༧. ཁ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༩. ས་ཏྟ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སནྟི ན ཨི་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ས་བྦེ་ཏེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར’’ནྟི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཧི ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཁ་ནྡྷཱ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་པི ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་པི པ་ཎྞ་ཏྟི་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. རཱུ་པཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ས་ཏྟཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ན ནི་རུ་དྡྷཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི. སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་བྦཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཨི་དཱ་ནི སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཝ་དེ་ཐཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཧི ན་ཊྛཾ གོ་ཎཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ པུ་རི་སོ གོ་ག་ཎེ ཙ་ར་མཱ་ནེ ར་ཏྟཾ ཝཱ ཀཱ་ལ༹ཾ ཝཱ བ་ལཱི་བ་དྡཾ དི་སྭཱ་པི ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ གོ་ཎོ’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. ས་རཱི་ར་པ་དེ་སེ པ་ན་སྶ ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀོ’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ་པི ཡཱ་ཝ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ སཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཀ་ཐི་ཏེ ཀ་ཐི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. གོ་ཎོ ཝི་ཡ ཧི སུ་ཉྙ་ཏཱ, གོ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཡ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ གོ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ས་ལླ་ཀྑི་ཏེ གོ་ཎོ ན སུ་ཊྛུ ས་ལླ་ཀྑི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ན ས་ལླ་ཀྑི་ཏེ སོ ས་ལླ་ཀྑི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཀ་ཐི་ཏེ སུ་ཉྙ་ཏཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ན ཀ་ཐི་ཏེ སཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི སུ་ཉྙ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཝ་དེ་ཐཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན རཱུ་པཾ ཝ་དེ་ཐ, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཏཾ རཱུ་པཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏཱིཏི ཀཱ་ར་ཎུ་དྡེ་སོ, ཡ་སྨཱ རུ་པྤ་ཏི, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. རུ་པྤ་ཏཱིཏི ཀུ་པྤ་ཏི གྷ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི པཱི་ལཱི༹་ཡ་ཏི, བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ཏེ་ན་པི རུ་པྤ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སཱི་ཏེ་ན ཏཱ་ཝ རུ་པྤ་ནཾ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡེ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞ་ཉྷི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀེ་ཀོ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པྤ་མཱ་ཎོ. ཡ་སྶ ནེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཏྠི, ན ཨུ་པ་རི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡ་དཱི་པ་མ་ཎི་ཨཱ་ལོ་ཀོ, ནི་ཙྩ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ. ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏེ ཝ་གྒུ་ལི་ཡོ ཝི་ཡ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ དཱི་གྷ་པུ་ཐུ་ལེ་ཧི ན་ཁེ་ཧི ལ་གྒི་ཏྭཱ ཨ་ཝཾ་སི་རཱ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟི. ཡ་དཱ སཾ་ས་པྤ་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ‘‘བྷ་ཀྑོ ནོ ལ་དྡྷོ’’ཏི? མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཏ་ཏྠ བྱཱ་ཝ་ཊཱ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀེ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏ་ནྟི, ཝཱ་ཏེ པ་ཧ་ར་ནྟེ་པི མ་དྷུ་ཀ་ཕ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏ་ནྟི, པ་ཏི་ཏ་མ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཁཱ་རེ ཨུ་ད་ཀེ ཏ་ཏྟ་ཏེ་ལེ པ་ཏི་ཏ་པི་ཊྛ་པི་ཎྜི ཝི་ཡ པ་ཊ་པ་ཊཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ལཱི་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སཱི་ཏེ་ན རུ་པྤ་ནཾ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡེ པཱ་ཀ་ཊཾ. མ་ཧིཾ་ས་ཀ་ར་ཊྛཱ་དཱི་སུ་པི ཧི་མ་པཱ་ཏ་སཱི་ཏ་ལེ་སུ པ་དེ་སེ་སུ ཨེ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཧི ས་ཏྟཱ སཱི་ཏེ་ན བྷི་ནྣ་ས་རཱི་རཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡ་མྤི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི.
ཨུ་ཎྷེ་ན རུ་པྤ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ རུ་པྤ་ནཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ཙེ་ཝ དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཀཱ་ལེ ཙ པཱ་ཀ་ཊཾ. པི་པཱ་སཱ་ཡ རུ་པྤ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྫི་ཀཱ་དཱི་སུ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཨེ་ཀོ ཀི་ར ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྫི་ཀ་ཨ་སུ་རོ པི་པཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཡོ་ཛ་ན་ག་མྦྷཱི་ར་ཝི་ཏྠཱ་རཾ མ་ཧཱ་ག་ངྒཾ ཨོ་ཏ་རི, ཏ་སྶ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ ཚི་ཛྫ་ཏི, དྷཱུ་མོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྟེ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶེ་ཝ ར་ཏྟི ཝི་བྷཱ་ཡི. ཨ་ཐ ནཾ པཱ་ཏོ་ཝ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ནཱ་མ ཏྭཾ ས་པྤུ་རི་སཱ’’ཏི? པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘པེ་ཏོ་ཧ་མ་སྨི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་རི་ཡེ་ས་སཱི’’ཏི? ‘‘པཱ་ནཱི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ག་ངྒཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ, ཀིཾ ཏྭཾ ན པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཏེ་ན ཧི ག་ངྒཱ་པི་ཊྛེ ནི་པ་ཛྫ, མུ་ཁེ ཏེ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་སི་ཉྩི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ ཝཱ་ལི་ཀཱ་པུ་ལི༹་ནེ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ནི་པ་ཛྫི. བྷི་ཀྑཱུ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟེ པ་ཏྟེ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ མུ་ཁེ ཨཱ་སི་ཉྩིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ལཱ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་ཏོ ‘‘བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་པྤུ་རི་ས, ཀ་ཙྩི ཏེ ཨ་སྶཱ་ད་མ་ཏྟཱ ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. པེ་ཏོ ‘‘ས་ཙེ མེ, བྷ་ནྟེ, ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཏིཾ་ས་པ་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་སི་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་པ་ས་ཏ་མ་ཏྟ་མྤི པ་ར་ག་ལཾ ག་ཏཾ, པེ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཀྑོ མཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ པི་པཱ་སཱ་ཡ རུ་པྤ་ནཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ པཱ་ཀ་ཊཾ.
ཌཾ་སཱ་དཱི་ཧི རུ་པྤ་ནཾ ཌཾ་ས་མ་ཀྑི་ཀཱ་དི་བ་ཧུ་ལེ་སུ པ་དེ་སེ་སུ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཌཾ་སཱཏི པི་ངྒ་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ. མ་ཀ་སཱཏི མ་ཀ་སཱ་ཝ. ཝཱ་ཏཱཏི ཀུ་ཙྪི་ཝཱ་ཏ་པི་ཊྛི་ཝཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་རཱི་ར་སྨི་ཉྷི ཝཱ་ཏ་རོ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷི་ནྡ་ཏི, ཀཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ཁུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི, པཱི་ཋ་ས་པྤིཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨཱ་ཏ་པོཏི སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པོ. ཏེ་ན རུ་པྤ་ནཾ མ་རུ་ཀ་ནྟཱ་རཱ་དཱི་སུ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཨེ་ཀཱ ཀི་ར ཨི་ཏྠཱི མ་རུ་ཀ་ནྟཱ་རེ ར་ཏྟིཾ ས་ཏྠ་ཏོ ཨོ་ཧཱི་ནཱ དི་ཝཱ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟེ ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ ཏ་པྤ་མཱ་ནཱ་ཡ པཱ་དེ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི སཱི་ས་ཏོ པ་ཙྪིཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐ་མི. ཀ་མེ་ན པ་ཙྪི་ཡཱ ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་ཏ་ཏྟཱ་ཡ ཋཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་རི སཱ་ཊ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐ་མི. ཏ་སྨི་མྤི ས་ནྟ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྐེ་ན ག་ཧི་ཏ་པུ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ནྡ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ ཏེ་ན ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི.
ས་རཱི་ས་པཱཏི ཡེ ཀེ་ཙི དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ས་ར་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་སཾ ས་མྥ་སྶེ་ན རུ་པྤ་ནཾ ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་ད་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡཱ་ནི ཨི་མཱ་ནི སཱ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ དྭེ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཏེ་སུ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཏཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ. རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏཾ, ན ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ན ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ན་མྤི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཾ ཝ་དེ་ཐཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མ་ས་དི་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན པུ་རི་མེ་ན ཨ་ས་དི་སཾ, ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ – སུ་ཁ་མྤི ཝེ་ད་ཡ་ཏཱིཏི སུ་ཁཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝེ་དེ་ཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. པ་ར་ཏོ པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏ་ནྟི? སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, རཱུ་པཾ སུ་ཁཾ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༣.༦༠) ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཝེ་ད་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, ན ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ. ཝེ་ད་ནཱ ཧི ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མི་དྷ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་པི པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི.
ནཱི་ལ་མྤི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ནཱི་ལ་པུ་པྥེ ཝཱ ཝ་ཏྠེ ཝཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཾ ཝཱ པཱ་པེ་ནྟོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ས་ཉྙཱ ནཱ་མ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་ཉྙཱ་པི ཨ་པྤ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, ནཱི་ལཾ ནཱི་ལ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ས་ཉྙཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. པཱི་ཏ་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དྷཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི.
རཱུ་པཾ རཱུ་པ་ཏྟཱ་ཡ ས་ངྑ་ཏ་མ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ ཡཱ་གུ་མེ་ཝ ཡཱ་གུ་ཏྟཱ་ཡ, པཱུ་ཝ་མེ་ཝ པཱུ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཙ་ཏི ནཱ་མ, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྑ་ཏ་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ རཱུ་པ་མེ་ཝ རཱུ་པ་ཏྟཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ རཱུ་པ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ཏི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི, ནི་པྥཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ད་ནཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི.
ཨ་མྦི་ལ་མྤི ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨ་མྦ་ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་མཱ་ཏུ་ལུ་ངྒཱ་དི་ཨ་མྦི་ལཾ ‘‘ཨ་མྦི་ལ’’ནྟི ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ས་བྦ་པ་དེ་སུ. ཨ་པི ཙེ་ཏྠ ཏི་ཏྟ་ཀནྟི ནི་མྦ་པ་ཊོ་ལཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཊུ་ཀནྟི པི་པྤ་ལི་མ་རི་ཙཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ. མ་དྷུ་རནྟི ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཁཱ་རི་ཀནྟི ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཝ་ལླི་ཝེ་ཏྟ་ངྐུ་རཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཨ་ཁཱ་རི་ཀནྟི ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཕ་ལ་ཛཱ་ཏཾ ཀཱ་ར་པ་ཎྞཱ་དི་མི་སྶ་ཀ་པ་ཎྞཾ. ལོ་ཎི་ཀནྟི ལོ་ཎ་ཡཱ་གུ་ལོ་ཎ་མ་ཙྪ་ལོ་ཎ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཨ་ལོ་ཎི་ཀནྟི་ཨ་ལོ་ཎ་ཡཱ་གུ་ཨ་ལོ་ཎ་མ་ཙྪ་ཨ་ལོ་ཎ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨི་མཾ ཨ་མྦི་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཨ་མྦི་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛཱ་ན་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ཝི་ནཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛཱ་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་བྷེ་ད་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ཝི་བྷ་ཏྟཾ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན ས་ཉྙཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ, ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པ་དཾ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་སོ. ཏ་སྶ་པི ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཉྙཱ ཧི ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཉྫཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉྩ པཱ་པེ་ཏི, ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ པ་ན མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. པ་ཉྙཱ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མྤི པཱ་པེ་ཏི, ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་མྤི པཱ་པེ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཧི ཧེ་ར་ཉྙི་ཀ་ཕ་ལ་ཀེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་རཱ་སི་མྷི ཀ་ཏེ ཨ་ཛཱ་ཏ་བུ་དྡྷི་དཱ་ར་ཀོ གཱ་མི་ཀ་པུ་རི་སོ མ་ཧཱ་ཧེ་ར་ཉྙི་ཀོ་ཏི ཏཱི་སུ ཛ་ནེ་སུ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་སུ ཨ་ཛཱ་ཏ་བུ་དྡྷི་དཱ་ར་ཀོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ར་སྶ་མ་ཎྜ་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཾ ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏ’’ནྟི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. གཱ་མི་ཀ་པུ་རི་སོ ཙི་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱུ་ཊོ, ཨ་ཡཾ ཚེ་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཀ་ར་ཊོ, ཨ་ཡཾ ས་ཎྷོ’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. མ་ཧཱ་ཧེ་ར་ཉྙི་ཀོ ཙི་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མྤི ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏ་བྷཱ་ཝ་མྤི ཀཱུ་ཊཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཛཱ་ན་ནྟོ ཙ པ་ན རཱུ་པཾ དི་སྭཱ་པི ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ་པི ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ་པི ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ་པི ཧ་ཏྠེ་ན ག་རུ་ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ ཀ་ཏོ’’ཏི་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ནི་ག་མེ ཨ་སུ་ཀ་ན་ག་རེ ཨ་སུ་ཀ་པ་བྦ་ཏ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཨ་སུ་ཀ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཀ་ཏོ’’ཏི་པི, ‘‘ཨ་སུ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཀ་ཏོ’’ཏི་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཉྙཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་བུ་དྡྷི་དཱ་ར་ཀ་སྶ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ གཱ་མི་ཀ་པུ་རི་ས་སྶ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མྤི པཱ་པེ་ཏི. པ་ཉྙཱ མ་ཧཱ་ཧེ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མྤི པཱ་པེ་ཏི, ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་མྤི པཱ་པེ་ཏི.
སོ པ་ན ནེ་སཾ ཝི་སེ་སོ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ག་སེ་ནོ –
‘‘དུ་ཀྐ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏ་ནྟི. ཀིཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏ་ནྟི? དུ་ཀྐ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏཾ, ཨི་མེ་སཾ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ ‘ཨ་ཡཾ ཕ་སྶོ, ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཡཾ ས་ཉྙཱ, ཨ་ཡཾ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨི་དཾ ཙི་ཏྟ’’’ནྟི (མི. པ. ༢.༧.༡༦).
ཡ་ཐཱ ཧི ཏི་ལ་ཏེ་ལཾ སཱ་ས་པ་ཏེ་ལཾ མ་དྷུ་ཀ་ཏེ་ལཾ ཨེ་ར་ཎྜ་ཀ་ཏེ་ལཾ ཝ་སཱ་ཏེ་ལ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཏེ་ལཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཙཱ་ཊི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དི་ཝ་སཾ ཡ་མ་ཀ་མ་ནྠེ ཧི མ་ནྠེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་དཾ ཏི་ལ་ཏེ་ལཾ, ཨི་དཾ སཱ་ས་པ་ཏེ་ལ’’ནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ནཱ་མ དུ་ཀྐ་རཾ, ཨི་དཾ ཏ་ཏོ དུ་ཀྐ་ར་ཏ་རཾ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ དྷ་མྨི་སྶ་རོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཨི་མེ་སཾ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. པ་ཉྩ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ན་དཱི་ནཾ ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨི་དཾ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ, ཨི་དཾ ཡ་མུ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཨུ་ད་ཀུ་དྡྷ་ར་ཎེ་ནཱ་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་ཏི པ་ཋ་མ་པ་བྦེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི དྭཱི་ཧི པ་བྦེ་ཧི ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཁ་ཛྫཱ་མཱིཏི ན རཱུ་པཾ སུ་ན་ཁོ ཝི་ཡ མཾ་སཾ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི, ཡ་ཐཱ པ་ན ཀི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱི་ལ༹ཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཁཱ་ད་ཏི མཾ ཝ་ཏྠ’’ནྟི བྷ་ཎ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི པཱི་ལ༹ཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཾ ཁཱ་ད་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི སཱི་ལཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ནེ་ཏྠ བ་ལ་ཝ་ཉཱ་ཎོ ཏི་ཀྑ་བུ་དྡྷི ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཁཱ་ཎུ་ནཱ ཝཱ ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཝཱ ཝི་དྡྷོ ཨཱ་ཝུ་དྷེ་ན ཝཱ པ་ཧ་ཊོ བྱ་གྒྷཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱི་ཏ་མ་ལླ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ་པུ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་ནི་ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྱ་གྒྷ་མུ་ཁེ ནི་པ་ནྣ་བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཝི་དྡྷ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཙ.
དྭཱ་ད་ས་སུ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ་སུ གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ཏི་རི་ཡཾ ནི་མྨ་ཐེ་ནྟོ ཏི་ཎ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཨ་ཀྐ་མི. ཀ་ཎྚ་ཀོ པི་ཊྛི་པཱ་དེ་ན ནི་ཀྑ་ནྟོ. ཏ་ཏྟ་ཕཱ་ལེ་ན ཝི་ནི་ཝི་དྡྷ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ ཨི་མཾ ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རཱ་མི, ཨུ་དཱ་ཧུ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀ’’ནྟི? ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ བྷ་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི པུ་ཙྪི? ‘‘ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན་མྷི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་དྡྷོ’’ཏི. ‘‘ཀཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘སཱ་ཡ་མེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ ན ཨ་མྷེ པ་ཀྐོ་སི་ཏྠ, ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏེ་ལ་མྤི སི་ཉྩེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མི་མྷཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ས་ཀྐུ་ཎི་ཏྠ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་དྡྷ་རི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཀ་དེ་ས་མ་ཏྟེ་ན མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་དྡྷ་ཊོ’’ཏི. སེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི དཱི་གྷ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༧༣; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༠༦) ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ.
ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? ཨི་མ་སྨིཾ པ་བྦེ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ, ན ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་ད་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུ་མྤི ཨཱ་ར་དྡྷ་མེ་ཝ. ཨ་པ་ཙི་ནཱ་ཏི ནོ ཨཱ་ཙི་ནཱ་ཏཱིཏི ཝ་ཊྚཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ནེ་ཝ ཙི་ནཱ་ཏི. པ་ཛ་ཧ་ཏི ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཏ་དེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཝི་སི་ནེ་ཏི ན ཨུ་སྶི་ནེ་ཏཱིཏི ཝི་ཀི་ར་ཏི ན ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཝི་དྷཱུ་པེ་ཏི ན ས་ནྡྷཱུ་པེ་ཏཱིཏི ནི་བྦཱ་པེ་ཏི ན ཛཱ་ལཱ་པེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? ཝ་ཊྚཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ ཋཱ་ནེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏ་ཡོ མ་གྒེ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་ད་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ ཋཱ་ནེ་ན ཏཱི་ཎི མ་གྒཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི, ཨི་དཱ་ནི ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ད་སྶེ་ཏུ་མྤི ཨི་དཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་མེ་ཝ.
ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀཱཏི ས་དྡྷིཾ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ནཱ དེ་ཝ་རཱ་ཛེ་ན. ཨཱ་ར་ཀཱ་ཝ ན་མ་སྶ་ནྟཱིཏི དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ན་མ་སྶ་ནྟི, དཱུ་རེ་པི ཋི་ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱི་ཏ་ཏྠེ་རཾ ཝི་ཡ.
ཐེ་རོ ཀི་ར པུ་པྥ་ཙྪ་ཌྜ་ཀ་ཀུ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཁུ་ར་གྒེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨ་ཛྫེ་ཝ མེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟཾ, ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་མ་ཎྜི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་ལ༹་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཝི་ཙ་རི. ཨ་ཐེ་ཀོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཁུ་ར་གྒེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ཏུཾ ཙོ་ལ༹་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་མ་ཉྙོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ དི་སྭཱ ‘‘ཀཾ ན་མ་སྶ་སཱི’’ཏི? པུ་ཙྪི. ནཱི་ཏ་ཏྠེ་རཾ ན་མ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི? ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཁུ་ར་གྒེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ཏུཾ ཙོ་ལ༹་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏཱི་ཏི. སོ་པི ནཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་ཉྙོ, ཨ་ཐ་ཉྙོ་ཏི ས་ཏྟ་ས་ཏཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟ་ས་ཏཱ ཨུ་ལཱ༹་རཱ,
བྲ་ཧྨཱ ཝི་མཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ;
ནཱི་ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟི པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ,
‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ག་ཎྷ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ’’’.
‘‘ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟ་ས་ཏཱ ཨུ་ལཱ༹་རཱ,
བྲ་ཧྨཱ ཝི་མཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ;
ནཱི་ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟི པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ,
‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀ་ཡི་ར་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ’’’.
‘‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ དྷོ་ཝ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ’;
‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ར་ཛ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ’;
‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པཱ་རུ་པ་ཏི པཾ་ས་ཀཱུ་ལ’’’ནྟི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ དེ་ས་ནཾ ཏཱི་ཧི བྷ་ཝེ་ཧི ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ས་ཏྟ་མཾ.