༡. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ནི་ཙྩ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཙ་ཀྑུནྟི དྭེ ཙ་ཀྑཱུ་ནི – ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ ཙེ་ཝ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཙ. ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ – བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ, ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ, པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི. ཏེ་སུ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ, ཡཾ – ‘‘བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༩; མ. ནི. ༡.༢༨༣; ༢.༣༣༨) ཨཱ་ག་ཏཾ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ ཧེ་ཊྛི་མཱ ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ཏཱི་ཎི ཙ ཕ་ལཱ་ནི, ཡཾ – ‘‘ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦; མ. ནི. ༢.༣༩༥) ཨཱ་ག་ཏཾ. ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཡཾ – ‘‘པཱ་སཱ་ད་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༨; མ. ནི. ༡.༢༨༢; ༢.༣༣༨) ཨཱ་ག་ཏཾ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཾ, ཡཾ – ‘‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༣; མ. ནི. ༢.༣༤༡) ཨཱ་ག་ཏཾ. པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ, ཡཾ – ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི (ས. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥) ཨཱ་ག་ཏཾ.
མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་པི དུ་ཝི་དྷཾ – ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ, པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི. ཏེ་སུ ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀེ ཨ་ཀྑི་པ་ཊ་ལེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ མཾ་ས་པི་ཎྜོ, ཡ་ཏྠ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སོ་ཛཱ ས་མྦྷ་ཝོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྷཱ་ཝོ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་དོ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏེ་ར་ས ས་མྦྷཱ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སོ་ཛཱ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཨི་མེ ན་ཝ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཚ་ཏྟིཾ་ས, ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྷཱ་ཝོ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་དོ་ཏི ཨི་མེ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཏཱ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས ས་མྦྷཱ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་དཾ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སེ་ཏ་མ་ཎྜ་ལ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ན ཀ་ཎྷ་མ་ཎྜ་ལེ་ན པ་རི་ཝཱ་རི་ཏེ དི་ཊྛི་མ་ཎྜ་ལེ ས་ནྣི་ཝི་ཊྛཾ རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠཾ པ་སཱ་ད་མ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཏ་ཏོ པ་རེ་ས་ཉྩ སོ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ.
ཏ་ཏྠ ཡ་དི་དཾ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ – ཙ་ཀྑུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ – ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཡེ་ཝ. སོ་ཏ་མྤི པ་སཱ་ད་སོ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ. མ་ནོཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་ར་ཙི་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཚ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏེ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
༢-༣. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དུ་ཀྑ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢-༣. དུ་ཏི་ཡཾ དྭེ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཏ་ཏི་ཡཾ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏེ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཱ་ནི པ་ན ཏེ་ཧི ས་ལླ་ཀྑི་ཏཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཝཱ ས་ལླ་ཀྑེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི.
༤-༦. བཱ་ཧི་རཱ་ནི་ཙྩ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤-༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ རཱུ་པ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ, ས་དྡོ དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ, དྷ་མྨཱཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨི་ད་མྤི བཱ་ཧི་རེ་སུ ཚ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏེ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་མེ ཚ་ཊྛེ ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ་ཝ ན་ཡོ.
༧-༡༢. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ནི་ཙྩཱ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧-༡༢. ས་ཏྟ་མཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ བ་ལ་ཝ་གཱ་ཧེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
༢. ཡ་མ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡-༤. པ་ཋ་མ་པུ་བྦེ་ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣-༡༦. ཡ་མ་ཀ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ. སོ པ་ན ནེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྷི ཨ་ནྟོ་གྷ་རཾ ཝི་ཡ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝི་ཡ ཚ བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ནེ་སཾ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་པུ་ཎྞེ ཨ་ནྟོ་གྷ་རེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀ་སྶ་ཙི པ་ཝི་སི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན བྷཱ་ཛ་ན་ས་དྡ་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི? ཝ་ཏྟཱ་རོ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཚ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་བ་ལ་ཝ་ཚ་ནྡ་རཱ་གོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏཱ་ནི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ན ནོ ཏ་ཐཱ བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ་ར་ནྟེ མ་ནུ་སྶེ་པི ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནི་པི ན ས་ཧ་སཱ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ན ནི་ཝཱ་རེ་ནྟི, ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཱ པ་ན པ་སུ་པ་ཙྪི་མ་ཏྟ་མྤི ག་ཧི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི. ཨི་ཏི ནེ་སཾ ཏ་ཏྠ ན ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་བ་ལ་ཝ་ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཧོ་ཏི. རཱུ་པཱ་དཱི་སུ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ན ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་བ་ལ་ཝ་ཚ་ནྡ་རཱ་གོ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ‘‘བཱ་ཧི་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ. སེ་སཾ དྭཱི་སུ་པི སུ་ཏྟེ་སུ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་སུ.
༥-༦. པ་ཋ་མ་ནོ་ཙེ་ཨ་སྶཱ་ད་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧-༡༨. པ་ཉྩ་མེ ནི་སྶ་ཊཱཏི ནི་ཀྑ་ནྟཱ. ཝི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱཏི ནོ་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ. ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱཏི ནོ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱཏི ནི་མྨ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ. ཡ་ཉྷི ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཝཱ ཝ་ཊྚཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན སེ་ཁཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ས་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ཧཱི་ནཾ, ཏེ་ན ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏཾ. ཨི་དྷ པ་ན ས་བྦ་སོ ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཊྚ་སྶ ཙ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་མ་རི་ཡཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚ་ཊྛེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཚ་སུ་པི པ་ནེ་ཏེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༧-༡༠. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ན་ནྡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩-༢༢. ས་ཏྟ་མཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀ་ཐཱ པ་ན ནེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
ཡ་མ་ཀ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
༣. ས་བྦ་ཝ་གྒོ
༡. ས་བྦ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ས་བྦ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ས་བྦཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ས་བྦཾ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ – ས་བྦ་ས་བྦཾ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦཾ, ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦཾ, པ་དེ་ས་ས་བྦ་ནྟི. ཏ་ཏྠ –
‘‘ན ཏ་སྶ ཨ་དྡི་ཊྛ་མི་དྷ་ཨ་ཏྠི ཀི་ཉྩི,
ཨ་ཐོ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ;
ས་བྦཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སི ཡ་ད་ཏྠི ནེ་ཡྻཾ,
ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. དྷོ་ཏ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་སོ ༣༢; པ་ཊི. མ. ༡.༡༢༡) –
ཨི་དཾ ས་བྦ་ས་བྦཾ ནཱ་མ. ‘‘ས་བྦཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༤) ཨི་དཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦཾ ནཱ་མ. ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡) ཨི་དཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦཾ ནཱ་མ. ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཝཱ པ་ན པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ མཱ་ན་སཾ…པེ… ཏ་ཛྫཱ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨི་དཾ པ་དེ་ས་ས་བྦཾ ནཱ་མ. ཨི་ཏི པ་ཉྩཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟཾ པ་དེ་ས་ས་བྦཾ. ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦཾ. ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦཾ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ནེ་ཡྻཾ ས་བྦ་ས་བྦཾ. པ་དེ་ས་ས་བྦཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦཾ ས་བྦ་ས་བྦཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ དྷ་མྨོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ་སྶཱཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨི་མཱ་ནི པ་ན དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. པུ་ཊྛོ ཙ ན ས་མྤཱ་ཡེ་ཡྻཱཏི, ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ཉྙཾ ས་བྦཾ ནཱ་མཱ’’ཏི? པུ་ཙྪི་ཏོ, ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི དུ་ཀྑཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་ཐཱ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ས་ཡ་སྨིནྟི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ས་ཡེ པུ་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ས་ཡ་སྨི་ཉྷི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་གྷཱ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་མ་ཏྟཾ སི་ལཾ སཱི་སེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་མྦྷཱི་རེ ཨུ་ད་ཀེ ཏ་ར་ཎཾ ཨ་ཝི་ས་ཡོ, ཏ་ཐཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པཱ་ཏ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཝི་ས་ཡེ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཝི་གྷཱ་ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨི་མྤི ཨ་ཝི་ས་ཡེ ཝི་གྷཱ་ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢. པ་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. དུ་ཏི་ཡེ ས་བྦ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ས་བྦ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏནྟི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཾ མཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཛ་ཝ་ན་ཝེ་ད་ནཱ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན མ་ནོཏི བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ. དྷ་མྨཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ས་ཧཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀ་ཛ་ཝ་ནཾ. མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོཏི བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ས་མྥ་སྶོ. ཝེ་ད་ཡི་ཏནྟི ས་ཧཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཛ་ཝ་ན་ཝེ་ད་ནཱ. བྷ་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ མ་ནོཏི ས་ཧཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན བྷ་ཝ་ངྒཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. དྷ་མྨཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཛ་ཝ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོཏི བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ས་མྥ་སྶོ. ཝེ་ད་ཡི་ཏནྟི ཛ་ཝ་ན་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ. ས་ཧཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡཱ པ་ནེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་ཨཱ་ཎཱ, ཨ་ཡཾ པ་ཎྞ་ཏྟི ནཱ་མཱ་ཏི.
༣. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. ཏ་ཏི་ཡེ ས་བྦཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ པ་རི་ཉྙཱ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ས་བྦཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ པ་རི་ཉྙཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦནྟི ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༤. པ་ཋ་མ་ཨ་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཛ་ཧནྟི ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ཝི་རཱ་ཛེ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཝི་རཱ་ཛེ་ནྟོཏི ཨ་ཝི་ག་ཙྪཱ་པེ་ནྟོ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཏི་སྶོ་པི པ་རི་ཉྙཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ན’’ནྟི ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ‘‘པ་རི་ཛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ, ‘‘ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ པ་ཛ་ཧ’’ནྟི དྭཱི་ཧི པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཏི.
༥. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. པ་ཉྩ་མེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ དྷ་མྨཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཨི་དྷ ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཾ. ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ – ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་མྤི ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ, ཨི་དྷ པ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ. ཏེ ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་ཧ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༦. ཨཱ་དི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཚ་ཊྛེ ག་ཡཱ་སཱི་སེཏི ག་ཡཱ་གཱ་མ་སྶ ཧི ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ག་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཀཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་པི ཨ་ཏྠི ན་དཱི་པི, ག་ཡཱ་སཱི་ས་ནཱ་མ་ཀོ ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷ་ས་དི་སོ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎོ་པི, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶ་སྶ་པི ཨོ་ཀཱ་སོ པ་ཧོ་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ག་ཡཱ་སཱི་སེ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཏེ་སཾ ས་པྤཱ་ཡ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཏཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་མ་ནྟེ་སི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨི་ཏོ ཀི་ར དྭཱ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤེ མ་ཧི་ནྡོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ ཕུ་སྶོ ནཱ་མ. སོ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ས་ཏྟོ, པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏེ ཉཱ་ཎེ བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. ར་ཉྙོ ཀ་ནི་ཊྛ་པུ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, པུ་རོ་ཧི་ཏ་པུ་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བུ་དྡྷོ ཛཱ་ཏོ, ཀ་ནི་ཊྛ་པུ་ཏྟོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ, པུ་རོ་ཧི་ཏ་པུ་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི. སོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ བུ་དྡྷོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ངྒྷོ’’ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་ར་དྭཱ་རཱ ཨུ་བྷ་ཏོ ཝེ་ལུ༹་བྷི་ཏྟི་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀ་ཁ་ཙི་ཏ་ས་མོ་ས་རི་ཏ་ག་ནྡྷ་དཱ་མ་མཱ་ལཱ་དཱ་མ་ཝི་ཏཱ་ནཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ར་ཛ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཀི་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན མ་གྒེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཀཱ་རེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཝི་ཧཱ་ར་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎི་ཡཱ་ཝ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎི་ཡཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཀོ་ཙི ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཱ་མ་ཏྟ་མྤི དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཏ་ཏོ ནཱ་ག་རཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ, ‘‘བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ན ཙ མ་ཡཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ས་བྦེ་སཾ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཡཾ པ་ན རཱ་ཛཱ ས་བྦེ་སཾ པུ་ཉྙ་ཙེ་ཏ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ ཙ ར་ཉྙོ ཨ་ཉྙེ ཏ་ཡོ པུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠི. ནཱ་ག་རཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྨ་ནྟ་ཡིཾ་སུ, ‘‘རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊྚོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ཏེ པ་ཙྩ་ནྟེ ཙོ་རེ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་ཏི་པ་ཡཱ གཱ་མཱ པ་ཧ་ཊཱ’’ཏི སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ པུ་ཏྟེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ག་ཙྪ་ཐ ཙོ་རེ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་སི. པ་ཡུ་ཏྟ་ཙོ་རཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪིཾ་སུ. ཏེ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སེ གཱ་མེ ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏཱ ཙོ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛོ ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཝ་རཾ ཝོ དེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ག་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ, ‘‘ར་ཉྙཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་རོ དི་ནྣོ. ཀིཾ ག་ཎྷཱ་མཱ’’ཏི? ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་ད་ཡོ ན དུ་ལླ་བྷཱ, བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནཾ པ་ན དུ་ལླ་བྷཾ, ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཕུ་སྶ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཝ་རཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི. ཏེ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནཱ་ག་རཱ་ནཾ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མ་སྶུ་ཀ་མྨཱ སུ་ནྷཱ་ཏཱ སུ་ཝི་ལི་ཏྟཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, ནོ ཝ་རཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཀིཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཐ ཏཱ་ཏཱ་ཏི? དེ་ཝ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ་སྶ ནོ ཕུ་སྶ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཝ་རཾ དེ་ཐཱ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཝ་རོ ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནེ་ན དཱ་ཏུ’’ནྟི དྭེ ཀ་ཎྞེ པི་ད་ཧི. ‘‘དེ་ཝ, ན ཏུ་མྷེ ཨ་མྷེ་ཧི བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཝ་རཾ དཱ་པི་ཏཱ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཏུ་ཊྛེ་ཧི དི་ནྣོ. ཀིཾ, དེ་ཝ, རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་སྶ དྭེ ཀ་ཐཱ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི? ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ བྷ་ཎིཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ས་ཏྟ མཱ་སེ ས་ཏྟ ཙ དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སུ་ནྡ་རཾ, དེ་ཝ, པཱ་ཊི་བྷོ་གཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་སྶ པཱ་ཊི་བྷོ་གཾ ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་མ་ར་ཎ་པཱ་ཊི་བྷོ་གཾ དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ཡུ་ཏྟཾ པཱ་ཊི་བྷོ་གཾ དཱ་པེ་ཐ, ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཝཾ པཱ་ཊི་བྷོ་གཾ དཱ་ཏུཾ, ཏི་ཎ་གྒེ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུ་ས་དི་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ནོ ཙེ, དེ་ཝ, པཱ་ཊི་བྷོ་གཾ དེ་ཐ, མ་ཡཾ ཨ་ནྟ་རཱ མ་ཏཱ ཀིཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏཱ, ཚ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི དེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ན ས་ཀྐཱ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་ཉྩ, ཙ་ཏྟཱ་རི, ཏཱི་ཎི, དྭེ, ཨེ་ཀཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ དེ་ཐ’’. ‘‘ས་ཏྟ, ཚ མཱ་སེ དེ་ཐ…པེ… མཱ་ས་ཌྜྷ་མ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ན ས་ཀྐཱ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ་ཏི ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ’’. རཱ་ཛཱ ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ས་ཏྟ མཱ་སེ ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ས་ཀྐཱ་རཾ ས་ཏྟ་སུ་ཡེ་ཝ དི་ཝ་སེ་སུ ཨ་ཀཱ་སི.
ཏ་ཏོ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏྠཱ་རཾ པེ་སེ་ཏུཾ ཨ་ཊྛ་ཨུ་ས་བྷ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ མ་གྒཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་སི, མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནེ ཙ་ཏུ་ཨུ་ས་བྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་དེ་སཾ ཧ་ཏྠཱི་ཧི མ་དྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎ་མ་ཎྜ་ལ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཡ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་བྷི་ཀི་ཎྞ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀ་ད་ལི་ཡོ ཙ པུ་ཎྞ་གྷ་ཊེ ཙ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཱ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་སི. ཨུ་ས་བྷེ ཨུ་ས་བྷེ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎཱ་པེ་སི, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་པུ་པྥཱ་པ་ཎེ པ་སཱ་རཱ་པེ་སི. མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནེ ཙ་ཏུ་ཨུ་ས་བྷ་ཝི་ཏྠཱ་ར་སྶ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་མ་གྒ་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ དྭེ དྭེ ཨུ་ས་བྷ་ཝི་ཏྠཱ་རེ མ་གྒེ ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀེ ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ སོ་ལ༹་ས་ཨུ་ས་བྷ་མ་གྒཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་སུཾ.
རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀེ་དཱ་ར་སཱི་མཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ད་ཀྑི་ཎ་ཀྑིཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཝི་ཡ ག་ཙྪ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཏཱ པ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐ. མཱ སུ་རཱ་སོ་ཎྜཱ ཝི་ཡ པ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཙ་རི་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ‘‘ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ མ་ཡཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ, ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟཱ ཀཱ་ལེ་ན ཐེ་རཱ་ས་ནེ, ཀཱ་ལེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ས་ནེ, ཀཱ་ལེ་ན ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀཱ་ས་ནེ ཏི་ཊྛ་ནྟི. དཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཏི་ཎྞ་མྤི ཛ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི? ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ དྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ, ན ཨཱ་མི་ས་ག་རུ་ནོ, སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཱ མ་ཡཾ ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དཱ་ན་སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀེ མ་ནུ་སྶེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ནྟཱ དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དཱ་ན་སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་པ་ལི་བོ་དྷཾ ཚི་ནྡིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ པུ་རི་སེ ཨཱ་དཱ་ཡ ད་ས་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ དྭེ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཏཱི་ཧི, ཀ་ནི་ཊྛོ དྭཱི་ཧི པུ་རི་ས་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཏེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི.
ཏེ་པི ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭཱ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤེ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ, དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ སཾ་ས་ར་ནྟཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ་ཀཱ་ལེ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ་སཾ དཱ་ན་གྒེ བྱཱ་ཝ་ཊོ མ་ཧཱ་ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷཱ་ནཾ རཱ་ཛཱ བི་མྦི་སཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏེ ཏ་སྶེ་ཝ ར་ཉྙོ ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཛེ་ཊྛོ་ཝ ཛཱ་ཏོ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀ་ནི་ཊྛཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀ་ནི་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ. ཡེ་པི ཏེ་སཾ པ་རི་ཝཱ་ར་མ་ནུ་སྶཱ, ཏེ པ་རི་ཝཱ་ར་མ་ནུ་སྶཱ་ཝ ཛཱ་ཏཱ. ཏེ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ ཏ་ཡོ་པི ཛ་ནཱ ཏཾ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ན་དཱི་ཏཱི་རེ་ཡེ་ཝ ཝ་སིཾ་སུ. ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷ་ཝཱ་སི་ནོ མཱ་སེ མཱ་སེ ཏེ་སཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟི.
ཨ་ཐ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཡ་སཱ་ད་ཡོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ ཝི་ནེ་ཏྭཱ ས་ཊྛི ཨ་ར་ཧ་ནྟེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ དི་སཱ་སུ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ – ‘‘ཏེ ཏ་ཡོ ཛ་ཊི་ལ་བྷཱ་ཏི་ཀེ ད་མེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་ཏེ་ཧི ཏེ་སཾ དི་ཊྛིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏེ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སོ ཏཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཾ ས་མ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཡཱ་སཱི་སཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, – ‘‘ཀ་ཏ་རཱ ནུ ཁོ ཨེ་ཏེ་སཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ས་པྤཱ་ཡཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ, ‘‘ཨི་མེ སཱ་ཡཾ་པཱ་ཏཾ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་ར་ནྟི. ཨི་མེ་སཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ནི ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཨི་མཾ ཨཱ་དི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱི་ཏི ཏེ་སཾ ས་པྤཱ་ཡ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཏཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཏྟནྟི པ་དི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༧. ཨ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ས་ཏྟ་མེ ཨ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་དྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊཾ, ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨི་མྤི སུ་ཏྟེ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༨. ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་སཱ་རུ་པྤ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. ཨ་ཊྛ་མེ ས་བྦ་མ་ཉྙི་ཏ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་སཱ་རུ་པྤནྟི ས་བྦེ་སཾ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་མ་ཉྙི་ཏཱ་ནཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཙ་ཀྑུཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ མ་མ་ནྟི ཝཱ པ་རོ་ཏི ཝཱ པ་ར་སྶཱ་ཏི ཝཱ ན མ་ཉྙ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨ་ཧཾ ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ, མ་མ ཀི་ཉྩ་ན་པ་ལི་བོ་དྷོ ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ པ་རོ ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ, པ་ར་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་པ་ལི་བོ་དྷོ ཙ་ཀྑུ་སྨི་ནྟི ན མ་ཉྙ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ཏོ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨ་ཧཾ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ནི་གྒ་ཏོ, མ་མ ཀི་ཉྩ་ན་པ་ལི་བོ་དྷོ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ནི་གྒ་ཏོ, པ་རོ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ནི་གྒ་ཏོ, པ་ར་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་པ་ལི་བོ་དྷོ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ནི་གྒ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ན མ་ཉྙ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་མྤི ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཀྑུཾ མེ་ཏི ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི མ་མ ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ན མ་ཉྙ་ཏི, མ་མ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.
༩. པ་ཋ་མ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ན་ཝ་མེ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ས་པྤཱ་ཡཱཏི ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཏ་ཏོ ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱི བྷ་ཝ་ས་ཏྟོ ལོ་ཀོ བྷ་ཝ་མེ་ཝཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཾ ཨུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱི ཧུ་ཏྭཱ་པི བྷ་ཝེ་སུ ས་ཏྟོ ལ་གྒོ ལ་གི་ཏོ པ་ལི་བུ་དྡྷོ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ བྷ་ཝཾ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་དཾ ཁ་ནྡྷཱ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཏ་མྤི ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ས་བྦ་མྤི ན མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ སཾ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པུ་ན ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢. ད་ས་མེ ཨེ་ཏཾ མ་མཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་གཱ་ཧེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚ་ན་ཡེ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ན ཏཱི་སུ་པི ཨི་མེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི.
ས་བྦ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
༤. ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣-༤༢. ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཝ་གྒེ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨནྟི ཛཱ་ཡ་ན་དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཛ་རཱ་དྷ་མྨནྟི ཛཱི་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཾ. བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨནྟི བྱཱ་དྷི་ནོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན བྱཱ་དྷི་ས་བྷཱ་ཝཾ. མ་ར་ཎ་དྷ་མྨནྟི མ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཾ. སོ་ཀ་དྷ་མྨནྟི སོ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན སོ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་དྷ་མྨནྟི སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཁ་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཁ་ཡ་ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི.
ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.
༥. ས་བྦ་ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣-༥༢. ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་གྒེ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻནྟི པ་དེ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨི་ཏ་རཱ པ་ན དྭེ ག་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཔ་དེ་སུ་པི ཏཱི་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨི་ཏ་རཱ་པི པ་ན དྭེ ག་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦནྟི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་རི་ཉྙེ་ཡྻནྟི ཨི་དྷཱ་པི པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་པ་དྡུ་ཏནྟི ཨ་ནེ་ཀ་གྒ་ཊྛེ་ན. ཨུ་པ་སྶ་ཊྛནྟི ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཊྛེ་ན. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ས་བྦ་ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.
པ་ཋ་མོ པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ.
༦. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣-༦༢. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་གྒེ ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ. ཝི་ཛྫཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོཏི དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏེ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨ་པི ཙེ་ཏྠ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱཏི ད་ས སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཨཱ་ས་ཝཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ. ཨ་ནུ་ས་ཡཱཏི ས་ཏྟ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ. ས་བྦུ་པཱ་དཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་བྦེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཁེ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་གྒོ ཚ་ཊྛོ.
༧. མི་ག་ཛཱ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་མི་ག་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣. མི་ག་ཛཱ་ལ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཊྛཱཏི པ་རི་ཡི་ཊྛཱ ཝཱ ཧོ་ནྟུ མཱ ཝཱ, ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ནྟཱཏི ཀ་མ་ནཱི་ཡཱ. མ་ནཱ་པཱཏི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཱ. པི་ཡ་རཱུ་པཱཏི པི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་མེ་ན ཨུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱཏི ར་ཉྫ་ནཱི་ཡཱ, རཱ་གུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནྡཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་ན་ནྡཱི. སཾ་ཡོ་གོཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ན་ནྡི་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ན་ནྡཱི་བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་དྡྷོ. ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཨ་ར་ཉྙཱ་ནི ཙ ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི ཙ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༥༢༩) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཡཾ ཏཾ ‘‘པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༥༤) ཨ་ར་ཉྙ་ཀ་ངྒ་ནི་པྥཱ་ད་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝ་ན་པ་ཏྠནྟི གཱ་མ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ན ཀ་སཱི་ཡ་ཏི ན ཝ་པཱི་ཡ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི དཱུ་རཱ་ན་མེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི ཝ་ན་ས་ཎྜཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི བྷིཾ་ས་ན་ཀཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི ས་ལོ་མ་ཧཾ་སཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི ཨ་མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༥༣༡).
ཨེ་ཏྠ ཙ པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ན་ནྟི ཨི་མཾ ཨེ་ཀཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་ནྟཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནི ཨ་ཏི་དཱུ་རཱ་ནི. ཨ་པྤ་ས་དྡཱ་ནཱིཏི ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་མུ་ས་ལ་དཱ་ར་ཀ་ས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་ས་དྡཱ་ནི. ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཱ་ནཱིཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ནི་ནྣཱ་ད་མ་ཧཱ་ནི་གྒྷོ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཱ་ནི. ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏཱ་ནཱིཏི ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཛ་ན་སྶ ས་རཱི་ར་ཝཱ་ཏ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི. མ་ནུ་སྶ་རཱ་ཧ་སྶེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ར་ཧོ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སཱ་རུ་པྤཱ་ནཱིཏི ནི་ལཱི་ཡ་ན་སཱ་རུ་པྤཱ་ནི.
༢. དུ་ཏི་ཡ་མི་ག་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤. དུ་ཏི་ཡེ ན་ནྡི་ནི་རོ་དྷཱ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོཏི ཏ་ཎྷཱ་ན་ནྡི་ཡཱ ནི་རོ་དྷེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ནི་རོ་དྷོ.
༣-༥. པ་ཋ་མ་ས་མི་དྡྷི་མཱ་ར་པ་ཉྷཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥-༦༧. ཏ་ཏི་ཡེ ས་མི་དྡྷཱིཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ས་མི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ. ཏ་སྶ ཀི་ར ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ཨ་ཧོ་སི པཱ་སཱ་དི་ཀོ, ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་མཱ་ལཱ་པུ་ཊོ ཝི་ཡ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་མཱ་ལཱ་ག་བྦྷོ ཝི་ཡ ཙ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ས་མི་དྡྷོ. ཏ་སྨཱ ས་མི་དྡྷི་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ. མཱ་རོཏི མ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་ཏི. མཱ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི མཱ་རོ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མཾ ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻཾ. ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ མཱ་རོ ཝཱ མཱ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝཱཏི ཏ་ཏྠ མ་ར་ཎཾ ཝཱ མ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་དཾ ནཱ་མཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ, ཏ་ཐཱ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ས་མི་དྡྷི་ལོ་ཀ་པ་ཉྷཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༨. ཚ་ཊྛེ ལོ་ཀོཏི ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ. ཨི་ཏི མི་ག་ཛཱ་ལ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་སུ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ་སུ་པི སུ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༧. ཨུ་པ་སེ་ན་ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༩. ས་ཏྟ་མེ སཱི་ཏ་ཝ་ནེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ སུ་སཱ་ན་ཝ་ནེ. ས་པྤ་སོ་ཎྜི་ཀ་པ་བྦྷཱ་རེཏི ས་པྤ་ཕ་ཎ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ པ་བྦྷཱ་རེ. ཨུ་པ་སེ་ན་སྶཱཏི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ་ཨུ་པ་སེ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ. ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ པ་ཏི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཐེ་རོ ཀི་ར ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ལེ་ཎ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ མ་ནྡ་མ་ནྡེ་ན ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཝཱ་ཏེ་ན བཱི་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དུ་པ་ཊྚ་ནི་ཝཱ་ས་ནེ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ལེ་ཎ་ཙྪ་ད་ནེ དྭེ ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་པོ་ཏ་ཀཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ པ་ཏི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སི. སོ ཙ ཕུ་ཊྛ་ཝི་སོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་ར་སྶ ཀཱ་ཡེ དཱི་པ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ཝ་ཊྚིཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ་སྶ ཝི་སཾ ཨོ་ཏི་ཎྞཾ. ཐེ་རོ ཝི་ས་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་མ་ནཾ དི་སྭཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏཾ པ་ཏི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ག་ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ལེ་ཎེ མཱ ཝི་ན་སྶ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. པུ་རཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨི་དྷེ་ཝ ཝི་ཀི་ར་ཏཱིཏི ཡཱ་ཝ ན ཝི་ཀི་ར་ཏི, ཏཱ་ཝ ནཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱི་ཧ་ར་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མནྟི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཝི་ཛ་ཧ་ན་བྷཱ་ཝཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ཀི་རཱིཏི བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཉྩ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཀི་རི.
༨. ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ་ས་ནྡི་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༠. ཨ་ཊྛ་མེ རཱུ་པ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ནྟོ རཱུ་པཾ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. རཱུ་པ་རཱ་ག་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ན རཱུ་པ་རཱ་གཾ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་རཱ་ག་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ནོ ཙ རཱུ་པ་རཱ་ག་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ཀི་ལེ་ས་སྶ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ན རཱུ་པ་རཱ་གཾ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནོ ཙ རཱུ་པ་རཱ་ག་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ སེ་ཁཱ་སེ་ཁཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.
༩. པ་ཋ་མ་ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༡. ན་ཝ་མེ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནནྟི ཕ་སྶཱ་ཀ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཝུ་སི་ཏནྟི ཨ་ཝུ་ཊྛཾ. ཨཱ་ར་ཀཱཏི དཱུ་རེ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ན་སྶ་སནྟི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་སྶ་སིཾ, ན་ཊྛོ ནཱ་མ ཨ་ཧ་ནྟི ཝ་ད་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ‘ཨ་ཧཾ ནཱ་མ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ན་ཊྛོ’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཀི་ནྣུ ཁྭ་སྶ ཨ་ཉྙེ་སུ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན-ཀ་སི་ཎ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ཡོ་གོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ཏ་མྤི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ – ‘‘ཀ་ཏ་རཾ ནུ ཁོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་མ་སྶ ས་པྤཱ་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ས་པྤཱ་ཡ’’ནྟི དི་སྭཱ ཏཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི བྷི་ཀྑཱུཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སཱ་དྷཱུཏི ཏ་སྶ བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཾ. ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟོ པ་རི་ཙྪེ་དོ, ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༢. ད་ས་མེ ཨ་ན་སྶ་སནྟི ན་སྶ་སིཾ, ན་ཊྛོ ནཱ་མ་མྷི ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝོ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ, ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༡. ཏ་ཏི་ཡ་ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༣. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཨ་ན་སྶ་སནྟི ན་ཊྛོ, པ་ན་སྶ་སནྟི ཨ་ཏི་ན་ཊྛོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
མི་ག་ཛཱ་ལ་ཝ་གྒོ ས་ཏྟ་མོ.
༨. གི་ལཱ་ན་ཝ་གྒོ
༡-༥. པ་ཋ་མ་གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༤-༧༨. གི་ལཱ་ན་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་མུ་ཀ་སྨིནྟི ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་པྤ་ཉྙཱ་ཏོཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏོ ཨ་པཱ་ཀ་ཊོ. ན་ཝོ་པི ཧི ཀོ་ཙི པ་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏི རཱ་ཧུ་ལ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ སུ་མ་ན་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝི་ཡ ཙ, ཨ་ཡཾ པ་ན ན་ཝོ ཙེ་ཝ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏོ ཙ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ.
༦. པ་ཋ་མ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༩. ཚ་ཊྛེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཛཱ་ན་ཏོཏི དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ཏོ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
༧. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠. ས་ཏྟ་མེ ས་བྦེ དྷ་མྨཱཏི ས་བྦེ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ. ནཱ་ལཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཡཱཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ན ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ས་བྦཱ་ནི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ཉྙ་ཏོ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཛ་ནོ པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏོ པ་སྶ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧི ཛ་ནོ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི་པི ཨ་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི. པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ པ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ནོ ཨ་ཏྟ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༨. ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡. ཨ་ཊྛ་མེ ཨི་དྷ ནོཏི ཨེ་ཏྠ ནོ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་དྷ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༩. ལོ་ཀ་པ་ཉྷཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢. ན་ཝ་མེ ལུ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་ལུ་ཛྫ་ཏི བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨི་དྷ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༡༠. ཕ་གྒུ་ན་པ་ཉྷཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣. ད་ས་མེ ཚི་ནྣ་པ་པ་ཉྩེཏི ཏ་ཎྷཱ་པ་པ་ཉྩ་སྶ ཚི་ནྣ་ཏྟཱ ཚི་ནྣ་པ་པ་ཉྩེ. ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མེཏི ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཊུ་མ་སྶེ་ཝ ཚི་ནྣ་ཏྟཱ ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མེ. ཀིཾ པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི? ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་བུ་དྡྷེ་ཧི པ་རི་ཧ་རི་ཏཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཙེ མ་གྒེ བྷཱ་ཝི་ཏེ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་དི་ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཡྻ, ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི.
གི་ལཱ་ན་ཝ་གྒོ ཨ་ཊྛ་མོ.
༩. ཚ་ནྣ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༤. ཚ་ནྣ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨནྟི བྷི་ཛྫ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༢. སུ་ཉྙ་ཏ་ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༥. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ན པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༣. སཾ་ཁི་ཏྟ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༦. ཏ་ཏི་ཡཾ ཁ་ནྡྷི་ཡ་ཝ་གྒེ ཨཱ་ན་ནྡོ་ཝཱ་དེ (སཾ. ནི. ༣.༨༣) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༤. ཚ་ནྣ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༧. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཚ་ནྣོཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ ཐེ་རོ, ན ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཐེ་རོ. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. གི་ལཱ་ན་པུ་ཙྪ་ཀཱཏི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ. གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་པ་ས་ཏྠཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སཱི་ས་ཝེ་ཋཾ ད་དེ་ཡྻཱཏི སཱི་སེ ཝེ་ཋ་ནཾ སཱི་ས་ཝེ་ཋཾ, ཏ་ཉྩ ད་དེ་ཡྻ. ས་ཏྠནྟི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧཱ་ར་ཀ་ས་ཏྠཾ. ནཱ་ཝ་ཀ་ངྑཱ་མཱིཏི ན ཨི་ཙྪཱ་མི. པ་རི་ཙི་ཎྞོཏི པ་རི་ཙ་རི་ཏོ. མ་ནཱ་པེ་ནཱཏི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཏྟ སེ་ཁཱ པ་རི་ཙ་ར་ནྟི ནཱ་མ, ཨ་ར་ཧཱ པ་རི་ཙཱ་རཱི ནཱ་མ, བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཙི་ཎྞོ ནཱ་མ.
ཨེ་ཏ་ཉྷི, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ་ཝ་ཀ་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པནྟི, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ནཱ་མ ཨེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ. ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫནྟི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ. པུ་ཙྪཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་ཏྭཱ ཝེ་དི་སྶཱ་མཱཏི ཨ་ཡཾ སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཏཾ མ་མཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ནི་རོ་དྷཾ དི་སྭཱཏི ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ. ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཚ་ནྣ་ཏྠེ་རོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཏ་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ་པི ཏཾ ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཝཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཙུ་ནྡ་ཏྠེ་རོ པ་ན་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ, ཏེ་ན ཨི་ད་མྤི མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཚ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ དི་སྭཱ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཏི་ཎྞཾ གཱ་ཧཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་སི. ཏ་སྨཱ ཨི་ད་མྤི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི. ནི་ཙྩ་ཀ་པྤནྟི ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ. ནི་སྶི་ཏ་སྶཱཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛཱི་ཧི ནི་སྶི་ཏ་སྶ. ཙ་ལི་ཏནྟི ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐ་ཡི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨ་ཧཾ ཝེ་ད་ཡཱ་མི, མ་མ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་གྒཱ་ཧ་སྶ ཨི་དཱ་ནི ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ་པི ནཾ ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་ཝ ཏྭ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི.
པ་སྶ་དྡྷཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་པ་སྶ་དྡྷི, ཀི་ལེ་ས་པ་སྶ་དྡྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཏི་ཡཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ན་ཏི་ཡཱ. ཨ་ས་ཏཱིཏི བྷ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ལ་ཡ་ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ས་ཏི. ཨཱ་ག་ཏི་ག་ཏི ན ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏི ནཱ་མ, ཙུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏོཏི ཙ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙུ་ཏི, ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པཱ་ཏོ. ནེ་ཝི་དྷ ན ཧུ་རཾ ན ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ནཱཏི ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ན པ་ར་ལོ་ཀེ ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཧོ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ནྟོ ཨ་ཡཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཡེ པ་ན ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ. ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝ་སྶ ཧི བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨ་ནྟ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ པ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནྟ་ར་དཱི་པ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ནེ་ཝ ཨི་དྷ ན ཧུ་རཾ, ཨ་པ་རོ ཝི་ཀ་པྤོ ན ཨུ་བྷ་ཡ་ནྟི.
ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རེ་སཱིཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧཱ་ར་ཀ་ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི, ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཎྛ་ནཱ་ལ༹ཾ ཚི་ནྡི. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མི, ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, སཾ་ཝི་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ, ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ, ས་མ་སཱི་སཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ས་མྨུ་ཁཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་དཾ ཐེ་ར་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཏེ་ན པ་ན བྱཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་མ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི.
ཨུ་པ་ཝ་ཛྫ་ཀུ་ལཱ་ནཱིཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦ་ཀུ་ལཱ་ནི. ཨི་མི་ནཱ ཐེ་རོ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་སུ ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ་སུ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ སོ བྷི་ཀྑུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ས་ནེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཀུ་ལ་སཾ་ས་གྒ་དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ལེ་སུ སཾ་ས་གྒཱ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཧོ་ནྟི ཧེ་ཏེ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་མ་སྨིཾ ཀི་ར ཋཱ་ནེ ཐེ་ར་སྶ ཀུ་ལེ་སུ ཨ་སཾ་ས་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༥-༦. པུ་ཎྞ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༨-༨༩. པ་ཉྩ་མེ ཏ་ཉྩེཏི ཏཾ ཙ་ཀྑུ་ཉྩེ་ཝ རཱུ་པ་ཉྩ. ན་ནྡི་ས་མུ་ད་ཡཱ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་དུ་ཀྑ་སྶ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ‘‘ན་ནྡི་ས་མུ་ད་ཡཱ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དྭི་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ནི་རོ་དྷོ མ་གྒོཏི དྭི་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. ཨི་མི་ནཱ ཏྭཾ པུ་ཎྞཱཏི པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པུ་ཎྞ་ཏྠེ་རཾ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དཱ་པེ་ཏུཾ ཨི་མི་ནཱ ཏྭནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཙ་ཎྜཱཏི དུ་ཊྛཱ ཀི་བྦི་སཱ. ཕ་རུ་སཱཏི ཀ་ཀྑ་ལཱ༹ ཨ་ཀྐོ་སི་སྶ་ནྟཱིཏི ད་ས་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ཀྐོ་སི་སྶ་ནྟི. པ་རི་བྷཱ་སི་སྶ་ནྟཱིཏི ‘‘ཀིཾ ས་མ་ཎོ ནཱ་མ ཏྭཾ, ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་ཛྫེ་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ད་ཎྜེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ད་ཎྜེ་ན ཝཱ ཁ་དི་ར་ད་ཎྜེ་ན ཝཱ གྷ་ཊི་ཀ་མུ་གྒ་རེ་ན ཝཱ. ས་ཏྠེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཏོ་དྷཱ་རཱ་དི་ནཱ ས་ཏྠེ་ན. ས་ཏྠ་ཧཱ་ར་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱིཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧཱ་ར་ཀ་ས་ཏྠཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི. ཨི་དཾ ཐེ་རོ ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཏྠ་ཧཱ་ར་ཀ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ད་མཱུ་པ་ས་མེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ད་མོཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ.
‘‘ས་ཙྩེ་ན ད་ནྟོ ད་མ་སཱ ཨུ་པེ་ཏོ,
ཝེ་ད་ནྟ་གཱུ ཝུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༩༥; སུ. ནི. ༤༦༧) –
ཨེ་ཏྠ ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ད་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཡ་དི ས་ཙྩཱ ད་མཱ ཙཱ་གཱ, ཁ་ནྟྱཱ བྷི་ཡྻོ་དྷ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (སུ. ནི. ༡༩༡; སཾ. ནི. ༡.༢༤༦) ཨེ་ཏྠ པ་ཉྙཱ ད་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘དཱ་ནེ་ན ད་མེ་ན སཾ་ཡ་མེ་ན ས་ཙྩ་ཝ་ཛྫེ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༥; མ. ནི. ༢.༢༢༦) ཨེ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ད་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཁ་ནྟི ད་མོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་པ་ས་མོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ པུ་ཎྞོཏི ཀོ པ་ནེ་ས པུ་ཎྞོ, ཀ་སྨཱ ཙ པ་ནེ་ཏྠ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི? སུ་ནཱ་པ་ར་ནྟ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨེ་ཝ ཨེ་ས, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ན ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – སུ་ནཱ་པ་ར་ནྟ་ར་ཊྛེ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱ་ཎི་ཛ་གཱ་མེ ཨེ་ཏེ དྭེ བྷཱ་ཏ་རོ. ཏེ་སུ ཀ་དཱ་ཙི ཛེ་ཊྛོ པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ནི་ཊྛོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ས་མ་ཡེ ཀ་ནི་ཊྛཾ གྷ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ, ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སྶ ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏྠཾ ནི་ཝེ་སེ་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ པ་རི་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ སུ་དྡྷུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཱ ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ ཡེ་ན བུ་དྡྷོ, ཡེ་ན དྷ་མྨོ, ཡེ་ན ས་ངྒྷོ, ཏ་ནྣི་ནྣཱ ཏ་པྤོ་ཎཱ ཏ་པྤ་བྦྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ, ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ཨི་མེ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ མ་ནུ་སྶཾ པུ་ཙྪི. ཀིཾ ཏྭཾ, ཨ་ཡྻོ, ན ཛཱ་ནཱ་སི? ལོ་ཀེ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ནཱ་ནི ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི, ཨི་ཙྩེ་སོ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སོ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྶ ‘‘བུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཚ་ཝི་ཙ་མྨཱ་དཱི་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ, ས་ཏྠུ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ, དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཨ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཀཱ་ལཾ ཝི་དི་ཏྭཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ, བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ, བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ’’ནྟི ས་བྦཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི ས་བྦཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཛ་ན་པ་དོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ར་ཊྛ་མེ་ཝ ག་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ, སཱ་ཡ་ནྷེ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ, ས་ཏྟ སཱི་ཧ་ནཱ་དེ ན་དི་ཏྭཱ, པ་ཀྐཱ་མི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ པུ་ཎྞོ…པེ… ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
ཀ་ཏྠ པ་ནཱ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་སཱི་ཏི? ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝི་ཧཱ་སི. སུ་ནཱ་པ་ར་ནྟ་ར་ཊྛཾ ཏཱ་ཝ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙ ཨ་བྦུ་ཧ་ཏྠ་པ་བྦ་ཏཾ ནཱ་མ པ་ཏྭཱ ཝཱ་ཎི་ཛ་གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སཱ་པེ་སི.
ཏ་ཏོ ས་མུ་དྡ་གི་རི་ཝི་ཧཱ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡ་ཀ་ནྟ་པཱ་སཱ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙ་ངྐ་མོ ཨ་ཏྠི, ཀོ་ཙི ཏཾ ཙ་ངྐ་མི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་ཏྠ ས་མུ་དྡ་ཝཱི་ཙི་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཡ་ཀ་ནྟ་པཱ་སཱ་ཎེ་སུ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཐེ་རོ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ས་མུ་དྡཾ ནི་སྶ་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི.
ཏ་ཏོ མཱ་ཏུ་ལ་གི་རིཾ ནཱ་མ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ་པི ས་ཀུ་ཎ་ས་ངྒྷོ ཨུ་སྶ་ནྣོ ར་ཏྟི་ཉྩ དི་ཝཱ ཙ ས་དྡོ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ན ཕཱ་སུ་ཀ’’ནྟི ཏ་ཏོ མ་ཀུ་ལ་ཀཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནཱ་མ ག་ཏོ. སོ ཝཱ་ཎི་ཛ་གཱ་མ་སྶ ནཱ་ཏི་དཱུ་རོ ན་ཙྩཱ་ས་ནྣོ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨ་པྤ་ས་དྡོ. ཐེ་རོ ‘‘ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཀ’’ནྟི ཏ་ཏྠ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ནཱ་དཱི་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝི་ཧཱ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ པ་ཉྩ ཝཱ་ཎི་ཛ་ས་ཏཱ་ནི ‘‘པ་ར་ས་མུ་དྡཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ནཱ་ཝཱ་ཡ བྷ་ཎྜཾ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ. ནཱ་ཝཱ་རོ་ཧ་ན་དི་ཝ་སེ ཐེ་ར་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཐེ་རཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ, ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ས་མུ་དྡོ ནཱ་མ ཨ་ས་དྡྷེ་ཡྻོ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཨ་མྷེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རུ་ཧི. ནཱ་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཛ་ཝེ་ན ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དཱི་པ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘པཱ་ཏ་རཱ་སཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དཱི་པ་ཀེ ཨུ་ཏྟི་ཎྞཱ. ཏ་སྨིཾ པ་ན དཱི་པ་ཀེ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠི, ཙ་ནྡ་ན་ཝ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀོ ཝཱ་སི་ཡཱ རུ་ཀྑཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷོ, མ་ཡཾ ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ པ་ར་ས་མུ་དྡཾ ག་ཙྪཱ་མ, ཨི་ཏོ ཙ ཨུ་ཏྟ་རི ལཱ་བྷོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཱ གྷ་ཊི་ཀཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་གྒྷ་ཏི. ཧཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཙ་ནྡ་ན་སྶ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ. ཙ་ནྡ་ན་ཝ་ནེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མེ་ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཙ་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ནཱ་སི་ཏཾ གྷཱ་ཏེ་སྶཱ་མ ནེ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ གྷཱ་ཏི་ཏེ་སུ ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་ཀུ་ཎ་པཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནེ་སཾ ནཱ་ཝཾ ཨོ་སཱི་དེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་ཏི་ཀཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཏེ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ད་སྶ་ཡིཾ་སུ. བྷཱི་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ན་མ་སྶ་ནྟི. ཐེ་ར་སྶ ཀ་ནི་ཊྛོ ཙཱུ་ལ༹་པུ་ཎྞ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་ཏཱ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཐེ་རོ་པི ཀི་ར ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ, ཏེ་སཾ བྱ་ས་ནུ་པྤ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ, ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ, ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཡྻོ པུ་ཎྞ་ཏྠེ་རོ ཨེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་པ་ཀྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པྤཱ་ཏི་ཀཾ ས་ནྣི་སཱི་དི. ཐེ་རོ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི ཏེ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪཱ་མཱ་ཏི. ཐེ་རོ ནཱ་ཝ་ངྒ་ཎེ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ཝཱ་ཎི་ཛཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ, ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཐ ཐེ་རཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྩ་ཧི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏཱི་སུ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ནཱ་ཝཱ་ཡ བྷ་ཎྜཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨེ་ཀཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀོ་ཊྛཱ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཐེ་རོ མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་སུཾ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ས་ཏྠཱ པ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛ་པུ་བྦོ་ཏི. ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྠུ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹ཾ ཀ་རོ་ཐ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་སྶ་ཐཱ་ཏི. ཏེ སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཏེ་ན ཙ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹ཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ་པི ཀི་ར ཏཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་བྷོ་གཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨཱ་ར་ཀྑ་མ་ནུ་སྶཱ ར་ཏྟིཾ ཨོ་བྷཱ་སཾ དི་སྭཱ, ‘‘མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ན་ས་མྦྷཱ་རཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཾ, ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཀྐོ་ས་ཐཱ’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཐེ་རོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨི་དྡྷི་ཡཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཝཱ་ཎི་ཛ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ཏུ་མྷེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཐེ་རོ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་ག་ཏོ.
བྷ་ག་ཝཱ་པི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི, ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, སྭེ སུ་ནཱ་པ་ར་ནྟེ ཝཱ་ཎི་ཛ་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མ, ཏྭཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ལཱ་ཀཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙཱ་རཱི བྷི་ཀྑཱུ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་རོ པ་ཋ་མཾ ས་ལཱ་ཀཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཝཱ་ཎི་ཛ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ་པི ‘‘སྭེ ཀི་ར ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཎྜ་པཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ན་གྒཾ ས་ཛྫ་ཡིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ, ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ, ནི་སཱི་དི. ས་ཀྐ་སྶ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཎྷཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ སུ་ནཱ་པ་ར་ནྟ་ག་མ་ནཾ དི་སྭཱ, ཝི་སྶ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝཱ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ་ནི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི པི་ཎྜ་ཙཱ་རཾ ག་མི་སྶ་ཏི. པ་ཉྩ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི མཱ་པེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ག་མ་ན་ས་ཛྫཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཙ་ཏུ་མུ་ཁཾ ཨ་ཧོ་སི, དྭི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དྭི་མུ་ཁཱ་ནི, སེ་སཱ་ནི ཨེ་ཀ་མུ་ཁཱ་ནི, ས་ཏྠཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པི་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རེ་སུ དྷུ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི་པི ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ག་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཀཾ ཏུ་ཙྪཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཉྩ་པི ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ས་ཙྩ་བ་ནྡྷ་པ་བྦ་ཏཾ ནཱ་མ པ་ཏྭཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་པེ་སི. ཏ་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ས་ཙྩ་བ་ནྡྷོ ནཱ་མ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་ཏཱ་པ་སོ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ནྟོ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཙ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཙཱ་ཊི་ཡཾ པ་དཱི་པོ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཛ་ལ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘དྷ་མྨ་མ་སྶ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཏཱ་པ་སོ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. མ་གྒེ་ནེ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. སོ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རོ ཏུ་ཙྪ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.
བྷ་ག་ཝཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ག་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝཱ་ཎི་ཛ་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ, ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་ནི ཨ་དི་སྶ་མཱ་ན་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ, ཝཱ་ཎི་ཛ་གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ཝཱ་ཎི་ཛཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ མ་ཀུ་ལ་ཀཱ་རཱ་མཾ ན་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹ཾ པཱ་ཝི་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཡཱ་ཝ ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟ་ད་ར་ཐཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཏི, ཏཱ་ཝ པཱ་ཏ་རཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ བ་ཧུཾ ག་ནྡྷ་ཉྩ པུ་པྥ་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་མཾ པ་ཙྩཱ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ བ་ནྡྷ་ན་མོ་ཀྑོ ཛཱ་ཏོ, མ་ཧ་ནྟཾ བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི, ཨ་རུ་ཎཾ པ་ན མ་ཧཱ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་པེ་སི. ས་ཏྟཱ་ཧ་མྤི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ, ཝཱ་ཎི་ཛ་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ, ‘‘ཏྭཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་སཱ་ཧཱི’’ཏི པུ་ཎྞ་ཏྠེ་རཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རེ ན་མྨ་དཱ་ན་དཱི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶཱ ཏཱི་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ན་མྨ་དཱ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ས་ཏྠུ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ, ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ, ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི. སོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་ཙ་རི་ཏ་བྦཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི. བྷ་ག་ཝཱ ན་མྨ་དཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ པ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཾ ད་སྶེ་སི. ཏཾ ཝཱི་ཙཱི་སུ ཨཱ་ག་ཏཱ་སུ པི་དྷཱི་ཡ་ཏི, ག་ཏཱ་སུ ཝི་ཝ་རཱི་ཡ་ཏི. མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་ར་པ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཙྩ་བ་ནྡྷ་པ་བྦ་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཙྩ་བ་ནྡྷཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཡཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་པཱ་ཡ་མ་གྒེ ཨོ་ཏཱ་རི་ཏོ. ཏྭཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ, ཨེ་ཏེ་སཾ ལ་དྡྷིཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ, ནི་བྦཱ་ན་མ་གྒེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ་པི པ་རི་ཙ་རི་ཏ་བྦཾ ཡཱ་ཙི. ས་ཏྠཱ གྷ་ན་པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ཨ་ལླ་མ་ཏྟི་ཀ་པི་ཎྜ་མྷི ལ་ཉྪ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཾ ད་སྶེ་སི. ཏ་ཏོ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཝ་སྶེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱིཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཐེ་ར་སྶ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ས་རཱི་ར་པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ, བ་ཧཱུ་ནི ག་ནྡྷ་ཀ་ཊྛཱ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ, ས་རཱི་རཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུཏི ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཚ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༧-༨. པ་ཋ་མ་ཨེ་ཛཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༠-༩༡. ས་ཏྟ་མེ ཨེ་ཛཱཏི ཏ་ཎྷཱ. སཱ ཧི ཙ་ལ་ན་ཊྛེ་ན ཨེ་ཛཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན རོ་གོ, ཨ་ནྟོ དུ་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ག་ཎྜོ, ནི་ཀ་ནྟ་ན་ཊྛེ་ན ས་ལླཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཛཱ རོ་གོ ཙེ་ཝ ག་ཎྜོ ཙ ས་ལླ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ. ཙ་ཀྑུཾ ན མ་ཉྙེ་ཡྻཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ, ཨི་དྷཱ་པི ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ སཾ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ. ཨ་ཊྛ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༩-༡༠. པ་ཋ་མ་དྭ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༢-༩༣. ན་ཝ་མེ དྭ་ཡནྟི དྭེ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ད་ས་མེ ཨི་ཏྠེ་ཏཾ དྭ་ཡནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ. ཙ་ལ་ཉྩེ་ཝ བྱ་ཐ་ཉྩཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཏོ ཙ་ལ་ཏི ཙེ་ཝ བྱ་ཐ་ཏི ཙ. ཡོ་པི ཧེ་ཏུ ཡོ་པི པ་ཙྩ་ཡོཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧེ་ཏུ ཙེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཙ. ཀུ་ཏོ ནི་ཙྩཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཙྩཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན དཱ་ས་སྶ དཱ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཛཱ་ཏོ པུ་ཏྟོ པ་རོ་ཝ དཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒ་ཏཱིཏི ས་ཧ་ག་ཏི. ས་ནྣི་པཱ་ཏོཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནཾ. ས་མ་ཝཱ་ཡོཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མཱ་ག་མོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒ་ཏི་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ས་མ་ཝཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཏི ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ས་མ་ཝཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ.
སོ་པི ཧེ་ཏཱུཏི ཕ་སྶ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ. ཕུ་ཊྛོཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟཾ, ཕ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛ་མེ་ཝ གོ་ཙ་རཾ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དེ་ཏི, ཙེ་ཏ་ནཱ ཙེ་ཏེ་ཏི, ས་ཉྙཱ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཕུ་ཊྛོ་ཏི ཝཱ ཕ་སྶ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ, ཕ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ཧི ཝེ་དེ་ཏི ཙེ་ཏེ་ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ས་མ་ཏིཾ་ས་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཏཱ་ཝ ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཕུ་ཊྛོ ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཙེ་ཏེ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པི ཧི ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, རཱུ་པེ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཚ པ་ཉྩ་ཀཱ་ཏིཾ་ས ཧོ་ནྟི. ས་ངྑེ་པེ་ན པ་ནེ་ཏེ ཚ་སུ་པི དྭཱ་རེ་སུ པ་ཉྩེ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ས་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ དེ་སི་ཏ་ནྟི.
ཚ་ནྣ་ཝ་གྒོ ན་ཝ་མོ.
༡༠. ས་ལ༹་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ད་ནྟ་ཨ་གུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༤. ས་ལ༹་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ད་ནྟཱཏི ཨ་ད་མི་ཏཱ. ཨ་གུ་ཏྟཱཏི ཨ་གོ་པི་ཏཱ. ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱཏི ན ར་ཀྑི་ཏཱ. ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱཏི ཨ་པི་ཧི་ཏཱ. དུ་ཀྑཱ་དྷི་ཝཱ་ཧཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་དྷི་ཀ་དུ་ཀྑཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཀཱ ཧོ་ནྟི. སུ་ཁཱ་དྷི་ཝཱ་ཧཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་བྷེ་དཾ ཨ་དྷི་ཀ་སུ་ཁཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་དྷི་ཝ་ཧཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨེ་སེ་ཝ་ཏྠོ.