ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ
ཁ་ནྡྷ་ཝ་གྒ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ
༡. ཁ་ནྡྷ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་ཝ་གྒོ
༡. ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཁ་ནྡྷི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ བྷ་གྒེ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཛ་ན་པ་དེ. སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རེཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་ར་ན་ག་རེ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར མཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ སུ་སུ་མཱ་རོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཏེ་ན་སྶ ‘‘སུ་སུ་མཱ་ར་གི་ར’’ནྟྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེཏི བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཡ ནཱ་མ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ ཝ་ནེ. ཏ་དེ་ཝ མི་ག་ག་ཎ་སྶ ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་ཏྟཱ མི་ག་དཱ་ཡོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དེ ཏཾ ན་ག་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ན་ཀུ་ལ་པི་ཏཱཏི ན་ཀུ་ལ་སྶ ནཱ་མ དཱ་ར་ཀ་སྶ པི་ཏཱ.
ཛི་ཎྞོཏི ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞོ. ཝུ་ཌྜྷོཏི ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷོ. མ་ཧ་ལླ་ཀོཏི ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀོ. ཨ་དྡྷ་ག་ཏོཏི ཏི་ཡ་དྡྷ་ག་ཏོ. ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོཏི ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཨ་དྡྷེ་སུ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཨཱ་ཏུ་ར་ཀཱ་ཡོཏི གི་ལཱ་ན་ཀཱ་ཡོ. ཨི་ད་ཉྷི ས་རཱི་རཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་མྤི ནི་ཙྩ་པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཏུ་རཾ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཝི་སེ་སེ་ན པ་ན་སྶ ཛ་རཱ་ཏུ་ར་ཏཱ བྱཱ་དྷཱ་ཏུ་ར་ཏཱ མ་ར་ཎཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཏི ཏི་སྶོ ཨཱ་ཏུ་ར་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏཱ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་སོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྟཱ ཛ་རཱ་ཏུ་རོ་ཝ, ཨ་བྷི་ཎྷ་རོ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ན་སྶ བྱཱ་དྷཱ་ཏུ་ར་ཏཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཱ་ཏ་ངྐོཏི ཨ་བྷི་ཎྷ་རོ་གོ ནི་ར་ནྟ་ར་རོ་གོ. ཨ་ནི་ཙྩ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀ་དཱ་ཙི་དེ་ཝ ད་ཊྛུཾ ལ་བྷཱ་མི, ན ས་བྦ་ཀཱ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ་ནནྟི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱ་ནཾ. ཡེ་སུ ཧི དི་ཊྛེ་སུ ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ ནཱ་མ. ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱུཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ སཱ་ས་ཏུ. པུ་རི་མ་ཉྷི ཝ་ཙ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ ནཱ་མ, ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི ནཱ་མ. ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཝཱ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ ནཱ་མ, ཨ་ནོ་ཏི་ཎྞེ ཏ་ནྟི་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཝེ་ཎི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི ནཱ་མ. ཨ་པི་ཙ ཨོ་ཝཱ་དོ་ཏི ཝཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ.
ཨཱ་ཏུ་རོ ཧཱ་ཡནྟི ཨཱ་ཏུ་རོ ཧི ཨ་ཡཾ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ པི་ཡ་ངྒུ་སཱ་མོ་པི ས་མཱ་ནོ ནི་ཙྩ་པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཏུ་རོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏོཏི ཨ་ཎྜཾ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏོ དུ་བྦ་ལོ. ཡ་ཐཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཎྜཾ ཝཱ མ་ཡཱུ་ར་ཎྜཾ ཝཱ གེ་ཎྜུ་ཀཾ ཝི་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁི་པ་ནྟེ་ན ཝཱ པ་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཝཱ ན ས་ཀྐཱ ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤི ཀཱ་ཡོ ཀ་ཎྚ་ཀེ་པི ཁཱ་ཎུ་ཀེ་པི པ་ཀྑ་ལི་ཏ་སྶ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཎྜཾ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏོ. པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོཏི སུ་ཁུ་མེ་ན ཚ་ཝི་མ་ཏྟེ་ན པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. ཨ་ཎྜ་ཉྷི སཱ་ར་ཏ་ཙེ་ན པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཾ, ཏེ་ན ཌཾ་ས་མ་ཀ་སཱ་ད་ཡོ ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ་པི ཚ་ཝིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཡཱུ་སཾ པ་གྒྷ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཚ་ཝིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སུ་ཁུ་མཱ་ཡ ཚ་ཝི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲ བཱ་ལྱཱཏི བཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀི་མ་ཏྠི? བཱ་ལོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, ཏ་སྨཱ.
ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ རཱ་ཛ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ, ས་དྡྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ, ཨ་ན་ནྟ་རཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱིཏི སུ་ཊྛུ པ་ས་ནྣཱ་ནི. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. པ་རི་སུ་དྡྷོཏི ནི་དྡོ་སོ. པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཨེ་ས པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ན སེ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨེ་ཏ་སྶ ཙ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་པ་ཉྙཱ ཀི་རེ་སཱ ཐེ་ར་སྶ.
ཀ་ཐ་ཉྷི ནོ སི་ཡཱཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན ལ་དྡྷཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི? ལ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ དཱི་པེ་ཏི? ས་ཏྠུ་ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ས་ཏྠུ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པི་ཏི་པེ་མཾ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙ་སྶ མཱ་ཏི་པེ་མཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨུ་བྷོ་པི ‘‘མ་མ པུ་ཏྟོ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ད་ནྟི. བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ག་ཏོ ཧི ནེ་སཾ སི་ནེ་ཧོ. སཱ ཀི་ར ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ་ཝ, སོ ཙ, ག་ཧ་པ་ཏི, པི་ཏཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. པུ་ན པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཏཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ མ་ཧཱ་པི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཙཱུ་ལཱ༹་མཱ་ཏཱ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཧ་སྶཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠེ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཏེ ཡཾ ནེ་ཝ པུ་ཏྟ་སྶ, ན པི་ཏུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཏཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣཱ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ན་ཀུ་ལ་པི་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏི, ཡ་དི་དཾ ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༥༧) ཏེ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. ཨི་ཏི སོ ཨི་མཾ ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཀ་ཐ་ཉྷི ནོ སི་ཡཱཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་མ་ཏེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཏྟོཏི ན་སྶི་དྷ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ མ་གྒོ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ‘‘ཨ་མ་ཏཱ་བྷི་སེ་ཀོ’’ཏི ད་ཊྛ་བྦོ, མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ‘‘ཨ་མ་ཏཱ་བྷི་སེ་ཀོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དཱུ་ར་ཏོ་པཱིཏི ཏི་རོ་ར་ཊྛཱ་པི ཏི་རོ་ཛ་ན་པ་དཱ་པི.
ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་རི་ཡཱཏི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི, ཨ་ན་ཡེ ན ཨི་རི་ཡ་ན་ཏོ, ཨ་ཡེ ཨི་རི་ཡ་ན་ཏོ, ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ཙ ལོ་ཀེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨི་དྷ ཨ་རི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ…པེ… ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༨). ས་པྤུ་རི་སཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ས་པྤུ་རི་སཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་ཡོ་གེ་ན སོ་བྷ་ནཱ པུ་རི་སཱ་ཏི ས་པྤུ་རི་སཱ. ས་བྦེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏེ དྭེ་དྷཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ. བུ་དྡྷཱ་པི ཧི ཨ་རི་ཡཱ ཙ ས་པྤུ་རི་སཱ ཙ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡོ ཝེ ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཀ་ཏ་ཝེ་དི དྷཱི་རོ,
ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི;
དུ་ཁི་ཏ་སྶ ས་ཀྐ་ཙྩ ཀ་རོ་ཏི ཀི་ཙྩཾ,
ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཾ ས་པྤུ་རི་སཾ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༡༧.༧༨);
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ, ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷཱ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཡོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ, ན ཙ ད་སྶ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཱི, སོ ‘‘ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཙ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི་ཏི དུ་ཝི་དྷོ. ཏེ་སུ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ཨ་རི་ཡཱ དི་ཊྛཱ་པི ཨ་དི་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ནྟི ཏེ་སཾ ཙ་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཎྞ་མ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ན ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་གོ་ཙ་ར་ཏོ. སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་ད་ཡོ་པི ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་རི་ཡེ པ་སྶ་ནྟི, ན ཙེ་ཏེ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝི་ནོ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་ཝཱ་སི་ནོ ཀི་ར ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ, ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, པི་ཊྛི་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་རི་ཡཱ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཀཱི་དི་སཱ’’ཏི? ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཧ་ཙ་ར་ནྟོ་པི ནེ་ཝ ཨ་རི་ཡེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དུ་ཛྫཱ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨ་རི་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི སོ ནེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏ་སྨཱ ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ད་སྶ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ, ཉཱ་ཎེ་ན ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ད་སྶ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ ཏེ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཨི་མི་ནཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ན དི་ཊྛེ་ན? ཡོ ཁོ, ཝ་ཀྐ་ལི, དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི, སོ མཾ པ་སྶ་ཏི. ཡོ མཾ པ་སྶ་ཏི, སོ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༨༧). ཏ་སྨཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ནྟོ་པི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་རི་ཡེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ, ཨ་རི་ཡཱ་དྷི་ག་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོཏི, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀུ་ས་ལོ. ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན –
‘‘དུ་ཝི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ, ཨེ་ཀ་མེ་ཀེ་ཏྠ པ་ཉྩ་དྷཱ;
ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ, ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི’’.
ཨ་ཡ་ཉྷི སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོ པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་ཝི་དྷེ་པི ཝི་ན་ཡེ ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ ཝི་ན་ཡོ པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོཔི ཧི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ. པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོཔི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡) ཨ་ཡཾ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ (དཱི. ནི. ༡.༢༡༣; མ. ནི. ༡.༢༩༥; སཾ. ནི. ༤.༢༣༩; ཨ. ནི. ༣.༡༦) ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ.
‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ, (ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ)
ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མི,
པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༤༡; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས.༤) –
ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༤; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ཨ་ཡཾ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༦; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ཨ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ. ས་བྦོ་པི ཙཱ་ཡཾ སཾ་ཝ་རོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱ་ན་ཉྩ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘སཾ་ཝ་རོ’’ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ‘‘ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོ པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཐཱ ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དཱི་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་སུ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱི་པཱ་ལོ་ཀེ་ནེ་ཝ ཏ་མ་སྶ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་དི་ཊྛཱི་ནཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ་ན ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎེ་ན ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མཱ’’ཏི གཱ་ཧ་སྶ, མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ཨ་མ་གྒེ མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཝ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ, བྷ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་བྷ་ཡེ ཨ་བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙཱ་ཡ, ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ, མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ, ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ན དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནེ ཙ པ་ཊི་ལོ་མ་བྷཱ་ཝ་སྶ, གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་གཱ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ.
ཡཾ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ གྷ་ཊ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ སེ་ཝཱ་ལ་སྶ, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ‘‘དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན (དྷ. ས. ༢༧༧; ཝི་བྷ. ༦༢༨) ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཀ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ.
ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ན་ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ས་བྦ་མྤི ཙེ་ཏཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཡ་སྨཱ ཙཱ་ག་ཊྛེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ན་ཡ་ཊྛེ་ན ཝི་ན་ཡོ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ་ཏཾ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་ཏོ ཝཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་ན་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་པེ་ཏཾ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ་པི པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ, བྷེ་ད་ཏོ ཙ ད་ས་ཝི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ བྷི་ནྣ་སཾ་ཝ་ར་ཏྟཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཙ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་སཱ. ཡེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་སཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡཱ. ཡོ ཨེ་ཝ སོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨོ, སོ ཨེ་ཝ སོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ དྷ་མྨོ. ཡོ ཨེ་ཝ སོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ དྷ་མྨོ, སོ ཨེ་ཝ སོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨོ. ཡེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་ས་ཝི་ན་ཡཱ. ཡེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་ས་ཝི་ན་ཡཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡཱ. ཨ་རི་ཡེ་ཏི ཝཱ ས་པྤུ་རི་སེ་ཏི ཝཱ, ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཏི ཝཱ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ་ཏི ཝཱ, ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡེ་ཏི ཝཱ ས་པྤུ་རི་ས་ཝི་ན་ཡེ་ཏི ཝཱ ཨེ་སེ་སེ ཨེ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཊྛེ ས་མེ ས་མ་བྷཱ་གེ ཏ་ཛྫཱ་ཏེ ཏ་ཉྙེ་ཝཱ’’ཏི.
རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ‘‘ཡཾ རཱུ་པཾ, སོ ཨ་ཧཾ, ཡོ ཨ་ཧཾ, ཏཾ རཱུ་པ’’ནྟི རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་དྭ་ཡཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པ་སྶ ཛྷཱ་ཡ་ཏོ ཡཱ ཨ་ཙྩི, སོ ཝ་ཎྞོ. ཡོ ཝ་ཎྞོ, སཱ ཨ་ཙྩཱི་ཏི ཨ་ཙྩི་ཉྩ ཝ་ཎྞ་ཉྩ ཨ་དྭ་ཡཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི…པེ… ཨ་དྭ་ཡཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི དི་ཊྛི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཚཱ་ཡཱ་ཝ་ནྟཾ རུ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཏཾ རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པནྟི ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་པྥ་སྨིཾ ག་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནི རཱུ་པཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ མ་ཎིཾ ཝི་ཡ ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ རཱུ་པ་སྨིཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. པ་རི་ཡུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ཡཱིཏི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏོ, ‘‘ཨ་ཧཾ རཱུ་པཾ, མ་མ རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ན་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཏཾ རཱུ་པནྟི ཏ་སྶ ཏཾ ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏཾ རཱུ་པཾ. ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི སུ་དྡྷ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཀ་ཐི་ཏཾ. ‘‘རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ…པེ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཀ་ཐི་ཏཾ. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝེ་ད་ནཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་མི་སྶ་ཀོ ཨ་ཏྟཱ ཀ་ཐི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ནྣ་ར་ས བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོ པ་ཉྩ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཏཱ ས་བྦཱ་པི མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ, ན ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ, པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨཱ་ཏུ་ར་ཀཱ་ཡོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟོ ཙཱཏི ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཨཱ་ཏུ་རོ་ཡེ་ཝ. ཙི་ཏྟཾ པ་ན རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཏུ་རཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཨི་དྷ ད་སྶི་ཏཾ. ནོ ཙ ཨཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟོཏི ཨི་དྷ ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནཱ་ཏུ་ར་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨཱ་ཏུ་ར་ཀཱ་ཡོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟོ ཙཱ་ཏི ད་སྶི་ཏོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨཱ་ཏུ་ར་ཀཱ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟཱ, ས་ཏྟ སེ་ཁཱ ནེ་ཝ ཨཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟཱ, ན ཨ་ནཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བྷ་ཛ་མཱ་ནཱ པ་ན ཨ་ནཱ་ཏུ་ར་ཙི་ཏྟ་ཏཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དེ་ཝ་ད་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. དུ་ཏི་ཡེ དེ་ཝ་ད་ཧནྟི དེ་ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི རཱ་ཛཱ་ནོ, ཏེ་སཾ མ་ངྒ་ལ་ད་ཧོ, ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏོ ཝཱ སོ ད་ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘དེ་ཝ་ད་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་ག་མོ དེ་ཝ་ད་ཧ་ནྟྭེ་ཝ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཾ ག་ཏོ. པ་ཙྪཱ་བྷཱུ་མ་ག་མི་ཀཱཏི པ་ཙྪཱ་བྷཱུ་མཾ ཨ་པ་ར་དི་སཱ་ཡཾ ནི་ཝི་ཊྛཾ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ. ནི་ཝཱ་སནྟི ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ. ཨ་པ་ལོ་ཀི་ཏོཏི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏོ. ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཐཱཏི ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཐ. ཀ་སྨཱ ཐེ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་པེ་ཏི? ཏེ ས་བྷཱ་རེ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཡོ ཧི ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟོ་པི ས་ནྟི་ཀཾ ན ག་ཙྪ་ཏི པ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཡཾ ནི་བྦྷཱ་རོ ནཱ་མ. ཡོ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་སྶ་ཏི, པ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་རོ ནཱ་མ. ཨི་མེ་པི བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མི་མེ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ས་བྷཱ་རེ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་པེ་ཏི.
པ་ཎྜི་ཏོཏི དྷཱ་ཏུ་ཀོ་ས་ལླཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཀོཏི ཨཱ་མི་སཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཙ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཙཱ་ཏི དྭཱི་ཧི་པི ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཀོ. ཐེ་རོ ཀི་ར ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ པཱ་ཏོ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཨ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་བྷི་ཀྑཱུ་སུ ག་ཏེ་སུ ས་ཀ་ལཾ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་རཱ་མེ དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་དཱ་རུ་བྷ་ཎྜ་མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜཱ་ནི པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ‘‘མཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ དི་སྭཱ པ་རི་བྷ་ཝཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི. ཏ་ཏོ གི་ལཱ་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ གི་ལཱ་ནེ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ན་ཏྠོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཾ ཏེ་སཾ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན ཝཱ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་ཧི ཝ་ཎྞི་ཏཾ, ག་ཙྪ་ཐ ས་པྤུ་རི་སཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཏེ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ་སྶ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ.
བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཚ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཡེ པ་ན ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ ཝཱ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀཱ ཝཱ ཨ་ཏི་ད་ཧ་རཱ ཝཱ, ཏེ་སཾ རུ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཝཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སཾ ཝཱ ཏེ ག་ཎྷི་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྷི ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཀཱ་ལེ ས་མྤ་ཏྟ་ཏྟཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ, ས་ཏྠཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ, ཧ་ཏྠི་ཝཱ་ན་ར་ཏི་ཏྟི་ར་ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ, ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ས ཨཱ་མི་སཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ པ་ནེ་ས ས་ཏ་ཝཱ་ར་མྤི ས་ཧ་སྶ་ཝཱ་ར་མྤི ཏཱ་ཝ ཨོ་ཝ་ད་ཏི, ཡཱ་ཝ སོ པུ་གྒ་ལོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨོ་ཝ་ད་ཏོ ཙ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
པ་ཙྩ་སྶོ་སུནྟི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ན ས་ནྡི་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཏྟོ. ཀིཾ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. ཨེ་ལ༹་ག་ལཱ་གུ་མྦེཏི ག་ཙྪ་མ་ཎྜ་པ་ཀེ. སོ ཀི་ར ཨེ་ལ༹་ག་ལཱ་གུ་མྦོ དྷུ་ཝ་ས་ལི་ལ་ཊྛཱ་ནེ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐེ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི མ་ཎྜ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ཏཾ གུ་མྦཾ ཨཱ་རོ་པེ་སུཾ, སོ ཏཾ མ་ཎྜ་པཾ ཚཱ་དེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི པ་རི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ཡིཾ་སུ. སཱི་ཏ་ལཾ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཏོ ཝཱ་ཡ་ཏི. ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ ནི་སཱི་དི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ལ༹་ག་ལཱ་གུ་མྦེ’’ཏི.
ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ག་ཏནྟི ཨེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ ར་ཛྫ་ཏོ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ ར་ཛྫ་ག་ཏཾ. ཝི་ར་ཛྫནྟི ཨ་ཉྙཾ ར་ཛྫཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ས་དེ་ས་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཝི་དེ་སོ, ཨེ་ཝཾ ནི་ཝུ་ཏྠ་ར་ཛྫ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ར་ཛྫཾ ཝི་ར་ཛྫཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཝེ་ར་ཛྫ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་ཎྜི་ཏཱཏི བི་མྦི་སཱ་ར་ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ད་ཡོ པ་ཎྜི་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནོ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་ཎྜི་ཏཱཏི ཙ་ངྐཱི་ཏཱ་རུ་ཀྑཱ་ད་ཡོ པ་ཎྜི་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. ག་ཧ་པ་ཏི་པ་ཎྜི་ཏཱཏི ཙི་ཏྟ་སུ་ད་ཏྟཱ་ད་ཡོ པ་ཎྜི་ཏ་ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ. ས་མ་ཎ་པ་ཎྜི་ཏཱཏི ས་བྷི་ཡ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ཎྜི་ཏ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ. ཝཱི་མཾ་ས་ཀཱཏི ཨ་ཏྠ་ག་ཝེ་སི་ནོ. ཀིཾ་ཝཱ་དཱིཏི ཀིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་སྶ་ནཾ ཝ་ད་ཏི, ཀིཾ ལ་དྡྷི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་མ་ཀྑཱ་ཡཱིཏི ཀིཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི? དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོཏི ས་ཀཱ་ར་ཎོ. ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ. ‘‘ཝཱ་དཱ་ནུ་པཱ་ཏོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ས་ཏྠུ ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ཏ་ནཾ, ཨ་ནུ་ག་མ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ་པི ཝཱ་དཾ ཨ་ནུ་ག་ཏོ ཝཱ་དོ་ཡེ་ཝ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཎྷཱ ཧི ར་ཛྫ་ན་ཏོ རཱ་གོ, ཚ་ནྡི་ཡ་ན་ཏོ ཚ་ནྡོ, པི་ཡཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན པེ་མཾ, པི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཊྛེ་ན པི་པཱ་སཱ, ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན པ་རི་ལཱ༹་ཧོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལེ ཙཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེཏི་ཨཱ་དི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ, ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ. ཏ་ཏྲ ཨ་ཝི་གྷཱ་ཏོཏི ནི་དྡུ་ཀྑོ. ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སོཏི ནི་རུ་པ་ཏཱ་པོ. ཨ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོཏི ནི་དྡཱ་ཧོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཧཱ་ལི་དྡི་ཀཱ་ནི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ཝ་ནྟཱི་སཱུཏི ཨ་ཝ་ནྟི་ད་ཀྑི་ཎཱ་པ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཝ་ནྟི་ར་ཊྛེ. ཀུ་ར་ར་གྷ་རེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. པ་པཱ་ཏེཏི ཨེ་ཀ་ཏོ པ་པཱ་ཏེ. ཏ་སྶ ཀི་ར པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨེ་ཀཾ པ་སྶཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཏི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘པ་ཝ་ཏྟེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ལ་དྡྷི་པ་ཝ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ ར་ཊྛེ ཏཾ ན་ག་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཧཱ་ལི་དྡི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཡེ མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་པ་ཉྷེཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཀ་མྷི མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་པ་ཉྷོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ པ་ཉྷེ. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་རཱ་ག་ཝི་ནི་བ་དྡྷནྟི རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་མྷི རཱ་གེ་ན ཝི་ནི་བ་དྡྷཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨོ་ཀ་སཱ་རཱིཏི གེ་ཧ་སཱ་རཱི ཨཱ་ལ་ཡ་སཱ་རཱི.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ས་མྨོ་ཧ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཾ. ‘‘ཨོ་ཀོ’’ཏི ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ཏ་རཾ ནུ ཁོ ཨི་དྷ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི? ས་མྨོ་ཧོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཾ ཏཾ ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཨ་པི་ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏཱ ད་སྶེ་ཏུ་མྤི ཨི་དྷ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ག་ཧི་ཏཾ.
ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱུ་པ་ཡ་དི་ཊྛཱུ་པ་ཡ་ཝ་སེ་ན དྭེ ཨུ་པ་ཡཱ, ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཙ. ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཙེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཨ་ནུ་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ. ས་བྦེ་ས་མྤི ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ པ་ཧཱི་ནཱ་ཝ, ས་ཏྠུ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝོ ལོ་ཀེ ཨ་ཏི་པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ཨུ་པ་རི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨི་དྷ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་སྨཱ ག་ཧི་ཏཾ? ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཀི་ལེ་སཱ ཧི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཙ་ཏཱུ་སུ་ཡེ་ཝ ཁ་ནྡྷེ་སུ པ་ཧཱི་ནཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, པ་ཉྩ་སུ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ནོ་ཀ་སཱ་རཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨོ་ཀཾ ཨ་ས་ར་ནྟེ་ན ཨ་ནོ་ཀ་སཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏ་ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱཏི རཱུ་པ་མེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ནི་ཀེ་ཏ་ནྟི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏཾ. ཝི་སཱ་རོ ཙ ཝི་ནི་བ་ནྡྷོ ཙ ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཧི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཏྠ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་ན་བྷཱ་ཝོ ཙ ཝུ་ཏྟོ, རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏེ ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ་ཏི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏ་ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏ་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝི་སཱ་རེ་ན ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཀེ་ཏ་སཱ་རཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ སཱ་རཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཧཱི་ནཱཏི ཏེ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སཱ་ར་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ པ་ཧཱི་ནཱ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ‘‘ཨོ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཚ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ‘‘ནི་ཀེ་ཏ’’ནྟི? ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ བ་ལ་ཝ་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ. ས་མཱ་ནེ་པི ཧི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ལ་ཡ་ཊྛེ་ན ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཨོ་ཀོཏི ནི་ཙྩ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་གེ་ཧ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ནི་ཀེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ཏ་ས་ངྐེ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་པུ་ཎྞ་གེ་ཧེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏོ དུ་བྦ་ལ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་རེ་སུ ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སཱུ་ཏི ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ བ་ལ་ཝ་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སུ་ཁི་ཏེ་སུ སུ་ཁི་ཏོཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་སུ དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་ལཱ་བྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་ཁི་ཏེ་སུ ‘‘ཨི་དཱ་ནཱ་ཧཾ མ་ནཱ་པཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི གེ་ཧ་སི་ཏ་སུ་ཁེ་ན སུ་ཁི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ཧི པ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ་ར་ཏི. དུ་ཀྑི་ཏེ་སུ དུ་ཀྑི་ཏོཏི ཏེ་སཾ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན དུ་ཀྑེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ཡཾ དྭི་གུ་ཎེ་ན དུ་ཀྑེ་ན དུ་ཀྑི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སཱུཏི ཀི་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ. ཏེ་སུ ཡོ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཡོ་གཾ ས་ཡཾ ཏེ་སཾ ཀི་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀཱ་མེ་སཱུཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་རི་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་རི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟོ ཀཱ་མཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏུ་ཙྪོ. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན རི་ཏྟོ ཏུ་ཙྪོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པུ་ར་ཀྑ་རཱ་ནོཏི ཝ་ཊྚཾ པུ་ར་ཏོ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ. ཨེ་ཝཾ་རཱུ་པོ སི་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཀཱ་ལོ༹་དཱ་ཏཱ་དཱི་སུ རཱུ་པེ་སུ ‘‘ཨེ་ཝཾ་རཱུ་པོ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠེ་ཏི. སུ་ཁཱ་དཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨེ་ཝཾ་ཝེ་ད་ནོ ནཱ་མ; ནཱི་ལ་ས་ཉྙཱ་དཱི་སུ ས་ཉྙཱ་སུ ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙོ ནཱ་མ; པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨེ་ཝཾ་ས་ངྑཱ་རོ ནཱ་མ; ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎོ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠེ་ཏི.
ཨ་པུ་ར་ཀྑ་རཱ་ནོཏི ཝ་ཊྚཾ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཀུ་རུ་མཱ་ནོ. ས་ཧི་ཏཾ མེ, ཨ་ས་ཧི་ཏཾ ཏེཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ས་ཧི་ཏཾ ཨ་སི་ལི་ཊྛཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧི་ཏཾ སི་ལི་ཊྛཾ མ་དྷུ་ར་པཱ་ན་ས་དི་སཾ. ཨ་དྷི་ཙི་ཎྞཾ ཏེ ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟནྟི ཡཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དཱི་གྷེ་ན ཀཱ་ལེ་ན པ་རི་ཙི་ཏཾ སུ་པྤ་གུ་ཎཾ, ཏཾ མ་མ ཝཱ་དཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦཾ ཁ་ཎེ་ན ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟཾ. ཨཱ་རོ་པི་ཏོ ཏེ ཝཱ་དོཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ མ་ཡཱ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ. ཙ་ར ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨི་མ་སྶ ཝཱ་ད་སྶ མོ་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར ཨཱ་ཧི་ཎྜཱ་ཧི. ནི་བྦེ་ཋེ་ཧི ཝཱ ས་ཙེ པ་ཧོ་སཱིཏི ཨ་ཐ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཧོ་སི, ཨི་དྷེ་ཝ ནི་བྦེ་ཋེ་ཧཱི་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ཧཱ་ལི་དྡི་ཀཱ་ནི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་ཀྐ་པ་ཉྷེཏི ཙཱུ་ལ༹་ས་ཀྐ་པ་ཉྷེ, མ་ཧཱ་ས་ཀྐ་པ་ཉྷེ་པེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡེ ནི་བྦཱ་ནེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་ཊྛཱཏི ཨ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ནི་ཊྛཱ ས་ཏ་ཏ་ནི་ཊྛཱ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥. པ་ཉྩ་མེ ས་མཱ་དྷིནྟི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟེ དི་སྭཱ, ‘‘ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨི་མེ་སཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཕཱ་ཏིཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱིཏི པ་ཏྠེ་ཏི. ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏཱིཏི ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧོ པི་ཡཾ ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཝཱ་ཙཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟོ་པི ཙ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡཱ རཱུ་པེ ན་ནྡཱིཏི ཡཱ སཱ རཱུ་པེ བ་ལ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ན་ནྡཱི. ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ནནྟི ཏཾ ག་ཧ་ཎ་ཊྛེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱིཏི ན པ་ཏྠེ་ཏི. ནཱ་བྷི་ཝ་ད་ཏཱིཏི པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ན ‘‘ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ནཱ་བྷི་ཝ་ད་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦. ཚ་ཊྛེ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ཎེཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨི་མེ་སཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཕཱ་ཏིཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. ས་ཏྟ་མེ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནནྟི ག་ཧ་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་རི་ཏ་སྶ་ནཾ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནནྟི ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཾ. རཱུ་པ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱིཏི ‘‘མ་མ རཱུ་པཾ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ཧུ ཝ་ཏ མེ་ཏཾ, དཱ་ནི ཝ་ཏ མེ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ རཱུ་པ་སྶ བྷེ་དཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཛཱཏི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་སྶ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ དྷ་མྨ་ས་མུ་པྤཱ་དཱཏི ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ ཙ. ཙི་ཏྟནྟི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཨུ་ཏྟཱ་ས་ཝཱཏི ས་ཨུ་ཏྟཱ་སོ. ཝི་གྷཱ་ཏ་ཝཱཏི ས་ཝི་གྷཱ་ཏོ ས་དུ་ཀྑོ. ཨ་པེ་ཀྑ་ཝཱཏི སཱ་ལ་ཡོ. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཙ པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱིཏི ག་ཎྷི་ཏྭཱ པ་རི་ཏ་སྶ་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ན རཱུ་པ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱིཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་བྷེ་དཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཨི་ཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ཏཱུ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཀཱ་ལ་ཏྟ་ཡ་ཨ་ནི་ཙྩ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩. ན་ཝ་མེ ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶཱཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མྷི ཀ་ཐཱ་ཝ ཀཱ, ཨ་ནི་ཙྩ་མེ་ཝ ཏཾ. ཏེ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ལ་མིཾ་སུ, ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ བུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་སི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠-༡༡. ཀཱ་ལ་ཏྟ་ཡ་དུ་ཀྑ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠-༡༡. ད་ས་མེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་ནི དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱཏི པ་དེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. ད་ས་མེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་ནི.
ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
༢. ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་གྒོ
༡-༡༠. ཨ་ནི་ཙྩ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢-༢༡. ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་གྒེ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་སུ་ཏྟཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཾ, སེ་སཱ་ནི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནི.
ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
༣. བྷཱ་ར་ཝ་གྒོ
༡. བྷཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. བྷཱ་ར་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡནྟི པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨི་ཏི ཨ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་རོཏི ཡེ ཨི་མེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཨ་ཡཾ བྷཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀེ་ན་ཊྛེ་ནཱ་ཏི? པ་རི་ཧཱ་ར་བྷཱ་རི་ཡ་ཊྛེ་ན. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི ཋཱ་པ་ན་ག་མ་ན་ནི་སཱི་དཱ་པ་ན་ནི་པ་ཛྫཱ་པ་ན་ནྷཱ་པ་ན་མ་ཎྜ་ན་ཁཱ་དཱ་པ་ན་བྷུ་ཉྫཱ་པ་ནཱ་དི་པ་རི་ཧཱ་རོ བྷཱ་རི་ཡོ་ཏི པ་རི་ཧཱ་ར་བྷཱ་རི་ཡ་ཊྛེ་ན བྷཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོཏི ཏི་སྶོ ད་ཏྟོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་མོ. ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོཏི ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནོ ཝ་ཙྪཱ་ཡ་ནོ་ཏི་ཨཱ་དི་གོ་ཏྟོ. ཨི་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་སི་དྡྷཾ པུ་གྒ་ལཾ ‘‘བྷཱ་ར་ཧཱ་རོ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. པུ་གྒ་ལོ ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ད་ས་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཝཱི་ས་ཏི་པི ཝ་སྶ་ས་ཏ་མྤཱི་ཏི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨི་མཾ ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་རཾ ནྷཱ་པེ་ནྟོ བྷོ་ཛེ་ནྟོ མུ་དུ་ས་མྥ་སྶ་མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ་སུ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ནྟོ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ནྟོ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཨ་པ་རཾ ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་རཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷཱ་ར་ཧཱ་རོ་ཏི ཛཱ་ཏོ.
པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱཏི པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཀཱ. ན་ནྡཱི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི ན་ནྡི་རཱ་གེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཏཱ. ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཉྷི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནཱིཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་སཱི་ལཱ་ཝ. ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱདཱི་སུ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་རཱ་གོ ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ་ཏི ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ, ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ. བྷཱ་རཱ་དཱ་ནནྟི བྷཱ་ར་ག་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཧི ཨེ་ས བྷཱ་རཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི. ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཨཱ་ག་མྨ ཏ་ཎྷཱ ཨ་སེ་ས་ཏོ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙ་ཛི་ཡ་ཏི པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཡ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ན་ཏྠི ཙེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ལ་ཡོ ཝཱ དི་ཊྛཱ་ལ་ཡོ ཝཱ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨེ་ཏཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. ས་མཱུ་ལཾ ཏ་ཎྷནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ མཱུ་ལཾ ནཱ་མ. ཨ་བྦུ་ཡ྄ཧཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཏཾ ས་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ. ནི་ཙྪཱ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ནི་ཏྟ་ཎྷོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. པ་རི་ཉྙ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. དུ་ཏི་ཡེ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻེཏི པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦེ, ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཉྙནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་རི་ཉྙཾ, ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རཱ་ག་ཀྑ་ཡོཏི་ཨཱ་དི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ནཱ་མཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནནྟི ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨི་མི་ནཱ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ, ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཧི པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཏི་སྶོ པ་རི་ཉྙཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤-༩. ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥-༣༠. ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་དཱི་ནི དྷཱ་ཏུ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི, ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་དཱི་ནི.
༡༠. ཨ་གྷ་མཱུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ད་ས་མེ ཨ་གྷནྟི དུ་ཀྑཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ད་ས་མཾ.
༡༡. པ་བྷ་ངྒུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ པ་བྷ་ངྒུནྟི པ་བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཝ་མི་དྷ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.
བྷཱ་ར་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
༤. ན་ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ན་ཏུ་མྷཱ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣. ན་ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ པ་ཛ་ཧ་ཐཱཏི ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏི་ཎཱ་དཱི་སུ ཏི་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ནྟོ་ཕེ་གྒུ བ་ཧི་སཱ་རཾ ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དི. ཀ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཨ་ནྟོ་སཱ་རཾ བ་ཧི་ཕེ་གྒུ ཁ་དི་ར་སཱ་ལ་སཱ་ཀ་པ་ན་སཱ་དི. སཱ་ཁཱ ནཱ་མ རུ་ཀྑ་སྶ བཱ་ཧཱ ཝི་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟཱ. པ་ལཱ་སཾ ནཱ་མ ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པ་ཎྞཱ་དི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ན་ཏུ་མྷཱ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. དུ་ཏི་ཡཾ ཝི་ནཱ ཨུ་པ་མཱ་ཡ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥. ཏ་ཏི་ཡེ རཱུ་པ་ཉྩེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ཡ་དི རཱུ་པཾ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཏེ་ན ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡེ་ན ཏཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ཡེ་ན ‘‘ར་ཏྟོ དུ་ཊྛོ མཱུ་ལ༹ྷོ’’ཏི པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ན ཏེ་ན ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡེ་ན ‘‘ར་ཏྟོ དུ་ཊྛོ མཱུ་ལ༹ྷོ’’ཏི ས་ངྑཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཏཾ ཨ་ནུ་མཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏཾ རཱུ་པཾ མ་ར་ནྟེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡེ་ན ཨ་ནུ་མ་ར་ཏི. ན ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ དྷ་མྨཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཡཾ ཨ་ནུ་མཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཡཾ རཱུ་པཾ ཡེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡེ་ན ཨ་ནུ་མ་ར་ཏི. ཏེ་ན ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡེ་ན ‘‘ར་ཏྟོ དུ་ཊྛོ མཱུ་ལ༹ྷོ’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡནྟི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ཡེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡེ་ན ཨ་ནུ་མཱི་ཡ་ཏི, ཏེ་ན ‘‘ར་ཏྟོ དུ་ཊྛོ མཱུ་ལ༹ྷོ’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥-༦. ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧-༣༨. པ་ཉྩ་མེ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི དྷ་ར་མཱ་ན་སྶ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཛ་རཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཋི་ཏཱིཏི ཧི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ནཱ་ཡ ནཱ་མཾ. ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི ཛ་རཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཨུ་པྤཱ་དོ ཛཱ་ཏི ཨ་ཀྑཱ་ཏོ, བྷ་ངྒོ ཝུ་ཏྟོ ཝ་ཡོ་ཏི ཙ;
ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཛ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཋི་ཏཱི ཙ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ནཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཁ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཡཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༤༧).
ཏ་ཏྠ ས་ངྑ་ཏཾ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟོ ཡོ ཀོ་ཙི ས་ངྑཱ་རོ. ས་ངྑཱ་རོ ཙ ན ལ་ཀྑ་ཎཾ, ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ས་ངྑཱ་རོ, ན ཙ ས་ངྑཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ནཱ་པི ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ནཱ ས་ངྑཱ་རོ, ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ན ས་ངྑཱ་རོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ན ཙ གཱ་ཝཱི་ཡེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ན གཱ་ཝཱི, ནཱ་པི གཱ་ཝིཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ནཱ་པི ལ་ཀྑ་ཎཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ གཱ་ཝིཾ, ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ན གཱ་ཝཱི པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ས་ངྑཱ་རོ་པི ཨུ་པྤཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཏ་སྶ ཁ་ཎོ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཨུ་པྤཱ་དོ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ངྑཱ་རོ་པི ཛ་རཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཏ་སྶ ཁ་ཎོ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ས་ངྑཱ་རོ་པི ཏཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཏ་སྶ ཁ་ཎོ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་པ་རེ པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛ་རཱ་ཁ་ཎོ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཙ ‘ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཝ་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཋི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ –
‘‘ཨ་ཏྠི་ཏཱ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཋི་ཏི ནཱ་མ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི;
ཏ་སྶེ་ཝ བྷེ་དོ མ་ར་ཎཾ, ས་བྦ་དཱ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ན’’ནྟི. –
ཨི་མཱ་ཡ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཋཱ་ནཾ ཋི་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན སུ་ཏྟེ ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཏི་ཡཱ སུ་ཏྟཾ ཨ་པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཚ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛཱ་ནི.
༧-༡༠. ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩-༤༢. ས་ཏྟ་མེ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱཏི ན་ཝ་ནྣཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་དྷ་མྨཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ. ཨ་ཡ་མ་ནུ་དྷ་མྨོཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏི. ནི་བྦི་དཱ་བ་ཧུ་ལོཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ན་བ་ཧུ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ. པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ མ་གྒོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཏཱི་སུ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏཱ, ཏེ་སུ ནི་ཡ་མི་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་པི སཱ ཏ་ཏྠ ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏ་བྦཱ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཏཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཝི་ནཱ ནི་བྦི་ནྡི་ཏུཾ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏུཾ ཝཱ་ཏི. ས་ཏྟ་མཱ་དཱི་ནི.
ན་ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.
༥. ཨ་ཏྟ་དཱི་པ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ཏྟ་དཱི་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣. ཨ་ཏྟ་དཱི་པ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དཱི་པཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏིཾ པ་རཱ་ཡ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ར་ཎ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཧི ཨ་ཉྙོ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ཏྟཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་ཐོ,
ཀོ ཧི ནཱ་ཐོ པ་རོ སི་ཡཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༦༠);
ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ’’ཏི. ཀོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ? ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ དྷ་མྨོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ’’ཏི. ཡོ་ནཱིཏི ཀཱ་ར་ཎཾ – ‘‘ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༢༢༧) ཝི་ཡ. ཀིཾ་པ་ཧོ་ཏི་ཀཱཏི ཀིཾ་པ་བྷུ་ཏི་ཀཱ, ཀུ་ཏོ པ་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ? རཱུ་པ་སྶ ཏྭེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ སོ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱིཏི ན ག་ཎྷཱ་ཏི ན ག་ཧ་ཏི. ཏ་ད་ངྒ་ནི་བྦུ་ཏོཏི ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ན་ངྒེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ངྒ་ནི་བྦུ་ཏོ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ. པ་ཋ་མཾ.
༢. པ་ཊི་པ་དཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤. དུ་ཏི་ཡེ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་གཱ་མི་ནཱི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱཏི ཡ་སྨཱ ས་ཀྐཱ་ཡོ དུ་ཀྑཾ, ཏ་སྶ ཙ ས་མུ་ད་ཡ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་གཱ་མི་ནཱི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ‘‘ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨ་ནི་ཙྩ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥. ཏ་ཏི་ཡེ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦནྟི ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧཱིཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་དྡྷེ་ཧི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧ ཕ་ལེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཋི་ཏནྟི ཨུ་པ་རི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏཾ. ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་ནྟུ་སྶི་ཏནྟི པ་ཏྟ་བྦཾ པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛཾ. པ་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱིཏི ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ནི་ཙྩ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡོཏི པུ་བྦ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དི་ཊྛི་ཡོ ན ཧོ་ནྟི. ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡོཏི ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས དི་ཊྛི་ཡོ ན ཧོ་ནྟི. ཐཱ་མ་སོ པ་རཱ་མཱ་སོཏི དི་ཊྛི་ཐཱ་མ་སོ ཙེ་ཝ དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སོ ཙ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མ་མ་གྒོ ད་སྶི་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏ་ཡོ མ་གྒེ ཙ ཕ་ལཱ་ནི ཙ ད་སྶེ་ཏུཾ རཱུ་པ་སྨིནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨ་ཐ ཝཱ དི་ཊྛི་ཡོ ནཱ་མ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཧཱི་ནཱ, ཨི་དཾ པ་ན ཨུ་པ་རི ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧. པ་ཉྩ་མེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རནྟི པ་རི་པུ་ཎྞ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི, ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱཏི ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ དི་ཊྛི་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཨ་སྨཱི་ཏི ཙ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཨ་ཡཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ ཨ་སྨཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་པ་ཉྩ་ཏྟ་ཡཾ ཨ་ཝི་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏེ ས་ཏི ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི ཧོ་ཏི.
ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནོཏི ཨི་དཾ ཀ་མྨ་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མྥ་སྶ་ཛེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཕ་སྶ་ཏོ ཛཱ་ཏེ་ན. ཨ་པི་ཙ མ་ནོཏི བྷ་ཝ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀྑ་ཎེ ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ. དྷ་མྨཱད་ཡོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཝ. ཨ་སྨཱི་ཏི་པི་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨ་སྨཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱིཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དྷ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝི་སྶནྟི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན. ན བྷ་ཝི་སྶནྟི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན. རཱུ་པཱི བྷ་ཝི་སྶནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ས་སྶ་ཏ་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཏྠཱཏི ཨ་ཐ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏེ་སུ ཨེ་ཏེ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་སྨཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཡོ. ཀ་མྨ་སྶ པ་ཉྩ་ནྣ་ཉྩ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ ས་ནྡྷི, ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནཾ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཀྑི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ནྣ་ཉྩ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཀ་མྨ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ ས་ནྡྷཱི་ཏི. ཨི་ཏི ཏ་ཡོ པ་པ་ཉྩཱ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་དྡྷཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་དྡྷཱ, ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་མ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཁ་ནྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༨. ཚ་ཊྛེ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ. སཱ་ས་ཝནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡནྟི ཏ་ཐེ་ཝ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ནེ་ཏྠ – ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ས་ཧ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧཱི་ཏི སཱ་ས་ཝཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཾ. ཨི་དྷཱ་པི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ རཱུ་པཾ རཱ་ས་ཊྛེ་ན ཁ་ནྡྷེ་སུ པ་ཝི་ཊྛཾ, སཱ་ས་ཝ་རཱ་ས་ཊྛེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ. ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ སཱ་ས་ཝཱ་པི ཨ་ཏྠི, ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ་པི ཨ་ཏྠི. ཏེ རཱ་ས་ཊྛེ་ན ས་བྦེ་པི ཁ་ནྡྷེ་སུ པ་ཝི་ཊྛཱ, ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་ས་ཝ་ཊྛེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ པ་ཝི་ཊྛཱ་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧-༨. སོ་ཎ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩-༥༠. ས་ཏྟ་མེ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱིཏི ཝི་སི་ཊྛོ ཨུ་ཏྟ་མོ ཨ་ཧ་མ་སྨི. ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ? ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཏེ པ་རི་ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཛི་ར་བྷེ་ད་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟོ ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི སོ་ཎོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཊྛ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ས་ཏྟ་མ་ཨ་ཊྛ་མཱ་ནི.
༩-༡༠. ན་ནྡི་ཀྑ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡-༥༢. ན་ཝ་མ་ད་ས་མེ་སུ ན་ནྡི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ན་ནྡི་ཀྑ་ཡོཏི ཨི་དཾ ན་ནྡཱི་ཏི ཝཱ རཱ་གོ་ཏི ཝཱ ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝཱ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ན་ནྡིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ན་ནྡི་ཀྑ་ཡོ’’ཏི ཨི་དྷ མ་གྒཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ན་ནྡི་རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟ’’ནྟི ཕ་ལཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི. ན་ཝ་མ་ད་ས་མཱ་ནི.
ཨ་ཏྟ་དཱི་པ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.
མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ ས་མ་ཏྟོ.
༦. ཨུ་པ་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཨུ་པ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ཨུ་པ་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨུ་པ་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཀ་མྨཾ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝུ་དྡྷི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པ་ཡནྟི པ་ད་སྶ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི. པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ད་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏནྟི ཏཾ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ. ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་ཙྩ ཝི་མུ་ཏྟནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟཾ. པ་ཋ་མཾ.
༢. བཱི་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤. དུ་ཏི་ཡེ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱིཏི བཱི་ཛཱ་ནི. མཱུ་ལ་བཱི་ཛནྟི ཝ་ཙཾ ཝ་ཙ་ཏྟཾ ཧ་ལི་དྡཾ སི་ངྒི་ཝེ་ར་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛནྟི ཨ་སྶ་ཏྠོ ནི་གྲོ་དྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཕ་ལུ་བཱི་ཛནྟི ཨུ་ཙྪུ ཝེ་ལུ༹ ན་ལོ༹་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཨ་གྒ་བཱི་ཛནྟི ཨ་ཛྫུ་ཀཾ ཕ་ཎི་ཛྫ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. བཱི་ཛ་བཱི་ཛནྟི སཱ་ལི་ཝཱི་ཧི་ཨཱ་དི པུ་བྦ་ཎྞ་ཉྩེ་ཝ མུ་གྒ་མཱ་སཱ་དི ཨ་པ་ར་ཎྞ་ཉྩ. ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནཱིཏི ཨ་བྷི་ནྣཱ་ནི. བྷི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བཱི་ཛཾ བཱི་ཛ་ཏྠཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི. ཨ་པཱུ་ཏི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨུ་ད་ཀ་ཏེ་མ་ནེ་ན ཨ་པཱུ་ཏི་ཀཱ་ནི. པཱུ་ཏི་བཱི་ཛ་ཉྷི བཱི་ཛ་ཏྠཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི. ཨ་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ཧ་ཏཱ་ནཱིཏི ཝཱ་ཏེ་ན ཙ ཨཱ་ཏ་པེ་ན ཙ ན ཧ་ཏཱ་ནི, ནི་རོ་ཛ་ཏཾ ན པཱ་པི་ཏཱ་ནི. ནི་རོ་ཛ་ཉྷི ཀ་ས་ཊཾ བཱི་ཛཾ བཱི་ཛ་ཏྠཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི. སཱ་རཱ་དཱ་ནཱིཏི ག་ཧི་ཏ་སཱ་རཱ་ནི པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སཱ་རཱ་ནི. ནི་སྶཱ་ར་ཉྷི བཱི་ཛཾ བཱི་ཛ་ཏྠཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི. སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཀོ་ཊྛེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ སུ་ཁཾ ས་ཡི་ཏཱ་ནི. པ་ཐ་ཝཱིཏི ཧེ་ཊྛཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་པ་ཐ་ཝཱི. ཨཱ་པོཏི ཨུ་པ་རི་སྣེ་ཧ་ན་ཨཱ་པོ. ཙ་ཏ་སྶོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོཏི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ. ཏེ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ས་དི་སཱ. ན་ནྡི་རཱ་གོ སི་ནེ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ས་དི་སོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ སཱ་ཧཱ་རནྟི ས་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི བཱི་ཛཾ ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཝི་རུ་ཧ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨུ་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥. ཏ་ཏི་ཡེ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱིཏི བ་ལ་ཝ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རི. ཀིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ནེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི. སཱ་ས་ན་སྶ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི, ‘‘ཏ་ཡོ་མེ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ – དཱ་ནཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ སཱི་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ བྷཱ་ཝ་ནཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཙཱ’’ཏི. ཏེ་སུ དཱ་ན་སཱི་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ དུ་བྦ་ལཱ, བྷཱ་ཝ་ནཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ བ་ལ་ཝཱ. དཱ་ན་སཱི་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཧི ཏ་ཡོ མ་གྒེ ཙ ཕ་ལཱ་ནི ཙ པཱ་པེ་ནྟི, བྷཱ་ཝ་ནཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏི. ཨི་ཏི དུ་བྦ་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ བྷི་ཀྑུ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཚེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ‘‘ཨ་ཧོ སཱ་ས་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཡཾ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ‘‘དུ་བྦ་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ གྷ་ཊ་མཱ་ནོ ཏཱི་ཎི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ མི་ལ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – སོ ཀི་ར གི་ཧི་ཀཱ་ལེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙེ པཱ་ས་ས་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཨ་དཱུ་ཧ་ལ་ས་ཏ་ཉྩ ཡོ་ཛེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ངྒཱ་ར་པ་ཀྐ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ པི་པཱ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སི་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏཾ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཾ ཝི་ཝ་རི, ཧ་ཏྠ་ཏེ་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ནཱ་དྡ་ས. སོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ཏུ་མྷེ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་ཧི དི་ནྣཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སུ་པ་ཐ, པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊེ ཨ་ཉྫ་ལི་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ན ཋ་པེ་ཐ, ན ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏ’’ནྟི. ཐེ་རོ ‘‘མ་ཡཱ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི? ག་ནྟྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་རི་པུ་ཎྞ་གྷ་ཊཾ དི་སྭཱ པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ དྭ་ཏྟི་ས་ངྑ་པཱུ་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཝཾ པཱུ་རི་ཏ་གྷ་ཊོ ནཱ་མ མ་མ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ག་མྨ ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? སཾ་ཝི་གྒ་ཙི་ཏྟོ དྷ་ནུཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ, ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ མཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི.
ཏ་སྶ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ བ་ཧཱུ་ནཾ མི་ག་སཱུ་ཀ་རཱ་ནཾ མཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ས་ཨ་དཱུ་ཧ་ལཱ་ན་ཉྩ ཡོ་ཛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ས་རཱི་རེ དཱ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀཱུ་ཊ་གོ་ཎོ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝཱི་ཐིཾ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ‘‘ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི? ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ པཱི་ལི༹་ཏོ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན ས་ཀྐོ་མི, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་དུ་མྦ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་ལླ་རུ་ཀྑེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི པུ་ཙྪི? ཛྷཱ་པེ་ཧི ན་ནྟི. སོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཨ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ ཛྷཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་པེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཐ་ཝིཾ དྭི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀ་མ་ཏྟཾ ཨ་གྒིཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་པི. སོ ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ རཱ་སིཾ སུ་ཀྑ་པ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཁ་ཎེ་ན ཛྷཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཐེ་རོ ཨ་ཝཱི་ཙིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ, ‘‘ས་ཙེ ཝི་བྦྷ་མི་སྶ་སི, ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩི་སྶ་སཱི’’ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཛ་ནེ་སི. སོ ཨ་ཝཱི་ཙི་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཝེ་དྷ་མཱ་ནོ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན’’ནྟི པུ་ཙྪི, ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ་ཏི. བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན་སྶ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟེ ས་ཏི མི་ལ་ཀོ ཨ་ཏྟ་མོ་ཀྑཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི གྷ་ཊེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏི, ནི་དྡཱ་ཡ བཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཏི་ནྟཾ པ་ལཱ་ལཾ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་དེ སོ་ཎྜི་ཡཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ གྷ་ཊཾ ཨཱུ་རུ་མྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྪེ་དཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཐེ་རོ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཨི་མཾ ཨུ་དྡེ་སཾ དེ་ཏི –
‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཏོ ས་ཏཱི་མ་ཏོ,
སུ་ཙི་ཀ་མྨ་སྶ ནི་ས་མྨ་ཀཱ་རི་ནོ;
ས་ཉྙ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཛཱི་ཝི་ནོ,
ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཡ་སོ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༤);
སོ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་མྤི ཏཾ གཱ་ཐཾ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་སི – ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཏཱ ནཱ་མ མཱ་དི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏི་མ་ཏཱ་པི མཱ་དི་སེ་ནེ་ཝ…པེ… ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན་པི མཱ་དི་སེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏཾ གཱ་ཐཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ད་ཝཱ་རེ ཋི་ཏོ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ –
‘‘ཨ་ལླཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཱ་ཧཾ, སཱི་སེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མིཾ;
པ་ཏྟོ་སྨི ཏ་ཏི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ, ཨེ་ཏྠ མེ ན་ཏྠི སཾ་ས་ཡོ’’ཏི. –
ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཾ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ དུ་བྦ་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཋི་ཏོ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱཏི ས་ཙེ ཨ་ཧཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཾ, མ་མ པ་རི་ཀྑཱ་རོ་པི ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ས་ཙེ ཝཱ པ་ན མེ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ཨི་དཾ མེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏ་ཐཱ པ་ར་ཀྐ་མི་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ མེ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཁ་ནྡྷཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་རོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ནཱ་མ ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ དུ་བྦ་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཋི་ཏོ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཚི་ནྡེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་ས་ན་སྶ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨུ་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟེ. རཱུ་པཾ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི རཱུ་པཾ བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏི. རཱུ་པ་སྶ ཝི་བྷ་ཝཱཏི ཝི་བྷ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནེ་ན. ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཀཱ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཚི་ནྡེ་ཡྻཱཏི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཚི་ནྡེ་ཡྻེ་ཝ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཀ་སྨཱ ན ཚི་ནྡི་སྶ་ཏཱི་ཏི?
ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་རི མ་གྒ་ཕ་ལཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་རཱཏི དྭེ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ནི ཨཱ་ས་ནྣཱ་ན་ནྟ་ར་ཉྩ དཱུ་རཱ་ན་ནྟ་ར་ཉྩ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣཱ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ, ཕ་ལ་སྶ དཱུ་རཱ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ན་ཏོ ཀ་ཐཾ པ་སྶ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ན་ནྟ་རཱ ‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏ་སི་ཏཱ་ཡེཏི ཨ་ཏ་སི་ཏ་བྦེ ཨ་བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦེ ཋཱ་ན་མྷི. ཏཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི བྷ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏཱ་སོ ཧེ་སོཏི ཡཱ ཨེ་སཱ ‘‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ དུ་བྦ་ལ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ, སཱ ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཏཱ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སོ ཧི ‘‘ཨི་དཱ་ནཱ་ཧཾ ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་སྶཱ་མི, ན དཱ་ནི ཀི་ཉྩི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་པཱ་ཏེ པ་ཏ་ནྟཾ ཝི་ཡ པ་སྶ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝི་ཡ. ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་སྶ ཀི་ར ཧེ་ཊྛཱ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སོ པ་པཱ་ཏེ པ་ཏ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊ་དྭཱ་རེ་ན ཏ་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ, པུ་ཏྟཾ ཨུ་རེ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ས་ཀྱ་ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ མ་ན་མྷི ན་ཊྛོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན ཧེ་སོ བྷི་ཀྑུ ཏཱ་སོཏི ཨེ་སཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ན ཏཱ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཝི་ན་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.