༤. མཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ
༡. ཏ་པོ་ཀ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༧. མཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎོ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་གཱ་མཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ. དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ. མཱ་རོ པཱ་པི་མཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ ས་ཏྟེ མཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མཱ་རོ. པཱ་པེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི, ས་ཡཾ ཝཱ པཱ་པེ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི པཱ་པི་མཱ. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི་སྶ ཀ་ཎྷོ, ཨ་དྷི་པ་ཏི, ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི, ཨ་ནྟ་ཀོ, ན་མུ་ཙི, པ་མ་ཏྟ་བ་ནྡྷཱུ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི བ་ཧཱུ་ནི ནཱ་མཱ་ནི, ཨི་དྷ པ་ན ནཱ་མ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ‘མུ་ཏྟོ་སྨཱི’ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ཨ་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མ་སྶ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཏ་པོ་ཀ་མྨཱ ཨ་པ་ཀྐ་མྨཱཏི ཏ་པོ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཨ་པ་ར་དྡྷོཏི ‘‘དཱུ་རེ ཏྭཾ སུ་དྡྷི་མ་གྒཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་མ་རཾ ཏ་པནྟི ཨ་མ་ར་ཏ་པཾ ཨ་མ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ལཱུ་ཁ་ཏ་པཾ, ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གོ. ས་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏཱིཏི, ‘‘ས་བྦཾ ཏ་པཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ ན བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ. ཕི་ཡཱ་རི་ཏྟཾ་ཝ དྷ་མྨ་ནཱིཏི ཨ་ར་ཉྙེ ཐ་ལེ ཕི་ཡཱ་རི་ཏྟཾ ཝི་ཡ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཐ་ལེ ནཱ་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཎྜ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ཨ་བྷི་རཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཕི་ཡཱ་རི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཾ་ཀ་ཌྜྷེ་ཡྻུཾ ཙེ་ཝ ཨུ་པྤཱི་ལེ་ཡྻུཾ ཙ, སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་ཝཱ་ཡ ག་མ་ནཾ ཨ་སཱ་དྷེ་ནྟོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ ན ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཧཾ ‘ས་བྦཾ ཨ་མ་རཾ ཏ་པཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི་ནྟི.
ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་མ་རཾ ཏ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ཡེ་ན མ་གྒེ་ན བུ་དྡྷོ ཛཱ་ཏོ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ སཱི་ལནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ ག་ཧི་ཏཱ, ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷ་ཡོ, པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྐ་པྤཱ. མ་གྒཾ བོ་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ཡནྟི ཨི་མཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བོ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ཡ་ནྟོ. ཨེ་ཏྠ ཙ བོ་དྷཱ་ཡཱཏི མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི ཡཱ་གུ་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་གུ་མེ་ཝ པ་ཙ་ནྟི, པཱུ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ པཱུ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཙ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་མེ་ཝ མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་གྒཾ བོ་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ཡ’’ནྟི. པ་ར་མཾ སུ་དྡྷིནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ནི་ཧ་ཏོཏི ཏྭཾ མ་ཡཱ ནི་ཧ་ཏོ པ་རཱ་ཛི་ཏོ. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཧ་ཏྠི་རཱ་ཛ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༨. དུ་ཏི་ཡེ ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡནྟི ར་ཏྟིཾ ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཀེ མ་ཧཱ་ཏ་མེ ཙ་ཏུ་ར་ངྒེ ཏ་མ་སི. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་དྷཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི.
ན་ནུ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཝཱ མ་གྒོ, ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་པྤཾ, ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ ཝཱ ནི་རོ་དྷོ ན་ཏྠི, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི? ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ངྐུ་ས་ཏྠཾ. ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ ག་ཏ་མ་གྒཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ པ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. མ་ཧཱཏི མ་ཧ་ནྟོ. ཨ་རི་ཊྛ་ཀོཏི ཀཱ་ལ༹་ཀོ. མ་ཎཱིཏི པཱ་སཱ་ཎོ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ སཱི་སཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏ་སྶ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ མ་ཧཱ་པཱ་སཱ་ཎ་ས་དི་སཾ སཱི་སཾ ཧོ་ཏི.
སུ་བྷཱ་སུ་བྷནྟི དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ སཾ་ས་ར་ནྟོ སུ་ནྡ་རཱ་སུ་ནྡ་རཾ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ སཾ་ས་རནྟི སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ. དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནནྟི ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡ དཱི་གྷ་མ་གྒཾ, པུ་རེ བོ་དྷཱ་ཡ ཝཱ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀ་ས་མ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དཱི་གྷ་ཀཱ་ལཾ. ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་བྷཱ་སུ་བྷནྟི སུ་ནྡ་ར་ཉྩ ཨ་སུ་ནྡ་ར་ཉྩ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཀི་ར ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན མཱ་རོ ཝི་བྷིཾ་ས་ཀ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ན ཨཱ་ག་ཏ་པུ་བྦོ. ཏེ་ན ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ལཾ ཏེ ཏེ་ནཱཏི ཨ་ལཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏེ་ན མཱ་ར་ཝི་བྷིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་བྱཱ་པཱ་རེ་ན. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. སུ་བྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༩. ཏ་ཏི་ཡེ སུ་སཾ་ཝུ་ཏཱཏི སུ་པི་ཧི་ཏཱ. ན ཏེ མཱ་ར་ཝ་སཱ་ནུ་གཱཏི, མཱ་ར, ཏེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝ་སཱ་ནུ་གཱ ན ཧོ་ནྟི. ན ཏེ མཱ་ར་སྶ བ་དྡྷ་གཱུཏི ཏེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ར་སྶ བ་དྡྷ་ཙ་རཱ སི་སྶཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. པ་ཋ་མ་མཱ་ར་པཱ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན. ཡོ་ནི་སོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱཏི ཨུ་པཱ་ཡ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན. ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ་པི ན ཏུ་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ‘པཱ་པུ་ཎཱ་ཐཱ’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཊི་བཱ་ཧེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་སི.
མཱ་ར་པཱ་སེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་ས་པཱ་སེ་ན. ཡེ དི་བྦཱ ཡེ ཙ མཱ་ནུ་སཱཏི ཡེ དི་བྦཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ མཱ་ནུ་སཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ མཱ་ར་པཱ་སཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ས་བྦེ་ཧི ཏེ་ཧི ཏྭཾ བ་དྡྷོ་ཏི ཝ་ད་ཏི. མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷོཏི མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་དྡྷོ, མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནེ ཝཱ བ་དྡྷོ. ན མེ ས་མ་ཎ མོ་ཀྑ་སཱིཏི ས་མ་ཎ ཏྭཾ མ་མ ཝི་ས་ཡ་ཏོ ན མུ་ཙྩི་སྶ་སི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་མཱ་ར་པཱ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༡. པ་ཉྩ་མེ མུ་ཏྟཱ་ཧནྟི མུ་ཏྟོ ཨ་ཧཾ. པུ་རི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ པ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ. ཙཱ་རི་ཀནྟི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ག་མ་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ. (པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ) དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཙ་ར་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. མཱ ཨེ་ཀེ་ན དྭེཏི ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ན དྭེ ཛ་ནཱ མཱ ཨ་ག་མི་ཏྠ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ག་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ, ཨེ་ཀེ་ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཋཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎནྟི ཨཱ་དི་མྷི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སུ་ནྡ་རཾ བྷ་དྡ་ཀཾ. ཏ་ཐཱ མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ. ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ སཱ་ས་ན་སྶ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ སཱ་ས་ན་སྶ སཱི་ལཾ ཨཱ་དི, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷ་ཡོ ཝཱ ཨཱ་དི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ ཨཱ་དི, མ་གྒོ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ན ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མ་པཱ་དོ ཨཱ་དི, དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. པ་ཉྩ་པ་ད་ཚ་པྤ་དཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་པཱ་དོ ཨཱ་དི, ཨ་ཝ་སཱ་ན་པཱ་དོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ. ཨེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀ་སུ་ཏྟ་སྶ ནི་དཱ་ནཾ ཨཱ་དི, ‘‘ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, སེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷཾ. ཨ་ནེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ བ་ཧཱུ་པི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ, ནི་དཱ་ནཾ ཨཱ་དི, ‘‘ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ.
སཱ་ཏྠནྟི སཱ་ཏྠ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཐ. ས་བྱ་ཉྫ་ནནྟི བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཙེ་ཝ པ་དེ་ཧི ཙ པ་རི་པཱུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཐ. ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ས་ཀ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ. པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. པ་ཀཱ་སེ་ཐཱཏི ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ཐ.
ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱཏི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་མྷི ཨ་པྤ་ཀི་ལེ་ས་ར་ཛ་ས་བྷཱ་ཝཱ, དུ་ཀཱུ་ལ་སཱ་ཎི་ཡཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ས་མ་ཏྠཱ ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱཏི ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ. པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨ་ལཱ་བྷ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. སེ་ནཱ་ནི་ག་མོཏི པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ནཾ སེ་ནཱ་ཡ ནི་ཝི་ཊྛོ་ཀཱ་སེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་གཱ་མོ, སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པི་ཏུ སེ་ནཱ་ནཱི ནཱ་མ ནི་ག་མོ. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མཱིཏི ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝེ་ཎཱ་དཱི་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མི, ཏི་ཎྞཾ པ་ན ཛ་ཊི་ལཱ་ནཾ ཨ་ཌྜྷུ་ཌྜྷཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ མ་ཧཱ་ཡུ་དྡྷཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ, ‘མཱ ཨེ་ཀེ་ན དྭེ ཨ་ག་མི་ཏྠ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཐཱ’ཏི ས་ཊྛི ཛ་ནེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ མ་ཡ྄ཧཾ ཙི་ཏྟ་སྶཱ་དཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་སུ དེ་སེ་ནྟེ་སུ ཀུ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཊི་བཱ་ཧཱ་མི ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ས་པྤ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༢. ཚ་ཊྛེ སོ་ཎྜི་ཀཱ་ཀི་ལ་ཉྫནྟི སུ་རཱ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ པི་ཊྛ་པ་ཏྠ་ར་ཎ་ཀ་ཀི་ལ་ཉྫཾ. ཀོ་ས་ལི་ཀཱ ཀཾ་ས་པཱ་ཏཱིཏི ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ར་ཐ་ཙ་ཀྐ་པྤ་མཱ་ཎཱ པ་རི་བྷོ་ག་པཱ་ཏི. ག་ལ༹་ག་ལཱ༹་ཡ་ནྟེཏི ག་ཛྫ་ནྟེ. ཀ་མྨཱ་ར་ག་གྒ་རི་ཡཱཏི ཀ་མྨཱ་རུ་དྡྷ་ན་པ་ཎཱ་ལི༹་ཡཱ. དྷ་མ་མཱ་ནཱ་ཡཱཏི བྷ་སྟ་ཝཱ་ཏེ་ན པཱུ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ. ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱཏི – ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ སུ་ཁེ་ན ནི་སི་ནྣོ, གྷ་ཊྚ་ཡི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཡཱ་མ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩ་ར་ནྟཾ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ་ལོ་ཀེ་ན དི་སྭཱ, ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨེ་སོ ས་ཏྟོ’’ཏི? ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ, ‘‘མཱ་རོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་དི་ཏྭཱ.
སུ་ཉྙ་གེ་ཧཱ་ནཱིཏི སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཱ་ནི. སེ་ཡྻཱཏི སེ་ཡྻ་ཏྠཱ་ཡ. ཋ་སྶཱ་མི ཙ་ངྐ་མི་སྶཱ་མི ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མི ནི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཡོ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཱ་ནི སེ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ མུ་ནི ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙ་ཏོཏི སོ བུ་དྡྷ་མུ་ནི ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་ཡ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཝོ་སྶ་ཛྫ ཙ་རེ་ཡྻ ཏ་ཏྠ སོཏི སོ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ལ་ཡཾ ནི་ཀ་ནྟིཾ ཝོ་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཧཱ་ཡ ཙ་རེ་ཡྻ. པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཧི ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶ ཏནྟི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཏཾ་ས་ཎྛི་ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་མུ་ནི་ནོ ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ནི་ཀ་ནྟིཾ ཝོ་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་ར་ཎཾ ནཱ་མ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ.
ཙ་ར་ཀཱཏི སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་ཀཱ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ས་ཏྟཱ. བྷེ་ར་ཝཱཏི ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་བྷེ་ར་ཝཱ. ཏ་ཏྠ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཁཱ་ཎུ་ཝ་མྨི་ཀཱ་ད་ཡོ. ཏེ་པི ཧི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཡ་ཀྑཱ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ར་ཛྫུ་ཝ་ལླི་ཡཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ས་པྤཱ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ བྷེ་ར་ཝེ་སུ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ བུ་དྡྷ་མུ་ནི ལོ་མ་ཙ་ལ་ན་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན ཀ་རོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཀ་པྤཾ ད་སྶེ་ནྟོ ན་བྷཾ ཕ་ལེ་ཡྻཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཕ་ལེ་ཡྻཱཏི ཀཱ་ཀ་པ་དཾ ཝི་ཡ ཧཱི་ར་ཧཱི་ར་སོ ཕ་ལེ་ཡྻ. ཙ་ལེ་ཡྻཱཏི པོ་ཀྑ་ར་པ་ཏྟེ ཝཱ་ཏཱ་ཧ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཙ་ལེ་ཡྻ. ས་ལླ་མྤི ཙེ ཨུ་ར་སི པ་ཀ་པྤ་ཡེ་ཡྻུནྟི ཏི་ཁི་ཎ་ས་ཏྟི་ས་ལླཾ ཙེ་པི ཨུ་ར་སྨིཾ ཙཱ་རེ་ཡེ་ཡྻུཾ. ཨུ་པ་དྷཱི་སཱུཏི ཁ་ནྡྷཱུ་པ་དྷཱི་སུ. ཏཱ་ཎཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཏི་ཁི་ཎེ ས་ལླེ ཨུ་ར་སྨིཾ ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ བྷ་ཡེ་ན གུ་མྦ་ནྟ་ར་ཀ་ནྡ་རཱ་དཱི་ནི པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཏཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི ནཱ་མ. བུ་དྡྷཱ པ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ས་བྦ་བྷ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཏཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. སུ་པ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༣. ས་ཏྟ་མེ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱཏི ཨུ་ཏུ་གཱ་ཧཱ་པ་ན་ཏྠཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ས་རཱི་རེ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ན ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏི, ཨུ་ད་ཀ་མྤི པོ་ཀྑ་ར་པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཝི་ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཁོ དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀེ གེ་ཧེ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ པ་ན ཋ་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ནྟི. ས་ཙེ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ནེ་ཝ ནྷཱ་ཡེ་ཡྻ, ན པཱ་དེ དྷོ་ཝེ་ཡྻ, ‘‘ནཱ་ཡཾ མ་ནུ་སྶོ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ. ཏ་སྨཱ མ་ནུ་སྶ་ཀི་རི་ཡཾ ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟོ དྷོ་ཝ་ཏི. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི སོ་པྤ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, གྷ་ཊྚ་ཡི་སྶཱ་མི ན་ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཀིཾ སོ་པྤ་སཱིཏི ཀིཾ སུ་པ་སི, ཀིཾ སོ་པྤཾ ནཱ་མི་དཾ ཏ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཀིཾ ནུ སོ་པྤ་སཱིཏི ཀ་སྨཱ ནུ སུ་པ་སི? དུ་བྦྷ་གོ ཝི་ཡཱཏི མ་ཏོ ཝི་ཡ, ཝི་ས་ཉྙཱི ཝི་ཡ ཙ. སུ་ཉྙ་མ་གཱ་རནྟི སུ་ཉྙཾ མེ གྷ་རཾ ལ་དྡྷ་ནྟི སོ་པྤ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཏེཏི སཱུ་རི་ཡ་མྷི ཨུ་ཊྛི་ཏེ. ཨི་དཱ་ནི ཧི ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟི, པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ག་མ་ན་ས་ཛྫཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཏྭཾ ཀ་སྨཱ སོ་པྤ་སི་ཡེ་ཝ.
ཛཱ་ལི་ནཱིཏི ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༨༤༢) ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ན ཛཱ་ལེ་ན ཛཱ་ལི་ནཱི. ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ས་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་མཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཏཱ་ཡ ཙ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ. ཀུ་ཧི་ཉྩི ནེ་ཏ་ཝེཏི ཀ་ཏྠ་ཙི ནེ་ཏུཾ. ས་བྦཱུ་པ་དྷི པ་རི་ཀྑ་ཡཱཏི ས་བྦེ་སཾ ཁ་ནྡྷ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨུ་པ་དྷཱི་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ. ཀིཾ ཏ་ཝེ་ཏྠ, མཱ་རཱཏི, མཱ་ར, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ ཨེ་ཏྠ? ཀ་སྨཱ ཏྭཾ ཨུ་ཎྷ་ཡཱ་གུ་ཡཾ ནི་ལཱི་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ ཝི་ཡ ཨ་ནྟ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་སཱི་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ན་ནྡ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༤. ཨ་ཊྛ་མཾ དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཋ་མ་ཨཱ་ཡུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༥. ན་ཝ་མེ ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོཏི བྷི་ཡྻོ ཛཱི་ཝ་ནྟོ ཨ་པ་རཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, པ་ཎྞཱ་སཾ ཝཱ ས་ཊྛི ཝཱ ཝ་སྶཱ་ནི ཛཱི་ཝ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སཱིཏི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཡཱུ’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏི, དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝ་མ་སྶ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ན ནཾ ཧཱི་ལེ༹ཏི ཏཾ ཨཱ་ཡུཾ ‘‘ཨ་པྤ་ཀ་མི་ད’’ནྟི ན ཧཱི་ལེ༹་ཡྻ. ཁཱི་ར་མ་ཏྟོ ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ད་ཧ་རོ ཀུ་མཱ་རོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀོ ཁཱི་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ ནི་པ་ནྣོ ཨ་ས་ཉྙཱི ཝི་ཡ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ཡུཾ ཨ་པྤཾ ཝཱ དཱི་གྷཾ ཝཱ་ཏི ན ཙི་ནྟེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་པྤུ་རི་སོ. ཙ་རེ་ཡྻཱ་དི་ཏྟ་སཱི་སོ ཝཱཏི ཨཱ་ཡུཾ པ་རི་ཏྟ་ནྟི ཉ་ཏྭཱ པ་ཛྫ་ལི་ཏ་སཱི་སོ ཝི་ཡ ཙ་རེ་ཡྻ. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་ཡུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༦. ད་ས་མེ ནེ་མཱི་ཝ ར་ཐ་ཀུ་བྦ་རནྟི ཡ་ཐཱ དི་ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ར་ཐ་སྶ ཙ་ཀྐ་ནེ་མི ཀུ་བྦ་རཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡུ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ད་ས་མཾ.
པ་ཋ་མོ ཝ་གྒོ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. པཱ་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༧. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ནི་སི་ནྣོཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་དྷཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ. མཱ་རོ་པི་སྶ སུ་ཁ་ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ གྷ་ཊྚ་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ. པ་དཱ་ལེ་སཱིཏི པ་བྦ་ཏ་པི་ཊྛེ ཋ་ཏྭཱ པ་ཝི་ཛ྄ཛྷི. པཱ་སཱ་ཎཱ ནི་ར་ནྟ་རཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་བྷི་ཧ་ན་ནྟཱ པ་ཏ་ནྟི. ཀེ་ཝ་ལནྟི ས་ཀ་ལཾ. ས་བྦནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཀི་ནྣུ་སཱི་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༨. དུ་ཏི་ཡེ ཝི་ཙ་ཀྑུ་ཀ་མྨཱ་ཡཱཏི པ་རི་སཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ནེ་ས པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, པ་རི་སཱ་ཡ བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ སཱ་ཝེ་ནྟོ ཝཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཝཱ ས་ཀྐོ་ཏི. ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི ནུ མ་ཉྙ་སཱིཏི ཀིཾ ནུ ཏྭཾ ‘‘ཝི་ཛི་ཏ་ཝི་ཛ་ཡོ ཨ་ཧ’’ནྟི མ་ཉྙ་སི? མཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙི, ན་ཏྠི ཏེ ཛ་ཡོ. པ་རི་སཱ་སཱུཏི, ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ. བ་ལ་པྤ་ཏྟཱཏི ད་ས་བ་ལ་པྤ་ཏྟཱ. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ས་ཀ་ལི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༩. ཏ་ཏི་ཡེ མ་ནྡི་ཡཱ ནཱུཏི མ་ནྡ་བྷཱ་ཝེ་ན མོ་མཱུ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨུ་དཱ་ཧུ ཀཱ་ཝེ་ཡྻ་མ་ཏྟོཏི ཨུ་དཱ་ཧུ ཡ་ཐཱ ཀ་ཝི ཀ་བྦཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཏེ་ན ཀ་བྦ་ཀ་ར་ཎེ་ན མ་ཏྟོ ས་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཡ་སི. ས་མྤ་ཙུ་རཱཏི བ་ཧ་ཝོ. ཀི་མི་དཾ སོ་པྤ་སེ ཝཱཏི ཀ་སྨཱ ཨི་དཾ སོ་པྤཾ སོ་པྤ་སི་ཡེ་ཝ? ཨ་ཏྠཾ ས་མེ་ཙྩཱཏི ཨ་ཏྠཾ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ. མ་ཡ྄ཧཾ ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧོ ནཱ་མ ས་ངྒ་ཧ་ཝི་པ་ནྣོ ཝཱ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི. ས་ལླནྟི ཏི་ཁི་ཎཾ ས་ཏྟི་ས་ལླཾ. ཛ་གྒཾ ན ས་ངྐེཏི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ སཱི་ཧ་པ་ཐཱ་དཱི་སུ ཛ་གྒ་ནྟོ ས་ངྐ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ཛ་གྒ་ནྟོ་པི ན ས་ངྐཱ་མི. ན་པི བྷེ་མི སོ་ཏྟུནྟི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ སཱི་ཧ་པ་ཐཱ་དཱི་སུ་ཡེ་ཝ སུ་པི་ཏུཾ བྷཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧཾ སུ་པི་ཏུ་མྤི ན བྷཱ་ཡཱ་མི. ནཱ་ནུ་ཏ་པ་ནྟི མཱ་མནྟི ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཝཱ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀེ ཛཱ་ཏེ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱ ཨ་ནུ་ཏ་པ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མཾ ནཱ་ནུ་ཏ་པ་ནྟི. ན ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཧཱ་ནིཾ ན པ་སྶཱ་མི ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. པ་ཏི་རཱུ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷེ་སཱུཏི རཱ་ག་པ་ཊི་གྷེ་སུ. མཱ ས་ཛྫི་ཏྠོ ཏ་དཱ་ཙ་རནྟི ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ཙ་ར་ནྟོ མཱ ལ་གྒི. དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ད་ནྟི, ཏེ་སུ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ སུ་ཎ་ནྟི, ཏེ་སུ པ་ཊི་གྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷེ་སུ ས་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ མཱ ས་ཛྫི་ཏྠོ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཡ་ད་ཉྙ་མ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱིཏི ཡཾ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི, ཏཾ. ས་མྦུ་དྡྷོ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི ཧི་ཏེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཀ་མྤ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷེ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. མཱ་ན་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༡. པ་ཉྩ་མེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཙ་ར་ནྟེ་པི བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ. པཱ་སོཏི རཱ་ག་པཱ་སོ. མཱ་ན་སོཏི མ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. པ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༢. ཚ་ཊྛེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི པ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ, ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ. ས་ནྡ་སྶེ་ཏཱིཏི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ཏི. ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱིཏི ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏཱིཏི ས་མཱ་དཱ་ན་མྷི ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏི. ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་གུ་ཎེ་ན ཝོ་དཱ་པེ་ཏི ཛོ་ཏཱ་པེ་ཏི. ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྠི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ ནོ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ. མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱཏི ཙི་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སོ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ས་བྦེ་ན ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱཏི ཋ་པི་ཏཱ་སོ་ཏཱ. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཀྑི་ཏྟཱཏི ཨོ་ཏཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཱ.
རཱུ་པཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ས་ཉྙཱནྟི, ཨེ་ཏེ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ. ཡ་ཉྩ ས་ངྑ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ ག་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ར་ཛྫ་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་སོ ཨ་ཧཾ ན ཧོ་མི, ཨེ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་སྶ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི. ཁེ་མ་ཏྟནྟི ཁེ་མཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་མི་ནཱ ཕ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནྭེ་སནྟི བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཋི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ. ནཱ་ཛ྄ཛྷ་གཱཏི ན པ་སྶཱི་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༣. ས་ཏྟ་མེ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནནྟི ས་ཉྫཱ་ཏི་ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཚ་དྭཱ་རི་ཀ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ. བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ས་དྡནྟི མེ་གྷ་དུ་ནྡུ་བྷི་ཨ་ས་ནི་པཱ་ཏ་ས་དྡ་ས་དི་སཾ བྷ་ཡ་ཛ་ན་ཀཾ ས་དྡཾ. པ་ཐ་ཝཱི མ་ཉྙེ ཨུ་ནྡྲཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི པ་ཊ་པ་ཊ་ས་དྡཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཏྠ ལོ་ཀོ ཝི་མུ་ཙྪི་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ལོ་ཀོ ཨ་དྷི་མུ་ཙྪི་ཏོ. མཱ་ར་དྷེ་ཡྻནྟི མཱ་ར་སྶ ཋཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. པི་ཎྜ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༤. ཨ་ཊྛ་མེ པཱ་ཧུ་ན་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ན་ཀྑ་ཏྟེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པེ་སེ་ཏ་བྦཱ་ནི པཱ་ཧུ་ན་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་དཱ་ནཱ་ནི ཝཱ. ས་ཡཾ་ཙ་ར་ཎ་དི་ཝ་སེ ས་མ་ཝ་ཡ་ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི. ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་བྷ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏ་ཏྲ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡོ་པི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཀཱ་ནཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ནཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་ནྟི, ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་པི ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ལཱ་གུ་ལེ༹་ན་པི པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟི. ཨ་ནྭཱ་ཝི་ཊྛཱཏི ཨ་ནུ ཨཱ་ཝི་ཊྛཱ. ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡོ པ་ཊི་པ་ཐེ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ཚ་ཎ་པཱུ་ཝཾ ད་དེ་ཡྻུཾ. ས་ཏྠཱ ཏཱ་སཾ དཱ་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཡྻ, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་བྦཱ་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧེ་ཡྻུཾ. མཱ་རོ ཏཱ་སཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ནྭཱ་ཝི་སི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན མཱ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པི་ཎྜ་མ་ལ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ཀིཾ པ་ན ས་ཏྠཱ མཱ་རཱ་ཝ་ཊྚ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛོ་ཏི? ཨཱ་མ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ་ཡ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མ, ན ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ན ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ. པ་ཝི་ཊྛོ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷེ་དཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི? ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་མི་ས་ཏྠཾ མཱ་རཱ་ཝ་ཊྚ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ’’ནྟི ཨ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཀྑ་ནྟོ.
ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨ་མི་ཏྟ་ཝི་ཛ་ཡེ་ན ཝི་ཡ ཏུ་ཊྛོ ས་ཀ་ལ་གཱ་མེ ཀ་ཊ་ཙྪུ་མ་ཏྟ་མྤི བྷ་ཏྟཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་མི་ཡ་མ་ནུ་སྶ་ཝེ་སེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏ་ཐཱ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱིཏི ཨི་དཾ སོ མུ་སཱ བྷཱ་ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ པུ་ན པ་ཝི་སི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ ‘ས་ཀ་ལ་གཱ་མེ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑ་མྤི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ པུ་ན པ་ཝི་ཊྛོ་སཱི’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཎྜེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན – ‘‘ས་ཙཱ་ཡཾ མཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་སྶ་ཏི མུ་དྡྷ་མ་སྶེ་ཝ ས་ཏྟ་དྷཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ པ་ས་ཝཱིཏི ཛ་ནེ་སི ནི་པྥཱ་དེ་སི. ཨཱ་ས་ཛྫཱཏི ཨཱ་སཱ་དེ་ཏྭཱ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ. ན མེ པཱ་པཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏཱིཏི མ་མ པཱ་པཾ ན པ་ཙྩ་ཏི. ནི་པྥ་ལཾ ཨེ་ཏནྟི ཀིཾ ནུ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་སི? མཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཡཱ ཀ་ཏ་སྶ པཱ་པ་སྶ ཕ་ལ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཀི་ཉྩ་ནནྟི མ་དྡི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ རཱ་ག་ཀི་ཉྩ་ནཱ་དི ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ. ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ ཡ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ དེ་ཝཱ ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟཱ པཱི་ཏི་བྷ་ཀྑཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཀ་སྶ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༥. ན་ཝ་མེ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ. ཧ་ཊ་ཧ་ཊ་ཀེ་སོཏི པུ་རི་མ་ཀེ་སེ པ་ཙྪ་ཏོ, པ་ཙྪི་མ་ཀེ་སེ པུ་ར་ཏོ ཝཱ་མ་པ་སྶ་ཀེ་སེ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ, ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶ་ཀེ་སེ ཝཱ་མ་ཏོ ཕ་རི་ཏྭཱ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཀེ་སོ. མ་མ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཡ་ཏ་ན་མྤི མ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ས་བྦཱ་ནི་པི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི. སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན མ་ནོཏི སཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ. དྷ་མྨཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ. མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོཏི སཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན བྷ་ཝ་ངྒེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཕ་སྶོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཏ་ཝེ་ཝ པཱ་པི་མ, ཙ་ཀྑཱུཏི ཡཾ ལོ་ཀེ ཏི་མི་ར་ཀཱ་ཙཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་རོ་གཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐ་ཝི་པ་ཀྐཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་པི, ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཝེ་ཝ བྷ་ཝ་ཏུ. རཱུ་པཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཡཾ ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཡཾ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ‘‘མ་མ ཨི་ད’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཡེ ཝ་ད་ནྟི མ་མ་ནྟི ཙཱཏི ཡེ ཙ པུ་གྒ་ལཱ ‘‘མ་མ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙེ ཏེ མ་ནོ ཨ་ཏྠཱིཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཡ་དི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི. ན མེ ས་མ་ཎ མོ་ཀྑ་སཱིཏི ས་མ་ཎ མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ས་ཡ་ཏོ ན མུ་ཙྩི་སྶ་སི. ཡཾ ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཡཾ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཝ་ད་ནྟི, ན ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ. ཡེ ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཡེ་པི པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི, ན ཏེ ཨ་ཧཾ. ན མེ མ་གྒ་མྤི ད་ཀྑ་སཱིཏི བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཏ་མ་གྒ་མྤི ན པ་སྶ་སི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ར་ཛྫ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༦. ད་ས་མེ ཨ་ཧ་ནཾ ཨ་གྷཱ་ཏ་ཡནྟི ཨ་ཧ་ན་ནྟེ་ན ཨ་གྷཱ་ཏ་ཡ་ནྟེ་ན. ཨ་ཛི་ནཾ ཨ་ཛཱ་པ་ཡནྟི པ་ར་སྶ དྷ་ན་ཛཱ་ནིཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཨ་ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟེ་ན. ཨ་སོ་ཙཾ ཨ་སོ་ཙཱ་པ་ཡནྟི ཨ་སོ་ཙ་ནྟེ་ན ཨ་སོ་ཙཱ་པ་ཡ་ནྟེ་ན. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ར་ཛྫེ ཝི་ཛི་ཏེ ད་ཎྜ་ཀ་ར་པཱི་ལི༹་ཏེ མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ‘ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏུ’ནྟི ཙི་ནྟེ་སི, ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ར་ཛྫ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ས་ཀྐཱ ཨོ་ཏཱ་རཾ ལ་བྷི་ཏུཾ, ག་ཙྪཱ་མི ཨུ་སྶཱ་ཧ་མ་སྶ ཛ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱཏི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. བྷཱ་ཝི་ཏཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱ. ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱཏི ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཊྛེ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ. ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱཏི ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏཱ ནི་ཙྩཱ་ནུ་བ་དྡྷཱ. པ་རི་ཙི་ཏཱཏི སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སུ་པ་རི་ཙི་ཏཱ ཀ་ཏཱ ཨི་སྶཱ་ས་སྶ ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏ་ཝེ་དྷི་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨ་དྷི་མུ་ཙྩེ་ཡྻཱཏི ཙི་ནྟེ་ཡྻ.
པ་བྦ་ཏ་སྶཱཏི པ་བྦ་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. དྭི་ཏྟཱ་ཝཱཏི ཏི་ཊྛ་ཏུ ཨེ་ཀོ པ་བྦ་ཏོ, དྭི་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟོ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་བྦ་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ ནཱ་ལཾ, ན པ་རི་ཡ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཝི་དྭཱ ས་མ་ཉྩ་རེཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ས་མཾ ཙ་རེ་ཡྻ. ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ནནྟི དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ནི་དཱ་ནཾ, ཏཾ ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡོ ཨ་ད་ཀྑི. ཀ་ཐཾ ན་མེ་ཡྻཱཏི སོ ཛ་ནྟུ ཏེ་སུ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཀཱ་མེ་སུ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན་མེ་ཡྻ. ཨུ་པ་དྷིཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཨུ་པ་དྷིཾ ‘‘ས་ངྒོ ཨེ་སོ, ལ་གྒ་ན་མེ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཏ་སྶེ་ཝ ཛ་ནྟུ ཝི་ན་ཡཱ་ཡ སི་ཀྑེཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་དྷི་སྶ ཝི་ན་ཡཱ་ཡ སི་ཀྑེ་ཡྻ. ད་ས་མཾ.
དུ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ས་མྦ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༧. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཛ་ཊ་ཎྜུ་ཝེ་ནཱཏི ཛ་ཊཱ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ་ན. ཨ་ཛི་ན་ཀྑི་པ་ནི་ཝ་ཏྠོཏི ས་ཁུ་རཾ ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨཾ ཨེ་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྠོ ཨེ་ཀཾ པཱ་རུ་ཏོ. ཨུ་དུ་མྦ་ར་ད་ཎྜནྟི ཨ་པྤི་ཙྪ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱི་ས་ཀཾ ཝ་ངྐཾ ཨུ་དུ་མྦ་ར་ད་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ལོ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི, བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ, པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ་པི མ་ཧ་ལླ་ཀ་སྶཱ་ཏི མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ‘‘ད་ཧ་རཱ བྷ་ཝ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨོ་ཀ་མྤེ་ཏྭཱཏི ཧ་ནུ་ཀེ་ན ཨུ་རཾ པ་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་དྷོ་ན་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ཛི་ཝ྄ཧཾ ནི་ལླཱ་ལེ་ཏྭཱཏི ཀ་བ་ར་མ་ཧཱ་ཛི་ཝ྄ཧཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་སྶེ་སུ ཙ ལཱ་ལེ་ཏྭཱ. ཏི་ཝི་སཱ་ཁནྟི ཏི་སཱ་ཁཾ. ན་ལཱ་ཊི་ཀནྟི བྷ་ཀུ་ཊིཾ, ན་ལཱ་ཊེ ཨུ་ཊྛི་ཏཾ ཝ་ལི་ཏྟ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ཏུ་མྷེ ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཏེ་ལེ པ་ཙྩི་སྶ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ མ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏོ. པ་ཋ་མཾ.
༢. ས་མི་དྡྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༨. དུ་ཏི་ཡེ ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ ཙ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ན་ཉྩ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ མ་ཡ྄ཧཾ ལཱ་བྷཱ མ་ཡ྄ཧཾ སུ་ལ་དྡྷ་ནྟི. སོ ཀི་རཱ་ཡ་སྨཱ པ་ཙྪཱ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཏཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ཀ་ལླ་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཧཱ་སེ་ཏྭཱ ཏོ་སེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ. ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཝ་མ་ཧོ་སི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མི་དྡྷི བྷི་ཀྑུ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ས་དི་སོ, ཡཱ་ཝ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ག་ཙྪ ཏྭནྟི ས་ཏྠཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྡ་ས, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ས་ཏི་པ་ཉྙཱ ཙ མེ བུ་དྡྷཱཏི མ་ཡཱ ས་ཏི ཙ པ་ཉྙཱ ཙ ཉཱ་ཏཱ. ཀ་ར་སྶུ རཱུ་པཱ་ནཱིཏི བ་ཧཱུ་ནི་པི ཝི་བྷིཾ་ས་ཀཱ་ར་ཧཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཀ་ར་སྶུ. ནེ་ཝ མཾ བྱཱ་དྷ་ཡི་སྶ་སཱིཏི མཾ ནེ་ཝ ཝེ་དྷ་ཡི་སྶ་སི ན ཀ་མྤ་སྶེ་སི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. གོ་དྷི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༩. ཏ་ཏི་ཡེ ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶེཏི ཨི་སི་གི་ལི་སྶ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏ་སྶ པ་སྶེ. ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ་ཡནྟི ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཱ་ཡ སི་ལཱ་ཡཾ. སཱ་མ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཨ་པྤི་ཏ་པྤི་ཏ་ཀྑ་ཎེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི སཱ་མ་ཡི་ཀཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ. ཕུ་སཱིཏི པ་ཊི་ལ་བྷི. པ་རི་ཧཱ་ཡཱིཏི ཀ་སྨཱ ཡཱ་ཝ ཚ་ཊྛཾ པ་རི་ཧཱ་ཡི? སཱ་བཱ་དྷ་ཏྟཱ. ཐེ་ར་སྶ ཀི་ར ཝཱ་ཏ་པི་ཏྟ་སེ་མྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ཡི་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་པྤཱ་ཡེ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་དྷ་མྨེ པཱུ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་པྤི་ཏ་པྤི་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི.
ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻནྟི སོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི, ཡ་སྨཱ པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏོ ཨ་ནི་བ་དྡྷཱ ག་ཏི ཧོ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ནི་བ་དྡྷཱ ག་ཏི ཧོ་ཏི, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ས་ཏྠཱ་ཧ་ར་ཎ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་སྶ ཧོ་ཏི. ཡོ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཧོ་ཏི, སོ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མྤི ག་ཧེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, མ་ཡཱ པ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏོ་པི ཨེ་ས ན ཨོ་ར་མི་སྶ་ཏི, ས་ཏྠཱ་རཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏོ ཨོ་ར་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཛ་ལཱཏི ཛ་ལ་མཱ་ནཱ. པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་མི ཙ་ཀྑུ་མཱཏི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཙ་ཀྑུ་མཱ ཏ་ཝ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་མི. ཛུ་ཏི་ནྡྷ་རཱཏི ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དྷ་རཱ. ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སོཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟོ. སེ་ཁོཏི སཱི་ལཱ་དཱི་ནི སི་ཀྑ་མཱ་ནོ ས་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཛ་ནེ སུ་ཏཱཏི ཛ་ནེ ཝི་སྶུ་ཏཱ. ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཐེ་རོ ཀི་ར ‘‘ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཛཱི་ཝི་ཏེ་ནཱ’’ཏི? ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཏྠེ་ན ག་ལ་ནཱ་ལི༹ཾ ཚི་ནྡི, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཝེ་ད་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ད་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ས་མ་སཱི་སཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མ་སཱི་སཱི, རོ་ག་ས་མ་སཱི་སཱི, ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་མ་སཱི་སཱི་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡོ ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ – ‘‘ཨི་མཾ ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི ཙ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཀོ་པ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ཙ་ཀྑུ་རོ་གཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ས་ཏི – ‘‘ཨི་ཏོ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏོ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི ཙ རོ་ག་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ རོ་ག་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མ. ཀེ་ཙི པ་ན ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཏ་སྨི་ཉྩ རོ་གེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ས་མ་སཱི་སི་ཏཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི. ཡ་སྶ པ་ན ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡོ ཙ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་མ་སཱི་སཱི ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཉྩ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ས་མ་སཱི་སཱི’’ཏི (པུ. པ. ༡༦).
ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཝ་ཏྟི་སཱི་སཾ ཀི་ལེ་ས་སཱི་ས་ནྟི དྭེ སཱི་སཱ་ནི. ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི་སཱི་སཾ ནཱ་མ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ཀི་ལེ་ས་སཱི་སཾ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཏེ་སུ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ ཁེ་པེ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ. དྭི་ནྣཾ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤཱ་དོ ན་ཏྠི. མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ན ཕ་ལཾ, ཕ་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ, བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ, ཏཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཝཱ. ཏི་ཁི་ཎེ་ན ཨ་སི་ནཱ སཱི་སེ ཚི་ཛྫ་ནྟེ་པི ཧི ཨེ་ཀོ ཝཱ དྭེ ཝཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝཱ་རཱ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ས་མཱུ་ལཾ ཏ་ཎྷ་མ་བྦུ་ཡ྄ཧཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་མཱུ་ལེ་ན ས་མཱུ་ལ་ཀཾ ཏ་ཎྷཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ.
ཝི་ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷནྟི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཾ. སེ་མཱ་ནནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཐེ་རོ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ས་ཡི་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི་སྶ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན པ་རི་ཙི་ཏ་ས་ཡ་ན་ཏྟཱ སཱི་སཾ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏ་ཏྟནྟི དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. ཏ་སྨིཾ ཧི ཁ་ཎེ དྷཱུ་མ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཝི་ཡ ཏི་མི་ར་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མ་ནྭེ་ས་ཏཱིཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི. ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ནཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན, ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བེ་ལུ་ཝ་པ་ཎྜུ་ཝཱི་ཎནྟི བེ་ལུ་ཝ་པ་ཀྐཾ ཝི་ཡ པ་ཎྜུ་ཝ་ཎྞཾ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཧཱ་ཝཱི་ཎཾ. ཨཱ་དཱ་ཡཱཏི ཀ་ཙྪེ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘གོ་དྷི་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ངྑོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཁུ་དྡ་ཀ་དཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ནཱ་དྷི་ག་ཙྪཱ་མཱིཏི ན པ་སྶཱ་མི. སོ་ཀ་པ་རེ་ཏ་སྶཱཏི སོ་ཀེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ. ཨ་བྷ་སྶ་ཐཱཏི པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཡཾ པ་ཏི་ཏཱ. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནཱིཏི པུ་རེ བོ་དྷི་ཡཱ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི, བོ་དྷི་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ. ཨོ་ཏཱ་རཱ་པེ་ཀྑོཏི ‘‘ས་ཙེ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ པ་སྶཱ་མི, ཙོ་དེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝ་རཾ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ. ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོཏི ར་ཐ་རེ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཝ་ཀྑ་ལི་ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ, ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ པ་དཱ་པ་དཾ;
ཨོ་ཏཱ་རཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪི་སྶཾ, ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ཏཱི་མ་ཏོ’’ཏི. (སུ. ནི. ༤༤༨);
ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘ཨ་ཛྫ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨ་ཏི་ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཛྷཱ་ཡ་སཱིཏི ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཝི་ཏྟཾ ནུ ཛཱི་ནོཏི ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ཛི་ཏོ་སི ནུ. ཨཱ་གུཾ ནུ གཱ་མ་སྨིནྟི, ཀིཾ ནུ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཡེ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཙ་ར་སི? ས་ཀྑིནྟི མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ.
པ་ལི་ཁཱ་ཡཱཏི ཁ་ཎི་ཏྭཱ. བྷ་ཝ་ལོ་བྷ་ཛ་པྤནྟི བྷ་ཝ་ལོ་བྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་ཎྷཾ. ཨ་ནཱ་ས་ཝོ ཛྷཱ་ཡཱ་མཱིཏི ནི་ཏྟ་ཎྷོ ཧུ་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཛྷཱ་ཡཱ་མི. པ་མ་ཏྟ་བ་ནྡྷཱུཏི མཱ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. སོ ཧི ཡེ་ཀེ་ཙི ལོ་ཀེ པ་མ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ བ་ནྡྷུ.
ས་ཙེ མ་གྒཾ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷནྟི ཡ་དི ཏ་ཡཱ མ་གྒོ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷོ. ཨ་པེ་ཧཱིཏི ཨ་པ་ཡཱ་ཧི. ཨ་མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻནྟི མ་ཙྩུ་ནོ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. པཱ་ར་གཱ་མི་ནོཏི ཡེ་པི པཱ་རཾ ག་ཏཱ, ཏེ་པི པཱ་ར་གཱ་མི་ནོ. ཡེ་པི པཱ་རཾ ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ཡེ་པི པཱ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ, ཏེ་པི པཱ་ར་གཱ་མི་ནོ.
ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཱིཏི མཱ་ར་ཝི་སཱུ་ཀཱ་ནི. ཝི་སེ་ཝི་ཏཱ་ནཱིཏི ཝི་རུ་དྡྷ་སེ་ཝི་ཏཱ་ནི, ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཡུ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཨ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ. ‘‘དཱི་གྷ་མཱ་ཡུ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ནཱ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ལོ་མ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཱ་ནཱིཏི, ཏ་མྷི ཏ་མྷི ཀཱ་ལེ ཧ་ཏྠི་རཱ་ཛ་ཝ་ཎྞ་ས་པྤ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ད་སྶ་ནཱ་ནི. ནི་བྦེ་ཛ་ནཱི་ཡཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནཱི་ཡཱ.
ཨ་ནུ་པ་རི་ཡ་གཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ མེ་ད་ཝ་ཎྞཾ པཱ་སཱ་ཎཾ ཝཱ་ཡ་སོ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་པི ནཱ་མེ་ཏྠ མུ་དུཾ ཝི་ནྡེ་ཡྻཱ་མ, ཨ་པི ཨ་སྶཱ་དོ སི་ཡཱ’’ཏི ཨ་ནུ་པ་རི་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ཐ སོ ཏ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་དཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཝ ཝཱ་ཡ་སོ ཨེ་ཏྟོ ཨ་པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ པཱ་སཱ་ཎཱ ཨ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ མ་ཡ་མྤི སོ ཀཱ་ཀོ ཝི་ཡ སེ་ལཾ གོ་ཏ་མཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་སྶཱ་དཾ ཝཱ ས་ནྠ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ གོ་ཏ་མཱ ནི་བྦི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་ག་ཙྪཱ་མ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. མཱ་ར་དྷཱི་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༡. པ་ཉྩ་མེ ཨ་བྷཱ་སི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, བྷཱ་སི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷཱ་ས་ཡི་ཏྭཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི ‘‘གོ་པཱ་ལ་ཀ་དཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཡ ད་ཎྜ་ཀེ་ན བྷཱུ་མིཾ ལེ་ཁཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དུ་མྨ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ. ‘ཀི་ནྣུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’ནྟི? པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ.
སོ་ཙ་སཱིཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཨཱ་ར་ཉྙ་མི་ཝ ཀུ་ཉྫ་རནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ པེ་སི་ཏ་ག་ཎི་ཀཱ་ར་ཧ་ཏྠི་ནི་ཡོ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ཀུ་ཉྫ་རཾ ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ན་ཡི་སྶཱ་མ. མཱ་ར་དྷེ་ཡྻནྟི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ.
ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི – ‘‘ཏུ་མྷེ ཐོ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐ, མ་ཡཾ ཏཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི པི་ཏ་རཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ. ཨེ་ཀ་ས་ཏཾ ཨེ་ཀ་ས་ཏནྟི ཨེ་ཀེ་ཀཾ ས་ཏཾ ས་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀུ་མཱ་རི་ཝ་ཎྞ་ས་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀུ་མཱ་རི་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ས་ཏཾ.
ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཏྟིཾ ཧ་ད་ཡ་སྶ ས་ནྟིནྟི, དྭཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. སེ་ནནྟི ཀི་ལེ་ས་སེ་ནཾ. སཱ ཧི པི་ཡ་རཱུ་པ་སཱ་ཏ་རཱུ་པཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཛྷཱ་ཡནྟི ཨེ་ཀོ ཨ་ཧཾ ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ. སུ་ཁ་མ་ནུ་བོ་དྷིནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷིཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ སེ་ནཾ ཛི་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀོ ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཏྟིཾ ཧ་ད་ཡ་སྶ ས་ནྟི’’ནྟི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷིཾ. ཏ་སྨཱ ཛ་ནེ་ན མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝཾ ན ཀ་རོ་མི, ཏེ་ནེ་ཝ ཙ མེ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ ས་ཀྑཱི ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
ཀ་ཐཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི་བ་ཧུ་ལོཏི ཀ་ཏ་མེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ་ན བ་ཧུ་ལཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ. ཨ་ལ་དྡྷཱཏི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཡོཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀ་ཏ་མེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན བ་ཧུ་ལཾ ཛྷཱ་ཡ་ནྟཾ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བཱ་ཧི་རཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ. སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་ས་ངྑ་རཱ་ནོཏི ཏ་ཡོ ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟོ. ཨ་ནོ་ཀོཏི ཨ་ནཱ་ལ་ཡོ. ཨ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཛྷཱ་ཡཱིཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ. ན ཀུ་པྤ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དོ་སེ་ན ན ཀུ་པྤ་ཏི, རཱ་གེ་ན ན ས་ར་ཏི, མོ་ཧེ་ན ན ཐཱི་ནོ. ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ མཱུ་ལ་ཀི་ལེ་སེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧ་སྶཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཋ་མ་པ་དེ་ན ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ག་ཧི་ཏཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཐི་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ས་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
པ་ཉྩོ་གྷ་ཏི་ཎྞོཏི པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀཾ ཀི་ལེ་སོ་གྷཾ ཏི་ཎྞོ. ཚ་ཊྛནྟི མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་མྤི ཚ་ཊྛཾ ཀི་ལེ་སོ་གྷཾ ཨ་ཏ་རི. པ་ཉྩོ་གྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝཱ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, ཚ་ཊྛ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ཉྩུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ག་ཎ་ས་ངྒྷ་ཙཱ་རཱིཏི ག་ཎེ ཙ ས་ངྒྷེ ཙ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ས་ཏྠཱ ག་ཎ་ས་ངྒྷ་ཙཱ་རཱི ནཱ་མ. ཨ་དྡྷཱ ཙ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྙེ་པི ས་དྡྷཱ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཙ་རི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡནྟི ཨ་ཡཾ ས་ཏྠཱ. ཨ་ནོ་ཀོཏི ཨ་ནཱ་ལ་ཡོ.
ཨ་ཙྪེ་ཛྫ ནེ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ན་ཡི་སྶ་ཏི, མ་ཙྩུ་རཱ་ཛ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་པཱ་རཾ ན་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན་ཡ་མཱ་ནཱ་ནནྟི ན་ཡ་མཱ་ནེ་སུ.
སེ་ལཾ་ཝ སི་ར་སཱུ་ཧ་ཙྩ, པཱ་ཏཱ་ལེ གཱ་དྷ་མེ་ས་ཐཱཏི མ་ཧ་ནྟཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ སི་ལཾ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཏཱ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ག་ཝེ་ས་ནཾ ཝི་ཡ. ཁཱ་ཎུཾ་ཝ ཨུ་ར་སཱ་ས་ཛྫཱཏི ཨུ་ར་སི ཁཱ་ཎུཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཡ. ཨ་པེ་ཐཱཏི ཨ་པ་ག་ཙྪ་ཐ. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ ‘‘ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ད་དྡ་ལླ་མཱ་ནཱཏི གཱ་ཐཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ད་དྡ་ལླ་མཱ་ནཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཛ་ལ་མཱ་ནཱ སོ་བྷ་མཱ་ནཱ. ཨཱ་ག་ཉྪུནྟི ཨཱ་ག་ཏཱ. པ་ནུ་དཱིཏི ནཱི་ཧ་རི. ཏཱུ་ལཾ བྷ་ཊྛཾ་ཝ མཱ་ལུ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ ཕ་ལ་ཏོ བྷ་ཊྛཾ སི་མྦ་ལི་ཏཱུ་ལཾ ཝཱ པོ་ཊ་ཀི་ཏཱུ་ལཾ ཝཱ ཝཱ་ཏོ པ་ནུ་ད་ཏི ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ནུ་དཱི་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
ཏ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.
ཨི་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.