༩. སུ་ནྡ་རི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༩༥. ན་ཝ་མེ སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོཏི སུ་ནྡ་རི་ཀཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཨ་གྒི་ཛུ་ཧ་ཎེ་ན ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ. སུ་ནྡ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ. ཨ་གྒིཾ ཛུ་ཧ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧུ་ཏིཾ པ་ཀྑི་པ་ནེ་ན ཛཱ་ལེ་ཏི. ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟཾ པ་རི་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཨ་གྱཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནུ་པ་ལེ་པ་ན་བ་ལི་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི. ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱཏི སོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་གྒི་མྷི ཧུ་ཏཱ་ཝ་སེ་སཾ པཱ་ཡཱ་སཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་གྒི་མྷི ཏཱ་ཝ པ་ཀྑི་ཏྟ་པཱ་ཡཱ་སོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ བྷུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝ་སེ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཡ་དི བྲ་ཧྨུ་ནོ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ད་དེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཝཾ མེ པི་ཏ་རཱ ས་ཧ པུ་ཏྟོ་པི ས་ནྟ་པྤི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏོ ཙ་སྶ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་གཱ་མི་མ་གྒོ’’ཏི. སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་སི, ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ’’ཏི?

རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལེ. ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་ཏཾ ནི་སི་ནྣནྟི ས་ཧ སཱི་སེ་ན པཱ་རུ་ཏ་ཀཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣཾ. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི? བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨི་མཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་གྒ་པཱ་ཡཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ བྷོ་ཛེ་མཱི’’ཏི ཨ་གྒི་མྷི ཛྷཱ་པེ་ནྟོ ཨ་ཕ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི…པེ… ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ ཙེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ཕ་ལཱ་ནི དེ་མཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པཱི་ཏི? ཧི་མ་པཱ་ཏ་སྶ ཙ སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏ་སྶ ཙ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ, པ་ཊི་བ་ལོ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དེ་ཡྻ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཀ་ཐཱ ན་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨཱ་ག་ཏེ སཱི་སཾ ཝི་ཝ་རི་སྶཱ་མི, ཨ་ཐ མཾ སོ དི་སྭཱ ཀ་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་ཐཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི.

ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨི་མ་སྶ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. མུ་ཎྜོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝཾ, མུ་ཎྜ་ཀོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝནྟི སཱི་སེ ཝི་ཝ་རི་ཏ་མ་ཏྟེ ནཱི་ཙ་ཀེ་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མུ་ཎྜོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ཏྟ་མྤི སི་ཁཾ ཨ་དི་སྭཱ ཧཱི་ལེ༹་ནྟོ ‘‘མུ་ཎྜ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ་ཝཱཏི ཡ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨ་དྡ་ས, ཏ་མྷཱ་ཝ པ་དེ་སཱ. མུ་ཎྜཱ་པི ཧཱིཏི ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན མུ་ཎྜི་ཏ་སཱི་སཱ་པི ཧོ་ནྟི.

མཱ ཛཱ་ཏིཾ པུ་ཙྪཱཏི ཡ་དི དཱ་ན་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་སི, ཛཱ་ཏིཾ མཱ པུ་ཙྪ. ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛཱ་ཏི. ཙ་ར་ཎ་ཉྩ པུ་ཙྪཱཏི ཨ་པི་ཙ ཁོ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་བྷེ་དཾ ཙ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ. ཨེ་ཏཾ ཧི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཀ་ཊྛཱ ཧ་ཝེ ཛཱ་ཡ་ཏི ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨི་དྷ ཀ་ཊྛཱ ཨ་གྒི ཛཱ་ཡ་ཏི, ན ཙ སོ སཱ་ལཱ་དི་ཀ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏོ་ཝ ཨ་གྒི་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱ་པཱ་ན-དོ་ཎི་ཨཱ་དི་ཀ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏོ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ཨ་ཙྩི་ཡཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཏོ ཝཱ ཏ་ཏོ ཝཱ ཛཱ་ཏོ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏོ་ཝ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ནཱི་ཙ་ཀུ་ལི་ནོ་པི ཨུ་ཙྩ་ཀུ་ལི་ནོ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ-མུ་ནི དྷི་ཏི་མཱ ཧི་རཱི་ནི་སེ་དྷོ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ དྷི་ཏི་ཧི་རི་པ་མོ་ཀྑཱ་ཡ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱ་ཏི་མཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི. སོ ཧི དྷི་ཏི་ཡཱ གུ་ཎེ དྷཱ་རེ་ཏི, ཧི་རི་ཡཱ དོ་སེ ནི་སེ་དྷེ་ཏཱི་ཏི. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ མུ་ནཱིཏི མོ་ན་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. དྷི་ཏི་མཱཏི ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ. ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ཀོ. ཧི་རཱི་ནི་སེ་དྷོཏི ཧི་རི་ཡཱ པཱ་པཱ་ནི ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ.

ས་ཙྩེ་ན ད་ནྟོཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ་ན ད་ནྟོ. ད་མ་སཱ ཨུ་པེ་ཏོཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ. ཝེ་ད་ནྟ་གཱུཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒ་ཝེ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟཾ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ མ་གྒ་ཝེ་དེ་ཧི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟཾ ག་ཏོ. ཝུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོཏི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ ཝུ་ཏྠོ. ཡ་ཉྙོ་པ་ནཱི་ཏོཏི ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་ཡ་ཉྙོ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏ་ཡ་ཉྙོ ཙ. ཏ་མུ་པ་ཝ྄ཧ་ཡེ་ཐཱཏི ཡེ་ན ཡ་ཉྙོ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏོ, སོ ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ཝ྄ཧ་ཡེ་ཡྻ. ‘‘ཨི་ནྡ་མ་ཝ྄ཧ་ཡཱ་མ, སོ་མ་མ་ཝ྄ཧ་ཡཱ་མ, ཝ་རུ་ཎ་མ་ཝ྄ཧ་ཡཱ་མ, ཨཱི་སཱ་ན་མ་ཝ྄ཧ་ཡཱ་མ, ཡཱ་མ་མ་ཝ྄ཧ་ཡཱ་མཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཝ྄ཧཱ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ. ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཨ་ཝ྄ཧ་ཡ་ནྟོ ཙ ‘‘ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ནྟོ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཨུ་པ་ཝ྄ཧ་ཡེ་ཡྻ. སོ ཛུ་ཧ་ཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེཏི ཡོ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ད་ཀྑི་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏི, སོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ ཛུ་ཧ་ཏི ནཱ་མ, ན ཨ་ཙེ་ཏ་ནེ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་པ་ནྟོ.

ཨི་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟོ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་དཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་དྡྷཱ སུ་ཡི་ཊྛནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་དྡྷཱ མ་མ ཡི་དཾ ཨི་དཱ་ནི སུ་ཡི་ཊྛ་ཉྩ སུ་ཧུ་ཏ་ཉྩ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པུ་བྦེ པ་ན ཨ་གྒི་མྷི ཛྷཱ་པི་ཏཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཨ་ཉྙོ ཛ་ནོཏི ‘‘ཨ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཨ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ཧ་བྱ་སེ་སནྟི ཧུ་ཏ་སེ་སཾ. བྷུ་ཉྫ་ཏུ བྷ་ཝནྟི་ཨཱ་དི པུ་རི་མ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ན ཁྭཱ་ཧནྟི ན ཁོ ཨ་ཧཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི? ཏ་སྨིཾ ཀི་ར བྷོ་ཛ་ནེ ཨུ་པ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟེ་ཝ ‘‘ས་ཏྠཱ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་དཱི་པེ་སུ དྭཱི་སུ པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་ས་ཧ་སྶེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི ཙ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ མ་དྷུཾ ག་ཎྷ་ནྟི་ཡོ ཝི་ཡ དི་བྦཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ་ཛ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཏེ་ན ཏཾ སུ་ཁུ་མ་ཏྟཾ ག་ཏཾ, མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཏེ་སཾ ཏཱ་ཝ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. གོ་ཡཱུ་སེ པ་ན ཏི་ལ་བཱི་ཛཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ཏྟཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་མི་སྶ་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ, དེ་ཝཱ་ན་ཉྩ སུ་ཁུ་མཾ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཏེ་སཾ སུ་ཁུ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶཱ་པི ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ན པ་རི་ཎ་མ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ལེ་ན པ་རི་ཎཱ་མེ་ཡྻ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛེ་ན པ་རི་ཎཱ་མེ་ཡྻ.

ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེཏི ཨ་ཧ་རི་ཏེ. ས་ཙེ ཧི ཧ་རི་ཏེ་སུ ཏི་ཎེ་སུ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, སི་ནི་དྡྷ་པཱ་ཡཱ་སེ་ན ཏི་ཎཱ་ནི པཱུ་ཏཱི་ནི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. བུ་དྡྷཱ ཙ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཡ་ཏྠ པ་ན ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི མ་ཧཱ་ཏི་ཎཱ་ནི, ཏཱ་དི་སེ ཋཱ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀེཏི ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སྨིཾ ཧི པ་རི་ཏྟ་ཀེ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟེ པཱ་ཎ་ཀཱ མ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཡཾ པ་ན ག་མྦྷཱི་རཾ མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་ས་ཏེ་པི པཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶེ་པི པ་ཀྑི་ཏྟེ ན ཨཱ་ལུ་ལ༹་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨུ་ད་ཀེ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨོ་པི་ལཱ་པེ་སཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ནི་མུ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཙི་ཙྩི་ཊཱ་ཡ་ཏི ཙི་ཊི་ཙི་ཊཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀིཾ པ་ནེ་ས པཱ་ཡཱ་ས་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི? ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ. ཨ་ཡཾ ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ པཱ་ཡཱ་སཾ ཨོ་པི་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་མྨ་གྒཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ་ཝ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ་ཧཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ག་ཧ་ཎཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པཱ་ཡེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བ་ལེ་ན ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི.

དཱ་རུ ས་མཱ་ད་ཧཱ་ནོཏི དཱ་རུཾ ཛྷཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཧི ཨེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ དཱ་རུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ. ཡ་དི ཨེ་ཏེ་ན སུ་དྡྷི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཡེ ད་ཝ་ཌཱ་ཧ་ཀཱ་ད་ཡོ བ་ཧཱུ་ནི དཱ་རཱུ་ནི ཛྷཱ་པེ་ནྟི, ཏེ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ སུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻུཾ. ཀུ་ས་ལཱཏི ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝུ་ཛྫ་ལ་ཡཱ་མི ཛོ་ཏིནྟི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ན་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎ་ཛོ་ཏིཾ ཛཱ་ལེ་མི. ནི་ཙྩ་གྒི་ནཱིཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ནི་ཙྩཾ པ་ཛྫ་ལི་ཏ་གྒི. ནི་ཙྩ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཏྟོཏི ནི་ཙྩཾ ས་མྨཱ ཋ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མཱིཏི བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཙ་རི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི.

མཱ་ནོ ཧི ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཁཱ་རི་བྷཱ་རོཏི ཡ་ཐཱ ཁཱ་རི་བྷཱ་རོ ཁ་ནྡྷེ་ན ཝ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏོ་པི ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཕུ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ཀུ་ལཱ་དཱི་ནི མཱ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏོ མཱ་ནོ་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨི་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ སཾ་སཱི་དཱ་པེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མཱ་ནོ ཧི ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཁཱ་རི་བྷཱ་རོ’’ཏི. ཀོ་དྷོ དྷཱུ་མོཏི ཏ་ཝ ཉཱ་ཎ་གྒི་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཊྛེ་ན ཀོ་དྷོ དྷུ་མོ. ཏེ་ན ཧི ཏེ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛོ ཉཱ་ཎ་གྒི ན ཝི་རོ་ཙ་ཏི. བྷ་སྨ་ནི མོ་ས་ཝ་ཛྫནྟི ནི་རོ་ཛ་ཊྛེ་ན མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཚཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ ཧི ཚཱ་རི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཨ་གྒི ན ཛོ་ཏེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཉཱ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཛི་ཝ྄ཧཱ སུ་ཛཱཏི ཡ་ཐཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་ལོ་ཧ་ཀ་ཊྛ་མ་ཏྟི་ཀཱ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མ་ཡཱ ཡཱ་ག་ཡ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཛཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨ་ཡཱ་གཾ ཡ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཧཱུ་ཏ་ཛི་ཝ྄ཧཱ སུ་ཛཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཧ་ད་ཡཾ ཛོ་ཏི་ཊྛཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཛོ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨ་ཡཱ་ག་སྶ ཡ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏྠེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡཾ ཛོ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟཱཏི ཙི་ཏྟཾ.

དྷ་མྨོ ར་ཧ་དོཏི ཡ་ཐཱ ཏྭཾ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རི་ཏྭཱ དྷཱུ་མ་ཚཱ་རི་ཀ་སེ་ད་ཀི་ལི་ཊྛ་ས་རཱི་རོ སུ་ནྡ་རི་ཀཾ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡ་སི, ཨེ་ཝཾ མ་ཡ྄ཧཾ སུ་ནྡ་རི་ཀཱ་ས་དི་སེ་ན བཱ་ཧི་རེ་ན ར་ཧ་དེ་ན ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒ་དྷ་མྨོ པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ར་ཧ་དོ, ཏ་ཏྲཱ་ཧཾ པཱ་ཎ་ས་ཏ་མྤི པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི་པི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ནྷཱ་པེ་མི. སཱི་ལ་ཏི་ཏྠོཏི ཏ་སྶ པ་ན མེ དྷ་མྨ་ར་ཧ་ད་སྶ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ ཏི་ཏྠ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནཱ་ཝི་ལོཏི ཡ་ཐཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ སུ་ནྡ་རི་ཀཱ ན་དཱི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ནྷཱ་ཡ་ནྟེ་ཧི ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝཱ་ལི་ཀཱ ཨཱ་ལུ་ལཱ༹ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ མ་ཡ྄ཧཾ ར་ཧ་དོ, ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་སུ་པི པཱ་ཎེ་སུ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡ་ནྟེ་སུ སོ ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ ཝི་པྤ་ས་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་བྦྷི ས་ཏཾ པ་ས་ཏྠོཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ པ་ས་ཊྛོ. ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠེ་ན ཝཱ སོ ས་བྦྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པ་ས་ཏྠ་ཏྟཱ ས་ཏཾ པ་ས་ཏྠོ. ཏ་ར་ནྟི པཱ་རནྟི ནི་བྦཱ་ན་པཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི.

ཨི་དཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ར་ཧ་ད་སྶ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཙྩཾ དྷ་མྨོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཙྩནྟི ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩཾ. དྷ་མྨོཏི ཨི་མི་ནཱ དི་ཊྛི་ས་ངྐ་པྤ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷ་ཡོ ད་སྶེ་ཏི. སཾ་ཡ་མོཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ ག་ཧི་ཏཱ. ས་ཙྩནྟི ཝཱ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ ག་ཧི་ཏཾ. སཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི མ་གྒོ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཙཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༣༩). ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ག་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨོཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷ་ཡོ. སཾ་ཡ་མོཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཙྩནྟི པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ, ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཾ. དྷ་མྨོཏི་པ་དེ་ན དི་ཊྛི ས་ངྐ་པྤོ ཝཱ་ཡཱ་མོ ས་ཏི ས་མཱ་དྷཱི་ཏི པ་ཉྩ་ངྒཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. སཾ་ཡ་མོཏི ཝཱ་ཙཱ ཀ་མྨ་ནྟོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ་ཏི ཏཱི་ཎི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨེ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ནཱ་མ. མ་ཛ྄ཛྷེ སི་ཏཱཏི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་དེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སྶི་ཏཱ. བྲ་ཧྨ་པ་ཏྟཱིཏི སེ་ཊྛ་པ་ཏྟི. ས ཏུ་ཛྫུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ན་མོ ཀ་རོ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, ས ཏྭཾ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་སུ ན་མོ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མ་ཧཾ ན་རཾ དྷ་མྨ་སཱ་རཱི་ཏི བྲཱུ་མཱིཏི ཡོ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་མ་ཧཾ པུ་གྒ་ལཾ ‘‘དྷ་མྨ་སཱ་རཱི ཨེ་སོ དྷ་མྨ་སཱ་རི་ཡཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ’’ཏི ཙ ‘‘ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ སཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ’’ཏི ཝཱ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི. ན་ཝ་མཾ.