༦. སཱི་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༨. ཚ་ཊྛེ སཱི་ཧོཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ སཱི་ཧཱ – ཏི་ཎ་སཱི་ཧོ, ཀཱ་ལ༹་སཱི་ཧོ, པ་ཎྜུ་སཱི་ཧོ, ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ་ཏི. ཏེ་སུ ཏི་ཎ་སཱི་ཧོ ཀ་པོ་ཏ་ཝ་ཎྞ་གཱ་ཝི་ས་དི་སོ ཏི་ཎ་བྷ་ཀྑོ ཙ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ལ༹་སཱི་ཧོ ཀཱ་ལ༹་གཱ་ཝི་ས་དི་སོ ཏི་ཎ་བྷ་ཀྑོ་ཡེ་ཝ. པ་ཎྜུ་སཱི་ཧོ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་ཝ་ཎྞ་གཱ་ཝི་ས་དི་སོ མཾ་ས་བྷ་ཀྑོ. ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ལཱ་ཁཱ་ར་ས་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏེ་ནེ་ཝ མུ་ཁེ་ན ཨ་གྒ་ན་ངྒུ་ཊྛེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ པཱ་ད་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ་པི་སྶ པ་ཊྛཱ་ཡ ལཱ་ཁཱ་ཏཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཏི་སྶོ རཱ་ཛི་ཡོ པི་ཊྛི་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ས་ཏྠི་མྷི ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, ཁ་ནྡྷེ པ་ན་སྶ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀ་ཀ་མྦ་ལ་པ་རི་ཀྑེ་པོ ཝི་ཡ ཀེ་ས་ར་བྷཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ སཱ་ལི་པི་ཊྛ་ས་ངྑ་ཙུ་ཎྞ་པི་ཙུ་ཝ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ སཱི་ཧེ་སུ ཨ་ཡཾ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
མི་ག་རཱ་ཛཱཏི མི་ག་ག་ཎ་སྶ རཱ་ཛཱ. ཨཱ་ས་ཡཱཏི ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་གུ་ཧ་ཏོ ཝཱ ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ཕ་ལི་ཀ་མ་ནོ་སི་ལཱ་གུ་ཧ་ཏོ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནི་ཀྑ་མ་མཱ་ནོ པ་ནེ་ས ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝཱ ཏེ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཛི་གྷ་ཙྪཱ་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝཱ གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡ, ས་མྦྷ་ཝ་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝཱ ཨ་སྶ་དྡྷ་མྨ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་དྷ པ་ན གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཝི་ཛ་མྦྷ་ཏཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏ་ལེ ཝཱ ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ཕ་ལི་ཀ་མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ དྭེ པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ ས་མཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་པཱ་དེ པུ་ར་ཏོ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་སྶ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་བྷཱ་གཾ ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ པི་ཊྛིཾ ནཱ་མེ་ཏྭཱ གཱི་ཝཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ས་ནི་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ནཱ་ས་པུ་ཊཱ་ནི པོ་ཐེ་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ལ་གྒཾ ར་ཛཾ ཝི་དྷུ་ན་ནྟོ ཝི་ཛ་མྦྷ་ཏི. ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་མི་ཡ་ཉྩ པ་ན ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཛ་ཝ་ཏི. ཛ་ཝ་ཏོ པ་ན་སྶ ས་རཱི་རཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟཾ ཨ་ལཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི.
ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི? པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟེ པ་པཱ་ཏཱ་ཝཱ་ཊཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་མ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཙ་ར་ནྟཱ ཧ་ཏྠི་གོ་ཀ་ཎྞ་མ་ཧིཾ་སཱ་ད་ཡོ པཱ་ཎཱ པ་པཱ་ཏེ་པི ཨཱ་ཝཱ་ཊེ་པི པ་ཏ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི. ཀིཾ པ་ན་སྶ ལུ་དྡ་ཀ་མྨ་སྶ པ་ར་མཾ་ས་ཁཱ་དི་ནོ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ཨཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཀིཾ མེ བ་ཧཱུ་ཧི གྷཱ་ཏི་ཏེ་ཧཱི’’ཏི? ཨ་ཏྟ་ནོ གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡ་པི ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི་ཙེ་ཏཾ – ‘‘མཱ་ཧཾ ཁོ ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ ཝི་ས་མ་ག་ཏེ ས་ངྒྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སི’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༡).
སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱིཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏཱ་ཝ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན་སྶ ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ན་ད་ནྟ་སྶ ས་དྡོ ས་མ་ནྟཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་དེ་སཾ ཨེ་ཀ་ནི་ནྣཱ་དཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་མ་སྶ ནི་ནྣཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་ད་ག་ཎཱ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཐཾ? སོ ཧི ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཝཱ ཝཱ་མ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཏ་ནྟོ ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཏ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཨ་ཊྛ་པི ཨུ་ས་བྷཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཏ་ཏི, ས་མ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ཛུ་ཀཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟོ སོ་ལ༹་ས་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་མྤི ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་མྤི ཋཱ་ནཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, ཐ་ལཱ ཝཱ པ་བྦ་ཏཱ ཝཱ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟོ ས་ཊྛི་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་སཱི་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་མྤི ཋཱ་ནཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ རུ་ཀྑཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏཾ ཝཱ དི་སྭཱ ཏཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ཝཱ་མ་ཏོ ཝཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཝཱ, ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ ཋཱ་ནེ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ནཱ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ནཱ་དཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱི་གྷེ་ན ཛ་ཝེ་ན པ་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི.
ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱཏི པཱ་ཡེ་ན. བྷ་ཡཾ སཾ་ཝེ་གཾ ས་ནྟཱ་སནྟི ས་བྦཾ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. སཱི་ཧ་སྶ ཧི ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ ས་ཏྟཱ བྷཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཀཱ ན བྷཱ་ཡ་ནྟི. ཀེ པ་ན ཏེ་ཏི? ས་མ་སཱི་ཧོ ཧ་ཏྠཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཨུ་ས་བྷཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ན བྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི? ས་མ་སཱི་ཧོ ནཱ་མ ‘‘ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ཀུ་ལ་སཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ཧི ས་མཱ་ནོ་སྨཱི’’ཏི ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ཧ་ཏྠཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ན བྷཱ་ཡ་ནྟི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ན བྷཱ་ཡ་ཏི.
བི་ལཱ་ས་ཡཱཏི བི་ལེ ས་ཡ་ནྟཱ བི་ལ་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་ཧི་ན་ཀུ་ལ་གོ་དྷཱ་ད་ཡོ. ད་ཀཱ་ས་ཡཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་སི་ནོ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ་ད་ཡོ. ཝ་ནཱ་ས་ཡཱཏི ཝ་ན་ཝཱ་སི་ནོ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་གོ་ཀ་ཎྞ་མི་གཱ་ད་ཡོ. པ་ཝི་ས་ནྟཱིཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི. ད་ལ༹ྷེ་ཧཱིཏི ཐི་རེ་ཧི. ཝ་ར་ཏྟེ་ཧཱིཏི ཙ་མྨ་ར་ཛྫཱུ་ཧི. མ་ཧི་དྡྷི་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཾ, ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཱ་དི་ལ་ངྒྷ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ, སེ་ས་མི་གཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧེ་ས་ཀྑ་ཏཱ, ས་མ་ནྟཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སུ ཏེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘སཱི་ཧོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༩༩; ༡༠.༢༡) ཨི་མ་སྨིཾ ཏཱ་ཝ སུ་ཏྟེ སཱི་ཧ་ས་དི་སཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ་ཏི ཁོ, སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༦༥) ཨི་མ་སྨིཾ ཝེ་ཛྫ་ས་དི་སཾ. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༨.༨༥) ཨི་མ་སྨིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་དི་སཾ. ‘‘པུ་རི་སོ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ་ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༨༤) ཨི་མ་སྨིཾ མ་གྒ་དེ་ས་ཀ་པུ་རི་ས་ས་དི་སཾ. ‘‘རཱ་ཛཱ་ཧ་མ་སྨི སེ་ལཱ’’ཏི (སུ. ནི. ༥༥༩) ཨི་མ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ས་དི་སཾ. ‘‘སཱི་ཧོ་ཏི ཁོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༥.༩༩; ༡༠.༢༡) ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ སཱི་ཧ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་དི་ས་ཏཱ – སཱི་ཧ་སྶ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་དཱི་སུ ཝ་ས་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དཱི་པ་ངྐ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་པ་རི་མི་ཏ་ཀཱ་ལཾ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནེ་ན ཙ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཀ་མྤེ་ཏྭཱ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་སཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཏཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ནི་ཝཱ་ས་ཀཱ་ལོ ད་ཊྛ་བྦོ. སཱི་ཧ་སྶ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་དི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་སེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཝི་ཝ་ཊེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཚ་ནྣ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ར་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་མཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ བྲ་ཧྨུ་ནཱ དི་ནྣཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི པ་རི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཝ་གི་རི་པ་བྦྷཱ་རེ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ, པ་ཋ་མ་མེ་ཝ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ར་ཉྙོ པ་ཊི་ཉྙཱ་དཱ་ན་ཀཱ་ལོ.
སཱི་ཧ་སྶ ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དི་ནྣ་པ་ཊི་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ལཱ༹་ར་ཀཱ་ལཱ་མ་ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཎྞཱ་སཱ་ཡ པི་ཎྜེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཱི་ཧ་སྶ ཀེ་ས་ར་ཝི་དྷུ་ན་ནཾ ཝི་ཡ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ སོ་ཏྟི་ཡེ་ན དི་ནྣཱ ཨ་ཊྛ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཐོ་མི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ བོ་དྷིཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཙུ་དྡ་ས་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷེ ཋཱ་ནེ ཏི་ཎ་ས་ནྠ་རཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཏཾ་ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཏཱི་སུ ཡཱ་མེ་སུ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཡ་མ་ཀ་ཉཱ་ཎ་མ་ནྠ་ནེ་ན མ་ནྠེ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ པ་ཊི་ཝི་དྡྷེ ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྤ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཱི་ཧ་སྶ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟ་མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ དི་ཝ་སེ ‘‘སྭེ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི? ཨཱ་ལཱ༹་རུ་ད་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. སཱི་ཧ་སྶ གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ‘‘པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ.
སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ད་ས་ཧི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་ན དེ་ཝ་ག་ཎེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏ་སྶ ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྟཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣) ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན པ་དེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱི་ཧ་སྶ དྷ་མྨ་གྷོ་སོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙིཾ ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སི. སཱི་ཧ་སྶ ས་དྡེ་ན ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི དཱི་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཊྛི་ཡཱ ཙ ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ས་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ – ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་མྤི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧) མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་མྤི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༢) ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ལོ་ཀེཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐཱ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ན པ་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ནཱ་མ. ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནི.
ཨི་ཏི རཱུ་པནྟི ཨི་དཾ རཱུ་པཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ར་ས་ཏོ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོཏི ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡོ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོཏི ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ. ཨི་མི་ནཱ་པི ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོཏི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞེ་ན ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱཏི ཨི་མཾ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ པ་ཎྞཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱཏི ཨི་དྷ ཀེ ཋ་པེ་ཏི? ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ དེ་ཝེ. ཏེ་ས་ཉྷི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སཾ་ཝི་གྒ་སྶ ཡོ་ནི་སོ པ་དྷཱ་ནེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ པ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝེ་གོ་པི. ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན དེ་ཝཱ་ནཾ ‘‘ཏཱ་སོ ཧེ་སོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡ་མྤི, བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཉཱ་ཎ་བྷ་ཡ་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. བྷོཏི དྷ་མྨཱ་ལ་པ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཝ་ཊྚ་དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ ཉཱ་ཎ་བྷ་ཡཾ ནཱ་མ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐནྟི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་མྤི དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མྤི. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཊྛི་ཡཱ ཙ ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཏཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨུ་རེ ཛཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཏེ་སུ ཨི་དྷ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏཾ པ་ནེ་ས ཡཱ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་ར་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོཏི ས་དི་ས་པུ་གྒ་ལ་ར་ཧི་ཏོ. ཡ་ས་སྶི་ནོཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ. ཏཱ་དི་ནོཏི ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་སྶ. ཚ་ཊྛཾ.