༨. ཀིཾ་སུ་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༥. ཨ་ཊྛ་མེ ད་སྶ་ནནྟི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཋ་མ་མ་གྒོ ཧི ཀི་ལེ་ས་པ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ད་སྶ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི མ་གྒ་ཏོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་སྶ་ཏི, པ་སྶི་ཏྭཱ པ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཀི་ལེ་ས་པ་ཧཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ད་སྶ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ ད་སྶ་ན་མེ་ཝ. ཀ་སྨཱ? སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ད་སྶ་ནཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་སུ་དྡྷ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སུ་ཏྭཱ སོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ད་སྶ་ནཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི. སོ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ ཚ་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠ ཧི པུ་རི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི རཱུ་པཾ, མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་རཱུ་པཾ. ཨི་ཏི སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི.
ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོཏི པ་དེ་ས་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ པ་དེ་ས་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ པ་དེ་ས་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུ’’ནྟི? ཏ་ཏོ ནཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏྭཾ་ཡེ་ཝ ནུ ཁོ ཨི་དཾ ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙེ་པི ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་སུ་ཀ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི. སོ ཏ་མྤི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ཉྙ་མྤཱི་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་ཏི་ཡོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པཾ, སེ་ས་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ནཱ་མ་ནྟི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཏ་སྨཱ སོ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ས་མེ་ཏི, པ་ཋ་མེ་ན ས་པྤ་དེ་ས་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཋ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨི་མི་ནཱ ནི་པྤ་དེ་སེ་སཱུ’’ཏི ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཏ་ཏི་ཡོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ས་མེ་ཏི, པ་ཋ་མེ་ན ས་པྤ་དེ་ས་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ནི་པྤ་དེ་སེ་སུ, ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ས་པྤ་དེ་སེ་སཱུ’’ཏི ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ. ཏ་སྶ ཀི་ར ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཀ་ལླ་ས་རཱི་རཾ བ་ལ་པ་ཏྟཾ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི་སྶ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི, ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཧོ་ནྟུ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཝཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཝཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཝཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཝཱ, ས་བྦེ་པི ས་པྤཱ་ཡཱ་ཝ. ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཀཱ་ལེ་སུ་པི པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མཱ་ད་ཡོ ཝཱ, ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཙཱ་རི་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠཱི ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, པཱ་དེ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ པཱ་དེ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཀ་ལེ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ ཀ་ལཱ་པ་གྒཱ་ཧེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་སོ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ས་མེ་ཏི. པ་ཋ་མེ་ན ས་པྤ་དེ་ས་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ནི་པྤ་དེ་སེ་སུ, པུ་ན ཏ་ཏི་ཡེ་ན ས་པྤ་དེ་སེ་སུ, ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ནི་པྤ་དེ་སེ་སུ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དཾ ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཏཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཀེ་ན་ཙི ཝོ ཨ་ཀྑཱ་ཏ’’ནྟི? ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡཾ ཀིཾ ཛཱ་ནཱ་མ? ཨ་ཏྠི པ་ན ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་མྷེ་ཧི ཉཱ་ཏ་ནྟི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་མེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ངྑོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་ཧི ཏེ པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ, སུ་ཀ་ཐི་ཏཾ ཏེ་ཧི, ཏྭཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ན ས་ལླ་ཀྑེ་སཱི’’ཏི ན ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧེ་སེ་སི. ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན་སྶ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠ་ག་ཝེ་ས་ཀོ ཨེ་ས, དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ནཾ བུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀིཾ་སུ་ཀོ་པ་མཾ ཨཱ་ཧ་རི. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ – ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ར མ་ཧཱ་ན་ག་རེ ཨེ་ཀོ ས་བྦ་ག་ནྠ་དྷ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝེ་ཛྫོ པ་ཎྜི་ཏོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ ན་ག་ར་སྶ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི པ་ཎྜུ་རོ་ག་པུ་རི་སོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཝེ་ཛྫ་པ་ཎྜི་ཏོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ན་ཏྠེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ་སི བྷ་དྲ་མུ་ཁཱ’’ཏི, པུ་ཙྪི. རོ་གེ་ན་མྷི, ཨ་ཡྻ, ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ, བྷེ་ས་ཛྫཾ མེ ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི. ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ག་ཙྪ, ཀིཾ་སུ་ཀ་རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ, སོ་སེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ, ཏ་སྶ ཁཱ་རོ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ཙི་མི་ནཱ ཙ བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ, ཨ་རི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཝ, ཏེ་ན ཏེ ཕཱ་སུ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ནི་རོ་གོ བ་ལ་ཝཱ པཱ་སཱ་དི་ཀོ ཛཱ་ཏོ.
ཨ་ཐ་ཉྙོ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི པུ་རི་སོ ཏེ་ནེ་ཝ རོ་གེ་ན ཨཱ་ཏུ་རོ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཀི་ར བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་རོ་གོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀེ་ན ཏེ, ས་མྨ, ཕཱ་སུ་ཀཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི. ཀིཾ་སུ་ཀཱ་རི་ཊྛེ་ན ནཱ་མ, ག་ཙྪ ཏྭ་མྤི ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི. སོ་པི ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཛཱ་ཏོ.
ཨ་ཐ་ཉྙོ པ་ཙྪི་མ་དྭཱ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི…པེ… ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི པུ་རི་སོ ཏེ་ནེ་ཝ རོ་གེ་ན ཨཱ་ཏུ་རོ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཀི་ར བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་རོ་གོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི ‘‘ཀེ་ན ཏེ, ས་མྨ, ཕཱ་སུ་ཀཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི? ཀིཾ་སུ་ཀཱ་རི་ཊྛེ་ན ནཱ་མ, ག་ཙྪ ཏྭ་མྤི ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི. སོ་པི ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཛཱ་ཏོ.
ཨ་ཐ་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་ཀིཾ་སུ་ཀོ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཏེ་ནེ་ཝ རོ་གེ་ན ཨཱ་ཏུ་རོ ཙི་རཾ ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ རོ་གེ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མ་མཱ་ནེ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཀི་ར ན་ག་ར་སྶ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི པུ་རི་སོ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་རོ་གོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪཱ་མ་ཧ་མྤི, ཏེ་ན ཀ་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ད་ཎྜ་མོ་ལུ་བྦྷ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀེ་ན ཏེ, ས་མྨ, ཕཱ་སུ་ཀཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ཀིཾ་སུ་ཀཱ་རི་ཊྛེ་ན ས་མྨཱ་ཏི. ཀཱི་དི་སོ པ་ན སོ ཀིཾ་སུ་ཀོ་ཏི. ཛྷཱ་པི་ཏ་གཱ་མེ ཋི་ཏ་ཛྷཱ་མ་ཐཱུ་ཎོ ཝི་ཡཱ་ཏི. ཨི་ཏི སོ པུ་རི་སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ན་ཝ ཀིཾ་སུ་ཀཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏེ་ན ཧི དི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཀིཾ་སུ་ཀོ པ་ཏི་ཏ་པ་ཏྟོ ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཀཱ་ལེ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཧོ་ཏི.
སོ པ་ན པུ་རི་སོ སུ་ཏ་མ་ངྒ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ‘ཛྷཱ་པི་ཏ་གཱ་མེ ཛྷཱ་མ་ཐཱུ་ཎོ ཝི་ཡཱ’ཏི ཨཱ་ཧ, ཨ་མ་ངྒ་ལ་མེ་ཏཾ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི མེ བྷེ་ས་ཛྫེ ཀ་ཏེ་པི རོ་གོ ན ཝཱུ་པ་ས་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཏཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ, ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཀིཾ་སུ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙོ་པི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་ཏྠི, བྷོ, ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་ར་གཱ་མེ ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མཱ་ཏི. སོ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི, སྭཱ་སྶ པུ་པྥི་ཏ་ཀཱ་ལེ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ‘‘ལོ་ཧི་ཏ་ཀོ ཀིཾ་སུ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་མེ་ན ཝི་རུ་དྡྷཾ ཨཱ་ཧ, ཀཱ་ལ༹་ཀོ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ཏོ སུ་ཝི་དཱུ་ར་དཱུ་རེ’’ཏི ཏ་སྶ་པི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, བྷོ, ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི ཀིཾ་སུ་ཀ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ཡེ་ན ཀིཾ་སུ་ཀོ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ’’ཏི? པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ཙྪི་མ་དྭཱ་ར་གཱ་མེ ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་མྤི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི. སྭཱ་སྶ ཕ་ལི་ཏ་ཀཱ་ལེ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ‘‘ཨོ་ཙི་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཨཱ་དི་ནྣ་སི་པཱ་ཊི་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཕ་ལི་ཏ་ཀཱ་ལ་སྨི་ཉྷི ཀིཾ་སུ་ཀོ ཨོ་ལ་མྦ་མཱ་ན་ཙཱི་ར་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཨ་སི་ཀོ་སོ ཝི་ཡ ཙ སི་རཱི་ས་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ ཙ ལ་མྦ་མཱ་ན་ཕ་ལོ ཧོ་ཏི. སོ ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་མེ་ཧི ཝི་རུ་དྡྷཾ ཨཱ་ཧ, ན ས་ཀྐཱ ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི ཏ་སྶ་པི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, བྷོ, ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི ཀིཾ་སུ་ཀ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ཡེ་ན ཀིཾ་སུ་ཀོ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ’’ཏི? པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་ར་གཱ་མེ ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་མྤི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི. སོ ཨ་སྶ ས་ཉྪ་ནྣ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ‘‘བ་ཧ་ལ་པ་ཏྟ་པ་ལཱ་སོ ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡོ ནཱ་མ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཙྪཱ་ཡོ.
སོ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མེ་ཧི ཝི་རུ་དྡྷཾ ཨཱ་ཧ, ན ས་ཀྐཱ ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི ཏ་སྶ་པི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ ཏཾ ཨཱ་ཧ, ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཀིཾ་སུ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཀེ་ན་ཙི ཝོ ཨ་ཀྑཱ་ཏོ’’ཏི? ཀིཾ, བྷོ, མ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མ? ཨ་ཏྠི པ་ན མ་ཧཱ་ན་ག་ར་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝེ་ཛྫ་པ་ཎྜི་ཏོ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་མྷེ་ཧི ཉཱ་ཏ་ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་ཧ་མྤི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ངྑོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཝེ་ཛྫ་པ་ཎྜི་ཏོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི་ཏྭཱ, ‘‘ཀེ་ན་ཏྠེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ་སི བྷ་དྲ་མུ་ཁཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. རོ་གེ་ན་མྷི, ཨ་ཡྻ, ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ, བྷེ་ས་ཛྫཾ མེ ཀ་ཐེ་ཐཱ་ཏི. ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ག་ཙྪ, ཀིཾ་སུ་ཀ་རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སོ་སེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཁཱ་རོ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ཙི་མི་ནཱ ཙ བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཝ, ཨེ་ཏེ་ན ཏེ ཕཱ་སུ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ནི་རོ་གོ བ་ལ་ཝཱ པཱ་སཱ་དི་ཀོ ཛཱ་ཏོ.
ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ན་ན་ག་རཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝེ་ཛྫ་པ་ཎྜི་ཏོ ཝི་ཡ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ ཏཾ ‘‘བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ་ཏི ཁོ, སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༦༥) ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་ར་གཱ་མེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝེ་ཛྫ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཏྟཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ. པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི པ་ཋ་མ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀོ བྷི་ཀྑུ. པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སི་ནོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝེ་ཛྫ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཏྟཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ན་ཀཱ་ལོ.
ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནནྟི ཡེ་ན ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ. ད་སྶ་ནཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷནྟི ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ སུ་ཊྛུ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཁོ ཏེ་ཧི ས་པྤུ་རི་སེ་ཧི བྱཱ་ཀ་ཏནྟི ཏེ་ན ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཏེ་ཧི ས་པྤུ་རི་སེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘ཀཱ་ལ༹་ཀོ ཀིཾ་སུ་ཀོ’’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟོ ན ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཐེ་སི, ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་ན་ཡེ་ན ཀིཾ་སུ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཏྟ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་པི ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ན ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཐེ་སི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ་ན ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི.
ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘ལོ་ཧི་ཏ་ཀོ ཨོ་ཙི་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ བ་ཧ་ལ་པ་ཏྟ་པ་ལཱ་སོ ཀིཾ་སུ་ཀོ’’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི ན ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཐེ་སི, ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་ན་ཡེ་ན ཀིཾ་སུ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཏྟ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་པི ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ན ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཐེ་སི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ་ན ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཀཱ་ལེ ཀིཾ་སུ་ཀ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ་པི ཏཾ ད་སྶ་ནཾ བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ ན ཏེ་ན ཨ་ཉྙཾ དི་ཊྛཾ, ཀིཾ་སུ་ཀོ་ཝ དི་ཊྛོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ད་སྶ་ནཾ བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ, ན ཏེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ་ན ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨོ་ཙི་ར་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ བ་ཧ་ལ་པ་ཏྟ་པ་ལཱ་ས་ཀཱ་ལེ ཀིཾ་སུ་ཀ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ་པི ཏཾ ད་སྶ་ནཾ བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ, ན ཏེ་ན ཨ་ཉྙཾ དི་ཊྛཾ, ཀིཾ་སུ་ཀོ་ཝ དི་ཊྛོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ད་སྶ་ནཾ བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ, ན ཏེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ་ན ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑུ ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རནྟི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? ས་ཙེ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏཾ ས་ལླ་ཀྑི་ཏཾ, ཨ་ཐ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ས་ཙེ ན ས་ལླ་ཀྑི་ཏཾ, ཨ་ཐ་སྶ ཨི་མི་ནཱ ན་ག་རོ་པ་མེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་དེ་སེ ན་ག་ར་སྶ པཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནི ཐི་རཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟུ དུ་བྦ་ལཱ་ནི ཝཱ, ས་བྦ་སོ ཝཱ མཱ ཧོ་ནྟུ, ཙོ་རཱ་ས་ངྐཱ ན ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་ར’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ད་ལ༹ྷུ་དྡྷཱ་པནྟི ཐི་ར་པཱ་ཀཱ་རཾ. ད་ལ༹ྷ་པཱ་ཀཱ་ར་ཏོ་ར་ཎནྟི ཐི་ར་པཱ་ཀཱ་ར་ཉྩེ་ཝ ཐི་ར་ཏོ་ར་ཎ་ཉྩ. ཏོ་ར་ཎཱ་ནི ནཱ་མ ཧི པུ་རི་སུ་བྦེ་དྷཱ་ནི ན་ག་ར་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠཾ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཙོ་ར་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏོ་ར་ཎ་ནྟི པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཐི་ར་པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ནྟི་པི ཨ་ཏྠོ. ཚ་དྭཱ་རནྟི ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་མྤི ཧོ་ཏི དྭེ་པི ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི, ཨི་དྷ པ་ན ས་ཏྠཱ ཚ་དྭཱ་རི་ཀ་ན་ག་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. པ་ཎྜི་ཏོཏི པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. བྱ་ཏྟོཏི ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ. མེ་དྷཱ་ཝཱིཏི ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ མེ་དྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ.
པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་མྷི བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ས་མི་དྡྷེ ཀི་ར མ་ཧཱ་ན་ག་རེ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ནྟ་ན་ག་རཾ རཱ་ཛཱ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ, ཨ་ཐ པུ་རི་སཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, དེ་ཝ, ན་ག་རེ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀོ ན་ཏྠི, དེ་ཧི ནོ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཨེ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ པཱ་པ་མི་ཏྟ་སཾ་ས་གྒེ་ན ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ཡེ་ཝ སུ་རཱ་སོ་ཎྜོ ཧུ་ཏྭཱ, ས་བྦཱ་ནི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཧཱ་རེ་ཏྭཱ, ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ དྷུ་ཏྟེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟོ ན་ཙྩ་གཱི་ཏཱ་དི་ར་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི. ཨ་ཐ ར་ཉྙོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀཾ པ་ཎྜི་ཏཾ ཨ་མ་ཙྩཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ ཀུ་མཱ་རཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ, པུ་ན ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨེ་ཧཱི’’ཏི. ན ས་ཀྐཱ, དེ་ཝ, ཀུ་མཱ་རཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ, ཙ་ཎྜོ ཀུ་མཱ་རོ གྷཱ་ཏེ་ཡྻཱ་པི མ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀཾ བ་ལ་ས་མྤ་ནྣཾ ཡོ་དྷཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ཏྭཾ ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཙེ སོ ཨོ་ཝཱ་དེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, སཱི་ས་མ་སྶ ཚི་ནྡཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨི་ཏི སོ ཨ་མ་ཙྩོ ཡོ་དྷོ ཙཱ་ཏི ཨི་དཾ སཱི་གྷཾ དཱུ་ཏ་ཡུ་གཾ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ཧཾ, བྷོ, ན་ག་ར་སྶ སཱ་མི ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི. ཨེ་ས མ་ཛ྄ཛྷེ་སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟོ དྷུ་ཏྟ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ གཱི་ཏཱ་དི་ར་ཏིཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ་ཏི. ཨ་ཐ ཏཾ དཱུ་ཏ་ཡུ་གཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་མ་ཙྩོ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ, ‘‘སཱ་མི, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཀི་ར ཀཱ་རེ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀུ་མཱ་རོ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ ཡོ་དྷོ སཱི་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ས་ཙེ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཾ ཀ་རོ་སི, ཀ་ར, ནོ ཙེ, ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཏེ སཱི་སཾ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཁ་གྒཾ ཨ་བྦཱ་ཧི. པ་རི་ཙཱ་ར་ཀཱ དྷུ་ཏྟཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ དི་སཱ་སུ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. ཀུ་མཱ་རོ བྷཱི་ཏོ སཱ་ས་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨཱ ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་ཧཱི’’ཏི ར་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་གྒ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – ས་མི་དྡྷ་མ་ཧཱ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ཧི ནི་བྦཱ་ན་ན་ག་རཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི ཝི་ཡ ས་ཏྟ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ར་ཏ་ན་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, པ་ཙྩ་ནྟི་མ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ས་ཀྐཱ་ཡ་ན་ག་རཾ, ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཀཱུ་ཊ་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱུ་ཊ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ, ཀཱུ་ཊ་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟ་སྶ དྷུ་ཏྟེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ས་མ་ངྒི་ཀཱ་ལོ, དྭེ སཱི་གྷ་དཱུ་ཏཱ ཝི་ཡ ས་མ་ཐ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ, མ་ཧཱ་ཡོ་དྷེ་ན སཱི་སེ ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ནི་ཙྩ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ཡོ་དྷེ་ན སཱི་སེ ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ དྷུ་ཏྟཱ་ནཾ དི་སཱ་སུ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟེ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝོ, ‘‘ཀ་རི་སྶཱ་མི ར་ཉྙོ སཱ་ས་ན’’ནྟི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྟེ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ཨ་མ་ཙྩེ་ན ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ཏ་ཏྠེ་ཝ་སྶ ཏེ་ཧི དྭཱི་ཧི དཱུ་ཏེ་ཧི ཀ་ཏཱ་བྷི་སེ་ཀ་སྶ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་ཨུ་སྶཱ་པ་ནཾ ཝི་ཡ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟི་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟུ་སྶཱ་པ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ན་ག་ར་ནྟི ཁོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་སྶེ་ཏཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡོ ‘‘ན་ག་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶེ་ཝ དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཚ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ‘‘དྭཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི, ཏེ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ནི་ཙྩཾ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏི ‘‘དོ་ཝཱ་རི་ཀོ’’ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ་ན དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ་ན པེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ‘‘སཱི་གྷཾ དཱུ་ཏ་ཡུ་ག’’ནྟི. ཨེ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཡོ་དྷོ ཝི་ཡ ས་མ་ཐོ, པ་ཎྜི་ཏཱ་མ་ཙྩོ ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
མ་ཛ྄ཛྷེ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀོཏི ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀོ. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནནྟི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་སྶ ཧི པ་ཙྩ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝེ་ཏཾ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ན སོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ ས་རཱི་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པ་སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱུ་ཏེ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏ་བྦོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ ད་ཊྛ་བྦོ. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཀུ་པྤཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ པ་ན ཡཱ་དི་སོ་ཝ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒོ, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་གྒོཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་བྷ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ.
ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་བྷ་ཏ་པ་ཀྑེ པ་ན ཨི་དཾ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – ཨེ་ཏྠ ཧི ཚ་དྭཱ་རཱུ་པ་མཱ ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཏྟཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་བྷ་ཏཱ, ན་ག་ར་སཱ་མི་ཨུ་པ་མཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན, སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཱུ་པ་མཱ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན, ན་ག་རཱུ་པ་མཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཏྟཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་བྷ་ཏཱ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ནི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ས་ཀ་ལེ་ན་པི ཧི ན་ག་ར་ས་མྦྷཱ་རེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ན མ་གྒ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་སྶ པ་ན པ་བྷཱ་ཝི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀོ བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཏི.