ་དི་ཝ་སཱ ལ་ངྐཱ་དཱི་པེ ས་ཏྠ་རི པ་སཱ་དེ་ན པ་བྦ་ཛ་ནྟཱ མ་ཧི་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶེ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛ་ནྟི ནཱ་མ.
ཏཾ དྷ་མྨནྟི ཏཾ ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་དྷ་མྨཾ. ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི ས་ར་ཏི. ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏཱིཏི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཧ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་རི་པུ་ཎྞོ ཧོ་ཏི. པ་ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི. པ་ཝི་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏི. པ་རི་ཝཱི་མཾ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝཱི་མཾ་ས་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ག་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ས་ཏྟ ཕ་ལཱ ས་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སཱཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ, ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེཏི ཨ་ཐ མ་ར་ཎ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ.
ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱིཏི ཡོ ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, སོ ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀེ་སུ ཏཱ་ཝ ཨ་ཝི་ཧེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ནོ ཙེ ནི་བྦ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, པ་ཋ་མ་སྶ པ་ན ཀ་པྤ་ས་ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི. ཨ་པ་རོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ དྭི་ནྣཾ ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ. ཨ་པ་རོ ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི.
པ་ཉྩ་མཾ པ་ན ཀ་པྤ་ས་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏ་པྤཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་པྤ་ནྣོ པ་ན ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ནཱ་མ, ཨ་ས་ངྑཱ་རེ་ན ཨ་པྤ་ཡོ་གེ་ན པ་ཏྟོ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ནཱ་མ. ཨ་ཝི་ཧཱ་དཱི་སུ་པི ནི་བྦ་ཏྟོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཾ པ་ཏྟོ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མ.
ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཝི་ཧེ་སུ ཧི ཏ་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཨེ་ཀོ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི་ཏི པ་ཉྩ ཧོ་ནྟི. ཏེ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནོ པ་ཉྩ, ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནོ པ་ཉྩཱ་ཏི ད་ས ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏ་པྤཱ་དཱི་སུ. ཨ་ཀ་ནི་ཊྛེ་སུ པ་ན ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ས་བྦ་ཛེ་ཊྛོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་བྦ་ཀ་ནི་ཊྛོ ཙ. ཀ་ཐཾ? སོ ཧི སོ་ལ༹་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་ཡུ་ནཱ ས་བྦེ་སཾ ཛེ་ཊྛོ, ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱི་ཏི ས་བྦེ་སཾ ཀ་ནི་ཊྛོ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.
༤. ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨི་ཏི ཙེ མེ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙེ མ་ཡ྄ཧཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ་ཏི མེ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ་ཏི ཨེ་ཝཾ མེ ཧོ་ཏི. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷོཏི སུ་པ་རི་པུ་ཎྞོ. ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏི་ཊྛ་ཏི – ཨུ་པྤཱ་དཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏི་ཊྛ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟཾ, ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ, ནི་མི་ཏྟཾ, ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ, ཝི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཐེ་རོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཝི་པ་རཱི་ཏེ་ཧེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙ་ཝ་ནྟཾ ཙ་ཝ་ཏཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སེ་ས་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཐེ་ར་སྶ ཕ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཡ་དཱ ཧི ཐེ་རོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་ཏ་རེ ཚ ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་དཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ, ཏ་དཱ་པི སེ་སཱ ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཐེ་རོ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི.
༥. བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༦. པ་ཉྩ་མེ བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀིཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ? མ་གྒེ་ན ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཾ, མ་གྒེ་ན ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ་ཏོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཕ་ལེ་ན པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཀི་ལེ་ས་པ་ཧཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ས་བྦཾ ད་སྶི་ཏཾ.
༦-༧. ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༧-༡༨༨. ཚ་ཊྛེ ཨཱ་རཱ་མ་ནི་སྶ་ཡཱིཏི ཨཱ་རཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་རཱ་མ་ནི་སྶ་ཡཱི. པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོཏི པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཙ་རོ. པ་རི་སཾ ནཱ་མ བཱ་ལཱ་པི, པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཨོ་ས་ར་ནྟི, ཡོ པ་ན པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོ ནཱ་མ. ཨཱ་རཱ་མེ་ན ཨཱ་རཱ་མནྟི ཨཱ་རཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མཱ་མི, ན བཱ་ཧི་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨཱ་རཱ་མེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་མཾ, ཨ་ཉྙེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་སནྟི ‘‘ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ ནི་བྦེ་ཋ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་ཏི་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑོ་ཏི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ. ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་ནི་སཾ་སནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ་ཡ དོ་སོ, ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ད་དོ་སཱ་ནི་སཾ་སཾ.
ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོཏི ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི པུ་ཙྪི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ན ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ག་ཏཱ. ཨི་དཱ་ནི ནཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ པཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ མ་ནཱ་པཾ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི. ནཱ་བྷི་ཧཾ་ས་ཏཱིཏི ན སཱ་མི་སཱ་ཡ ཏུ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཧཾ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཋི་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཏ་སྶ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཉྩ གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི. སུ་ས་ཎྛི་ཏནྟི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ས་ཎྛི་ཏཾ. སུ་ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཨ་མ་ནཱ་པནྟི ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ན མ་ངྐུ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ན མ་ངྐུ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་དཱི་ན་མཱ་ན་སོཏི དོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན ཨ་དཱི་ན་ཙི་ཏྟོ. ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙེ་ཏ་སོཏི དོ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་པཱུ་ཏི་ཙི་ཏྟོ.
ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཁོ, ཀུ་ཎྜ་ལི་ཡ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ སུ་ཙ་རི་ཏ་པཱུ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨི་མེ་སུ ཏཱ་ཝ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཏཱ་ཝ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏི་དཾ ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པ’’ནྟི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཏ་དེ་ཝ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – སོ་ཏ་དྭཱ་ར་སྨི་ཉྷི ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་པ་ཎ་ཝཱ་དི་ཏཱུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ, གྷཱ་ན་དྭཱ་རེ ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དིཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ར་སཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཱ་དིཾ, ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠ་ཏཱུ་ལ་ཀ་པཱ་ཝཱ་རཱ་དིཾ, མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ས་པྤི་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དིཾ ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཀཱ་ཡ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ནྟི ཏཱི་ཎེ་ཝ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
ཨ་ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཨི་མཱ་ནི དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཏཱ་ཝ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛཱ་པ་ཡ་ཏོ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཡ་དྷ་མྨ་ནྟི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ‘‘ཨ་ནཱ་མཱ་ས་བྷ་ཎྜཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨ་ནཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ནེ་ཏྠཱ་པི ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཀཱ་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་སཾ་ཝ་རོ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, མ་ནོ་སཾ་ཝ་རོ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ནྟི ཏཱི་ཎེ་ཝ སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སཱི་ལཱ་ནུ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ཝ་ཙཱི་སཾ་ཝ་རེ་ཧི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལཾ, མ་ནོ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཏཱི་ཎི སཱི་ལཱ་ནཱི་ཏི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་ཀ་ལེ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ སུ་ཙ་རི་ཏ་མཱུ་ལ་ཀཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ, ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ, ཏེ་པི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མཱུ་ལ་ཀཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ཝ. ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀཱ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ཏྟ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༨. ཨུ་པ་ཝཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༩. ཨ་ཊྛ་མེ པ་ཙྩ་ཏྟནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན. ཨཱ་ར་བྦྷ་མཱ་ནོ་ཝཱཏི ཀུ་རུ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ. སུ་ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛིཾ་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྠཾ ཀ་རི་ཏྭཱ, ཨ་ཏྠི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༩. པ་ཋ་མ་ཨུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༠. ན་ཝ་མེ ནཱ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ནཱ ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༡. ད་ས་མེ ནཱ་ཉྙ་ཏྲ སུ་ག་ཏ་ཝི་ན་ཡཱཏི སུ་ག་ཏོ་ཝཱ་དཾ ཝི་ནཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི.
པ་བྦ་ཏ་ཝ་གྒོ.
༢. གི་ལཱ་ན་ཝ་གྒོ
༡-༣. པཱ་ཎ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༢-༡༩༤. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཀ་པྤེ་ནྟཱིཏི ཡེ་སཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ ཨ་ཏྠི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེཏི ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཀེ མ་གྒ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ. དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
༤-༡༠. པ་ཋ་མ་གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༥-༢༠༡. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཏ་ཐཱ པ་ཧཱི་ནོ ཙཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཐེ་ར་སྶ ཀི་ར ཨི་མཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སྶ ཨི་མེ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཝ་ཏ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན’’ནྟི ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོ ལོ་ཧི་ཏཾ པ་སཱི་དི, ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི, པོ་ཀྑ་ར་པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཏ་ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ས་རཱི་ར་ཏོ རོ་གོ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ག་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཐཱ པ་ཧཱི་ནོ ཙཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཏི་ཎྞ་མྤི ཛ་ནཱ་ནཾ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ པུ་པྥི་ཏ་ཝི་ས་རུ་ཀྑ་ཝཱ་ཏ་ས་མྥ་སྶེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ མ་ནྡ་སཱི་ཏ་ཛ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
གི་ལཱ་ན་ཝ་གྒོ.
༣. ཨུ་དཱ་ཡི་ཝ་གྒོ
༡-༢. བོ་དྷཱ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༢-༢༠༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི བྷ་ནྟེ, ཀི་ཏྟ་ཀེ་ན ནུ ཁོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ཨ་ངྒཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. བོ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ མི་སྶ་ཀ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. དུ་ཏི་ཡེ དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀ་ཐི་ཏོ.
༣-༥. ཋཱ་ནི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༤-༢༠༦. ཏ་ཏི་ཡེ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནནྟི ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. བྱཱ་པཱ་ད་ཊྛཱ་ནི་ཡཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཀ་ལ་ཉྷི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་པེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཙ་ཏུ་ཏྠེ མི་སྶ་ཀ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. པ་ཉྩ་མེ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེ དྷ་མྨེཏི ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་རེ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ.
༦-༧. ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༧-༢༠༨. ཚ་ཊྛེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ‘‘ཨི་མི་སྶཾ པ་རི་ས་ཏི ནི་སི་ནྣོ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠི, སོ མཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨོ་སཱ་པི་ཏ་དེ་ས་ནཾ ཉ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཝི་པུ་ལནྟི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཝི་པུ་ལོ ཙ མ་ཧ་གྒ་ཏོ ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཙ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫོ ཙ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སོ ཧི པ་ཏྠ་ཊ་ཏྟཱ ཝི་པུ་ལོ, མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧ་གྒ་ཏོ, ཝ་ཌྜྷི་པ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ, ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན བྱཱ་པཱ་ད་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཱ ཀ་མྨཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཡཾ ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཀ་མྨ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑནྟི ཡ་མྤི ཀ་མྨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏཾ ཀ་མྨ་པ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡཱ་ད་ཡོ ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཡཱ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ནེ་ཏེ་ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྟ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༨. ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༩. ཨ་ཊྛ་མེ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡནྟི ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཡཾ. ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་ནཱཏི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏེ་ན, ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ཝཱ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ མ་གྒ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ མི་སྶ་ཀཱ. ཏེ་ཧི བྷཱ་ཝི་ཏཾ, ཏེ ཝཱ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མེ་ཝ. ཏ་མྤི པ་ན མ་གྒ་ནི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ མི་སྶ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༩. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༠. ན་ཝ་མེ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཱཏི པ་རི་ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཱ.
༡༠. ཨུ་དཱ་ཡི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༡. ད་ས་མེ ཨ་བ་ཧུ་ཀ་ཏོཏི ཨ་ཀ་ཏ་བ་ཧུ་མཱ་ནོ. ཨུ་ཀྐུ་ཛྫཱ་ཝ་ཀུ་ཛྫནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ད་ཡོ, ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫཾ ཝ་ཡོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ས་མྨ་ས་ནྟོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. དྷ་མྨོ ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ས་མི་ཏོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨོ ཨ་བྷི་ས་མཱ་ག་ཏོ. མ་གྒོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒོ་ཝ. ས་ཙེ ཧི ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, ཨུ་པ་རི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ས་ཙེ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟནྟི ཏེ་ན ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ. ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཧི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨུ་དཱ་ཡི་ཝ་གྒོ.
༤. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ
༣-༤. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༤-༢༡༥. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་གྒ་སྶ ཏ་ཏི་ཡེ ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རནྟི ན ཙ པ་བྷཱ་ཝ་ནྟཾ. པ་བྷ་ངྒུ ཙཱཏི པ་བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཡོཏི ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧཾ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ཝ་སེ་སཾ ལོ་ཧཾ ནཱ་མ. ས་ཛ྄ཛྷཱུཏི ར་ཛ་ཏཾ. ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ལོ་ཀི་ཡ་སྶ ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ཧོ་ཏུ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ནེ་ན. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི, ཏ་ད་གྒེ་ནེ་ཝ ཏེ ལོ་ཀི་ཡ་སྶཱ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶཱ་པི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. པ་བྷ་ངྒུ ཙཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎཱ ཨ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱཏི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ན ཨཱ་ཝ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎཱ, ན ནཱི་ཝ་ར་ནྟི ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ. ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱཏི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ.
༨. ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༩. ཨ་ཊྛ་མེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཱཏི པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ནྡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ. ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ན་ཉྷི ཨ་བྷི་ཎྷུ་པྤཱ་དེ ས་ཏི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པ་ཉྙཱ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ནྡཱ ཨ་ཝི་ས་དཱ.
པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཧོ་ནྟི. ས་ཏྟ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཧི ས་པྤཱ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ དཱུ་རེ ཧོ་ནྟི. སོ ས་ཙེ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནོ ཙེ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ ཏ་མེ་ཝ པཱི་ཏིཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ་པི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཏ་མེ་ཝ པཱི་ཏིཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཀིཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་པ་ཀྑི་ཡཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཧི ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ག་མྨ ན་སྶ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ པ་ན ཨུ་ཏུ་ས་པྤཱ་ཡཱ་དིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱ་པི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༩. རུ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༠. ན་ཝ་མེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧཱཏི ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ཀཱ. ཀ་ཙྪ་ཀོཏི ཨ་ཊྛི་ཀ་ཙྪ་ཀོ. ཀ་པི་ཏྠ་ནོཏི མ་ཀྐ་ཊ་ཐ་ན་ས་དི་ས་ཕ་ལོ ཝི་ཛཱ་ཏ་པི་ལ་ཀྑོ.
༡༠. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༡. ད་ས་མེ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎཱཏི ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཱ. ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱཏི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཱ. པ་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷི་ཀཱཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ནི་རོ་དྷ་ནཱ. ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་ཀྑི་ཡཱཏི དུ་ཀྑ་པ་ཀྑི་ཀཱ. ཨ་ནི་བྦཱ་ན་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱཏི ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ས་ཀ་ལེ་པི ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་གྒེ མི་སྶ་ཀ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི.
ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ.
༥. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་གྒོ
༡. ཝི་དྷཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༢. པ་ཉྩ་མ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཏི་སྶོ ཝི་དྷཱཏི ཏ་ཡོ མཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ, མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཝཱ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ད་ཧ་ན་ཏོ ཧི མཱ་ནོ་ཝ ཝི་དྷཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༣. དུ་ཏི་ཡེ ར་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ སི་རི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ རཱ་ཛ་ཏི, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ལོ་ཀཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི རཱ་ཛཱ, ཏ་སྶ ར་ཉྙོ. ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་ཏུ བྷ་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན’’ནྟི པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙོ་དེ་ནྟོ ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, ཏ་སྶ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ. པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱཏི པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན. ས་ཏྟ་ནྣནྟི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ར་ཏ་ནཱ་ནནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཾ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ནེ་ཏྠ ར་ཏི་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ. ཨ་པི་ཙ –
‘‘ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ, ཨ་ཏུ་ལཾ དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གཾ, ར་ཏ་ནཾ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ ཙ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་ཝ ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི ཏ་སྶེ་ཝ པཱུ་ཛ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ. ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ ཙ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ དྷ་ནཾ ཨ་གྒྷ་ཏཱི’’ཏི ཨ་གྒྷོ ན་ཏྠི, ཨི་ཏི མ་ཧ་གྒྷ་ཊྛེ་ནཱ་པི ར་ཏ་ནཾ. ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ཧི ལོ་ཀེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ར་ཏ་ནེ་ཧི ཨ་ས་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏུ་ལ་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཡ་སྨིཾ ཀ་པྤེ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ, བུ་དྡྷཱ ཙ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཾ. ཏ་དེ་ཏཾ ཛཱ་ཏི་རཱུ་པ་ཀུ་ལ་ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནོ་མ་སྶ ཨུ་ལཱ༹་ར་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་ག་ཊྛེ་ནཱ་པི ར་ཏ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ནི་པཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ, ཨ་ཏུ་ལཾ དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གཾ, ར་ཏ་ནཾ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྷི ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ སོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟ་ན་ནི་ཡ་མཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ. ཡོ ཧི ནི་ཡ་མེ་ན ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་སྶ་ཏི, སོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ ཙ པུ་རི་ས་སྶ མཱུ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ་པི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ. ཡོ ཧི ཨེ་ས ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ས་ཏྟ་ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏོ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཧི པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ར་ཏ་ནཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི. པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི པ་ན ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་པ་ཀྐེ པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རེ སོ སཾ་ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ ལོ་ཀ་སྶ ཏེ་སུ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. བ་ཧུ་ལ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙཱ་པི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ. ཡ་དཱ ཧི ལོ་ཀ་སྶ ཏེ་སུ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ, པ་ཙྪཱ ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཚ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི བ་ཧུ་ལ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙཱ་པི ཨེ་ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ. པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠ་བྷེ་ད་ཏོ་པི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཡཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠ་བྷེ་དོ. ཡ་སྨཱ ཡོ སོ པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝ, ཨི་མཱ་ནི པ་ན ས་ཏྟ ར་ཏ་ནཱ་ནི་པི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི སོ པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རོ ར་ཉྙོ ཛ་ན་ཀ་ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ ར་ཏ་ནཱ་ན་མྤི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ ‘‘ར་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏ་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – དྭི་ས་ཧ་སྶ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་དཱི་པཱ་ནཾ སི་རི་ཝི་བྷ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ སཱ་ག་ར་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶ ཝེ་ཧཱ་ས་ངྒ་མ་སྶ ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ན་སྶ, ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ ཨ་སྶ་ར་ཏ་ན་སྶ, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་པི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶ མ་ཎི་ར་ཏ་ན་སྶ, ཚ་བྦི་དྷཾ དོ་སཾ ཝི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རི་ནོ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ན་སྶ, ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ ཨ་ནྟོ་པ་ཐ་ཝི་ག་ཏཱ་ནཾ ནི་དྷཱི་ནཾ ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ན་སྶ, ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ར་ཛྫཱ་ནུ་སཱ་ས་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་སྶ ཙ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཏེ་སཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཝི་དྷཱ་ནཾ མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྠོ་པི་སྶ ཏེ་སཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ་ཡེ་ཝ.
ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ར་ཏ་ན་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ས་བྦ་ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པུ་རེ་ཙ་རཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ར་ཏ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་རེ་ཙ་ར་ནྟི, པུ་རེ་ཙ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཙ ར་ཏ་ནེ་སུ མ་ཧཱ་ཀཱ་ཡཱུ་པ་པ་ནྣཾ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏཾ ཝི་པུ་ལཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ, ཨི་ད་མྤི དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ར་ཏ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡཱུ་པ་པ་ནྣཾ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏཾ ཝི་པུ་ལཾ མ་ཧ་ནྟ་ནྟི ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ན་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནཾ སཱི་གྷཾ ལ་ཧུ ཛ་ཝཾ, ཨི་ད་མྤི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ར་ཏ་ནཾ སཱི་གྷཾ ལ་ཧུ ཛ་ཝ་ནྟི ཨི་མཱ་ཡ སཱི་གྷ་ལ་ཧུ་ཛ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་སྶ་ར་ཏ་ན་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མ་ཏི, ཨཱ་ལོ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨི་ད་མྤི པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ར་ཏ་ནཾ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མ་ཏི, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྷ་མ་ན་ཨཱ་ལོ་ཀ་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཎི་ར་ཏ་ན་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི.
ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ད་ར་ཐཾ པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷེ་ཏི, པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏི. ཨི་ད་མྤི པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ར་ཏ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ད་ར་ཐཾ པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷེ་ཏི, པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ན་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ དྷ་ན་དཱ་ནེ་ན ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ད་མྤི ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ར་ཏ་ནཾ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ན་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཙ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ ས་བྦ་ཏྠ་ཀི་ཙྩ་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ར་ཏ་ནཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ཡོ་ག་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཋ་པ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀོ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༤-༡༠. དུ་པྤ་ཉྙ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༥-༢༣༡. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨེ་ལ༹་མཱུ་གོཏི མུ་ཁེ་ན ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟོ་པི དོ་སེ་ཧི མཱུ་གོ ཨ་ས་མྤ་ནྣ་ཝ་ཙ་ནོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་གྒོ.
༦. སཱ་ཀ་ཙྪ་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༢. ཚ་ཊྛ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ པུ་རི་མ་ན་ཡ་ཏོ ཝི་སེ་སོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་པི པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པ་རེ་པི ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་དཱི་སུ ཧི ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན, བྷ་ཏྟ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ཀ་ས་དི་སེ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་པུ་གྒ་ལེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན, ཏི་སྶ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རཱ་དི་ས་དི་སེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་པུ་གྒ་ལེ སེ་ཝ་ནེ་ན, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ས་ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ན་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏི.
ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ དུ་པྤ་ཉྙ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱཏི ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ངྒ་ཛྷཱ་ན་ངྒ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ.
ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ཡ་དཱ ཧི་སྶ ཀེ་ས་ན་ཁ་ལོ་མཱ་ནི དཱི་གྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ས་རཱི་རཾ ཝཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་དོ་ས་ཉྩེ་ཝ སེ་ད་མ་ལ་མ་ཀྑི་ཏ་ཉྩ, ཏ་དཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ. ཡ་དཱ པ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཛི་ཎྞཾ ཀི་ལི་ཊྛཾ དུ་གྒ་ནྡྷཾ ཧོ་ཏི, སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཀླཱ་པཾ, ཏ་དཱ བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ. ཏ་སྨཱ ཀེ་སཱ་དི་ཚེ་ད་ནེ་ན ཨུ་དྡྷཾ་ཝི་རེ་ཙ་ན་ཨ་དྷོ་ཝི་རེ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་རཱི་ར་ས་ལླ་ཧུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་ན་ཧཱ་པ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཝི་ས་དཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་དྷོ་ཝ་ན་ར་ཛ་ན་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠུ ཝི་ས་དཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རེ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨ་ཝི་ས་དེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་སུ ཉཱ་ཎ་མྤི ཨ་ཝི་ས་དཾ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི དཱི་པ་ཀ་པ་ལླ་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཏེ་ལཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་དཱི་པ་སི་ཁཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་སོ ཝི་ཡ. ཝི་ས་དེ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རེ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་སུ ཉཱ་ཎ་མྤི ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི དཱི་པ་ཀ་པ་ལླ་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཏེ་ལཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་དཱི་པ་སི་ཁཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་སོ ཝི་ཡ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ ནཱ་མ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་མ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ཙེ ཧི་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ་ནི མ་ནྡཱ་ནི, ཏ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ པ་གྒ་ཧ་ཀི་ཙྩཾ, ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ, ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཀི་ཙྩཾ, པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝཱ, ཡ་ཐཱ ཝཱ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ བ་ལ་ཝཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ས་ཙེ པ་ན ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ནེ་ཝ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཨི་ཏ་ར་ཀི་ཙྩ་བྷེ་དཾ. ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་སྶ་དྡྷཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་ཀ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩེ་སུ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཏཾ པ་སཾ་ས་ནྟི. བ་ལ་ཝ་ས་དྡྷོ ཧི མ་ནྡ་པ་ཉྙོ མུ་དྷ་པྤ་ས་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་སཱི་ད་ཏི. བ་ལ་ཝ་པ་ཉྙོ པ་ན མ་ནྡ་ས་དྡྷོ ཀེ་རཱ་ཊི་ཀ་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མུ་ཊྛི་ཏོ ཝི་ཡ རོ་གོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ ཧོ་ཏི. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀུ་ས་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་ར་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་མ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་སཱི་ད་ཏི. བ་ལ་ཝ་ས་མཱ་དྷིཾ པ་ན མ་ནྡ་ཝཱི་རི་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཀོ་ས་ཛྫཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. བ་ལ་ཝ་ཝཱི་རི་ཡཾ མ་ནྡ་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ས་མཱ་དྷི པ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན སཾ་ཡོ་ཛི་ཏོ ཀོ་ས་ཛྫེ པ་ཏི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ནཱ སཾ་ཡོ་ཛི་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ པ་ཏི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་མཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡ ཧི ཨ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏི.
ཨ་པི ཙ ས་མཱ་དྷི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱི་པི ས་དྡྷཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཨོ་ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི. ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སུ པ་ན ས་མཱ་དྷི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ པ་ཉྙཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨུ་བྷི་ནྣཾ པ་ན ས་མ་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཏི པ་ན ས་བྦ་ཏྠ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཏི ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་ཝཱི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པཱ་ཏ་ཏོ, ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑི་ཀེ་ན ཙ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཀོ་ས་ཛྫ་པཱ་ཏ་ཏོ ར་ཀྑ་ཏི. ཏ་སྨཱ སཱ ལོ་ཎ་དྷཱུ་པ་ནཾ ཝི་ཡ ས་བྦ་བྱ་ཉྫ་ནེ་སུ, ས་བྦ་ཀ་མྨི་ཀ་ཨ་མ་ཙྩོ ཝི་ཡ ཙ ས་བྦ་རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩེ་སུ ས་བྦ་ཏྠ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི ཙ པ་ན ས་བྦ་ཏྠི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཙི་ཏྟ་ཉྷི ས་ཏི་པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, ཨཱ་ར་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཙ ས་ཏི, ན ཝི་ནཱ ས་ཏི་ཡཱ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
དུ་པྤ་ཉྙ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ ནཱ་མ ཁ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་དེ ཨ་ནོ་གཱ་ལ༹ྷ་པ་ཉྙཱ་ནཾ དུ་མྨེ་དྷ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཾ. པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ ས་མ་པ་ཉྙཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ. ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ནཱ་མ ག་མྦྷཱི་རེ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་ར་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་བྷེ་ད་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ. ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ནཱ་མ ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ན་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས དྷ་མྨཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ, ག་མ་ན་ཝཱི་ཐི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་ཏཱ, དཱ་ཡ་ཛྫ་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ས་ཏྠུ་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ‘‘ནི་ར་ཡེ་སུ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ་པི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ཛཱ་ལ་ཁི་པ་ན་ཀུ་མཱི་ནཱ་དཱི་ཧི ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི, པཱ་ཛ་ན་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ར་ཏུ་ནྣ་སྶ པ་ན ས་ཀ་ཊ་ཝ་ཧ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ་པི, པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི་པི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་ར་མྤི ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་ཧི ཨཱ་ཏུ་རཱི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི, ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྩི་ཀ་ཨ་སུ་རེ་སུ ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠ་ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཊྛི་ཙ་མྨ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པཱ་དི་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ན ས་ཀྐཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཏེ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ་པི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ན ས་ཀྐཱ ཀུ་སཱི་ཏེ་ན ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ལ་དྡྷུཾ, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཨ་ཡ་མཱ་ནི་སཾ་སོ ཝཱི་རི་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ས་བྦ་བུ་དྡྷ-པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ-མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧེ་ཝ ག་ཏ་མ་གྒོ ཏེ ག་ནྟ་བྦོ. སོ ཙ ན ས་ཀྐཱ ཀུ་སཱི་ཏེ་ན ག་ནྟུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ག་མ་ན་ཝཱི་ཐིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཡེ ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཨི་མེ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ནེ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀཱ, ན དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ, ནཱ་པི ‘ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཏེ པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི དེ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་རཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནཱ དེ་ནྟི. ས་ཏྠཱ་རཱ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷི་བ་ཧུ་ལོ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ན ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་སྶ་ཏཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ་ཝ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏེ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, སོ དཱ་ནི ཏྭཾ ཀུ་སཱི་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན ཏཾ པི་ཎྜཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡི་སྶ་སི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཝ ཧི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ཧཱ་མི་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཡ.
ཐེ་རོ ཀི་ར ཀ་སྶ་ཀ་ལེ་ཎེ ནཱ་མ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ ཨེ་ཀཱ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཐེ་རཾ པུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཏི. སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པུ་རཱ་ཎ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཁཱི་རཾ, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ས་པྤི, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཕཱ་ཎི་ཏཾ, ཏ་ཝ བྷཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཨ་ཡྻ་མི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱི་ར་ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དེ་ཧི, ཏྭ་ཉྩ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཧཾ པ་ན ཧི་ཡྻོ པ་ཀྐཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཀ་ཉྫི་ཡེ་ན བྷུ་ཏྟཱ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘དི་ཝཱ ཀིཾ བྷུ་ཉྫི་སྶ་སི, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘སཱ་ཀ་པ་ཎྞཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཎ་ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི ཨ་མྦི་ལ་ཡཱ་གུཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཧི, ཨ་མྨཱ’’ཏི.
ཐེ་རོ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ་ཝ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི ‘‘མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཀི་ར ཀ་ཉྫི་ཡེ་ན པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ དི་ཝཱ་པི ཀ་ཎ་པ་ཎྞ་མྦི་ལ་ཡཱ་གུཾ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏི, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན པུ་རཱ་ཎ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཁོ པ་ནེ་སཱ ནེ་ཝ ཁེ་ཏྟཾ ན ཝ་ཏྠུཾ ན བྷ་ཏྟཾ ན ཝ་ཏྠཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི, ཏི་སྶོ པ་ན ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ དེ་ཏི, ཏྭཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཏཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ དཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི, ན ས་ཀྑི་སྶ་སཱི་ཏི, ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཏ་ཡཱ ས་རཱ་གེ་ན ས་དོ་སེ་ན ས་མོ་ཧེ་ན ན ས་ཀྐཱ ག་ཎྷི་ཏུ’’ནྟི པ་ཏྟཾ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཎྛི་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཀ་ལེ་ཎ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟཾ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩེ, ཙཱི་ཝ་རཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ན ནི་ཀྑ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཝུ་ཏྠ་བྷི་ཀྑུ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་ས་མཱ་ན་མི་ཝ པ་དུ་མཾ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ སི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི. ལེ་ཎ་དྭཱ་རེ རུ་ཀྑ་མྷི ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ –
‘‘ན་མོ ཏེ པུ་རི་སཱ་ཛ་ཉྙ, ན་མོ ཏེ པུ་རི་སུ་ཏྟ་མ;
ཡ་སྶ ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཎཱ, ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ་སི མཱ་རི་སཱ’’ཏི. –
ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ མ་ཧ་ལླ་ཀི་ཏྠི་ཡོ དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི.
དཱ་རི་ཀཱ་པི བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མེ བྷཱ་ཏཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྭཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དི. སཱ ཐེ་རེ གྷ་ར་དྭཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟེ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཡོ་ཛི་ཏ་སྶ ཁཱི་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. ཐེ་རོ ‘‘སུ་ཁཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སཱ་པི ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཐེ་ར་སྶ ཧི ཏ་དཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷོ ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི, ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, མུ་ཁཾ བ་ནྡྷ་ནཱ མུ་ཏྟ་ཏཱ་ལ་པ་ཀྐཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ.
མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཨ་མྨ, བྷཱ་ཏི་ཀོ ཏེ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི. སཱ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མེ པུ་ཏྟ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི ཏེ, ཨ་མྨ, བྷཱ་ཏཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ, ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ས་ཏྠུ་དཱ་ཡ་ཛྫཾ, ཡ་དི་དཾ ས་ཏྟ ཨ་རི་ཡ་དྷ་ནཱ་ནི ནཱ་མ, ཏཾ ན ས་ཀྐཱ ཀུ་སཱི་ཏེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཾ པུ་ཏྟཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་པུ་ཏྟོ’ཏི པ་རི་བཱ་ཧི་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, སོ ཏེ་སཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན དཱ་ཡ་ཛྫཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀུ་སཱི་ཏོ་པི ཨི་དཾ ཨ་རི་ཡ་དྷ་ན་དཱ་ཡ་ཛྫཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ་ཝ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི དཱ་ཡ་ཛྫ་མ་ཧ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
‘‘མ་ཧཱ ཁོ པ་ན ཏེ ས་ཏྠཱ, ས་ཏྠུ་ནོ ཧི ཏེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ་པི ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནེ་པི ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཡ་མྤི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན-ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ-དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ན-ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་ར་ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ་པི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. ཡུ་ཏྟཾ ནུ ཁོ ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀུ་སཱི་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠུ་མ་ཧ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ་པི ཏྭཾ ཨི་དཱ་ནི ན ལཱ་མ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ, ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཨུ་ཀྐཱ་ཀ་རཱ་ཛ་ཝཾ་སེ ཛཱ་ཏོ་སི, སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཙ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་དེ་ཝི་ཡཱ ཙ ན་ཏྟཱ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛོ, ཏ་ཡཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཛི་ན་པུ་ཏྟེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ན ཡུ་ཏྟཾ ཀུ་སཱི་ཏེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ ཙེ་ཝ ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ཝཱི་རི་ཡེ་ནེ་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ཏྭཾ པ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་སི, ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་མ་ཧ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཀུ་ཙྪིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཨ་ཛ་ག་ར་ས་དི་སེ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡེ ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལེ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶཱ་པི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ པུ་གྒ་ལེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཝཱི་རི་ཡུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ན་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས དྷ་མྨཱ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི དྷ་མྨོ, ས་ངྒྷོ, སཱི་ལཾ, ཙཱ་གོ, དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་སྶ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མཱ་ནུ་སྶ་ཏི, ལཱུ་ཁ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ, སི་ནི་དྡྷ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི.
བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི ཧི ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་མཱ་ནོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཀྑི་ཏཾ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ་པི, གི་ཧི་ནོ ད་ས་སཱི་ལ་པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་ནི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ་པི, དུ་བྦྷི་ཀྑ་བྷ་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ཎཱི་ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ ཨ་ད་མྷཱ’’ཏི ཙཱ་གཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ་པི, གི་ཧི་ནོ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ་པི, ཡེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ དེ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྠི་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ་པི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ ས་ཊྛི་པི ས་ཏྟ་ཏི་པི ཝ་སྶཱ་ནི ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ་པི, ཙེ་ཏི་ཡ་ད་སྶ་ན་བོ་དྷི་ད་སྶ་ན་ཐེ་ར་ད་སྶ་ནེ་སུ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཾ་སཱུ་ཙི་ཏ་ལཱུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་སཱ་ད་སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་དྲ་བྷ་པི་ཊྛ་ར་ཛ་ས་དི་སེ ལཱུ་ཁ་པུ་གྒ་ལེ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶཱ་པི, བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་སཱ་ད་བ་ཧུ་ལེ མུ་དུ་ཙི་ཏྟེ སི་ནི་དྡྷ་པུ་གྒ་ལེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎ་པ་རི་དཱི་པ་ཀེ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ སུ་ཏྟ་ནྟེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ་པི, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ པཱི་ཏི་ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ན་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏི.
ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, ཨུ་ཏུ་སུ་ཁ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སུ་ཁ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པ་ཡོ་ག་ཏཱ, སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ-པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི.
པ་ཎཱི་ཏ་ཉྷི སི་ནི་དྡྷཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶཱ་པི, སཱི་ཏུ་ཎྷེ་སུ ཨུ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ས་པྤཱ་ཡཾ ཨུ་ཏུ་ཉྩ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཉྩ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི པ་སྶ་དྡྷི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡོ པ་ན མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཛཱ་ཏི་ཀོ ས་བྦ་ཨུ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཀྑ་མོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ས་བྷཱ་གེ ཨུ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་བྷཱ་གེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པ་ཡོ་གོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ. ཨི་མི་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པ་ཡོ་གེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡོ ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི པ་རཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་པུ་གྒ་ལཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶཱ་པི, སཾ་ཡ་ཏ་པཱ་ད་པཱ་ཎིཾ པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལཾ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ པ་སྶ་དྡྷི་ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ན་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏི.
ད་ས དྷ་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏཱ, ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ, ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏཱ, ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏཱ, ས་མ་ཡེ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ཏཱ, ས་མ་ཡེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཏཱ, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ, ས་མཱ་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ནཱ་མ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏཱཏི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧི ལཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན ཏ་སྶ པ་གྒ་ཎྷ་ནཾ. ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏཱཏི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨུ་དྡྷ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན ཏ་སྶ ནི་གྒ་ཎྷ་ནཾ. ས་མ་ཡེ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ཏཱཏི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཱ་ནཾ ཝི་ག་མེ་ན ཝཱ ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཊྛ་སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏི. ཨ་ཊྛ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི, ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ པ་ཉྩ་མཾ, ཨ་ཏཱི་ཏེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ནྟི. ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན ཙ པ་སཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ས་མ་ཡེ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ཏཱ’’ཏི.
ས་མ་ཡེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཏཱ ནཱ་མ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ལཱི་ནཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཾ ཨ་ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ་སྶ པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ་སུ ན བྱཱ་པཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི སཱ་ར་ཐི ཝི་ཡ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨ་སྶེ་སུ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ས་མ་ཡེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཾ. ས་མཱ་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཝཱ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནཱ བྷ་ཛ་ནཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ. ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ནཱ་མ ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ཏཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏོ ཨེ་ས ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ན་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏི.
པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – ས་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ, ས་ངྑཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ, ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀེ་ལཱ་ཡ་ན་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ, ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི – ‘‘ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཀ་མྨེ་ན ག་མི་སྶ་སི, ཨེ་སོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཀ་མྨེ་ན ག་མི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ ཀཾ ཀེ་ལཱ་ཡ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཙ – ‘‘པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི, སོ ཏྭཾ ཀཾ ཀེ་ལཱ་ཡ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཙ. དྭཱི་ཧེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ངྑཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི – ‘‘ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་ར་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཛི་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཙེ པ་ན་སྶ སཱ་མི་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ན་སྶི་ཏུཾ ད་དེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཙ, ‘‘ཨ་ན་དྡྷ་ནི་ཡཾ ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཙ. ཡ་ཐཱ ཙ ཙཱི་ཝ་རེ, ཨེ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་དཱི་སུ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀེ་ལཱ་ཡ་ན་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ པུ་གྒ་ལོ གི་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་དི་ཀེ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་མཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ་དི་ཀེ མ་མཱ་ཡ་ཏི, ས་ཧ་ཏྠཱ་ཝ ནེ་སཾ ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ན-སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ-ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝ་ན-ར་ཛ་ན-པ་ཏྟ་པ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཀུ་ཧིཾ, ཨ་སུ་ཀོ ད་ཧ་རོ ཀུ་ཧི’’ནྟི བྷ་ནྟ་མི་གོ ཝི་ཡ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ‘‘མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཨ་སུ་ཀཾ པེ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ཨ་མྷེ་པི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ན ཀཱ་རེ་མ, ཏུ་མྷེ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀི་ལ་མེ་སྶ་ཐཱ’’ཏི ན དེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་ཀེ་ལཱ་ཡ་ནོ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཏྟ་ཐཱ་ལ་ཀ་ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི མ་མཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རཱ་མ་སི་ཏུ་མྤི ན དེ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ་པི ‘‘མ་ཡ་མྤི ཨི་མཾ དྷ་ནཱ་ཡ་ནྟཱ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ་མ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ངྑཱ་ར་ཀེ་ལཱ་ཡ་ནོ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ཏེ་སུ དྭཱི་སུ་པི ཝ་ཏྠཱུ་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཨུ་དཱ་སི་ནོ, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ནཱ་མ. ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀེ་ལཱ་ཡ་ན་པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶཱ་པི, ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལཾ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ན་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏི.
ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟནྟི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཱ ད་ས ཨ་སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ དྷ་མྨཱ. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, པ་ཐ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཀ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨ་པི་ཙ ཚ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧོ, ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཏི.
ད་ས་ཝི་དྷ་ཉྷི ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶཱ་པི, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་སྶཱ་པི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨཱ་ལོ་པཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ས་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཡཱ་པ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ་པི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྩ ཨཱ་ལོ་པེ, ཨ་བྷུ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝེ;
ཨ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ, པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༩༨༣);
ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཏེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ད་ས་ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ-ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཚ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་ཧཱི་ན་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི.
མེ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ མེ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་པྤ་ནཱ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ཡེ་ཝ. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎོ་ཝ. ཨ་པི་ཙ ཚ དྷ་མྨཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – མེ་ཏྟཱ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧོ, མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ, ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཏི.
ཨོ་དི་སྶ་ཀ་ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི བྱཱ་པཱ་དོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨོ་དྷི་སོ་ཨ་ནོ་དྷི་སོ་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶཱ་པི. ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཀུ་དྡྷོ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སི? ཀི་མ་སྶ སཱི་ལཱ་དཱི་ནི ནཱ་སེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི? ན་ནུ ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ ག་མི་སྶ་སི? པ་ར་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ནཱ་མ ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཀ་ངྒཱ་ར་ཏ་ཏྟ་ཨ་ཡ་ས་ལཱ་ཀ་གཱུ་ཐཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་སོ་པི ཏ་ཝ ཀུ་དྡྷོ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི? ཀིཾ ཏེ སཱི་ལཱ་དཱི་ནི ཝི་ནཱ་སེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི? ཨེ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ ག་མི་སྶ་ཏི? ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་པ་ཧེ་ཎ་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་ཝཱ་ཏཾ ཁི་ཏྟ་ར་ཛོ་མུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝེ་ས ཀོ་དྷོ མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ་པི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ ཋི་ཏ་སྶཱ་པི, ཨ་སྶ་གུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཏེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི བྱཱ་པཱ་དོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ མེ་ཏྟཱ་ནི་སྶི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཚ དྷ་མྨཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་ཧཱི་ན་སྶ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཏྠི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ར་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨ་པི ཙ ཚ དྷ་མྨཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – ཨ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏཱ, ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་སོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཏི.
ཨཱ་ཧ་ར་ཧ་ཏྠ་ཀཾ, བྷུ་ཏྟ་ཝ་མི་ཏ་ཀཾ, ཏ་ཏྲ་ཝ་ཊྚ་ཀཾ, ཨ་ལཾ་སཱ་ཊ་ཀཾ, ཀཱ་ཀ་མཱ་ས་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཧི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏོ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡ ཨོ་ཏྠ་ར་ནྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཨཱ་ལོ་པ་ཨོ་ཀཱ་སཾ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཡཱ་པ་ན་སཱི་ལ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ་པི ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཡ་སྨིཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶཱ་པི, ར་ཏྟིཾ ཙ་ནྡཱ་ལོ་ཀ་དཱི་པཱ་ལོ་ཀ་ཨུ་ཀྐཱ་ལོ་ཀེ དི་ཝཱ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་པི, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཝ་ས་ནྟ་སྶཱ་པི, མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ པ་ཧཱི་ན་ཐི་ན་མི་དྡྷེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ དྷུ་ཏ་ངྒ་ནི་སྶི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཚ དྷ་མྨཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་ཧཱི་ན་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཏྠི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཙེ་ཏ་སོ ཝཱུ་པ་ས་མོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ཨ་པི་ཙ ཚ དྷ་མྨཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཏཱ, པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ, ཝི་ན་ཡེ པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ, ཝུ་དྡྷ་སེ་ཝི་ཏ་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཏི.
བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན་པི ཧི ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ པ་ཉྩ ཝཱ ནི་ཀཱ་ཡེ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་བ་ཧུ་ལ་སྶཱ་པི, ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོ་པི, ཝུ་དྡྷེ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟ་སྶཱ་པི, ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་སྶི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཚ དྷ་མྨཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་ཧཱི་ནེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ཨ་པི་ཙ ཚ དྷ་མྨཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཏཱ, པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ, ཝི་ན་ཡེ པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཏི.
བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན་པི ཧི ཨེ་ཀཾ ཝཱ…པེ… པ་ཉྩ ཝཱ ནི་ཀཱ་ཡེ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་བ་ཧུ་ལ་སྶཱ་པི, ཝི་ན་ཡེ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་སྶཱ་པི, ཏཱི་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ ཨོ་ཀ་པྤ་ནི་ཡ་ས་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་སྶཱ་པི, ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟེ ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎ་ནི་སྶི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཚ དྷ་མྨཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་ཧཱི་ནཱ་ཡ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ དེ་ས་ནཾ ཏཱི་ཧི བྷ་ཝེ་ཧི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ན ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ.
༢. པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༣. དུ་ཏི་ཡེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱཏི ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་ངྒྷོ. སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ, ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ. ཨི་དྷ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སིཾ་སཱུཏི པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཱ. ཏེ པ་ན ན ཏཱ་ཝ པ་ཝི་ཊྛཱ, ‘‘པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ པ་ན པ་ཝི་སིཾ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ‘‘གཱ་མཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་ནྟ་པུ་རི་སོ ཏཾ གཱ་མཾ ཨ་པ་ཏྟོ་པི ‘‘ཀ་ཧཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘གཱ་མཾ ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མ་ཎོ ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨཱ་ཝུ་སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ.
མ་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མཱཏི ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ས་མ་ཡེ ‘‘པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ན་ཏྠི. ཏེ པ་ན ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏ་ཀཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟི. ཏ་ཏོ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ‘ཨི་དཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ ཨི་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཐཱ’ཏི ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡ་ཀ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཱ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་ནྣཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཡ་མྦྷཱུ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟཱ – ‘‘པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ནཱ་མ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ནཱ་མ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟི.
ཨི་དྷ ནོ ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནེ. ཀོ ཝི་སེ་སོཏི ཀིཾ ཨ་དྷི་ཀཾ? ཀོ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོཏི ཀོ ཨ་དྷི་ཀ་པྤ་ཡོ་གོ? ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎནྟི ཀིཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ? དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནནྟི ཡ་དི་དཾ ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཏཾ ཀི་ནྣཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡིཾ་སཱུཏི ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ’’ནྟི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སིཾ་སཱུཏི ‘‘ན་ཡི་དཾ ཨེ་ཝ’’ནྟི ན པ་ཊི་སེ་དྷིཾ་སུ. ཀིཾ པ་ན ཏེ པ་ཧོ་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟཱ་ཏི? པ་ཧོ་ནྟཱ. ན ཧི ཏེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་མ་ཡེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཏྠི ནོ ཨེ་ཏཾ ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏཾ, མ་ཡཾ ཨེ་ཏཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མ, ཨ་ཐ ནོ ས་ཏྠཱ མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.