༨. ཁ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡-༣. ཨ་སྶཱ་ད་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༣-༧༥. ཁ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ ཏཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནི.
༤. ཨ་ར་ཧ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཏྟ་ཀཱ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཡཱ་ཝ་ཏཱ བྷ་ཝ་གྒནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཾ བྷ་ཝ་གྒཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཨེ་ཏེ ཨ་གྒཱ ཨེ་ཏེ སེ་ཊྛཱཏི ཨེ་ཏེ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ ཙེ་ཝ སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ. ཡ་དི་དཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོཏི ཡེ ཨི་མེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ནཱ་མ. ཨི་ད་མྤི སུ་ཏྟཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་སྶ་ད་ན་ནྡི་ཡ་ཉྩ པ་ལོ་བྷ་ནཱི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཏ་ད་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ནཱ་ཧི ཙེ་ཝ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ནཱ་ཧི ཙ གཱ་ཐཱ་ཧི ཨེ་ཏཾ ‘‘སུ་ཁི་ནོ ཝ་ཏ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ སུ་ཁི་ནོཏི ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན མ་གྒ་སུ་ཁེ་ན ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ན ཙ སུ་ཁི་ཏཱ. ཏ་ཎྷཱ ཏེ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་ཛ་ནི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ ན ཝ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨི་མ་སྶ་པི ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁི་ཏཱ་ཝ. ཨ་སྨི་མཱ་ནོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣོཏི ན་ཝ་ཝི་དྷོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣོ. མོ་ཧ་ཛཱ་ལཾ པ་དཱ་ལི་ཏནྟི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཛཱ་ལཾ ཕཱ་ལི་ཏཾ.
ཨ་ནེ་ཛནྟི ཨེ་ཛཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ལེ་པེ་ཧི ཨ་ལི་ཏྟཱ. བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏཱཏི སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཱ. པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ས་ཏྟ་ས་དྡྷ་མྨ་གོ་ཙ་རཱཏི ས་དྡྷཱ ཧི་རཱི ཨོ་ཏྟ་པྤཾ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ ས་དྡྷ་མྨཱ གོ་ཙ་རོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་ཏྟ་ས་དྡྷ་མྨ་གོ་ཙ་རཱ.
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣཱཏི ས་ཏྟ་ཧི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ར་ཏ་ནེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟཱིཏི ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ་པི ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ག་ཧི་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་ཧཱི་ན་བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ བྷ་ཡཾ བྷ་ཡ་མེ་ཝ, བྷེ་ར་ཝཾ བ་ལ་ཝ་བྷ་ཡཾ. ད་ས་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མྤ་ནྣཱཏི ཨ་སེ་ཀྑེ་ཧི ད་ས་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. མ་ཧཱ་ནཱ་གཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ. ས་མཱ་ཧི་ཏཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཧི ས་མཱ་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཎྷཱ ཏེ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ‘‘ཨཱུ་ནོ ལོ་ཀོ ཨ་ཏི་ཏྟོ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སོ་ཏི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༠༥) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ དཱ་ས་ཀཱ་རི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ་པི ཏེ་སཾ ན་ཏྠི. ཨི་མི་ནཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་སེ་ཁ་ཉཱ་ཎནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ནྟི་མོ་ཡཾ ས་མུ་སྶ་ཡོཏི པ་ཙྪི་མོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཡོ སཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱཏི སཱ་རོ ནཱ་མ ཕ་ལཾ. ཏ་སྨིཾ ཨ་པ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ, ན ཨ་ཉྙཾ པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ་ནྟི, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ. ཝི་དྷཱ་སུ ན ཝི་ཀ་མྤ་ནྟཱིཏི ཏཱི་སུ མཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ན ཝི་ཀ་མྤ་ནྟི. ད་ནྟ་བྷཱུ་མིནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝི་ནོཏི རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཝི་ཛེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ.
ཨུ་དྡྷནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་དྡྷཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀེ་ས་མ་ཏྠ་ཀོ, ཨ་པཱ་ཙཱི་ནཾ པཱ་ད་ཏ་ལཾ, ཏི་རི་ཡཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ. ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ, ཨ་པཱ་ཙཱི་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ, ཏི་རི་ཡཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ. ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀོ, ཨ་པཱ་ཙཱི་ནཾ ཨ་པཱ་ཡ་ལོ་ཀོ, ཏི་རི་ཡཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀོ. ན་ནྡཱི ཏེ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཏེ་སཾ ཏ་ཎྷཱ ན་ཏྠི. ཨི་དྷ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. བུ་དྡྷཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཱ.
ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ – ‘‘ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁེ་ན་མྷཱ སུ་ཁི་ཏཱ, དུ་ཀྑ་ཛ་ནི་ཀཱ ནོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཧཱི་ནཱ, པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ, དཱ་ས་ཀཱ་རི་ཀ་ཏ་ཎྷཱ ཙེ་ཝ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལི་ཀ་ཏ་ཎྷཱ ཙ པ་ཧཱི་ནཱ, ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་མྷཱ ཨ་ས་དི་སཱ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཱ’’ཏི བྷ་ཝ་པི་ཊྛེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༧. པ་ཉྩ་མཾ ཝི་ནཱ གཱ་ཐཱ་ཧི སུ་དྡྷི་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. སཱི་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༨. ཚ་ཊྛེ སཱི་ཧོཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ སཱི་ཧཱ – ཏི་ཎ་སཱི་ཧོ, ཀཱ་ལ༹་སཱི་ཧོ, པ་ཎྜུ་སཱི་ཧོ, ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ་ཏི. ཏེ་སུ ཏི་ཎ་སཱི་ཧོ ཀ་པོ་ཏ་ཝ་ཎྞ་གཱ་ཝི་ས་དི་སོ ཏི་ཎ་བྷ་ཀྑོ ཙ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ལ༹་སཱི་ཧོ ཀཱ་ལ༹་གཱ་ཝི་ས་དི་སོ ཏི་ཎ་བྷ་ཀྑོ་ཡེ་ཝ. པ་ཎྜུ་སཱི་ཧོ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་ཝ་ཎྞ་གཱ་ཝི་ས་དི་སོ མཾ་ས་བྷ་ཀྑོ. ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ལཱ་ཁཱ་ར་ས་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏེ་ནེ་ཝ མུ་ཁེ་ན ཨ་གྒ་ན་ངྒུ་ཊྛེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ པཱ་ད་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ་པི་སྶ པ་ཊྛཱ་ཡ ལཱ་ཁཱ་ཏཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཏི་སྶོ རཱ་ཛི་ཡོ པི་ཊྛི་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ས་ཏྠི་མྷི ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, ཁ་ནྡྷེ པ་ན་སྶ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀ་ཀ་མྦ་ལ་པ་རི་ཀྑེ་པོ ཝི་ཡ ཀེ་ས་ར་བྷཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ སཱ་ལི་པི་ཊྛ་ས་ངྑ་ཙུ་ཎྞ་པི་ཙུ་ཝ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ སཱི་ཧེ་སུ ཨ་ཡཾ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
མི་ག་རཱ་ཛཱཏི མི་ག་ག་ཎ་སྶ རཱ་ཛཱ. ཨཱ་ས་ཡཱཏི ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་གུ་ཧ་ཏོ ཝཱ ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ཕ་ལི་ཀ་མ་ནོ་སི་ལཱ་གུ་ཧ་ཏོ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནི་ཀྑ་མ་མཱ་ནོ པ་ནེ་ས ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝཱ ཏེ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཛི་གྷ་ཙྪཱ་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝཱ གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡ, ས་མྦྷ་ཝ་པཱི་ལི༹་ཏོ ཝཱ ཨ་སྶ་དྡྷ་མྨ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་དྷ པ་ན གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཝི་ཛ་མྦྷ་ཏཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏ་ལེ ཝཱ ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ཕ་ལི་ཀ་མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ དྭེ པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ ས་མཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་པཱ་དེ པུ་ར་ཏོ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་སྶ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་བྷཱ་གཾ ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ པི་ཊྛིཾ ནཱ་མེ་ཏྭཱ གཱི་ཝཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ས་ནི་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ནཱ་ས་པུ་ཊཱ་ནི པོ་ཐེ་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ལ་གྒཾ ར་ཛཾ ཝི་དྷུ་ན་ནྟོ ཝི་ཛ་མྦྷ་ཏི. ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་མི་ཡ་ཉྩ པ་ན ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཛ་ཝ་ཏི. ཛ་ཝ་ཏོ པ་ན་སྶ ས་རཱི་རཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟཾ ཨ་ལཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི.
ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི? པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟེ པ་པཱ་ཏཱ་ཝཱ་ཊཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་མ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཙ་ར་ནྟཱ ཧ་ཏྠི་གོ་ཀ་ཎྞ་མ་ཧིཾ་སཱ་ད་ཡོ པཱ་ཎཱ པ་པཱ་ཏེ་པི ཨཱ་ཝཱ་ཊེ་པི པ་ཏ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི. ཀིཾ པ་ན་སྶ ལུ་དྡ་ཀ་མྨ་སྶ པ་ར་མཾ་ས་ཁཱ་དི་ནོ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ཨཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཀིཾ མེ བ་ཧཱུ་ཧི གྷཱ་ཏི་ཏེ་ཧཱི’’ཏི? ཨ་ཏྟ་ནོ གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡ་པི ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི་ཙེ་ཏཾ – ‘‘མཱ་ཧཾ ཁོ ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ ཝི་ས་མ་ག་ཏེ ས་ངྒྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སི’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༡).
སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱིཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏཱ་ཝ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན་སྶ ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ན་ད་ནྟ་སྶ ས་དྡོ ས་མ་ནྟཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་དེ་སཾ ཨེ་ཀ་ནི་ནྣཱ་དཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་མ་སྶ ནི་ནྣཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་ད་ག་ཎཱ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཐཾ? སོ ཧི ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཝཱ ཝཱ་མ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཏ་ནྟོ ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཏ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཨ་ཊྛ་པི ཨུ་ས་བྷཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཏ་ཏི, ས་མ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ཛུ་ཀཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟོ སོ་ལ༹་ས་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་མྤི ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་མྤི ཋཱ་ནཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, ཐ་ལཱ ཝཱ པ་བྦ་ཏཱ ཝཱ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟོ ས་ཊྛི་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་སཱི་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་མྤི ཋཱ་ནཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ རུ་ཀྑཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏཾ ཝཱ དི་སྭཱ ཏཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ཝཱ་མ་ཏོ ཝཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཝཱ, ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ ཋཱ་ནེ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ནཱ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ནཱ་དཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱི་གྷེ་ན ཛ་ཝེ་ན པ་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི.
ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱཏི པཱ་ཡེ་ན. བྷ་ཡཾ སཾ་ཝེ་གཾ ས་ནྟཱ་སནྟི ས་བྦཾ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. སཱི་ཧ་སྶ ཧི ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ ས་ཏྟཱ བྷཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཀཱ ན བྷཱ་ཡ་ནྟི. ཀེ པ་ན ཏེ་ཏི? ས་མ་སཱི་ཧོ ཧ་ཏྠཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཨུ་ས་བྷཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ན བྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི? ས་མ་སཱི་ཧོ ནཱ་མ ‘‘ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ཀུ་ལ་སཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ཧི ས་མཱ་ནོ་སྨཱི’’ཏི ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ཧ་ཏྠཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ན བྷཱ་ཡ་ནྟི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ན བྷཱ་ཡ་ཏི.
བི་ལཱ་ས་ཡཱཏི བི་ལེ ས་ཡ་ནྟཱ བི་ལ་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་ཧི་ན་ཀུ་ལ་གོ་དྷཱ་ད་ཡོ. ད་ཀཱ་ས་ཡཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་སི་ནོ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ་ད་ཡོ. ཝ་ནཱ་ས་ཡཱཏི ཝ་ན་ཝཱ་སི་ནོ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་གོ་ཀ་ཎྞ་མི་གཱ་ད་ཡོ. པ་ཝི་ས་ནྟཱིཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི. ད་ལ༹ྷེ་ཧཱིཏི ཐི་རེ་ཧི. ཝ་ར་ཏྟེ་ཧཱིཏི ཙ་མྨ་ར་ཛྫཱུ་ཧི. མ་ཧི་དྡྷི་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཾ, ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཱ་དི་ལ་ངྒྷ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ, སེ་ས་མི་གཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧེ་ས་ཀྑ་ཏཱ, ས་མ་ནྟཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སུ ཏེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘སཱི་ཧོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༩༩; ༡༠.༢༡) ཨི་མ་སྨིཾ ཏཱ་ཝ སུ་ཏྟེ སཱི་ཧ་ས་དི་སཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ་ཏི ཁོ, སུ་ན་ཀྑ་ཏྟ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༦༥) ཨི་མ་སྨིཾ ཝེ་ཛྫ་ས་དི་སཾ. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༨.༨༥) ཨི་མ་སྨིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་དི་སཾ. ‘‘པུ་རི་སོ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ་ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༨༤) ཨི་མ་སྨིཾ མ་གྒ་དེ་ས་ཀ་པུ་རི་ས་ས་དི་སཾ. ‘‘རཱ་ཛཱ་ཧ་མ་སྨི སེ་ལཱ’’ཏི (སུ. ནི. ༥༥༩) ཨི་མ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ས་དི་སཾ. ‘‘སཱི་ཧོ་ཏི ཁོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༥.༩༩; ༡༠.༢༡) ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ སཱི་ཧ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་དི་ས་ཏཱ – སཱི་ཧ་སྶ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་དཱི་སུ ཝ་ས་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དཱི་པ་ངྐ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་པ་རི་མི་ཏ་ཀཱ་ལཾ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནེ་ན ཙ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཀ་མྤེ་ཏྭཱ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་སཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཏཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ནི་ཝཱ་ས་ཀཱ་ལོ ད་ཊྛ་བྦོ. སཱི་ཧ་སྶ ཀ་ཉྩ་ན་གུ་ཧཱ་དི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་སེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཝི་ཝ་ཊེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཚ་ནྣ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ར་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་མཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ བྲ་ཧྨུ་ནཱ དི་ནྣཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི པ་རི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཝ་གི་རི་པ་བྦྷཱ་རེ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ, པ་ཋ་མ་མེ་ཝ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ར་ཉྙོ པ་ཊི་ཉྙཱ་དཱ་ན་ཀཱ་ལོ.
སཱི་ཧ་སྶ ཝི་ཛ་མྦྷ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དི་ནྣ་པ་ཊི་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ལཱ༹་ར་ཀཱ་ལཱ་མ་ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཎྞཱ་སཱ་ཡ པི་ཎྜེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཱི་ཧ་སྶ ཀེ་ས་ར་ཝི་དྷུ་ན་ནཾ ཝི་ཡ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ སོ་ཏྟི་ཡེ་ན དི་ནྣཱ ཨ་ཊྛ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཐོ་མི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ བོ་དྷིཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཙུ་དྡ་ས་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷེ ཋཱ་ནེ ཏི་ཎ་ས་ནྠ་རཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཏཾ་ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཏཱི་སུ ཡཱ་མེ་སུ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཡ་མ་ཀ་ཉཱ་ཎ་མ་ནྠ་ནེ་ན མ་ནྠེ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ པ་ཊི་ཝི་དྡྷེ ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྤ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཱི་ཧ་སྶ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟ་མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ དི་ཝ་སེ ‘‘སྭེ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི? ཨཱ་ལཱ༹་རུ་ད་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. སཱི་ཧ་སྶ གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ‘‘པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ.
སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ད་ས་ཧི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་ན དེ་ཝ་ག་ཎེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏ་སྶ ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྟཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣) ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན པ་དེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱི་ཧ་སྶ དྷ་མྨ་གྷོ་སོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙིཾ ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སི. སཱི་ཧ་སྶ ས་དྡེ་ན ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི དཱི་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཊྛི་ཡཱ ཙ ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ས་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ – ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི. ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་མྤི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧) མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་མྤི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༢) ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ལོ་ཀེཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐཱ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ན པ་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ནཱ་མ. ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནི.
ཨི་ཏི རཱུ་པནྟི ཨི་དཾ རཱུ་པཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ར་ས་ཏོ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོཏི ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡོ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོཏི ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ. ཨི་མི་ནཱ་པི ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོཏི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞེ་ན ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱཏི ཨི་མཾ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ པ་ཎྞཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱཏི ཨི་དྷ ཀེ ཋ་པེ་ཏི? ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ དེ་ཝེ. ཏེ་ས་ཉྷི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སཾ་ཝི་གྒ་སྶ ཡོ་ནི་སོ པ་དྷཱ་ནེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ པ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝེ་གོ་པི. ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན དེ་ཝཱ་ནཾ ‘‘ཏཱ་སོ ཧེ་སོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡ་མྤི, བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཉཱ་ཎ་བྷ་ཡ་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. བྷོཏི དྷ་མྨཱ་ལ་པ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཝ་ཊྚ་དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ ཉཱ་ཎ་བྷ་ཡཾ ནཱ་མ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐནྟི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་མྤི དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མྤི. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཊྛི་ཡཱ ཙ ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཏཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨུ་རེ ཛཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཏེ་སུ ཨི་དྷ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏཾ པ་ནེ་ས ཡཱ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་ར་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོཏི ས་དི་ས་པུ་གྒ་ལ་ར་ཧི་ཏོ. ཡ་ས་སྶི་ནོཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ. ཏཱ་དི་ནོཏི ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་སྶ. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཁ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༩. ས་ཏྟ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སནྟི ན ཨི་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ས་བྦེ་ཏེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར’’ནྟི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཧི ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཁ་ནྡྷཱ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་པི ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་པི པ་ཎྞ་ཏྟི་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. རཱུ་པཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ས་ཏྟཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ན ནི་རུ་དྡྷཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི. སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་བྦཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཨི་དཱ་ནི སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཝ་དེ་ཐཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཧི ན་ཊྛཾ གོ་ཎཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ པུ་རི་སོ གོ་ག་ཎེ ཙ་ར་མཱ་ནེ ར་ཏྟཾ ཝཱ ཀཱ་ལ༹ཾ ཝཱ བ་ལཱི་བ་དྡཾ དི་སྭཱ་པི ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ གོ་ཎོ’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. ས་རཱི་ར་པ་དེ་སེ པ་ན་སྶ ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀོ’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ་པི ཡཱ་ཝ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ སཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཀ་ཐི་ཏེ ཀ་ཐི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. གོ་ཎོ ཝི་ཡ ཧི སུ་ཉྙ་ཏཱ, གོ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཡ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ གོ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ས་ལླ་ཀྑི་ཏེ གོ་ཎོ ན སུ་ཊྛུ ས་ལླ་ཀྑི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ན ས་ལླ་ཀྑི་ཏེ སོ ས་ལླ་ཀྑི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཀ་ཐི་ཏེ སུ་ཉྙ་ཏཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ན ཀ་ཐི་ཏེ སཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི སུ་ཉྙ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཝ་དེ་ཐཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན རཱུ་པཾ ཝ་དེ་ཐ, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཏཾ རཱུ་པཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏཱིཏི ཀཱ་ར་ཎུ་དྡེ་སོ, ཡ་སྨཱ རུ་པྤ་ཏི, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. རུ་པྤ་ཏཱིཏི ཀུ་པྤ་ཏི གྷ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི པཱི་ལཱི༹་ཡ་ཏི, བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ཏེ་ན་པི རུ་པྤ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སཱི་ཏེ་ན ཏཱ་ཝ རུ་པྤ་ནཾ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡེ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞ་ཉྷི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀེ་ཀོ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པྤ་མཱ་ཎོ. ཡ་སྶ ནེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཏྠི, ན ཨུ་པ་རི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡ་དཱི་པ་མ་ཎི་ཨཱ་ལོ་ཀོ, ནི་ཙྩ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ. ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏེ ཝ་གྒུ་ལི་ཡོ ཝི་ཡ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ དཱི་གྷ་པུ་ཐུ་ལེ་ཧི ན་ཁེ་ཧི ལ་གྒི་ཏྭཱ ཨ་ཝཾ་སི་རཱ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟི. ཡ་དཱ སཾ་ས་པྤ་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ‘‘བྷ་ཀྑོ ནོ ལ་དྡྷོ’’ཏི? མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཏ་ཏྠ བྱཱ་ཝ་ཊཱ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀེ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏ་ནྟི, ཝཱ་ཏེ པ་ཧ་ར་ནྟེ་པི མ་དྷུ་ཀ་ཕ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏ་ནྟི, པ་ཏི་ཏ་མ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཁཱ་རེ ཨུ་ད་ཀེ ཏ་ཏྟ་ཏེ་ལེ པ་ཏི་ཏ་པི་ཊྛ་པི་ཎྜི ཝི་ཡ པ་ཊ་པ་ཊཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ལཱི་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སཱི་ཏེ་ན རུ་པྤ་ནཾ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡེ པཱ་ཀ་ཊཾ. མ་ཧིཾ་ས་ཀ་ར་ཊྛཱ་དཱི་སུ་པི ཧི་མ་པཱ་ཏ་སཱི་ཏ་ལེ་སུ པ་དེ་སེ་སུ ཨེ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཧི ས་ཏྟཱ སཱི་ཏེ་ན བྷི་ནྣ་ས་རཱི་རཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡ་མྤི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི.
ཨུ་ཎྷེ་ན རུ་པྤ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ རུ་པྤ་ནཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ཙེ་ཝ དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཀཱ་ལེ ཙ པཱ་ཀ་ཊཾ. པི་པཱ་སཱ་ཡ རུ་པྤ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྫི་ཀཱ་དཱི་སུ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཨེ་ཀོ ཀི་ར ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྫི་ཀ་ཨ་སུ་རོ པི་པཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཡོ་ཛ་ན་ག་མྦྷཱི་ར་ཝི་ཏྠཱ་རཾ མ་ཧཱ་ག་ངྒཾ ཨོ་ཏ་རི, ཏ་སྶ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ ཚི་ཛྫ་ཏི, དྷཱུ་མོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྟེ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶེ་ཝ ར་ཏྟི ཝི་བྷཱ་ཡི. ཨ་ཐ ནཾ པཱ་ཏོ་ཝ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ནཱ་མ ཏྭཾ ས་པྤུ་རི་སཱ’’ཏི? པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘པེ་ཏོ་ཧ་མ་སྨི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་རི་ཡེ་ས་སཱི’’ཏི? ‘‘པཱ་ནཱི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ག་ངྒཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ, ཀིཾ ཏྭཾ ན པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཏེ་ན ཧི ག་ངྒཱ་པི་ཊྛེ ནི་པ་ཛྫ, མུ་ཁེ ཏེ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་སི་ཉྩི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ ཝཱ་ལི་ཀཱ་པུ་ལི༹་ནེ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ནི་པ་ཛྫི. བྷི་ཀྑཱུ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟེ པ་ཏྟེ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ མུ་ཁེ ཨཱ་སི་ཉྩིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ལཱ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་ཏོ ‘‘བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་པྤུ་རི་ས, ཀ་ཙྩི ཏེ ཨ་སྶཱ་ད་མ་ཏྟཱ ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. པེ་ཏོ ‘‘ས་ཙེ མེ, བྷ་ནྟེ, ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཏིཾ་ས་པ་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་སི་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་པ་ས་ཏ་མ་ཏྟ་མྤི པ་ར་ག་ལཾ ག་ཏཾ, པེ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཀྑོ མཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ པི་པཱ་སཱ་ཡ རུ་པྤ་ནཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ པཱ་ཀ་ཊཾ.
ཌཾ་སཱ་དཱི་ཧི རུ་པྤ་ནཾ ཌཾ་ས་མ་ཀྑི་ཀཱ་དི་བ་ཧུ་ལེ་སུ པ་དེ་སེ་སུ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཌཾ་སཱཏི པི་ངྒ་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ. མ་ཀ་སཱཏི མ་ཀ་སཱ་ཝ. ཝཱ་ཏཱཏི ཀུ་ཙྪི་ཝཱ་ཏ་པི་ཊྛི་ཝཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་རཱི་ར་སྨི་ཉྷི ཝཱ་ཏ་རོ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷི་ནྡ་ཏི, ཀཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ཁུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི, པཱི་ཋ་ས་པྤིཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨཱ་ཏ་པོཏི སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པོ. ཏེ་ན རུ་པྤ་ནཾ མ་རུ་ཀ་ནྟཱ་རཱ་དཱི་སུ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཨེ་ཀཱ ཀི་ར ཨི་ཏྠཱི མ་རུ་ཀ་ནྟཱ་རེ ར་ཏྟིཾ ས་ཏྠ་ཏོ ཨོ་ཧཱི་ནཱ དི་ཝཱ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟེ ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ ཏ་པྤ་མཱ་ནཱ་ཡ པཱ་དེ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི སཱི་ས་ཏོ པ་ཙྪིཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐ་མི. ཀ་མེ་ན པ་ཙྪི་ཡཱ ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་ཏ་ཏྟཱ་ཡ ཋཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་རི སཱ་ཊ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐ་མི. ཏ་སྨི་མྤི ས་ནྟ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྐེ་ན ག་ཧི་ཏ་པུ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ནྡ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ ཏེ་ན ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི.
ས་རཱི་ས་པཱཏི ཡེ ཀེ་ཙི དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ས་ར་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་སཾ ས་མྥ་སྶེ་ན རུ་པྤ་ནཾ ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་ད་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡཱ་ནི ཨི་མཱ་ནི སཱ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ དྭེ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཏེ་སུ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཏཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ. རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏཾ, ན ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ན ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ན་མྤི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཾ ཝ་དེ་ཐཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མ་ས་དི་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན པུ་རི་མེ་ན ཨ་ས་དི་སཾ, ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ – སུ་ཁ་མྤི ཝེ་ད་ཡ་ཏཱིཏི སུ་ཁཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝེ་དེ་ཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. པ་ར་ཏོ པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏ་ནྟི? སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, རཱུ་པཾ སུ་ཁཾ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༣.༦༠) ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཝེ་ད་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, ན ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཝཱ. ཝེ་ད་ནཱ ཧི ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མི་དྷ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་པི པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི.
ནཱི་ལ་མྤི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ནཱི་ལ་པུ་པྥེ ཝཱ ཝ་ཏྠེ ཝཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཾ ཝཱ པཱ་པེ་ནྟོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ས་ཉྙཱ ནཱ་མ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་ཉྙཱ་པི ཨ་པྤ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, ནཱི་ལཾ ནཱི་ལ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ས་ཉྙཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. པཱི་ཏ་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དྷཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི.
རཱུ་པཾ རཱུ་པ་ཏྟཱ་ཡ ས་ངྑ་ཏ་མ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ ཡཱ་གུ་མེ་ཝ ཡཱ་གུ་ཏྟཱ་ཡ, པཱུ་ཝ་མེ་ཝ པཱུ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཙ་ཏི ནཱ་མ, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྑ་ཏ་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ རཱུ་པ་མེ་ཝ རཱུ་པ་ཏྟཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ རཱུ་པ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ཏི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི, ནི་པྥཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ད་ནཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི.
ཨ་མྦི་ལ་མྤི ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨ་མྦ་ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་མཱ་ཏུ་ལུ་ངྒཱ་དི་ཨ་མྦི་ལཾ ‘‘ཨ་མྦི་ལ’’ནྟི ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ས་བྦ་པ་དེ་སུ. ཨ་པི ཙེ་ཏྠ ཏི་ཏྟ་ཀནྟི ནི་མྦ་པ་ཊོ་ལཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཊུ་ཀནྟི པི་པྤ་ལི་མ་རི་ཙཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ. མ་དྷུ་རནྟི ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཁཱ་རི་ཀནྟི ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཝ་ལླི་ཝེ་ཏྟ་ངྐུ་རཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཨ་ཁཱ་རི་ཀནྟི ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཕ་ལ་ཛཱ་ཏཾ ཀཱ་ར་པ་ཎྞཱ་དི་མི་སྶ་ཀ་པ་ཎྞཾ. ལོ་ཎི་ཀནྟི ལོ་ཎ་ཡཱ་གུ་ལོ་ཎ་མ་ཙྪ་ལོ་ཎ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཨ་ལོ་ཎི་ཀནྟི་ཨ་ལོ་ཎ་ཡཱ་གུ་ཨ་ལོ་ཎ་མ་ཙྪ་ཨ་ལོ་ཎ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨི་མཾ ཨ་མྦི་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཨ་མྦི་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛཱ་ན་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ཝི་ནཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛཱ་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་བྷེ་ད་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ཝི་བྷ་ཏྟཾ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན ས་ཉྙཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ, ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པ་དཾ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་སོ. ཏ་སྶ་པི ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཉྙཱ ཧི ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཉྫཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉྩ པཱ་པེ་ཏི, ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ པ་ན མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. པ་ཉྙཱ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མྤི པཱ་པེ་ཏི, ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་མྤི པཱ་པེ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཧི ཧེ་ར་ཉྙི་ཀ་ཕ་ལ་ཀེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་རཱ་སི་མྷི ཀ་ཏེ ཨ་ཛཱ་ཏ་བུ་དྡྷི་དཱ་ར་ཀོ གཱ་མི་ཀ་པུ་རི་སོ མ་ཧཱ་ཧེ་ར་ཉྙི་ཀོ་ཏི ཏཱི་སུ ཛ་ནེ་སུ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་སུ ཨ་ཛཱ་ཏ་བུ་དྡྷི་དཱ་ར་ཀོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ར་སྶ་མ་ཎྜ་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཾ ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏ’’ནྟི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. གཱ་མི་ཀ་པུ་རི་སོ ཙི་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱུ་ཊོ, ཨ་ཡཾ ཚེ་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཀ་ར་ཊོ, ཨ་ཡཾ ས་ཎྷོ’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. མ་ཧཱ་ཧེ་ར་ཉྙི་ཀོ ཙི་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མྤི ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏ་བྷཱ་ཝ་མྤི ཀཱུ་ཊཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཛཱ་ན་ནྟོ ཙ པ་ན རཱུ་པཾ དི་སྭཱ་པི ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ་པི ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ་པི ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ་པི ཧ་ཏྠེ་ན ག་རུ་ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ ཀ་ཏོ’’ཏི་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ནི་ག་མེ ཨ་སུ་ཀ་ན་ག་རེ ཨ་སུ་ཀ་པ་བྦ་ཏ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཨ་སུ་ཀ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཀ་ཏོ’’ཏི་པི, ‘‘ཨ་སུ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཀ་ཏོ’’ཏི་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཉྙཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་བུ་དྡྷི་དཱ་ར་ཀ་སྶ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ གཱ་མི་ཀ་པུ་རི་ས་སྶ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མྤི པཱ་པེ་ཏི. པ་ཉྙཱ མ་ཧཱ་ཧེ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མྤི པཱ་པེ་ཏི, ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་མྤི པཱ་པེ་ཏི.
སོ པ་ན ནེ་སཾ ཝི་སེ་སོ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ག་སེ་ནོ –
‘‘དུ་ཀྐ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏ་ནྟི. ཀིཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏ་ནྟི? དུ་ཀྐ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏཾ, ཨི་མེ་སཾ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ ‘ཨ་ཡཾ ཕ་སྶོ, ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཡཾ ས་ཉྙཱ, ཨ་ཡཾ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨི་དཾ ཙི་ཏྟ’’’ནྟི (མི. པ. ༢.༧.༡༦).
ཡ་ཐཱ ཧི ཏི་ལ་ཏེ་ལཾ སཱ་ས་པ་ཏེ་ལཾ མ་དྷུ་ཀ་ཏེ་ལཾ ཨེ་ར་ཎྜ་ཀ་ཏེ་ལཾ ཝ་སཱ་ཏེ་ལ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཏེ་ལཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཙཱ་ཊི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དི་ཝ་སཾ ཡ་མ་ཀ་མ་ནྠེ ཧི མ་ནྠེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་དཾ ཏི་ལ་ཏེ་ལཾ, ཨི་དཾ སཱ་ས་པ་ཏེ་ལ’’ནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ནཱ་མ དུ་ཀྐ་རཾ, ཨི་དཾ ཏ་ཏོ དུ་ཀྐ་ར་ཏ་རཾ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ དྷ་མྨི་སྶ་རོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཨི་མེ་སཾ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. པ་ཉྩ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ན་དཱི་ནཾ ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨི་དཾ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ, ཨི་དཾ ཡ་མུ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཨུ་ད་ཀུ་དྡྷ་ར་ཎེ་ནཱ་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་ཏི པ་ཋ་མ་པ་བྦེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི དྭཱི་ཧི པ་བྦེ་ཧི ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཁ་ཛྫཱ་མཱིཏི ན རཱུ་པཾ སུ་ན་ཁོ ཝི་ཡ མཾ་སཾ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི, ཡ་ཐཱ པ་ན ཀི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱི་ལ༹ཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཁཱ་ད་ཏི མཾ ཝ་ཏྠ’’ནྟི བྷ་ཎ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི པཱི་ལ༹ཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཾ ཁཱ་ད་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི སཱི་ལཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ནེ་ཏྠ བ་ལ་ཝ་ཉཱ་ཎོ ཏི་ཀྑ་བུ་དྡྷི ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཁཱ་ཎུ་ནཱ ཝཱ ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཝཱ ཝི་དྡྷོ ཨཱ་ཝུ་དྷེ་ན ཝཱ པ་ཧ་ཊོ བྱ་གྒྷཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱི་ཏ་མ་ལླ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ་པུ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་ནི་ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྱ་གྒྷ་མུ་ཁེ ནི་པ་ནྣ་བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཝི་དྡྷ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཙ.
དྭཱ་ད་ས་སུ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ་སུ གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ཏི་རི་ཡཾ ནི་མྨ་ཐེ་ནྟོ ཏི་ཎ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཨ་ཀྐ་མི. ཀ་ཎྚ་ཀོ པི་ཊྛི་པཱ་དེ་ན ནི་ཀྑ་ནྟོ. ཏ་ཏྟ་ཕཱ་ལེ་ན ཝི་ནི་ཝི་དྡྷ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ ཨི་མཾ ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རཱ་མི, ཨུ་དཱ་ཧུ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀ’’ནྟི? ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ བྷ་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི པུ་ཙྪི? ‘‘ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན་མྷི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་དྡྷོ’’ཏི. ‘‘ཀཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘སཱ་ཡ་མེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ ན ཨ་མྷེ པ་ཀྐོ་སི་ཏྠ, ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏེ་ལ་མྤི སི་ཉྩེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མི་མྷཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ས་ཀྐུ་ཎི་ཏྠ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་དྡྷ་རི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཀ་དེ་ས་མ་ཏྟེ་ན མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་དྡྷ་ཊོ’’ཏི. སེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི དཱི་གྷ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༧༣; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༠༦) ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ.
ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? ཨི་མ་སྨིཾ པ་བྦེ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ, ན ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་ད་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུ་མྤི ཨཱ་ར་དྡྷ་མེ་ཝ. ཨ་པ་ཙི་ནཱ་ཏི ནོ ཨཱ་ཙི་ནཱ་ཏཱིཏི ཝ་ཊྚཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ནེ་ཝ ཙི་ནཱ་ཏི. པ་ཛ་ཧ་ཏི ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཏ་དེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཝི་སི་ནེ་ཏི ན ཨུ་སྶི་ནེ་ཏཱིཏི ཝི་ཀི་ར་ཏི ན ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཝི་དྷཱུ་པེ་ཏི ན ས་ནྡྷཱུ་པེ་ཏཱིཏི ནི་བྦཱ་པེ་ཏི ན ཛཱ་ལཱ་པེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? ཝ་ཊྚཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ ཋཱ་ནེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏ་ཡོ མ་གྒེ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་ད་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ ཋཱ་ནེ་ན ཏཱི་ཎི མ་གྒཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི, ཨི་དཱ་ནི ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ད་སྶེ་ཏུ་མྤི ཨི་དཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་མེ་ཝ.
ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀཱཏི ས་དྡྷིཾ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ནཱ དེ་ཝ་རཱ་ཛེ་ན. ཨཱ་ར་ཀཱ་ཝ ན་མ་སྶ་ནྟཱིཏི དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ན་མ་སྶ་ནྟི, དཱུ་རེ་པི ཋི་ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱི་ཏ་ཏྠེ་རཾ ཝི་ཡ.
ཐེ་རོ ཀི་ར པུ་པྥ་ཙྪ་ཌྜ་ཀ་ཀུ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཁུ་ར་གྒེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨ་ཛྫེ་ཝ མེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟཾ, ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་མ་ཎྜི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་ལ༹་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཝི་ཙ་རི. ཨ་ཐེ་ཀོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཁུ་ར་གྒེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ཏུཾ ཙོ་ལ༹་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་མ་ཉྙོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ དི་སྭཱ ‘‘ཀཾ ན་མ་སྶ་སཱི’’ཏི? པུ་ཙྪི. ནཱི་ཏ་ཏྠེ་རཾ ན་མ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི? ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཁུ་ར་གྒེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ཏུཾ ཙོ་ལ༹་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏཱི་ཏི. སོ་པི ནཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་ཉྙོ, ཨ་ཐ་ཉྙོ་ཏི ས་ཏྟ་ས་ཏཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟ་ས་ཏཱ ཨུ་ལཱ༹་རཱ,
བྲ་ཧྨཱ ཝི་མཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ;
ནཱི་ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟི པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ,
‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ག་ཎྷ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ’’’.
‘‘ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟ་ས་ཏཱ ཨུ་ལཱ༹་རཱ,
བྲ་ཧྨཱ ཝི་མཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ;
ནཱི་ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟི པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ,
‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀ་ཡི་ར་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ’’’.
‘‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ དྷོ་ཝ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ’;
‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ར་ཛ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ’;
‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པཱ་རུ་པ་ཏི པཾ་ས་ཀཱུ་ལ’’’ནྟི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ དེ་ས་ནཾ ཏཱི་ཧི བྷ་ཝེ་ཧི ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. པི་ཎྜོ་ལྱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠. ཨ་ཊྛ་མེ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་ཀ་ར་ཎེཏི ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ. པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཀི་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ ཨེ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཎཱ་མི་ཏཱ་ཏི? ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ པ་ཏྭཱ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ‘‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ པཱ་ན་ཀཱ་ནི ཙ ཀཱ་ཛ་ས་ཏེ་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི, སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི. བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ས་མྤ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་པི ཨ་ཏྠི, ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་པི ཨ་ཏྠི. ས་མྤ་ཏྟཱ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ལཱ་བྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ, ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཐ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ དེ་ཐ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟཱ མ་ཧཱ་ས་དྡ་མ་ཀཾ་སུ. ས་ཏྠཱ སུ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཀེ པ་ན ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཀེ་ཝ་ཊྚཱ མ་ཉྙེ མ་ཙྪ་ཝི་ལོ་པེ’’ཏི? ཐེ་རོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མི་ས་ཧེ་ཏུ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ. ན ཧི མ་ཡཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, ནཱ་པི ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྠ་ས་དི་སཾ ཨ་སཱ་རཾ སཱ་ར་ས་དི་སཾ ཀ་རོ་ནྟི, ག་ཙྪཱ་ན་ནྡ, ཏེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཎཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི.
པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡནྟི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ. བེ་ལུ་ཝ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡ མཱུ་ལེཏི ཏ་རུ་ཎ་བེ་ལུ་ཝ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ. པ་བཱ་ལ༹ྷོཏི པ་བཱ་ཧི་ཏོ. པ་ཝཱ་ལ༹ྷོ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, པ་ཝཱ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ནཱི་ཧ་ཊ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི པ་སཱ་ད་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཝཱ བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཀ་ཐཾ? ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན མ་ཡཾ ལ་ཧུ་ཀེ ཀཱ་ར་ཎེ པ་ཎཱ་མི་ཏཱ’’ཏི པ་སཱ་དཾ མ་ནྡཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ པ་སཱ་ད་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་ལི་ངྒེ་ནེ་ཝ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ནཱ་མ. སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘མ་ཡཾ ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱ་ཏི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནཾ ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི? སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝ་ཙྪ་སྶཱཏི ཁཱི་རཱུ་པ་ཀ་ཝ་ཙྪ་སྶ. ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི མི་ལཱ་ཡ་ན་ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ. ཁཱི་རཱུ་པ་ཀོ ཧི ཝ་ཙྪོ མཱ་ཏུ ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན ཁཱི་རཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ མི་ལཱ་ཡ་ཏི ཀ་མྤ་ཏི པ་ཝེ་དྷ་ཏི. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོཏི མ་ར་ཎཾ. སོ ཧི ཁཱི་རཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཁཱི་ར་པི་པཱ་སཱ་ཡ སུ་སྶ་ནྟོ པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ར་ཏི.
བཱི་ཛཱ་ནཾ ཏ་རུ་ཎཱ་ནནྟི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷ་བཱི་ཛཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི མི་ལཱ་ཡ་ན་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏཱ་ནི ཧི ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ནི མི་ལཱ་ཡ་ནྟི. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོཏི ཝི་ནཱ་སོ. ཏཱ་ནི ཧི ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ནི སུ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝི་ན་སྶ་ནྟི, པ་ལཱ་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོཏི ཨཱ་མི་སཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཙ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ. ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷེ་ཡྻནྟི དྭཱི་ཧི་པི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཾ. ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཧི སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙེ་ཝ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླེ ཝཱ ས་ཏི གེ་ལ་ཉྙེ ཝཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ཝཱ ཨཱ་མི་སཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ན་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཀི་ལ་མ་ནྟཱ ན ས་ཀྐོ་ནྟི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ, དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ན་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨུ་དྡེ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ ཙ པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ. ཨི་མེ་ཧི པ་ན དྭཱི་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཀི་ལ་མ་ནྟཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་པི ཏེ་ནེ་ཝ པུ་རི་མཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ལ་དྡྷ་བ་ལཱ སཱ་ས་ནེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི ས་ཏྠུ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཎཱ་མི་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི, ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་སི, ཨ་ཧ་མེ་ཏྠ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ར་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ནྟེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨི་དཾ སོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ བྱ་ཏྟོ སཱུ་དོ ཡ་དེ་ཝ ཨ་མྦི་ལ་གྒཱ་དཱི་སུ ར་ས་ཛཱ་ཏཾ ར་ཉྙོ རུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ན སཱ་དུ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ བྱ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཧ་ཊ་ཨུ་པ་མཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱུཏི ‘‘མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏུ. ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏཱུཏི ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ད་ད་ནྟོ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏུ.
པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ. ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་སཱིཏི ཨི་དྡྷིཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཀ་དྭཱི་ཧི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀོ ཙེ་ཝ དྭེ དྭེ ཙ ཧུ་ཏྭཱ. སཱ་ར་ཛྫ་མཱ་ན་རཱུ་པཱཏི ཨོ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ བྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི? ཧི་ཏ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ. ཡ་དི ཧི ཏེ ཝ་གྒ་ཝ་གྒཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ‘‘བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཝེ་གེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཀེ་ལི༹་མྤི ཀ་རེ་ཡྻུཾ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ནེ་ཝ བུ་དྡྷ་གཱ་ར་ཝཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ, ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ས་བྷ་ཡཱ་ནཾ པ་ན ས་སཱ་ར་ཛྫཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དྭཱི་ཧི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་གཱ་ར་ཝ་ཉྩེ་ཝ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཉྩ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཧི་ཏ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷིཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ནི་སཱི་དིཾ་སཱུཏི ཏེ་སུ ཧི སཱ་ར་ཛྫ་མཱ་ན་རཱུ་པེ་སུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ‘‘མ་མཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏྠཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, མཾ་ཡེ་ཝ མ་ཉྙེ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ས་ཎི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི, ཨ་ཐ་ཉྙོ ཨ་ཐ་ཉྙོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ སཱི་ད་ནྟ་རེ ས་ནྣི་སི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཝི་ཡ ནི་ཝཱ་ཏེ པ་དཱི་པཾ ཝི་ཡ ཙ ནི་ཙྩ་ལཾ དི་སྭཱ ས་ཏྠཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀཱི་དི་སཱི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མེ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཧེ་ཏུ པ་ཎཱ་མི་ཏཱ, པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝ ནེ་སཾ ས་པྤཱ་ཡཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀེ ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚ་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་བྦེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཏཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨ་ནྟ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟནྟི པ་ཙྪི་མཾ ལཱ་མ་ཀཾ. ཡ་དི་དཾ པི་ཎྜོ་ལྱནྟི ཡཾ ཨེ་ཝཾ པི་ཎྜ་པ་རི་ཡེ་ས་ནེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠོ – པི་ཎྜཱ་ཡ ཨུ་ལ་ཏཱི་ཏི པི་ཎྜོ་ལོ, པི་ཎྜོ་ལ་སྶ ཀ་མྨཾ པི་ཎྜོ་ལྱཾ, པི་ཎྜ་པ་རི་ཡེ་ས་ནེ་ན ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་སཱ་པོཏི ཨ་ཀྐོ་སོ. ཀུ་པི་ཏཱ ཧི མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཾ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་པཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཎྜཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ན ‘‘ཀིཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ཡོ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ བ་ལ་ཝཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ་པི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀ་པ་ཎོ ཝི་ཡ པི་ཎྜོ་ལོ ཝི་ཙ་ར་སི པ་ཏྟ་པཱ་ཎཱི’’ཏི? ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཨ་བྷི་སཱ་པཾ ས་མཱ་ན་མྤི པི་ཎྜོ་ལྱཾ. ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨུ་པེ་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཝ་སི་ཀཱཏི མ་མ སཱ་ས་ནེ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཙ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ཝ་སི་ཀཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པེ་ནྟི.
རཱ་ཛཱ་བྷི་ནཱི་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ ར་ཉྙོ ས་ནྟ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ བ་ནྡྷཱ་པི་ཏཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏེ རཱ་ཛཱ་བྷི་ནཱི་ཏཱ ནཱ་མ. ཏེ ཧི ར་ཉྙཱ བ་ནྡྷ་ནཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཏ་ཏྟཱ རཱ་ཛཱ་བྷི་ནཱི་ཏཱ ནཱ་མ. ཡེ པ་ན ཙོ་རེ་ཧི ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ མཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘མ་ཡཾ སཱ་མི ཏུ་མྷེ་ཧི ཝི་སྶ་ཊྛཱ གེ་ཧཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ, ཏ་ཏྠ ཡཾ ཡཾ བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་དི་པུ་ཉྙཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཏ་ཏོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟིཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏེ་ཧི ཝི་སྶ་ཊྛཱ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏེ ཙོ་རཱ་བྷི་ནཱི་ཏཱ ནཱ་མ. ཏེ་པི ཧི ཙོ་རེ་ཧི མཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཏཱ་ཏི ཙོ་རཱ་བྷི་ནཱི་ཏཱ ནཱ་མ. ཡེ པ་ན ཨི་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏེ ཨི་ཎ་ཊྚཱ ནཱ་མ, ཨི་ཎ་པཱི་ལི༹་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཎ་ཊྛཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨི་ཎེ ཋི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ རཱ་ཛ་ཙོ་ར་ཚཱ་ཏ་ཀ་རོ་ག་བྷ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏེ བྷ་ཡ་ཊྚཱ ནཱ་མ, བྷ་ཡ་པཱི་ལི༹་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཡ་ཊྛཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, བྷ་ཡེ ཋི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་པ་ཀ་ཏཱཏི ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ, པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ པོ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཏི་ཎྞཱ་མྷཱཏི ཨ་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཱ.
སོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུཏི ཨི་དཾ སོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ, ཏཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུཏི པ་ར་བྷ་ཎྜཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཱ. ཏི་བྦ་སཱ་རཱ་གོཏི བ་ཧ་ལ་རཱ་གོ. བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོཏི པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ. པ་དུ་ཊྛ་མ་ན་ས་ངྐ་པྤོཏི ཏི་ཁི་ཎ་སི་ངྒོ ཝི་ཡ གོ་ཎོ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ. མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱིཏི བྷ་ཏྟ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ཀོ ཝི་ཡ ན་ཊྛ་སྶ་ཏི, ཨི་དྷ ཀ་ཏཾ ཨེ་ཏྠ ན་སྶ་ཏི. ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ནི་པྤ་ཉྙོ. ཁ་ནྡྷཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ཙ་ཎྜ་སོ་ཏེ བ་དྡྷ་ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ས་ཎྛི་ཏོ. ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟོཏི བ་ནྡྷཱ་རུ་ལ༹ྷ་མ་གོ ཝི་ཡ ས་ནྟ་མ་ནོ. པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡོཏི ཡ་ཐཱ གི་ཧཱི པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡོ.
ཚ་ཝཱ་ལཱ་ཏནྟི ཚ་ཝཱ་ནཾ ད་ཌྜྷ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ལཱ་ཏཾ. ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་དི་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷེ གཱུ་ཐ་ག་ཏནྟི པ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨཱ་དི་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷེ གཱུ་ཐ་མ་ཀྑི་ཏཾ. ནེ་ཝ གཱ་མེཏི ས་ཙེ ཧི ཏཾ ཡུ་ག་ན་ངྒ་ལ་གོ་པཱ་ན་སི་པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཨ་སྶ, གཱ་མེ ཀ་ཊྛ་ཏྠཾ ཕ་རེ་ཡྻ. ས་ཙེ ཁེ་ཏྟ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཀ་ཊྛ་ཏྠ་ར་མ་ཉྩ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཨ་ར་ཉྙེ ཀ་ཊྛ་ཏྠཾ ཕ་རེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. གི་ཧི་བྷོ་གཱ ཙ པ་རི་ཧཱི་ནོཏི ཡོ ཨ་གཱ་རེ ཝ་ས་ནྟེ་ཧི གི་ཧཱི་ཧི དཱ་ཡ་ཛྫེ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ བྷོ་གོ ལ་དྡྷ་བྦོ ཨ་སྶ, ཏ་ཏོ ཙ པ་རི་ཧཱི་ནོ. སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ. ཨི་མ་ཉྩ པ་ན ཨུ་པ་མཾ ས་ཏྠཱ ན དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧ་རི, པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་སྶ པ་ན ཨ་ལ་ས་སྶ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི དོ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཧ་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨི་མཾ ཨུ་པ་མཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཚ་ཝཱ་ལཱ་ཏ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝོ ནེ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཀ་ཏོ, ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི, ཨི་མེ་ཧི པ་ན པཱ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཀ་ཏོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ ས་མཱ་དྷིནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མཱ་དྷིཾ. སོ ཧི ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ནེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ མི་སྶ་ཀཱ, ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི པུ་བྦ་བྷཱ་གོ. ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི ཝཱ མི་སྶ་ཀོ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་ཡོཏི ཨི་དཾ པ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ མ་ཧཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛཱི་ན་མྤི པ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཝ་ཛྫ་ཝཱ ཨ་སྶནྟི ནི་དྡོ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྨི་མྤི སུ་ཏྟེ དེ་ས་ནཾ ཏཱི་ཧི བྷ་ཝེ་ཧི ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ན ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷི. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡. ན་ཝ་མེ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ཀོ་ས་མྦི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དཱི་གྷཱི་ཏི་སྶ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ན ཧི ཝེ་རེ་ན ཝེ་རཱ་ནི, ས་མྨ་ནྟཱི་དྷ ཀུ་དཱ་ཙ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི (དྷ. པ. ༥) གཱ་ཐཱ་ཧི ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཏེ་སཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི ཝི་བྷཱ་ཏཱ. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ་དི་ཝ་ས་མྤི ཏེ་སཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི ཝི་བྷཱ་ཏཱ. ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏུ, མ་ཡ་མེ་ཏེ་ན བྷ་ཎྜ་ནེ་ན ཀ་ལ་ཧེ་ན ཝི་གྒ་ཧེ་ན ཝི་ཝཱ་དེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་རཱུ་པ་ཙི་ཏྟཱ ཁོ ཨི་མེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ, ན ཨི་མེ ས་ཀྐཱ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མེ་ཧི, ཨེ་ཀ་ཙཱ་ར་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? སོ པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཉྩི་པི ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་ཝ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི.
ཡ་སྨིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡེཏི ཨི་དཾ ཐེ་རོ ཡ་སྨཱ་སྶ ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཛྫ དྭཱི་ཧི, ཨ་ཛྫ ས་ཏེ་ན, ཨ་ཛྫ ས་ཧ་སྶེ་ན, ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝཱ་ཏི ས་བྦོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱ་རོ ཝི་དི་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ པ་ཙྩ་ཀྑོ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ.
ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི གཱ་མ་ནི་ག་མ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨེ་ཀ་ཙཱ་ར་ཝཱ་སཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ས་མཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ བཱ་ལ་ཀ་ལོ་ཎ་ཀཱ་ར་གཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ བྷ་གུ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ཀ་ལ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟི་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཙཱ་ར་ཝཱ་སེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏེ་ན པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎེ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་མཱ་ནེ ཏ་ཡོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་མི་ག་དཱ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ས་མྤི ས་ཀ་ལ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟི་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཙཱ་ར་ཝཱ་སེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ན་ག་རཾ ས་མྤ་ཏྟོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཾ, ཏ་ད་ཝ་ས་རཱི’’ཏི.
བྷ་དྡ་སཱ་ལ་མཱུ་ལེཏི པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཝཱ་སི་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ་ས་ཡིཾ་སུ. བྷ་དྡ་སཱ་ལོ པ་ན ཏ་ཏྠེ་ཀོ མ་ནཱ་པོ ལ་དྡྷ་ཀོ སཱ་ལ་རུ་ཀྑོ. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ས་མཱི་པེ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་དྡ་སཱ་ལ་མཱུ་ལེ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ པ་ནེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་པོ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ཧི གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི་ཏི་ཏྠོ་གཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷོ ཡཱུ་ཐེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་མེ་ཧི ཧ་ཏྠཱི་ཧཱི’’ཏི? ཡཱུ་ཐཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ གྷ་ཊ་ས་ཧ་སྶེ་ན ནི་བྦཱ་པི་ཏ་ས་ནྟཱ་པོ ཝི་ཡ ནི་བྦུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྠུ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟོ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཾ དེ་ཏི, ནྷཱ་ནོ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ དེ་ཏི, པ་རི་ཝེ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ མ་དྷུ་རཱ་ནི ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ་ནོ དེ་ཏི. ས་ཏྠཱ པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ ནི་སཱི་དི. ཧ་ཏྠཱི་པི ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ན ཀི་ཉྩི ཨ་དྡ་ས, ཨེ་ཝཾ པུ་ར་ཏོ ཙ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་སྶེ་སུ ཙ. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘སུ་ཁཾ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ཧི བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཧ་ཏྠི་ནོ་པི ‘‘མ་ཡཱ ནཱ་མི་ཏ་སཱ་ཁཾ ཨ་ཉྙེ ཁཱ་ད་ནྟཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘སུ་ཁཾ ཝ་ཏ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཝ་སཱ་མི, ས་ཏྠུ ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ས་ཏྠཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘མ་མ ཏཱ་ཝ ཨཱི་དི་སཾ ཙི་ཏྟཾ, ཀཱི་དི་སཾ ནུ ཁོ ཧ་ཏྠི་སྶཱ’’ཏི ཏ་སྶཱ་པི ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ དི་སྭཱ ‘‘ས་མེ་ཏི ནོ ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨེ་ཏཾ ནཱ་ག་སྶ ནཱ་གེ་ན, ཨཱི་སཱ་ད་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནོ;
ས་མེ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟེ་ན, ཡ་དེ་ཀོ ར་མ་ཏཱི ཝ་ནེ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༦༧);
ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨ་ཐ ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ དི་སཱ་སུ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ བྷི་ཀྑཱུ. ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོཏི ‘‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ.
ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོཏི མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ. ཝི་ཙ་ཡ་སོཏི ཝི་ཙ་ཡེ་ན, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཙི་ན་ན་ས་མ་ཏྠེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨོཏི སཱ་ས་ན་དྷ་མྨོ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཡེ ཡེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, ཏེ་སཾ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱཏི དི་ཊྛི་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ས་ངྑཱ་རོ སོཏི དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་རོ སོ. ཏ་ཏོ་ཛོ སོ ས་ངྑཱ་རོཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཏོ སོ ས་ངྑཱ་རོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཎྷཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ་པི ཙ་ཏཱུ་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ ཨེ་ས ཛཱ་ཡ་ཏི. སཱ་པི ཏ་ཎྷཱཏི སཱ དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ. སཱ་པི ཝེ་ད་ནཱཏི སཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ. སོ་པི ཕ་སྶོཏི སོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མྥ་སྶོ. སཱ་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི སཱ ཕ་སྶ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ.
ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱཏི ས་ཙེ ཨ་ཧཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཾ, མ་མ པ་རི་ཀྑཱ་རོ་པི ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ནཱ་བྷ་ཝི་སྶཾ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ཨ་ཧཾ ན བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ མ་མ པ་རི་ཀྑཱ་རོ་པི ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་དི་ཊྛིཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན་པི དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན་པི. ཏ་ཏོ་ཛོ སོ ས་ངྑཱ་རོཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝ ན་ཏྠི, ཀ་ཐཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ངྑཱ་རོ ཏ་ཎྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཡ་སྶ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཡ སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛི་ཡཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ ཧི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དི་ཊྛི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. པུ་ཎྞ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢. ད་ས་མེ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེཏི་ཨཱ་དི པ་ཝཱ་ར་ཎ་སུ་ཏྟེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སནྟི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་ཀེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ ཡ་དཱ་ཀ་ངྑ་སཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? སོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ པ་ན ཋི་ཏ་ཀེ པུ་ཙྪ་ནྟེ ས་ཙེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ས་ཏྠ་རི གཱ་ར་ཝཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཨ་གཱ་ར་ཝཾ. ས་ཙེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ གཱ་ར་ཝཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝཾ. ཨི་ཏི ནེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནེ་ཀ་གྒཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དེ་ས་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟེ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དེ་ས་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨི་མེ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེཏི ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་མ་ཏྟ་མྤི ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན པ་ན ‘‘ཨི་མེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ, ན ཨ་ཉྙེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ པུ་ཙྪ་ཏི. ཏེ་པི ཙ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི ན ཀ་ཐེ་ཏི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི སོ་ཏ་བྦཾ ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱི་ཏི་པི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ པུ་ཙྪ་ཏི.
ཚ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀཱ. ན ཁོ བྷི་ཀྑུ ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཏེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱཏི ཡ་སྨཱ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་མ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝཱ ཁ་ནྡྷེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ནཱ་པི ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཎྷཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྨི་ཉྷི ཙི་ཏྟེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཏཾ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཏ་ཎྷཾ སེ་སཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏོ་པི ཁ་ནྡྷེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ན་ཏྠི. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་ན རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ་པི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ན་ཏྠི. ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱཏི ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ སི་ཡཱ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཁ་ནྡྷཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏི, ཀི་ཉྩཱ་པི ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏི, སཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ཝ པུ་ཙྪཱ, སཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཐེ་རོ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི, ས་ཏྠཱ་པི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ད་ས་མཾ.
ཨི་མ་སྶ ཙ པ་ན ཝ་གྒ་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ་ཏི.
ཁ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཝ་གྒོ ཨ་ཊྛ་མོ.