ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ
ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ
ཀ་རུ་ཎཱ་སཱི་ཏ་ལ་ཧ་ད་ཡཾ, པ་ཉྙཱ་པ་ཛྫོ་ཏ་ཝི་ཧ་ཏ་མོ་ཧ་ཏ་མཾ;
ས་ན་རཱ་མ་ར་ལོ་ཀ་ག་རུཾ, ཝ་ནྡེ སུ་ག་ཏཾ ག་ཏི་ཝི་མུ་ཏྟཾ.
བུ་དྡྷོ་པི བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ, བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཙེ་ཝ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཙ;
ཡཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ག་ཏ་མ་ལཾ, ཝ་ནྡེ ཏ་མ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨཾ.
སུ་ག་ཏ་སྶ ཨོ་ར་སཱ་ནཾ, པུ་ཏྟཱ་ནཾ མཱ་ར་སེ་ན་མ་ཐ་ནཱ་ནཾ;
ཨ་ཊྛ་ནྣ་མྤི ས་མཱུ་ཧཾ, སི་ར་སཱ ཝ་ནྡེ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷཾ.
ཨི་ཏི མེ པ་ས་ནྣ་མ་ཏི་ནོ, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ;
ཡཾ སུ་ཝི་ཧ་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན.
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་གྒ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་སྶ, སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཨཱ་ག་མ་ཝ་ར་སྶ;
བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷ་སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་སྶ, ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་ད་ཛ་ན་ན་སྶ.
ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཝ་སི་ས་ཏེ་ཧི;
པ་ཉྩ་ཧི ཡཱ ས་ངྒཱི་ཏཱ, ཨ་ནུ་ས་ངྒཱི་ཏཱ ཙ པ་ཙྪཱ་པི.
སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པཾ པ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཱ་ཐ, ཝ་སི་ནཱ མ་ཧཱ་མ་ཧི་ནྡེ་ན;
ཋ་པི་ཏཱ སཱི་ཧ་ལ༹་བྷཱ་སཱ་ཡ, དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ན་མ་ཏྠཱ་ཡ.
ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ན ཏ་ཏོ་ཧཾ, སཱི་ཧ་ལ༹་བྷཱ་སཾ མ་ནོ་ར་མཾ བྷཱ་སཾ;
ཏ་ནྟི་ན་ཡཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, ཨཱ་རོ་པེ་ནྟོ ཝི་ག་ཏ་དོ་སཾ.
ས་མ་ཡཾ ཨ་ཝི་ལོ་མེ་ནྟོ, ཐེ་རཱ་ནཾ ཐེ་ར་ཝཾ་ས་དཱི་པཱ་ནཾ;
སུ་ནི་པུ་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་ནཾ, མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ནི་ཝཱ་སཱི་ནཾ.
ཧི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཱ་ག་ཏ-མ་ཏྠཾ, ཨ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་ས་ཡི་སྶཱ་མི;
སུ་ཛ་ན་སྶ ཙ ཏུ་ཊྛ་ཏྠཾ, ཙི་ར་ཊྛི་ཏ་ཏྠ་ཉྩ དྷ་མྨ་སྶ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་པ་བྷཱུ་ཏཱི་ནཾ, ན་ག་རཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ ཧེ་ཊྛཱ;
ས་ངྒཱི་ཏཱི་ནཾ དྭི་ནྣཾ, ཡཱ མེ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན.
ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན སུ་དཾ, ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙ ཡཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ནི;
ཏེ་ས་མྤི ན ཨི་དྷ བྷི་ཡྻོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི.
སུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཏྠཱ, ན ཝི་ནཱ ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཡེ པ་ཀཱ་ས་ནྟི;
ཏེ་སཾ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ, ཝ་ཏྠཱུ་ནི་པི ད་སྶ་ཡི་སྶཱ་མི.
སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ དྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙེ་ཝ ས་བྦཱ་ནི;
ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་དྷཱ་ན་ས་ཧི་ཏོ, ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཏྠཱ་རོ.
ས་བྦཱ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ, པ་ཉྙཱ་ས་ངྐ་ལ་ན་ནི་ཙྪ་ཡོ ཙེ་ཝ;
ཁ་ནྡྷཱ་དྷཱ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ཨ་རི་ཡཱ་ནི ཙེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི.
ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་དེ་ས་ནཱ, སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ནི་པུ་ཎ་ན་ཡཱ;
ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏ་ནྟི་མ་གྒཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙེ་ཝ.
ཨི་ཏི པ་ན ས་བྦཾ ཡ་སྨཱ, ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ མ་ཡཱ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ;
ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྨཱ བྷི་ཡྻོ, ན ཏཾ ཨི་དྷ ཝི་ཙཱ་ར་ཡི་སྶཱ་མི.
‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ, ཨེ་ས ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨཱ་ག་མཱ་ན་ཉྷི;
ཋ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་ས་ཡི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་བྷཱ་སི་ཏ་མ་ཏྠཾ’’.
ཨི་ཙྩེ་ཝ ཀ་ཏོ ཏ་སྨཱ, ཏ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན ས་དྡྷི་མེ་ཏཱ་ཡ;
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་ཛཱ་ན་ཐ, སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་ནི་སྶི་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ནྟི.
༡. དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ན་ལ༹་ཝ་གྒོ
༡. ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏྠ སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ག་མོ ནཱ་མ ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒོ, ནི་དཱ་ན་ཝ་གྒོ, ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་གྒོ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝ་གྒོ, མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝ་གྒོ ཧོ་ཏི. སུ་ཏྟ་ཏོ –
‘‘ས་ཏྟ སུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་ཏྟ སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི ཙ;
དྭཱ་ས་ཊྛི ཙེ་ཝ སུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་སོ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧོ’’.
བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཏོ བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ས་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཝ་གྒེ་སུ ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒོ ཨཱ་དི, སུ་ཏྟེ་སུ ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱ་པི ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟཾ ནི་དཱ་ན་མཱ་དི. སཱ པ་ནེ་སཱ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་དི་མྷི ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ སཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ནི་དཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ. མེཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ནཱ་མ་པ་དཱ་ནི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱིཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་པ་དཾ, ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་ད་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཝ ན་ཡེ་ན པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨེ་ཝཾས་དྡོ ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་མཱུ་པ་དེ་ས-ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན-ག་ར་ཧ་ཎ-ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཧཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི-ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏེ་ན མ་ཙྩེ་ན, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ བ་ཧུ’’ནྟི (དྷ. པ. ༥༣) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༢༢) ཨུ་པ་དེ་སེ. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ སུ་ག་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༦༦) ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ནཱ་ཡཾ ཝ་ས་ལཱི ཡ་སྨིཾ ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཏ་སྶ མུ་ཎྜ་ཀ་སྶ ས་མ་ཎ་ཀ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༨༧) ག་ར་ཧ་ཎེ. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡) ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཧེ. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྱཱ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༩༨) ཨཱ་ཀཱ་རེ. ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ, ཡེ་ན ས་མ་ཎོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མ་ཎཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ – ‘སུ་བྷོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ བྷ་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི – ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར བྷ་ཝཾ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན སུ་བྷ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’ཏི’’ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༤༤༥) ནི་ད་སྶ་ནེ. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ ཀཱ་ལཱ་མཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ་ཏི? ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, བྷ་ནྟེ. སཱ་ཝ་ཛྫཱ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཝཱ་ཏི? སཱ་ཝ་ཛྫཱ, བྷ་ནྟེ. ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ ཝཱ ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ ཝཱ་ཏི? ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ, བྷ་ནྟེ. ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཝཱ ནོ ཝཱ, ཀ་ཐཾ ཝོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་མ་ཏྟཱ, བྷ་ནྟེ, ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ནོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༦༦) ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་སུ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠེ་ན ཨེ་ཝཾས་དྡེ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི – ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ནི་པུ་ཎཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ ཝི་ཝི་དྷ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་རཾ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀ་ས་ཀ་བྷཱ་སཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ སོ་ཏ་པ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀོ ས་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ? ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན པ་ན སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ, མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན སུ་ཏ་ནྟི.
ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ་ན – ‘‘ནཱ་ཧཾ ས་ཡ་མྦྷཱུ, ན མ་ཡཱ ཨི་དཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ནྟོ – ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ, མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ’’ནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་ཀ་ལ་སུ་ཏྟཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ན – ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ན་ནྡོ, ག་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, ས་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, དྷི་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༢༠-༢༢༣) ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལོ བྱ་ཉྫ་ན་ཀུ་ས་ལོ ནི་རུ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༦༩) ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཙ པ་ས་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱ་ར་ཎ་བ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏི – ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཝཱ ཨ་ནཱུ་ན་མ་ན་དྷི་ཀཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི.
མེས་དྡོ ཏཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ – ‘‘གཱ་ཐཱ་བྷི་གཱི་ཏཾ མེ ཨ་བྷོ་ཛ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༡) མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱུ ’’ ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༨༨) མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༩) མ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘མ་ཡཱ སུ་ཏ’’ནྟི ཙ ‘‘མ་མ སུ་ཏ’’ནྟི ཙ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡེ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
སུ་ཏནྟི ཨ་ཡཾ སུ་ཏས་དྡོ ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ ཙ ག་མ་ན-ཝི་སྶུ་ཏ-ཀི་ལི་ནྣ་ཨུ་པ་ཙི་ཏཱ་ནུ་ཡོ་ག-སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ-སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དོ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ – ‘‘སེ་ནཱ་ཡ པ་སུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ པ་སྶ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༡༡) ཝི་སྶུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༦༥༧) ཀི་ལི་ནྣཱ་ཀི་ལི་ནྣ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི པུ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏཾ ཨ་ན་པྤ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༧.༡༢) ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡེ ཛྷཱ་ན་པ་སུ་ཏཱ དྷཱི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༨༡) ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༤༡) སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༣༩) སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་དྷ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ་ནྟི ཝཱ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. མེ-ས་དྡ་སྶ ཧི མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི – ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ སུ་ཏཾ, སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ’’ནྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི. མ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི – ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་མ སུ་ཏཾ, སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ ཨེ་ཝནྟི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. མེཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. སུ་ཏནྟི ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཱ་ན་དྷི་ཀཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ཏ་སྶ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. མེཏི ཨ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. སུ་ཏནྟི དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – ‘‘ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ མ་ཡཱ ན ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཀ་ཏཾ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ སུ་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. མེཏི པུ་གྒ་ལ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. སུ་ཏནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཡཾ སུ་ཏྟཾ ནི་དྡི་སི་སྶཱ་མི, ཏཾ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཝནྟི ཧི ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟི. མེཏི ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ. སུ་ཏནྟི ཝི་ས་ཡ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཀ་ཏྟུ་ཝི་ས་ཡེ ག་ཧ་ཎ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཝནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ. སུ་ཏནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ. མེཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཡུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ནི་དྡེ་སོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – ‘‘མ་ཡཱ ས་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ནཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ས་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན སུ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཙ མེཏི ཙ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཀི་ཉྷེ་ཏྠ ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྠི, ཡཾ ཨེ་ཝ་ནྟི ཝཱ མེ་ཏི ཝཱ ནི་དྡེ་སཾ ལ་བྷེ་ཐ. སུ་ཏནྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཡ་ཉྷི ཏཾ ཨེ་ཏྠ སོ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷཾ, ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ཙ མེཏི ཙ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི. སུ་ཏནྟི དི་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཝནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧཾ དཱི་པེ་ཏི. ན ཧི ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. སུ་ཏནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་ཏ་སྶ ཨ་ས་མྨོ་སཾ དཱི་པེ་ཏི. ཡ་སྶ ཧི སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ན སོ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ་ན མ་ཡཱ སུ་ཏ་ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་ཙྩ་སྶ ཨ་ས་མྨོ་ཧེ་ན པ་ཉྙཱ་སི་དྡྷི, ཨ་ས་མྨོ་སེ་ན པ་ན ས་ཏི་སི་དྡྷི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ, ས་ཏི་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་ཀོ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏོ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཏྟ་སི་དྡྷི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨེ་ཝནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ དཱི་པེ་ཏི, ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཧི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སུ་ཏནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ དཱི་པེ་ཏི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ན མ་ཡཱ སུ་ཏཾ, པུ་ན བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི. ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷིཾ པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ཏི, ས་མྨཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏི. ན ཧི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ སོ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཙ ས་པྤུ་རི་སེ ཨ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ས་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཡ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཝནྟི ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, སོ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷ་དྡ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་རོ ན ས་མྨཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ བྷ་དྡ་ཀེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ནོ དཱི་པེ་ཏི. སུ་ཏནྟི ས་ཝ་ན་ཡོ་གེ་ན པུ་རི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ. ན ཧི ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་སེ ཝ་ས་ཏོ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཝཱ ས་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི. ཨི་ཙྩ་སྶ པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི, པུ་རི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི, ཏཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མ་བྱ་ཏྟི་སི་དྡྷི, པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ག་མ་བྱ་ཏྟི་སི་དྡྷི. ཨི་ཏི པ་ཡོ་གཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་རུ་ཎུ་གྒཾ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་ཏོ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ ཙ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ, ཨ་ར་ཧ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ བྷ་ཝི་ཏུ་ནྟི ཋཱ་ནེ ནི་དཱ་ནཾ ཋ་པེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. སུ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ སོ་ཏ་བྦ་བྷེ་ད་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དཱི་པ་ཀེ་ན དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཝནྟི ཙ ཨི་དཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ – ‘‘ཨེ་ཏེ མ་ཡཱ དྷ་མྨཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. སུ་ཏནྟི ཨི་དཾ ས་ཝ་ན་ཡོ་ག་དཱི་པ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ – ‘‘བ་ཧཱུ མ་ཡཱ དྷ་མྨཱ སུ་ཏཱ དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ དཱི་པེ་ནྟོ ས་ཝ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཉྷི དྷ་མྨཾ ཨཱ་ད་རེ་ན ཨ་སྶུ་ཎ་ནྟོ མ་ཧ་ཏཱ ཧི་ཏཱ པ་རི་བཱ་ཧི་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ད་རཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨོ སོ་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ས་ཀ་ལེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ད་ཧ་ནྟོ ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་དྡྷ་མྨེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་ཏ་མེ་ཝེ་ཏཾ མ་ཡཱ, ཏ་སྶེ་ཝ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི དཱི་པེ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཏི, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་པ་དི་ས་ཏི, ཛི་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པྤེ་ཏི, དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ – ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མི་དཾ མ་ཡཱ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝི་སཱ་ར་ད་སྶ ད་ས་བ་ལ་དྷ་ར་སྶ ཨཱ་ས་བྷ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ཡི་ནོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ནཱ་དི་ནོ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་སྶ དྷ་མྨི་སྶ་ར་སྶ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ དྷ་མྨ་དཱི་པ་སྶ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎ་སྶ ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝཱ པ་དེ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནེ ཝཱ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི ས་བྦ་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཝི་ནཱ་ས་ཡ་ཏི ཨ་སྶ་དྡྷཾ, ས་དྡྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི སཱ་ས་ནེ;
ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ་མི་ཙྩེ་ཝཾ, ཝ་དཾ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི.
ཨེ་ཀནྟི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནི་དྡེ་སོ. ས་མ་ཡནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཡས་དྡོ –
‘‘ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཁ་ཎེ ཀཱ་ལེ, ས་མཱུ་ཧེ ཧེ་ཏུ་དི་ཊྛི་སུ;
པ་ཊི་ལཱ་བྷེ པ་ཧཱ་ནེ ཙ, པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཙ དི་སྶ་ཏི’’.
ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ སྭེ་པི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མ ཀཱ་ལ་ཉྩ ས་མ་ཡ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༤༤༧) ས་མ་ཝཱ་ཡོ ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ཎོ ཙ ས་མ་ཡོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༢༩) ཁ་ཎོ. ‘‘ཨུ་ཎྷ་ས་མ་ཡོ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་མ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༣༥༨) ཀཱ་ལོ. ‘‘མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ པ་ཝ་ན་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢) ས་མཱུ་ཧོ. ‘‘ས་མ་ཡོ་པི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི, བྷ་ག་ཝཱ ཁོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ་པི མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི – ‘བྷ་དྡཱ་ལི, ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ས་མ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༣༥) ཧེ་ཏུ. ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་གྒཱ་ཧ་མཱ་ནོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ས་མ་ཎ་མུ་ཎྜི་ཀཱ་པུ་ཏྟོ ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེ ཏི་ནྡུ་ཀཱ་ཙཱི་རེ ཨེ་ཀ་སཱ་ལ་ཀེ མ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་མེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༢༦༠) དི་ཊྛི.
‘‘དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཙ ཡོ ཨ་ཏྠོ, ཡོ ཙ་ཏྠོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ;
ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ དྷཱི་རོ, པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. –
ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༢༩) པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ‘‘ས་མྨཱ མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༨) པ་ཧཱ་ནཾ. ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༢.༨) པ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ཀཱ་ལོ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན སཾ་ཝ་ཙྪ་ར-ཨུ་ཏུ-མཱ་ས་ཌྜྷ་མཱ་ས-ར་ཏྟི-དི་ཝ-པུ་བྦ་ཎྷ-མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ-སཱ་ཡ་ནྷ-པ་ཋ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ-མུ་ཧུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ལ་པྤ་བྷེ་ད་བྷཱུ་ཏེ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཏེ་སུ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་དཱི་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ཡཾ ཡཾ སུ་ཏྟཾ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨུ་ཏུ་མྷི མཱ་སེ པ་ཀྑེ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཐེ་ར་སྶ སུ་ཝི་དི་ཏཾ སུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ ཨ་སུ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨ་སུ་ཀ་ཨུ་ཏུ་མྷི ཨ་སུ་ཀ་མཱ་སེ ཨ་སུ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨ་སུ་ཀ་ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ན ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ, བ་ཧུ ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཡེ ཝཱ ཨི་མེ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་ས་མ་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་མ་ཡོ སཾ་ཝེ་ག་ས་མ་ཡོ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ས་མ་ཡོ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀ་ས་མ་ཡོ མཱ་ར་ཝི་ཛ་ཡ་ས་མ་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ས་མ་ཡོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ཡོ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སུ་པྤ་ཀཱ་སཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཀཱ་ལ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨེ་ཝ ས་མ་ཡཱ. ཏེ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཀི་ཙྩ་ས་མ་ཡེ་སུ ཀ་རུ་ཎཱ་ཀི་ཙྩ་ས་མ་ཡོ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ་སུ པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡོ, ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་དྭ་ཡ་ས་མ་ཡེ་སུ དྷ་མྨི་ཀ་ཐཱ་ས་མ་ཡོ, དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ་སུ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡོ, ཏེ་སུ་པི ས་མ་ཡེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར’’ནྟི ཙ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སུ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི ཙ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ཝི་ན་ཡེ ཙ ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ, ཨི་དྷ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སུ ཙ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠོ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི ཀཱ་ལ་ཏྠོ ས་མཱུ་ཧ་ཏྠོ ཙ ས་མ་ཡོ, ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཁ་ཎ་ས་མ་ཝཱ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙ ས་མ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ.
ཝི་ན་ཡེ ཙ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཡོ ཧི སོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་མ་ཡོ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི་པི དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻོ, ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཉྩ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་སི. ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྠ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ.
ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙ ཨེ་ཝཾ་ཛཱ་ཏི་ཀེ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཡ་ཉྷི ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ སུ་ཏྟ་ནྟཾ དེ་སེ་སི, ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཏཾ ས་མ་ཡཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་སི. ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི.
ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ, བྷུ་མྨེ་ན ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ;
ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨུ་པ་ཡོ་གེ་ན སོ ཨི་དྷཱ’’ཏི.
པོ་རཱ་ཎཱ པ་ན ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི – ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཝཱ ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་བྷེ་དོ ཨེ་ས, ས་བྦ་ཏྠ བྷུ་མྨ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷ་ག་ཝཱཏི ག་རུ. ག་རུཾ ཧི ལོ་ཀེ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ས་བྦ་གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་རུ, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པོ་རཱ་ཎེ་ཧི་པི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཊྛཾ, བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་མུ་ཏྟ་མཾ;
ག་རུ གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོ སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༤༢);
ཨ་པི་ཙ –
‘‘བྷ་གྱ་ཝཱ བྷ་གྒ་ཝཱ ཡུ་ཏྟོ, བྷ་གེ་ཧི ཙ ཝི་བྷ་ཏྟ་ཝཱ;
བྷ་ཏྟ་ཝཱ ཝ་ནྟ་ག་མ་ནོ, བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏོ’’ཏི. –
ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཝ་སེ་ན་སྶ པ་ད་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༤༤) བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ས་རཱི་རཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ན ‘‘ན་ཡི་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཏྠུ་ཀཾ པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཝོ ས་ཏྠཱ’’ཏི ས་ཏྠུ ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཾ ཛ་ནཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སྶ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ དེ་ས་ཀོ ད་ས་བ་ལ་དྷ་རོ ཝ་ཛི་ར་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ས་མཱ་ན་ཀཱ་ཡོ སོ་པི བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཀེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏེ ཨཱ་སཱ ཛ་ནེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ད་མ་ཏྟཾ ཛ་ནཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏི, ས་དྡྷ་མྨེ ཙ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ཙ བྷ་ཎ་ནྟོ དེ་ས་ནཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. མེ སུ་ཏནྟི སཱ་ཝ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ. བྷ་ག་ཝཱཏི དེ་ས་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ས་མཱི་པ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་དི་བྦ་བྲ་ཧྨ་ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ངྒཱི་པ་རི་དཱི་པ་ན་མེ་ཏཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཋཱ་ན་ག་མ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་ས་ཡ་ན་པྤ་བྷེ་དེ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མཱ་ཡོ་ག་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ, ཏེ་ན ཋི་ཏོ་པི ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ནི་སི་ནྣོ་པི ས་ཡཱ་ནོ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི་ཙྩེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཧི ཨེ་ཀཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་བཱ་དྷ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་པ་ཏ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཧ་ར་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཛེ་ཏ་ཝ་ནེཏི ཛེ་ཏ་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཝ་ནེ. ཏ་ཉྷི ཏེ་ན རོ་པི་ཏཾ སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ པ་རི་པཱ་ལི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཛེ་ཏ་ཝ་ན’’ནྟི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ. ཏ་སྨིཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེཏི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊི་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་བྦཱ་ས་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤) ཝུ་ཏྟོ.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཡ་དི ཏཱ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ‘‘ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ’’ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ནྟི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ན་ནུ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷ ‘‘ས་མཱི་པ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ག་ངྒཱ་ཡ་མུ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱི་པེ གོ་ཡཱུ་ཐཱ་ནི ཙ་ར་ནྟཱ་ནི ‘‘ག་ངྒཱ་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཡ་མུ་ནཱ་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཡ་དི་དཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ས་མཱི་པེ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ’’ཏི. གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཧི་སྶ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱཏི ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཧུ ཉཱ་ཏ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ མ་ཧེ་ས་ཀྑ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ ས་ཀྐོ་པི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཙ ཨི་དཾ དེ་ཝཱ་ན་མྤི དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ་ན་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ དེ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, སོ ཙ ཁོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ.
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ-ས་དྡོ ཁ་ཡ་སུ་ནྡ་རཱ་བྷི་རཱུ་པ་ཨ་བྦྷཱ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི, ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ, ཙི་ར་ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༢༠; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༣) ཁ་ཡེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༠༠) སུ་ནྡ་རེ.
‘‘ཀོ མེ ཝ་ནྡ་ཏི པཱ་དཱ་ནི, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཡ་ས་སཱ ཛ་ལཾ;
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡཾ དི་སཱ’’ཏི. –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཝི. ཝ. ༨༥༧) ཨ་བྷི་རཱུ་པེ. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡༥) ཨ་བྦྷཱ་ནུ་མོ་ད་ནེ. ཨི་དྷ པ་ན ཁ་ཡེ. ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ, པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ནི་ཡཱ་མོ ཧི ཀི་རེ་ས དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ས་མ་ན་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨི་དྷ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ-ས་དྡོ ཨ་བྷི་རཱུ་པེ, ཝ་ཎྞ-ས་དྡོ པ་ན ཚ་ཝི་ཐུ་ཏི-ཀུ་ལ་ཝ་གྒ-ཀཱ་ར་ཎ-ས་ཎྛཱ་ན་པྤ་མཱ་ཎ-རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ་སི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༥༥༣) ཚ་ཝི་ཡཱ. ‘‘ཀ་དཱ ས་ཉྙཱུ་ལ༹ྷཱ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨི་མེ ས་མ་ཎ་སྶ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༧༧) ཐུ་ཏི་ཡཾ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཝ་ཎྞཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༡༡༥) ཀུ་ལ་ཝ་གྒེ. ‘‘ཨ་ཐ ཀེ་ན ནུ ཝ་ཎྞེ་ན, ག་ནྡྷ་ཐེ་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༢༣༤) ཀཱ་ར་ཎེ. ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ཧ་ཏྠི་རཱ་ཛ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༣༨) ས་ཎྛཱ་ནེ. ‘‘ཏ་ཡོ པ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༦༠༢) པ་མཱ་ཎེ. ‘‘ཝ་ཎྞོ ག་ནྡྷོ ར་སོ ཨོ་ཛཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནེ. སོ ཨི་དྷ ཚ་ཝི་ཡཱ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཙྪ་ཝི, ཨི་ཊྛ་ཝ་ཎྞཱ མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ ཧི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ པ་ཀ་ཏི་ཨི་དྡྷིཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཨི་དྡྷིཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ཊ་ས་མ་ཛྫཱ་དཱི་ནི ག་ཙྪ་ནྟཱ མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ་ན་པི ཨཱ་ག་ནྟུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ པ་ན ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏེ་ས་ཉྷི ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ན ཏེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཀ་པྤ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ’’ཏི.
ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལ-ས་དྡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས-ཡེ་བྷུ་ཡྻཱ་བྱཱ་མི་སྶཱ་ན་ཏི་རེ་ཀ་ད་ལ༹ྷ་ཏྠ་ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡) ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏྠ་མ་ཏྠོ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཱ ཙ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷཱ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༣) ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༢༢༥) ཨ་བྱཱ་མི་སྶ་ཏཱ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀཾ ནཱུ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༤) ཨ་ན་ཏི་རེ་ཀ་ཏཱ. ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ བཱ་ཧི་ཡོ ནཱ་མ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ ཋི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༢༤༣) ད་ལ༹ྷ་ཏྠ་ཏཱ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལཱི ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༥༧) ཝི་སཾ་ཡོ་གོ ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཀ་པྤ-ས་དྡོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ན-ཝོ་ཧཱ་ར-ཀཱ་ལ-པ་ཉྙ་ཏྟི-ཚེ་ད་ན-ཝི་ཀ་པྤ-ལེ་ས་ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘ཨོ་ཀ་པྤ་ནི་ཡ་མེ་ཏཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ན་མ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧི ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༠) ཝོ་ཧཱ་རོ. ‘‘ཡེ་ན སུ་དཾ ནི་ཙྩ་ཀ་པྤཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ཀཱ་ལོ. ‘‘ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་པྤོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཝི. ཝ. ༡༠༩༤, ༡༡༠༡) ཚེ་ད་ནཾ. ‘‘ཀ་པྤ་ཏི དྭ་ངྒུ་ལ་ཀ་པྤོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༤༦) ཝི་ཀ་པྤོ. ‘‘ཨཱ་ཏྠི ཀ་པྤོ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༨༠) ལེ་སོ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༩༤) ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཛེ་ཏ་ཝ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱཏི ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་རཱི་ར་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་བྷཱ་ཡ ཕ་རི་ཏྭཱ, ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཾ ཨེ་ཀ་པ་ཛྫོ་ཏཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡེ་ནཱཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཏ་སྨཱ ‘‘ཡ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀེ་ན ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ? ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན, སཱ་དུ་ཕ་ལཱུ་པ་བྷོ་གཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན དི་ཛ་ག་ཎེ་ཧི ནི་ཙྩ་ཕ་ལི་ཏ་མ་ཧཱ་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཙ ག་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་དཱི་པ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཏཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཋཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མཱི་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ག་ནྟྭཱ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ན་ཏྠེ་ན ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ད་ས་ན་ཁ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཨ་ཉྫུ་ལིཾ སི་ར་སི པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ – ‘‘ཝི་ས་མཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༧༠) ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཋི་ཏཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི ཋཱ་ནཾ ཀ་པྤེ་སི. པ་ཎྜི་ཏཱ ཧི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨ་ཡ་ཉྩ དེ་ཝོ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཀ་ཐཾ ཋི་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཚ ཋཱ་ན་དོ་སེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ཏི་དཱུ་རཾ, ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣཾ, ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏཾ, ཨུ་ནྣ་ཏ་པྤ་དེ་སཾ, ཨ་ཏི་ས་མྨུ་ཁཾ, ཨ་ཏི་པ་ཙྪཱ་ཏི. ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ཋི་ཏོ ཧི ས་ཙེ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ཋི་ཏོ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏེ ཋི་ཏོ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷེ་ན བཱ་དྷ་ཏི. ཨུ་ནྣ་ཏ་པྤ་དེ་སེ ཋི་ཏོ ཨ་གཱ་ར་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཨ་ཏི་ས་མྨུ་ཁཱ ཋི་ཏོ ས་ཙེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཀྑུཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ད་ཊྛ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་པ་ཙྪཱ ཋི་ཏོ ས་ཙེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, གཱི་ཝཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ད་ཊྛ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ཨེ་ཏེ ཚ ཋཱ་ན་དོ་སེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི.
ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཀ་ཐཾ ནཱུཏི ཀཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཏི་ཎྞོ་གྷ་བྷཱ་ཝོ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པཱ་ཀ་ཊོ, ཏེ་ནི་མི་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཀ་ངྑཱ ན་ཏྠི, ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ‘‘ཏི་ཎྞོ’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏེ་ན སཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
མཱ་རི་སཱཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ནི་དྡུ་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཡ་དཱ ཁོ ཏེ, མཱ་རི་ས, ས་ངྐུ་ནཱ ས་ངྐུ ཧ་ད་ཡེ ས་མཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ཐ ནཾ ཏྭཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ‘ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ མེ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶཱ’’’ཏི (མ. ནི. ༡.༥༡༢) ཨི་དཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ན ཧི ནེ་ར་ཡི་ཀ་ས་ཏྟོ ནི་དྡུ་ཀྑོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ན ནི་དྡུ་ཀྑོ, རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པུ་བྦེ ཀི་ར པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ནཾ ནི་དྡུ་ཀྑཱ་ནཾ སུ་ཁ་ས་མ་པྤི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ས ཝོ་ཧཱ་རོ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ དུ་ཀྑཾ ཧོ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན ཨ་ཡཾ ཝོ་ཧཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏེ་ཝ ནི་པྤ་དུ་མཱ་པི ནི་རུ་ད་ཀཱ་པི ཝཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཝི་ཡ.
ཨོ་གྷ་མ་ཏ་རཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨོ་གྷཱ, ཀཱ་མོ་གྷོ བྷ་ཝོ་གྷོ དི་ཊྛོ་གྷོ ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀཱ་མོ་གྷོ ནཱ་མ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི ཙ བྷ་ཝོ་གྷོ ནཱ་མ. དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ དི་ཊྛོ་གྷོ ནཱ་མ. ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷོ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མོ་གྷོ ཨ་ཊྛ་སུ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏེ་སུ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, བྷ་ཝོ་གྷོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏེ་སུ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དི་ཊྛོ་གྷོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷོ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ས་བྦོ་པི ཙེ་ས ཨ་ཝ་ཧ་ན་ན་ཊྛེ་ན རཱ་ས་ཊྛེ་ན ཙ ཨོ་གྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཝ་ཧ་ན་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷོ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཾ ག་ཏེ ས་ཏྟེ ཨ་དྷོ ག་མེ་ཏི, ནི་ར་ཡཱ་དི་བྷེ་དཱ་ཡ དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ནྟུཾ ཨ་དེ་ནྟོ ཨ་དྷོ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཡོ་ནཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ག་ཏཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ ན་ཝ་སུ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཙ ག་མེ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. རཱ་ས་ཊྛེ་ནཱཏི མ་ཧ་ནྟ་ཊྛེ་ན. མ་ཧཱ ཧེ་སོ ཀི་ལེ་ས་རཱ་སི ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ པ་ཏྠ་ཊོ, ཡ་དི་དཾ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ནཱ་མ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ རཱ་ས་ཊྛེ་ནཱ་པི ཨོ་གྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏ་རཱིཏི ཨི་མཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨོ་གྷཾ ཀེ་ན ནུ ཏྭཾ, མཱ་རི་ས, ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏི་ཎྞོ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ཁྭཱ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛནྟི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ. ཨ་ནཱ་ཡཱུ་ཧནྟི ཨ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟོ, ཨ་ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ གཱུ་ལ༹ྷཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ་པི ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བཱ་ཧི་ར་ཀཾ ཏཱ་ཝ ཨོ་གྷཾ ཏ་ར་ནྟཱ ནཱ་མ ཋཱ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ནྟཱ ཏ་རི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟཱ ཏ་ར་ནྟི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ པ་ཏྠ་ཊཾ ཀི་ལེ་སོ་གྷཾ ཀི་ལེ་ས་རཱ་སིཾ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཨ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟོ ཨ་ཏ་རི་ནྟི ཨཱ་ཧ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏཾ? ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི? ཝི་མ་ཏིཾ པ་ཀྑ་ནྟཱ པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ན ཨ་ཉྙཱ་སི.
ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ ས་ཏྟཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ཏི? ན ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. དྭེ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ ནི་གྒ་ཧ་མུ་ཁེ་ན ཙ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་མུ་ཁེ་ན ཙ. ཏ་ཏྠ ཡེ པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ནི་ནོ ཧོ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཏེ་པི ཉཱ་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝི་ཡ, ཏེ་སཾ མཱ་ན་ནི་གྒ་ཧ་ཏྠཾ ཡ་ཐཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་དི་ས་དི་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ནི་གྒ་ཧ་མུ་ཁེ་ན དེ་ས་ནཱ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ནི་གྒ་ཡ྄ཧ ནི་གྒ་ཡ྄ཧཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཀྑཱ་མི, པ་ཝ་ཡ྄ཧ པ་ཝ་ཡ྄ཧ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཀྑཱ་མི, ཡོ སཱ་རོ, སོ ཋ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༩༦). ཡེ པ་ན ཨུ་ཛུ་ཀཱ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ, ཏེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཱ་དི་ས་དི་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ‘‘ཨ་བྷི་ར་མ, ཏི་སྶ, ཨ་བྷི་ར་མ, ཏི་སྶ, ཨ་ཧ་མོ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ཧ་མ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ཧ་མ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༨༤) ཙ ནེ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་མུ་ཁེ་ན དེ་ས་ནཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ན དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ནཱི, ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ཨ་ཧཾ ཨོ་གྷཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨོ་གྷ་ཏི་ཎྞ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏི་ཎྞོ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི. ཨི་ཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཉཱ་ཏ་མེ་ཝ བ་ཧུ, ཨ་པྤཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་མ་ཧཾ ཀ་ཐི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི. ཀི་ཉྷི ནཱ་མ ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻ, ཡ་སྶཱ་ཧཾ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནེ་ཡྻ་ནྟི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ ར་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷ་བྦོ ཨི་མཾ མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ དེ་ས་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ, མཱ་ན་ནི་གྒ་ཧཾ ཏཱ་ཝ་སྶ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ནཱི་ཙ་ཙི་ཏྟེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ཀཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ་པི ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནོ ཨ་ཧོ་སི, སཱ ཙ་སྶ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ན་ཏཱ ཨུ་ཏྟ་རི་པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྶ པ་ན པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ན་སྶ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, མཱ་རི་ས, ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ཨ་ནཱ་ཡཱུ་ཧཾ ཨོ་གྷ་མ་ཏ་རི, ཡ་ཐཱ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཨེ་ཝཾ མེ ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཡ་དཱ་སྭཱ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ སྭཱ་ཧནྟི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཧཾ. སུ་ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སུ. སཾ་སཱི་དཱ་མཱིཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏ་ར་ནྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨོ་སཱི་དཱ་མི. ནི་བྦུ་ཡ྄ཧཱ་མཱིཏི ཋཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟཱ་མི. ཨི་ཏི ཋཱ་ནེ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མེ ཙ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཨ་ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཨོ་གྷ་མ་ཏ་རི་ནྟི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོ. དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ་པི པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ, ན པ་ན པཱ་ཀ་ཊོ, ཏ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་ཏྟ དུ་ཀཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཧི ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟོ སཾ་སཱི་ད་ཏི ནཱ་མ, ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟོ ནི་བྦུ་ཡ྄ཧ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཝཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟོ སཾ་སཱི་ད་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟོ ནི་བྦུ་ཡ྄ཧ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟོ སཾ་སཱི་ད་ཏི ནཱ་མ, དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟོ ནི་བྦུ་ཡ྄ཧ་ཏི ནཱ་མ. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟོ སཾ་སཱི་ད་ཏི ནཱ་མ, ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟོ ནི་བྦུ་ཡ྄ཧ་ཏི ནཱ་མ. ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ ཧི བྷ་ཝ་དི་ཊྛི, ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི. ལཱི་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟོ སཾ་སཱི་ད་ཏི ནཱ་མ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟོ ནི་བྦུ་ཡ྄ཧ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟོ སཾ་སཱི་ད་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟོ ནི་བྦུ་ཡ྄ཧ་ཏི ནཱ་མ. ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟོ སཾ་སཱི་ད་ཏི ནཱ་མ, ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟོ ནི་བྦུ་ཡ྄ཧ་ཏི ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཙུ་ནྡ, ཡེ ཀེ་ཙི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨ་དྷོ་བྷཱ་ག་ངྒ་མ་ནཱི་ཡཱ, ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ག་ངྒ་མ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༨༦).
ཨི་མཾ པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་ཊྛཱ པ་ས་ནྣཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏུ་ཊྛི་ཉྩ པ་སཱ་ད་ཉྩ པ་ཀཱ་ས་ཡ་ནྟཱི ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏཱཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙི་ར་སྶནྟི ཙི་ར་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཉྙཾ བུ་དྡྷཾ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀིཾ པ་ནི་མཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ས་ཏྠཱ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ་ཏི. དི་ཊྛ་པུ་བྦོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦོ ཝཱ, ད་སྶ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎནྟི བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏནྟི ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦཱ་ནེ་ན ནི་བྦུ་ཏཾ. ལོ་ཀེཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ཝི་ས་ཏྟི་ཀནྟི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨཱ་ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཏྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཎྷཱ, ཏཾ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཾ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་མཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ནི་ཏྟི་ཎྞཾ ཨུ་ཏྟི་ཎྞཾ ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་མ་ནུ་ཉྙོ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཏ་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཙ་ནཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་མ་ནུ་མོ་དི, ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱིཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཀཱ་ཡཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏི་ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཀཱ་ཡ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱ་སཱ ལ་དྡྷ་པ་ཏི་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ག་ནྡྷེ་ཧི ཙ མཱ་ལེ་ཧི ཙ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི.
ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ནི་མོ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. ཨི་དཱ་ནི དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཋ་མ་མཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ ཡཾ ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཛཱ་ནཱ་སི ནོཏི ཛཱ་ནཱ་སི ནུ. ནི་མོ་ཀྑནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི མ་གྒཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི. མ་གྒེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ན་ཏོ ནི་མུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་སྨཱ མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ནི་མོ་ཀྑོཏི ཝུ་ཏྟོ. ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཏེ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ན་ཏོ པ་མུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཕ་ལཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་མོ་ཀྑོཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦ་དུ་ཀྑཾ ཝི་ཝི་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ཝེ་ཀོཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ནི ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ནཱ་མཱ་ནི. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི པ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་མུ་ཙྩ་ནྟི པ་མུ་ཙྩ་ནྟི ཝི་ཝི་ཙྩ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་དེ་ཝ ‘‘ནི་མོ་ཀྑོ པ་མོ་ཀྑོ ཝི་ཝེ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཛཱ་ནཱ་མི ཁྭཱ་ཧནྟི ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ ཨ་ཧཾ. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ ཁོ་ཀཱ་རོ. ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི་ཡེ་ཝ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ནི་མོ་ཀྑཱ་དི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི མ་ཡཱ ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ནྟི སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. བུ་དྡྷ་སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ནཱ་མ ཀི་ར ཨེ་ཏཾ སུ་ཏྟཾ.
ན་ནྡཱི་བྷ་ཝ་པ་རི་ཀྑ་ཡཱཏི ན་ནྡཱི་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་སྶ པ་རི་ཀྑ་ཡེ་ན. ན་ནྡི་ཡཱ ཙ བྷ་ཝ་སྶ ཙཱ་ཏི་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི པུ་རི་མ་ན་ཡེ ན་ནྡཱི་བྷ་ཝེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ ག་ཧི་ཏོ, ས་ཉྙཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ དྭེ ཁ་ནྡྷཱ. ཏེ་ཧི པ་ན ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པ་ས་མཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷེ་ན ཙ ཨུ་པ་ས་མེ་ན ཙ. ཏ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ་པི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སཾ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ པ་ན ན་ནྡི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ ག་ཧི་ཏོ, བྷ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མ་མེ་ཝ ཙ ན་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནི་ཀཱ་ཡི་ཀ་བྷ་ཎྜི་ཀ་ཏྠེ་རོ རོ་ཙེ་ཏི. ཨི་ཏི ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སཱི་ཏི.
ནི་མོ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱིཏི པ་རི་ཀྑཱི་ཡ་ཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི ཝཱ, ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མ་ར་ཎཾ ཨུ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ གོ་པཱ་ལེ་ན གོ་ག་ཎོ ནཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎ་ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛཱི་ཝི་ཏནྟི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨ་པྤནྟི པ་རི་ཏྟཾ ཐོ་ཀཾ. ཏ་སྶ དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ས་ར་ས་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ཁ་ཎ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ. ས་ར་ས་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ་པི ཧི ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ་ཏི, སོ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༧; སཾ. ནི. ༢.༡༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་རི་ཏྟཾ. ཁ་ཎ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ་པི. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཧི ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཎོ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ར་ཐ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་མྤི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ནེ་མི་པྤ་དེ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་མྤི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ནི་རུ་དྡྷ་མ་ཏྟེ ས་ཏྟོ ནི་རུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ཨ་ཏཱི་ཏེ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཛཱི་ཝི་ཏྠ ན ཛཱི་ཝ་ཏི ན ཛཱི་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཛཱི་ཝི་སྶ་ཏི ན ཛཱི་ཝ་ཏི ན ཛཱི་ཝི་ཏྠ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཏི ན ཛཱི་ཝི་ཏྠ ན ཛཱི་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཙ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ ཙ ཀེ་ཝ་ལཱ;
ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་ཡུ་ཏྟཱ, ལ་ཧུ་སོ ཝ་ཏྟ་ཏེ ཁ་ཎོ.
‘‘ཡེ ནི་རུ་དྡྷཱ མ་ར་ནྟ་སྶ, ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶ ཝཱ ཨི་དྷ;
ས་བྦེ་པི ས་དི་སཱ ཁ་ནྡྷཱ, ག་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ.
‘‘ཨ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ན ཛཱ་ཏོ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ན ཛཱི་ཝ་ཏི;
ཙི་ཏྟ་བྷ་ངྒཱ མ་ཏོ ལོ་ཀོ, པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ར་མ་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ནི. ༡༠);
ཛ་རཱུ་པ་ནཱི་ཏ་སྶཱཏི ཛ་རཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ, ཛ་རཱ་ཡ ཝཱ མ་ར་ཎ་ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་སྶ. ན ས་ནྟི ཏཱ་ཎཱཏི ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ས་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ནཱ་མ ཀེ་ཙི ན་ཏྠི. ཨེ་ཏཾ བྷ་ཡནྟི ཨེ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ མ་ར་ཎཱུ་པ་ག་མ་ནཾ, ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ, ཛ་རཱུ་པ་ནཱི་ཏ་སྶ ཏཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷཾ བྷ་ཡཾ བྷ་ཡ་ཝ་ཏྠུ བྷ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཡི་རཱ་ཐ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ་ནཱིཏི ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ་ནི སུ་ཁ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རེ་ཡྻ. ཨི་ཏི དེ་ཝ་ཏཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཾ ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཾ མུ་ཉྩ་ཙེ་ཏ་ན་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘པུ་ཉྙཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཛྷཱ་ན་སྶཱ་དཾ ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟིཾ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶཱ ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ཡཾ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧེ་ཊྛཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝེ་སུ པ་རི་ཏྟཱ་ཡུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ ཐུ་ལླ་ཕུ་སི་ཏ་ཀེ ཝུ་ཊྛི་པཱ་ཏ་ས་དི་སེ ས་ཏྟེ དི་སྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨ་ཧོ་ཝ་ཏི་མེ ས་ཏྟཱ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཀ་པྤ-དྭེ་ཀ་པྤ-ཙ་ཏུ་ཀ་པྤ-ཨ་ཊྛ་ཀ་པྤ-སོ་ལ༹་ས་ཀ་པྤ-དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀ་པྤ-ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཀ་པྤ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་མ་སྶཱ ད་སྶེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀཱ་མི་སནྟི དྭེ ལོ་ཀཱ་མི་སཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ལོ་ཀཱ་མི་སཾ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ. ཨི་དྷ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ལོ་ཀཱ་མི་སཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ལོ་ཀཱ་མི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ནྟི་པེ་ཀྑོཏི ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་ནྟིཾ པེ་ཀྑ་ནྟོ ཨི་ཙྪ་ནྟོ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟོ་ཏི.
ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་ཙྩེ་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ཙྩེ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི. ཀཱ་ལཱཏི པུ་རེ་བྷ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཀཱ་ལཱ. ཏ་ར་ཡ་ནྟི ར་ཏྟི་ཡོཏི ར་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་མཱ་ནཱ པུ་གྒ་ལཾ མ་ར་ཎཱུ་པ་ག་མ་ནཱ་ཡ ཏ་ར་ཡ་ནྟི སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་མ་ཡ་ནྟི. ཝ་ཡོ་གུ་ཎཱཏི པ་ཋ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡཱ་ནཾ གུ་ཎཱ, རཱ་ས་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ནཾ དི་གུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༨) ཨེ་ཏྠ ཧི པ་ཊ་ལ་ཊྛོ གུ་ཎ་ཊྛོ. ‘‘ས་ཏ་གུ་ཎཱ ད་ཀྑི་ཎཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༧༩) ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཊྛོ. ‘‘ཨ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་གུ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཊྛོ. ‘‘ཀ་ཡི་རཱ མཱ་ལཱ་གུ་ཎེ བ་ཧཱུ’’ཏི (དྷ. པ. ༥༣) ཨེ་ཏྠ རཱ་ས་ཊྛོ. ‘‘པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ བ་ནྡྷ་ན་ཊྛོ. ཨི་དྷ པ་ན རཱ་ས་ཊྛོ གུ་ཎ་ཊྛོ. ཏ་སྨཱ ཝ་ཡོ་གུ་ཎཱཏི ཝ་ཡོ་རཱ་ས་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ ཛ་ཧ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པུ་གྒ་ལཾ ཛ་ཧ་ནྟི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏཾ ཧི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡོ ཛ་ཧ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏཾ དྭེ པ་ཋ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ ཛ་ཧ་ནྟི, མ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཏ་ཡོ་པི ཝ་ཡཱ ཛ་ཧ་ནྟེ་ཝ. ཨེ་ཏཾ བྷ་ཡནྟི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ, ར་ཏྟི་དི་ཝཱ་ནཾ ཏ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཝ་ཡོ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཛ་ཧ་ན་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷཾ བྷ་ཡཾ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ཙྩེ་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཀ་ཏི་ཚི་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥. པ་ཉྩ་མེ ཀ་ཏི ཚི་ནྡེཏི ཚི་ནྡ་ནྟོ ཀ་ཏི ཚི་ནྡེ་ཡྻ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཚི་ནྡེ ཛ་ཧེ’’ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སྶ པ་ན མ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ཏཱ ས་དྡ་པུ་ན་རུ་ཏྟིཾ ཝ་ཛྫ་ཡ་ནྟཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀ་ཏི ས་ངྒཱ་ཏི་གོཏི ཀ་ཏི ས་ངྒེ ཨ་ཏི་ག་ཏོ, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒཱ་ཏི་ཀོ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ ཚི་ནྡེཏི ཚི་ནྡ་ནྟོ པ་ཉྩ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཚི་ནྡེ་ཡྻ. པ་ཉྩ ཛ་ཧེཏི ཛ་ཧ་ནྟོ པ་ཉྩུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཛ་ཧེ་ཡྻ. ཨི་དྷཱ་པི ཚི་ནྡ་ན་ཉྩ ཛ་ཧ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་དེ་སུ བ་དྡྷ་པཱ་ས་ས་ཀུ་ཎོ ཝི་ཡ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཚི་ནྡེ་ཡྻཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ ཝི་ཡ པ་ཉྩུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཛ་ཧེ་ཡྻཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. པ་ཉྩ ཙུ་ཏྟ་རི བྷཱ་ཝ་ཡེཏི ཨེ་ཏེ་སཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཚི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙེ་ཝ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝི་སེ་སཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ས་དྡྷཱ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཏི་གོཏི རཱ་ག་ས་ངྒོ དོ་ས་ས་ངྒོ མོ་ཧ་ས་ངྒོ མཱ་ན་ས་ངྒོ དི་ཊྛི་ས་ངྒོ་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ ས་ངྒེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཨོ་གྷ་ཏི་ཎྞོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཙ་ཏུ་རོ་གྷ་ཏི་ཎྞོ་ཏི ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ པ་ན གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནཱི་ཏི.
ཀ་ཏི་ཚི་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཛཱ་ག་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦. ཚ་ཊྛེ ཛཱ་ག་ར་ཏནྟི ཛཱ་ག་ར་ནྟཱ་ནཾ. པ་ཉྩ ཛཱ་ག་ར་ཏནྟི ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་གཱ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ས་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཛཱ་ག་ར་ནྟེ་སུ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ སུ་ཏྟཱ ནཱ་མ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་སི་ནྣོ ཝཱ ཋི་ཏོ ཝཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ནྟོ་པི པ་མཱ་ད་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ སུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་སུ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཛཱ་ག་རཱ་ནི ནཱ་མ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཏཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ག་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་ཉྩ་ཧི པ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ར་ཛཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི པ་རཱ་མ་ས་ཏི. པུ་རི་མཱ ཧི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི པ་རི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷཱ་པི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནཱི་ཏི.
ཛཱ་ག་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. ས་ཏྟ་མེ དྷ་མྨཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ. ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. པ་ར་ཝཱ་དེ་སཱུཏི དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝཱ་དེ་སུ. ཏེ ཧི ཨི་ཏོ པ་རེ་སཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ་ད་ཏྟཱ པ་ར་ཝཱ་དཱ ནཱ་མ. ནཱི་ཡ་རེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ་པི ག་ཙྪ་ནྟི, པ་རེ་ན་པི ནཱི་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་སྶ་ཏཱ་དཱི་ནི ག་ཎྷ་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི ནཱ་མ, པ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཱ་ནི ག་ཎྷ་ནྟཱ ནཱི་ཡ་ནྟི ནཱ་མ. ཀཱ་ལོ ཏེ་སཾ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུནྟི ཏེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ. ལོ་ཀ་སྨི་ཉྷི བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, དྷ་མྨོ དེ་སི་ཡ་ཏི, ས་ངྒྷོ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ, པ་ཊི་པ་དཱ བྷ་དྡི་ཀཱ, ཨི་མེ ཙ པ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ཝ་ཊྚེ སུ་ཏྟཱ ན་པྤ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཧ. ས་མྦུ་དྡྷཱཏི ས་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བུ་དྡྷཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི བུ་དྡྷཱ – ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷོ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བུ་དྡྷོ, སུ་ཏ་བུ་དྡྷོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཏིཾ་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྟོ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷོ ནཱ་མ. ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི དྭེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྦྷུ་ཏཾ པ་ཏྟོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ནཱ་མ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ. བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ སུ་ཏ་བུ་དྡྷོ ནཱ་མ. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཏ་ཡོ་པི པུ་རི་མཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ས་མྨ་ད་ཉྙཱཏི ས་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཙ་ར་ནྟི ཝི་ས་མེ ས་མནྟི ཝི་ས་མེ ཝཱ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ ཝི་ས་མེ ཝཱ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཝི་ས་མེ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏེ ས་མཾ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི.
ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. སུ་ས་མྨུ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨. ཨ་ཊྛ་མེ སུ་ས་མྨུ་ཊྛཱཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ སུ་ན་ཊྛཱ. ཡ་ཐཱ ཧི དྭེ ཁེ་ཏྟཱ་ནི ཀ་སི་ཏྭཱ, ཨེ་ཀཾ ཝ་པི་ཏྭཱ, བ་ཧུ་དྷ་ཉྙཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཝཱ་པི་ཏ་ཁེ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ལ་དྡྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘བ་ཧུཾ མེ དྷ་ཉྙཾ ན་ཊྛ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ལ་དྡྷ་མེ་ཝ ‘‘ན་ཊྛ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱ་ཝ སུ་ས་མྨུ་ཊྛཱ ནཱ་མ. ཨ་ས་མྨུ་ཊྛཱཏི པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ན་ཊྛཱ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
སུ་ས་མྨུ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.