༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ
༡. ཏ་པོ་ཀ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༧. མཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎོ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་གཱ་མཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ. དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ. མཱ་རོ པཱ་པི་མཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ ས་ཏྟེ མཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མཱ་རོ. པཱ་པེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི, ས་ཡཾ ཝཱ པཱ་པེ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི པཱ་པི་མཱ. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི་སྶ ཀ་ཎྷོ, ཨ་དྷི་པ་ཏི, ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི, ཨ་ནྟ་ཀོ, ན་མུ་ཙི, པ་མ་ཏྟ་བ་ནྡྷཱུ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི བ་ཧཱུ་ནི ནཱ་མཱ་ནི, ཨི་དྷ པ་ན ནཱ་མ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ‘མུ་ཏྟོ་སྨཱི’ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ཨ་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མ་སྶ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཏ་པོ་ཀ་མྨཱ ཨ་པ་ཀྐ་མྨཱཏི ཏ་པོ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཨ་པ་ར་དྡྷོཏི ‘‘དཱུ་རེ ཏྭཾ སུ་དྡྷི་མ་གྒཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་མ་རཾ ཏ་པནྟི ཨ་མ་ར་ཏ་པཾ ཨ་མ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ལཱུ་ཁ་ཏ་པཾ, ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གོ. ས་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏཱིཏི, ‘‘ས་བྦཾ ཏ་པཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ ན བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ. ཕི་ཡཱ་རི་ཏྟཾ་ཝ དྷ་མྨ་ནཱིཏི ཨ་ར་ཉྙེ ཐ་ལེ ཕི་ཡཱ་རི་ཏྟཾ ཝི་ཡ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཐ་ལེ ནཱ་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཎྜ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ཨ་བྷི་རཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཕི་ཡཱ་རི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཾ་ཀ་ཌྜྷེ་ཡྻུཾ ཙེ་ཝ ཨུ་པྤཱི་ལེ་ཡྻུཾ ཙ, སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་ཝཱ་ཡ ག་མ་ནཾ ཨ་སཱ་དྷེ་ནྟོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ ན ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཧཾ ‘ས་བྦཾ ཨ་མ་རཾ ཏ་པཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི་ནྟི.
ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་མ་རཾ ཏ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ཡེ་ན མ་གྒེ་ན བུ་དྡྷོ ཛཱ་ཏོ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ སཱི་ལནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ ག་ཧི་ཏཱ, ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷ་ཡོ, པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྐ་པྤཱ. མ་གྒཾ བོ་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ཡནྟི ཨི་མཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བོ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ཡ་ནྟོ. ཨེ་ཏྠ ཙ བོ་དྷཱ་ཡཱཏི མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི ཡཱ་གུ་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་གུ་མེ་ཝ པ་ཙ་ནྟི, པཱུ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ པཱུ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཙ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་མེ་ཝ མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་གྒཾ བོ་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ཡ’’ནྟི. པ་ར་མཾ སུ་དྡྷིནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ནི་ཧ་ཏོཏི ཏྭཾ མ་ཡཱ ནི་ཧ་ཏོ པ་རཱ་ཛི་ཏོ. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཧ་ཏྠི་རཱ་ཛ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༨. དུ་ཏི་ཡེ ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡནྟི ར་ཏྟིཾ ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཀེ མ་ཧཱ་ཏ་མེ ཙ་ཏུ་ར་ངྒེ ཏ་མ་སི. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་དྷཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི.
ན་ནུ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཝཱ མ་གྒོ, ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་པྤཾ, ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ ཝཱ ནི་རོ་དྷོ ན་ཏྠི, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི? ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ངྐུ་ས་ཏྠཾ. ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ ག་ཏ་མ་གྒཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ པ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. མ་ཧཱཏི མ་ཧ་ནྟོ. ཨ་རི་ཊྛ་ཀོཏི ཀཱ་ལ༹་ཀོ. མ་ཎཱིཏི པཱ་སཱ་ཎོ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ སཱི་སཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏ་སྶ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ མ་ཧཱ་པཱ་སཱ་ཎ་ས་དི་སཾ སཱི་སཾ ཧོ་ཏི.
སུ་བྷཱ་སུ་བྷནྟི དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ སཾ་ས་ར་ནྟོ སུ་ནྡ་རཱ་སུ་ནྡ་རཾ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ སཾ་ས་རནྟི སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ. དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནནྟི ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡ དཱི་གྷ་མ་གྒཾ, པུ་རེ བོ་དྷཱ་ཡ ཝཱ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀ་ས་མ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དཱི་གྷ་ཀཱ་ལཾ. ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་བྷཱ་སུ་བྷནྟི སུ་ནྡ་ར་ཉྩ ཨ་སུ་ནྡ་ར་ཉྩ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཀི་ར ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན མཱ་རོ ཝི་བྷིཾ་ས་ཀ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ན ཨཱ་ག་ཏ་པུ་བྦོ. ཏེ་ན ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ལཾ ཏེ ཏེ་ནཱཏི ཨ་ལཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏེ་ན མཱ་ར་ཝི་བྷིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་བྱཱ་པཱ་རེ་ན. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. སུ་བྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༩. ཏ་ཏི་ཡེ སུ་སཾ་ཝུ་ཏཱཏི སུ་པི་ཧི་ཏཱ. ན ཏེ མཱ་ར་ཝ་སཱ་ནུ་གཱཏི, མཱ་ར, ཏེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝ་སཱ་ནུ་གཱ ན ཧོ་ནྟི. ན ཏེ མཱ་ར་སྶ བ་དྡྷ་གཱུཏི ཏེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ར་སྶ བ་དྡྷ་ཙ་རཱ སི་སྶཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. པ་ཋ་མ་མཱ་ར་པཱ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན. ཡོ་ནི་སོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱཏི ཨུ་པཱ་ཡ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན. ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ་པི ན ཏུ་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ‘པཱ་པུ་ཎཱ་ཐཱ’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཊི་བཱ་ཧེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་སི.
མཱ་ར་པཱ་སེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་ས་པཱ་སེ་ན. ཡེ དི་བྦཱ ཡེ ཙ མཱ་ནུ་སཱཏི ཡེ དི་བྦཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ མཱ་ནུ་སཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ མཱ་ར་པཱ་སཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ས་བྦེ་ཧི ཏེ་ཧི ཏྭཾ བ་དྡྷོ་ཏི ཝ་ད་ཏི. མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷོཏི མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་དྡྷོ, མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནེ ཝཱ བ་དྡྷོ. ན མེ ས་མ་ཎ མོ་ཀྑ་སཱིཏི ས་མ་ཎ ཏྭཾ མ་མ ཝི་ས་ཡ་ཏོ ན མུ་ཙྩི་སྶ་སི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་མཱ་ར་པཱ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༡. པ་ཉྩ་མེ མུ་ཏྟཱ་ཧནྟི མུ་ཏྟོ ཨ་ཧཾ. པུ་རི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ པ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ. ཙཱ་རི་ཀནྟི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ག་མ་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ. (པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ) དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཙ་ར་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. མཱ ཨེ་ཀེ་ན དྭེཏི ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ན དྭེ ཛ་ནཱ མཱ ཨ་ག་མི་ཏྠ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ག་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ, ཨེ་ཀེ་ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཋཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎནྟི ཨཱ་དི་མྷི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སུ་ནྡ་རཾ བྷ་དྡ་ཀཾ. ཏ་ཐཱ མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ. ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ སཱ་ས་ན་སྶ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ སཱ་ས་ན་སྶ སཱི་ལཾ ཨཱ་དི, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷ་ཡོ ཝཱ ཨཱ་དི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ ཨཱ་དི, མ་གྒོ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ན ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མ་པཱ་དོ ཨཱ་དི, དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. པ་ཉྩ་པ་ད་ཚ་པྤ་དཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་པཱ་དོ ཨཱ་དི, ཨ་ཝ་སཱ་ན་པཱ་དོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ. ཨེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀ་སུ་ཏྟ་སྶ ནི་དཱ་ནཾ ཨཱ་དི, ‘‘ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, སེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷཾ. ཨ་ནེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ བ་ཧཱུ་པི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ, ནི་དཱ་ནཾ ཨཱ་དི, ‘‘ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ.
སཱ་ཏྠནྟི སཱ་ཏྠ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཐ. ས་བྱ་ཉྫ་ནནྟི བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཙེ་ཝ པ་དེ་ཧི ཙ པ་རི་པཱུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཐ. ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ས་ཀ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ. པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. པ་ཀཱ་སེ་ཐཱཏི ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ཐ.
ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱཏི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་མྷི ཨ་པྤ་ཀི་ལེ་ས་ར་ཛ་ས་བྷཱ་ཝཱ, དུ་ཀཱུ་ལ་སཱ་ཎི་ཡཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ས་མ་ཏྠཱ ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱཏི ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ. པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨ་ལཱ་བྷ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. སེ་ནཱ་ནི་ག་མོཏི པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ནཾ སེ་ནཱ་ཡ ནི་ཝི་ཊྛོ་ཀཱ་སེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་གཱ་མོ, སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པི་ཏུ སེ་ནཱ་ནཱི ནཱ་མ ནི་ག་མོ. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མཱིཏི ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝེ་ཎཱ་དཱི་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མི, ཏི་ཎྞཾ པ་ན ཛ་ཊི་ལཱ་ནཾ ཨ་ཌྜྷུ་ཌྜྷཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ མ་ཧཱ་ཡུ་དྡྷཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ, ‘མཱ ཨེ་ཀེ་ན དྭེ ཨ་ག་མི་ཏྠ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཐཱ’ཏི ས་ཊྛི ཛ་ནེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ མ་ཡ྄ཧཾ ཙི་ཏྟ་སྶཱ་དཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་སུ དེ་སེ་ནྟེ་སུ ཀུ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཊི་བཱ་ཧཱ་མི ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ས་པྤ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༢. ཚ་ཊྛེ སོ་ཎྜི་ཀཱ་ཀི་ལ་ཉྫནྟི སུ་རཱ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ པི་ཊྛ་པ་ཏྠ་ར་ཎ་ཀ་ཀི་ལ་ཉྫཾ. ཀོ་ས་ལི་ཀཱ ཀཾ་ས་པཱ་ཏཱིཏི ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ར་ཐ་ཙ་ཀྐ་པྤ་མཱ་ཎཱ པ་རི་བྷོ་ག་པཱ་ཏི. ག་ལ༹་ག་ལཱ༹་ཡ་ནྟེཏི ག་ཛྫ་ནྟེ. ཀ་མྨཱ་ར་ག་གྒ་རི་ཡཱཏི ཀ་མྨཱ་རུ་དྡྷ་ན་པ་ཎཱ་ལི༹་ཡཱ. དྷ་མ་མཱ་ནཱ་ཡཱཏི བྷ་སྟ་ཝཱ་ཏེ་ན པཱུ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ. ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱཏི – ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ སུ་ཁེ་ན ནི་སི་ནྣོ, གྷ་ཊྚ་ཡི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཡཱ་མ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩ་ར་ནྟཾ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ་ལོ་ཀེ་ན དི་སྭཱ, ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨེ་སོ ས་ཏྟོ’’ཏི? ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ, ‘‘མཱ་རོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་དི་ཏྭཱ.
སུ་ཉྙ་གེ་ཧཱ་ནཱིཏི སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཱ་ནི. སེ་ཡྻཱཏི སེ་ཡྻ་ཏྠཱ་ཡ. ཋ་སྶཱ་མི ཙ་ངྐ་མི་སྶཱ་མི ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མི ནི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཡོ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཱ་ནི སེ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ མུ་ནི ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙ་ཏོཏི སོ བུ་དྡྷ་མུ་ནི ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་ཡ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཝོ་སྶ་ཛྫ ཙ་རེ་ཡྻ ཏ་ཏྠ སོཏི སོ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ལ་ཡཾ ནི་ཀ་ནྟིཾ ཝོ་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཧཱ་ཡ ཙ་རེ་ཡྻ. པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཧི ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶ ཏནྟི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཏཾ་ས་ཎྛི་ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་མུ་ནི་ནོ ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ནི་ཀ་ནྟིཾ ཝོ་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་ར་ཎཾ ནཱ་མ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ.
ཙ་ར་ཀཱཏི སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་ཀཱ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ས་ཏྟཱ. བྷེ་ར་ཝཱཏི ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་བྷེ་ར་ཝཱ. ཏ་ཏྠ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཁཱ་ཎུ་ཝ་མྨི་ཀཱ་ད་ཡོ. ཏེ་པི ཧི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཡ་ཀྑཱ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ར་ཛྫུ་ཝ་ལླི་ཡཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ས་པྤཱ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ བྷེ་ར་ཝེ་སུ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ བུ་དྡྷ་མུ་ནི ལོ་མ་ཙ་ལ་ན་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན ཀ་རོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཀ་པྤཾ ད་སྶེ་ནྟོ ན་བྷཾ ཕ་ལེ་ཡྻཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཕ་ལེ་ཡྻཱཏི ཀཱ་ཀ་པ་དཾ ཝི་ཡ ཧཱི་ར་ཧཱི་ར་སོ ཕ་ལེ་ཡྻ. ཙ་ལེ་ཡྻཱཏི པོ་ཀྑ་ར་པ་ཏྟེ ཝཱ་ཏཱ་ཧ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཙ་ལེ་ཡྻ. ས་ལླ་མྤི ཙེ ཨུ་ར་སི པ་ཀ་པྤ་ཡེ་ཡྻུནྟི ཏི་ཁི་ཎ་ས་ཏྟི་ས་ལླཾ ཙེ་པི ཨུ་ར་སྨིཾ ཙཱ་རེ་ཡེ་ཡྻུཾ. ཨུ་པ་དྷཱི་སཱུཏི ཁ་ནྡྷཱུ་པ་དྷཱི་སུ. ཏཱ་ཎཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཏི་ཁི་ཎེ ས་ལླེ ཨུ་ར་སྨིཾ ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ བྷ་ཡེ་ན གུ་མྦ་ནྟ་ར་ཀ་ནྡ་རཱ་དཱི་ནི པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཏཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི ནཱ་མ. བུ་དྡྷཱ པ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ས་བྦ་བྷ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. སུ་པ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༣. ས་ཏྟ་མེ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱཏི ཨུ་ཏུ་གཱ་ཧཱ་པ་ན་ཏྠཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ས་རཱི་རེ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ན ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏི, ཨུ་ད་ཀ་མྤི པོ་ཀྑ་ར་པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཝི་ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཁོ དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀེ གེ་ཧེ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ པ་ན ཋ་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ནྟི. ས་ཙེ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ནེ་ཝ ནྷཱ་ཡེ་ཡྻ, ན པཱ་དེ དྷོ་ཝེ་ཡྻ, ‘‘ནཱ་ཡཾ མ་ནུ་སྶོ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ. ཏ་སྨཱ མ་ནུ་སྶ་ཀི་རི་ཡཾ ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟོ དྷོ་ཝ་ཏི. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི སོ་པྤ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, གྷ་ཊྚ་ཡི་སྶཱ་མི ན་ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཀིཾ སོ་པྤ་སཱིཏི ཀིཾ སུ་པ་སི, ཀིཾ སོ་པྤཾ ནཱ་མི་དཾ ཏ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཀིཾ ནུ སོ་པྤ་སཱིཏི ཀ་སྨཱ ནུ སུ་པ་སི? དུ་བྦྷ་གོ ཝི་ཡཱཏི མ་ཏོ ཝི་ཡ, ཝི་ས་ཉྙཱི ཝི་ཡ ཙ. སུ་ཉྙ་མ་གཱ་རནྟི སུ་ཉྙཾ མེ གྷ་རཾ ལ་དྡྷ་ནྟི སོ་པྤ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཏེཏི སཱུ་རི་ཡ་མྷི ཨུ་ཊྛི་ཏེ. ཨི་དཱ་ནི ཧི ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟི, པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ག་མ་ན་ས་ཛྫཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཏྭཾ ཀ་སྨཱ སོ་པྤ་སི་ཡེ་ཝ.
ཛཱ་ལི་ནཱིཏི ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༤༢) ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ན ཛཱ་ལེ་ན ཛཱ་ལི་ནཱི. ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ས་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་མཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཏཱ་ཡ ཙ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ. ཀུ་ཧི་ཉྩི ནེ་ཏ་ཝེཏི ཀ་ཏྠ་ཙི ནེ་ཏུཾ. ས་བྦཱུ་པ་དྷི པ་རི་ཀྑ་ཡཱཏི ས་བྦེ་སཾ ཁ་ནྡྷ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨུ་པ་དྷཱི་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ. ཀིཾ ཏ་ཝེ་ཏྠ, མཱ་རཱཏི, མཱ་ར, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ ཨེ་ཏྠ? ཀ་སྨཱ ཏྭཾ ཨུ་ཎྷ་ཡཱ་གུ་ཡཾ ནི་ལཱི་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ ཝི་ཡ ཨ་ནྟ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་སཱི་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ན་ནྡ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༤. ཨ་ཊྛ་མཾ དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཋ་མ་ཨཱ་ཡུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༥. ན་ཝ་མེ ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོཏི བྷི་ཡྻོ ཛཱི་ཝ་ནྟོ ཨ་པ་རཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, པ་ཎྞཱ་སཾ ཝཱ ས་ཊྛི ཝཱ ཝ་སྶཱ་ནི ཛཱི་ཝ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སཱིཏི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཡཱུ’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏི, དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝ་མ་སྶ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ན ནཾ ཧཱི་ལེ༹ཏི ཏཾ ཨཱ་ཡུཾ ‘‘ཨ་པྤ་ཀ་མི་ད’’ནྟི ན ཧཱི་ལེ༹་ཡྻ. ཁཱི་ར་མ་ཏྟོ ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ད་ཧ་རོ ཀུ་མཱ་རོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀོ ཁཱི་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ ནི་པ་ནྣོ ཨ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཡ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ཡུཾ ཨ་པྤཾ ཝཱ དཱི་གྷཾ ཝཱ་ཏི ན ཙི་ནྟེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་པྤུ་རི་སོ. ཙ་རེ་ཡྻཱ་དི་ཏྟ་སཱི་སོ ཝཱཏི ཨཱ་ཡུཾ པ་རི་ཏྟ་ནྟི ཉ་ཏྭཱ པ་ཛྫ་ལི་ཏ་སཱི་སོ ཝི་ཡ ཙ་རེ་ཡྻ. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་ཡུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༦. ད་ས་མེ ནེ་མཱི་ཝ ར་ཐ་ཀུ་བྦ་རནྟི ཡ་ཐཱ དི་ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ར་ཐ་སྶ ཙ་ཀྐ་ནེ་མི ཀུ་བྦ་རཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡུ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ད་ས་མཾ.
པ་ཋ་མོ ཝ་གྒོ.