༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ས་ཏྟ་ཛ་ཊི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་ཡཱ པཱ་སཱ་དེ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཏཱི་ཏེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨེ་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཏུ་མྷཱ་དི་ས་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ ཧོ་མཱི’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རེ མེ་ཎྜ་ཀ་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ གེ་ཧེ སུ་མ་ན་དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཙ་སྶཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སཱ ཡ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཏ་དཱ པ་ཉྩ་ཧི དཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ག་ཏཱ པ་ཋ་མ་ད་སྶ་ན་མྷི་ཡེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ པུ་ཎྞ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་མཱ་ར་སྶ གེ་ཧཾ ག་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ནཾ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི མཱ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི, ཏ་སྨཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཏེ པཱ་སཱ་དེ.
བ་ཧི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེཏི པཱ་སཱ་ད་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶ བ་ཧི, ན ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶ. སོ ཀི་ར པཱ་སཱ་དོ ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་དོ ཝི་ཡ ས་མ་ནྟཱ ཙ་ཏུ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཡུ་ཏྟེ་ན པཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ. ཏེ་སུ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶ བ་ཧི པཱ་སཱ་ད་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡཾ པཱ་ཙཱི་ན་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི.
པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀ་ཙྪ་ན་ཁ་ལོ་མཱཏི པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀ་ཙྪཱ པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ན་ཁཱ པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ལོ་མཱ, ཀ་ཙྪཱ་དཱི་སུ དཱི་གྷ་ལོ་མཱ དཱི་གྷ་ན་ཁཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁཱ་རི་ཝི་ཝི་དྷནྟི ཝི་ཝི་དྷ་ཁཱ་རིཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜ་ཀཾ. ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི ཨ་ཝི་དཱུ་ར་མ་གྒེ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི. རཱ་ཛཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེཏི ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ, མ་ཡ྄ཧཾ ནཱ་མཾ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན རཱ་ཛཱ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ན་གྒ་བྷོ་གྒ་ནི་སྶི་རི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི. ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཧི་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མི, ‘མ་ཡཾ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ དུ་བྦྷོ་ཛ་ན་དུ་ཀྑ་སེ་ཡྻཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་བྷོ་མ, ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཉྫ་ལི་མ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ན ཀ་ཐེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ པ་ན ཨ་ནི་གཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་པི་ཙ ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི.
ཀཱ་སི་ཀ་ཙ་ནྡ་ནནྟི ས་ཎྷ་ཙ་ནྡ་ནཾ. མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནནྟི ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ཏྠཱ་ཡ མཱ་ལཾ, སུ་ག་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྡྷཾ, ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ལེ་པ་ན་ཉྩ དྷཱ་རེ་ནྟེ་ན.
སཾ་ཝཱ་སེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཝཱ་སེ་ན. སཱི་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཡཾ སུ་སཱི་ལོ ཝཱ དུ་སྶཱི་ལོ ཝཱ་ཏི སཾ་ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཉྩ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ན ཨི་ཏྟ་རནྟི ཏ་ཉྩ སཱི་ལཾ དཱི་གྷེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ན ཨི་ཏྟ་རེ་ན. དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧ་ཉྷི སཾ་ཡ་ཏཱ་ཀཱ་རོ ཙ སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཙ ན ས་ཀྐཱ ད་སྶེ་ཏུཾ. མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱཏི སཱི་ལ་མ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི་ཏི མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ན ཨི་ཏ་རེ་ན. པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱཏི ཏ་མྤི ས་པྤ་ཉྙེ་ནེ་ཝ པ་ཎྜི་ཏེ་ན. བཱ་ལོ ཧི མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཀ་ཐ་ནེ་ན.
‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཛཱི་ཝ་ཏི;
ཨེ་ཝཾ ཝཱ་སེ་ཊྛ ཛཱ་ནཱ་ཧི, ཝཱ་ཎི་ཛོ སོ ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི. (མ. ནི. ༢.༤༥༧) –
ཨེ་ཏྠ ཧི བྱ་ཝ་ཧཱ་རོ ཝོ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༡༣) ཨེ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཱ. ‘‘ས་ངྑཱ ས་མ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ཝོ་ཧཱ་རོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༡༣-༡༣༡༥) ཨེ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ན སོ ཝོ་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༢༥) ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཱ ཝོ་ཧཱ་རོ. ཨི་དྷཱ་པི ཨེ་སོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཧི ས་མྨུ་ཁཱ ཀ་ཐཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི, པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཀ་ཐཱ ཙ ས་མྨུ་ཁཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ, ཏ་ཐཱ པུ་རི་མ་ཀ་ཐཱ ཙ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཐཱ་ཡ, པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཐཱ ཙ པུ་རི་མ་ཀ་ཐཱ་ཡ. སོ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ‘‘ཨ་སུ་ཙི ཨེ་སོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི. སུ་ཙི་སཱི་ལ་སྶ པ་ན པུ་རི་མཾ པ་ཙྪི་མེ་ན, པ་ཙྪི་མ་ཉྩ པུ་རི་མེ་ན ས་མེ་ཏི, ས་མྨུ་ཁཱ་ཀ་ཐི་ཏཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཀ་ཐི་ཏེ་ན, པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཀ་ཐི་ཏ་ཉྩ ས་མྨུ་ཁཱ་ཀ་ཐི་ཏེ་ན, ཏ་སྨཱ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ སུ་ཙི་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏུ་ནྟི པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཐཱ་མོཏི ཉཱ་ཎ་ཐཱ་མོ. ཡ་སྶ ཧི ཉཱ་ཎ་ཐཱ་མོ ན་ཏྠི, སོ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་སུ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་དྭཱ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཝི་ཡ ཙ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི. སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱཏི སཾ་ཀ་ཐཱ་ཡ. དུ་པྤ་ཉྙ་སྶ ཧི ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་ཀེ གེ་ཎྜུ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ད་ཀ་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏེ་ནེ་ཝ ཧི མ་ཙྪོ ཁུ་དྡ་ཀོ ཝཱ མ་ཧ་ནྟོ ཝཱ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏི. ཨོ་ཙ་ར་ཀཱཏི ཧེ་ཊྛཱ་ཙ་ར་ཀཱ. ཙ་རཱ ཧི པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ཙ་ར་ནྟཱ་པི ཧེ་ཊྛཱ – ཙ་ར་ཀཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨོ་ཙ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་ཝ་ཙ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ, ཏཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ར་ཛོ་ཛ་ལླནྟི ར་ཛ་ཉྩ ཛ་ལླ་ཉྩ. ཝ་ཎྞ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན. ཨི་ཏྟ་ར་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི ལ་ཧུ་ཀ་ད་སྶ་ནེ་ན. ཝི་ཡ་ཉྫ་ནེ་ནཱཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜ་ཀེ་ན. པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀུ་ཎྜ་ལོ་ཝཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀུ་ཎྜ་ལ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀུ་ཎྜ་ལོ་ཝ. ལོ་ཧ་ཌྜྷ་མཱ་སོཏི ལོ་ཧ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཀོ. པ་ཋ་མཾ.
༢. པ་ཉྩ་རཱ་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༣. དུ་ཏི་ཡེ རཱུ་པཱཏི ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨ་གྒནྟི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ སེ་ཊྛ་ནྟི རཱུ་པ་ག་རུ་ཀོ ཨཱ་ཧ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཏོཏི ཡ་དཱ. མ་ནཱ་པ་པ་རི་ཡ་ནྟནྟི མ་ནཱ་པ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཀཾ མ་ནཱ་པ་ཀོ་ཊི་ཀཾ. ཏ་ཏྠ དྭེ མ་ནཱ་པཱ་ནི པུ་གྒ་ལ་མ་ནཱ་པཾ ས་མྨུ་ཏི་མ་ནཱ་པ་ཉྩ. པུ་གྒ་ལ་མ་ནཱ་པཾ ནཱ་མ ཡཾ ཨེ་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཨ་ཀ་ནྟཾ. པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི་ན་ཉྷི ག་ཎྜུ་པྤཱ་དཱ་པི ཨི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་ས་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨ་ཏི་ཛེ་གུ་ཙྪཱ. ཏེ་ས་ཉྩ མོ་ར་མཾ་སཱ་དཱི་ནི ཨི་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏཱ་ནི ཨ་ཏི་ཛེ་གུ་ཙྪཱ་ནི. ཨི་དཾ པུ་གྒ་ལ་མ་ནཱ་པཾ. ཨི་ཏ་རཾ ས་མྨུ་ཏི་མ་ནཱ་པཾ.
ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ལོ་ཀེ པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ པ་ན ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན ཙ ན ཨ་ཏི་ཨི་སྶ་རཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་དྷ་མྨཱ་སོ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ས་ཉྷི དི་པྤ་ཀ་པྤ་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཏི་དུ་གྒ་ཏཱ་ནཾ དུ་ལླ་བྷ་ནྣ་པཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན་པི ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ས་ཉྷི ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀ་བྷ་ཏྟ་སི་ཏྠཱ་ནི་པི པཱུ་ཏི་མཾ་ས་སྶ ར་སོ་པི ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རོ ཨ་མ་ཏ་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ པ་ན ག་ཎ་ཀ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་སེ་ཊྛི ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ལེ་ན ཨི་ཊྛཾ ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ནི་ཊྛཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛ་ཝ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཛ་ཝ་ན་ཉྷི ཨི་ཊྛེ་པི ར་ཛྫ་ཏི ཨ་ནི་ཊྛེ་པི, ཨི་ཊྛེ་པི དུ་སྶ་ཏི ཨ་ནི་ཊྛེ་པི. ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ པ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ བུ་དྡྷཾ ཝཱ ས་ངྒྷཾ ཝཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི དི་སྭཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི པི་ད་ཧ་ནྟི དོ་མ་ན་སྶཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, དྷ་མྨ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞེ ཐ་ཀེ་ནྟི, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི པ་ན ཏེ་སཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི གཱུ་ཐ་སཱུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ གཱུ་ཐ་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ་ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, གཱུ་ཐ་ད་སྶ་ནེ པ་ན ནེ་སཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་སྶ ག་ནྡྷ་གྷཱ་ཡ་ནེ གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ར་ས་སཱ་ཡ་ནེ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན པུ་གྒ་ལ་མ་ནཱ་པ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏེ ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རཱུ་པཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཙ་ནྡ་ན་ངྒ་ལི་ཀོཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ནཱ་མཾ. པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ བྷ་ག་ཝཱཏི བྷ་ག་ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ པ་ཉྩ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་མུ་ཏྟ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལེ ས་ཛྫི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཱ ནི་སི་ནྣ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ མ་ཧ་ཏཱ རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ར་མེ་ན ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཝི་བྷ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ་པི ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དི་ཝཱ པ་དཱི་པེ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀཱ་བྷི་སི་ཏྟེ ཨ་ངྒཱ་རེ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀེ ཝི་ཡ ཙ ཧ་ཏ་པྤ་བྷེ ཧ་ཏ་སོ་བྷེ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཏེ་ཧི ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ, ‘‘མ་ཧ་ནྟཱ ཝ་ཏ བྷོ བུ་དྡྷཱ ནཱ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཀོ་ཀ་ན་དནྟི པ་དུ་མ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ཏོཏི ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ. སི་ཡཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཝཱི་ཏ་ག་ནྡྷནྟི ཨ་ཝི་ག་ཏ་ག་ནྡྷཾ. ཨ་ངྒཱི་ར་སནྟི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཨ་ངྒ་ཏོ ར་སྨི་ཡོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ངྒཱི་ར་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀོ་ཀ་ན་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་དུ་མཾ པཱ་ཏོ་ཝ ཕུ་ལླཾ ཨ་ཝཱི་ཏ་ག་ནྡྷཾ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ ཏ་པ་ནྟཾ ཨཱ་དི་ཙྩ་མི་ཝ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ པ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཙྪཱ་དེ་སཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱི་དི་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏི. སོ ཀི་ར ཨུ་པཱ་ས་ཀོ – ‘‘ཨེ་ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎེ་སུ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ དེ་ནྟི, ཨ་ཧ་མྤི ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཝ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. དོ་ཎ་པཱ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༤. ཏ་ཏི་ཡེ དོ་ཎ་པཱ་ཀ་ཀུ་རནྟི དོ་ཎ་པཱ་ཀཾ ཀུ་རཾ, དོ་ཎ་སྶ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ནཾ པ་ཀྐ་བྷ་ཏྟཾ ཏ་དཱུ་པི་ཡ་ཉྩ སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱིཏི པུ་བྦེ བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ་དི་ཝ་སཾ པ་ན བྷུ་ཉྫ་ནྟོ་ཝ ད་ས་བ་ལཾ ས་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ཧ་སྶཱ་སཱིཏི ཏ་སྶ ག་ཙྪ་ཏོ བ་ལ་ཝཱ བྷ་ཏྟ་པ་རཱི་ལཱ༹་ཧོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏ་སྨཱ མ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ་སེ་ཧི ཨ་སྶ་ས་ཏི, ག་ཏྟ་ཏོ་པི་སྶ སེ་ད་བི་ནྡཱུ་ནི མུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ཡ་མ་ཀ་ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ཧི བཱི་ཛ་ནྟི, བུ་དྡྷ་གཱ་ར་ཝེ་ན པ་ན ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ཨུ་སྶ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘མ་ཧ་སྶཱ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སཱིཏི, རཱ་ཛཱ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཀི་ལ་མ་ཏི, ཕཱ་སུ ཝི་ཧཱ་རཾ དཱ་ནི་སྶ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་སི. མ་ནུ་ཛ་སྶཱཏི ས་ཏྟ་སྶ. ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཏནྟི པཱ་ཏ་རཱ་སེ པ་ཎྞཱ་སཾ སཱ་ཡ་མཱ་སེ པ་ཎྞཱ་ས་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཏཾ. པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱཏི ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨི་མཾ མ་ངྒ་ལ་ཨ་སིཾ ཀ་སྶ ད་མྨི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི? ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ དེ་ཧཱི་ཏི སོ ཏཾ ཨ་སིཾ ད་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ‘‘གཱ་ཐཾ ཝ་ད་ཐ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རེ སུ་དཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཀ་ཐཾ བྷཱ་ས་ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་ནི་ཡཱ་མེ་ན. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ནཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི – ‘‘མཱ་ཎ་ཝ, ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ན་ཊོ ཝི་ཡ པ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ མཱ ཨ་ཝ་ཙ, ར་ཉྙོ བྷུ་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་པི་ཎྜཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝོ་སཱ་ན་པི་ཎྜེ ག་ཧི་ཏེ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི, རཱ་ཛཱ སུ་ཏྭཱ་ཝ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ ཚ་ཌྜེ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ར་ཉྙོ ཧ་ཏྠེ་སུ དྷོ་ཏེ་སུ པཱ་ཏིཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སི་ཏྠཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ཏ་དུ་པི་ཡཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ ཏ་ཎྜུ་ལེ ཧཱ་རེ་ཡྻཱ་སི, པཱ་ཏ་རཱ་སེ ཙ ཝ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་མཱ་སེ མཱ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སོ སཱ་དྷཱུ་ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ར་ཉྙོ པཱ་ཏ་རཱ་སཾ བྷུ་ཏྭཱ ག་ཏ་ཏྟཱ སཱ་ཡ་མཱ་སེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་ནི་ཡཱ་མེ་ན གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. རཱ་ཛཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་རི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ པཱ་ཏི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཚ་ཌྜེ་སི. ར་ཉྙོ ཧ་ཏྠེ་སུ དྷོ་ཏེ་སུ པཱ་ཏིཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སི་ཏྠཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ཏ་དུ་པི་ཡཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏ་ཏྟ་ཀེ ཏ་ཎྜུ་ལེ ཧ་རིཾ་སུ.
ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ན་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཎྛཱ་སཱིཏི སོ ཀི་ར མཱ་ཎ་ཝོ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི, ད་ས་བ་ལ་སྶ ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པུ་ཙྪི ‘‘རཱ་ཛཱ ཀི་ཏྟ་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི? སོ ‘‘ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པུ་རི་ས་བྷཱ་གོ ཨེ་ས, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་ཐཾ མཱ ཝ་དཱི་ཏི. ཨི་ཏི རཱ་ཛཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཎྛཱ་སི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ཏྠེ་ན ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ་ན ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ལླི་ཁི་ཏ་ས་རཱི་ར་ཏཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ཏྠོ ནཱ་མ, སཱི་ལཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠོ. བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཧི སཱི་ལ་ངྒཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. པ་ཋ་མ་ས་ངྒཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟོཏི ཝེ་དེ་ཧཱིཏི པ་ཎྜི་ཏཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, པ་ཎྜི་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནིནྟི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱཏི ཙ་མྨ་པ་ཊི་མུ་ཉྩ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ནྣཱ་ཧཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ. ས་ངྒཱ་མེ་སུནྟི ཡུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན? མ་ཧཱ་ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙཱ ཀི་ར བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ དེ་ནྟེ་ན དྭི་ནྣཾ ར་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་ཊྛཱ་ནོ ཀཱ་སི་གཱ་མོ ནཱ་མ དྷཱི་ཏུ དི་ནྣོ. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ ཙ པི་ཏ་རི མཱ་རི་ཏེ མཱ་ཏཱ་པི་སྶ ར་ཉྙོ ཝི་ཡོ་ག་སོ་ཀེ་ན ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ མ་ཏཱ. ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ – ‘‘ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མཱ་རི་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏུ ས་ནྟ་ཀོ གཱ་མོ’’ཏི ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཌྜཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་པི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏུ ས་ནྟ་ཀོ’’ཏི ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ དྭེ་པི མཱ་ཏུ་ལ་བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ.
པཱ་པཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཱ་ད་ཡོ མི་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་ཏི པཱ་པ་མི་ཏྟོ. ཏེ་ཡེ་ཝ་སྶ ས་ཧཱ་ཡཱ་ཏི པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡོ. ཏེ་སྭེ་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ནི་ནྣཾ ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ནྟི པཱ་པ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ. པ་སེ་ན་དི་སྶ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་དི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དུ་ཀྑཾ སེ་ཏཱིཏི ཛི་ཏཱ་ནི ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནྟོ དུ་ཀྑཾ ས་ཡི་སྶ་ཏི. ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ པུ་ན ཏ་སྶ ཛ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཧ. ཛ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏཱིཏི ཛི་ན་ནྟོ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ཝེ་རི་པུ་གྒ་ལཾ ལ་བྷ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༦. པ་ཉྩ་མེ ཨ་བྦྷུ་ཡྻཱ་སཱིཏི པ་རཱ་ཛ་ཡེ ག་ར་ཧ་པྤ་ཏྟོ ‘‘ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ སུ་ཎཱ་ཐཱ’’ཏི ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན ནཱ་མ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ‘‘ས་ཙེ རཱ་ཛཱ ཨི་མ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ, པུ་ན ཛི་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཛ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཨུ་ཡྻཱ་སི.
ཡཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱིཏི ཡཱ་ཝ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི ས་ཡ྄ཧཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ཙ་ཉྙེཏི ཡ་དཱ ཨ་ཉྙེ. ཝི་ལུ་མྤ་ནྟཱིཏི ཏཾ ཝི་ལུ་མྤི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་པུ་གྒ་ལཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟི. ཝི་ལུ་མྤ་ཏཱིཏི ཝི་ལུ་མྤི་ཡ་ཏི. ཋཱ་ནཾ ཧི མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ‘‘ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཧི མ་ཉྙ་ཏི. ཡ་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཛེ་ཏཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏེ ཛ་ཡནྟི ཛ་ཡ་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ པ་ཙྪཱ ཛེ་ཏཱ་ར་མྤི ལ་བྷ་ཏི. རོ་སེ་ཏཱ་རནྟི གྷ་ཊྚེ་ཏཱ་རཾ. རོ་ས་ཀོཏི གྷ་ཊྚ་ཀོ. ཀ་མྨ་ཝི་ཝ་ཊྚེ་ནཱཏི ཀ་མྨ་པ་རི་ཎཱ་མེ་ན, ཏ་སྶ ཝི་ལུ་མྤ་ན་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནེ་ན. སོ ཝི་ལུ་ཏྟོ ཝི་ལུ་པྤ་ཏཱིཏི སོ ཝི་ལུ་མྤ་ཀོ ཝི་ལུ་མྤི་ཡ་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. མ་ལླི་ཀཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༧. ཚ་ཊྛེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི མ་ལླི་ཀཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ སཱུ་ཏི་གྷ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི, ‘‘དུ་གྒ་ཏ་ཀུ་ལ་སྶ མེ དྷཱི་ཏུ མ་ཧ་ནྟཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ དི་ནྣཾ, ས་ཙེ པུ་ཏྟཾ ཨ་ལ་བྷི་སྶ, མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་དྷི་ག་མི་སྶ, ཏ་ཏོ དཱ་ནི པ་རི་ཧཱི་ནཱ’’ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. སེ་ཡྻཱཏི ད་ནྡྷ་པ་ཉྙ་སྨཱ ཨེ་ལ་མཱུ་ག་པུ་ཏྟ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཨི་ཏྠཱི་ཡེ་ཝ སེ་ཡྻཱ. པོ་སཱཏི པོ་སེ་ཧི. ཛ་ནཱ་དྷི་པཱཏི ཛ་ནཱ་དྷི་བྷུཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ས་སྶུ་དེ་ཝཱཏི ས་སྶུ་ས་སུ་ར་དེ་ཝ་ཏཱ. དི་ས་མྤ་ཏཱིཏི དི་སཱ་ཛེ་ཊྛ་ཀཱ. ཏཱ་དི་སཱ སུ་བྷ་གི་ཡཱཏི ཏཱ་དི་སཱ་ཡ སུ་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨ་པྤ་མཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༨. ས་ཏྟ་མེ ས་མ་དྷི་གྒ་ཡ྄ཧཱཏི ས་མ་དྷི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ, ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་མཱ་དོཏི ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་ཨ་པྤ་མཱ་དོ. ས་མོ་དྷཱ་ནནྟི ས་མ་ཝ་དྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྑེ་པཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཧ་ཏྠི་པ་དཾ ཝི་ཡ ཧི ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་ཨ་པྤ་མཱ་དོ, སེ་ས་པ་ད་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ. ཏེ ཧ་ཏྠི་པ་དེ སེ་ས་པ་དཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་དེ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་པྤ་མཱ་ད་སྶ ཨ་ནྟོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ཧ་ཏྠི་པ་དཾ སེ་ས་པ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ སེ་ཊྛཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་མཱ་དོ སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཧེ་ས པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ཊྛེ་ན ལོ་ཀི་ཡོ་པི ས་མཱ་ནོ ཨ་གྒོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨ་པྤ་མཱ་དཾ པ་སཾ་ས་ནྟཱིཏི ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཡུ་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཏྠ་ཡ་ནྟེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དོ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ད་མེ་ཝ པ་སཾ་ས་ནྟི. ཡ་སྨཱ ཝཱ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་པྤ་མཱ་དཾ པ་སཾ་ས་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཡུ་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཏྠ་ཡ་ནྟེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དོ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱཏི ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༩. ཨ་ཊྛ་མེ སོ ཙ ཁོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶཱཏི སོ ཙཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཝ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན པཱ་པ་མི་ཏྟ་སྶཱ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི དྷ་མྨོ ས་བྦེ་ས་མྤི སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ་ཝ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶ པ་ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟ་སྶ ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྠཾ པཱུ་རེ་ཏི བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝི་ཡ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནྟ་སྶ ན ཨི་ཏ་ར་སྶཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨོཏི ཙེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨུ་པ་ཌྜྷ་མི་དནྟི ཐེ་རོ ཀི་ར ར་ཧོ་ག་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀེ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ པ་དེ་ས་ཉཱ་ཎེ ཋི་ཏོ ནི་པྤ་དེ་སཾ ཙི་ནྟེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ངྑོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ. ཡ་དི་དཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱཏི ཡཱ ཨེ་སཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ནཱ་མ, སཱ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ, ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཐེ་རེ་ན ‘‘ཨུ་པ་ཌྜྷུ་པ་ཌྜྷཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་པ་ཌྜྷུ་པ་ཌྜྷཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཡཾ མ་ནོ་ར་ཐོ, ཡ་ཐཱ པ་ན བ་ཧཱུ་ཧི སི་ལཱ་ཐ་མྦྷེ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏེ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་སུ་ཀེ་ན ཨུ་སྶཱ་པི་ཏཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་སུ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝི་ནི་བྦྷོ་གོ ན་ཏྠི, ཡ་ཐཱ ཙ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ པུ་ཏྟེ་སུ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མཱ་ཏི་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པི་ཏི་ཏོ’’ཏི ཝི་ནི་བྦྷོ་གོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་དྷ་མྨོ ཧེ་ས, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་ཏོ’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷ་གུ་ཎོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ, ས་ཀ་ལ་གུ་ཎོ པ་ཊི་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ས་ཀ་ལཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱཏི ཙེ་ཏཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ངྒཾ ནཱ་མཱ་ཏི ག་ཧི་ཏཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ. ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ.
མཱ ཧེ་ཝཾ, ཨཱ་ན་ནྡཱཏི, ཨཱ་ན་ནྡ, མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷ་ཎི, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཏྭཾ སེ་ཁ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་ད་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཊྛ ཝ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་སི, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཧི་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཕ་ལཱ་ནི ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་བྦཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་མཱུ་ལ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑནྟི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ས་མྨཱ ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ས་མྨཱ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ས་མྨཱ པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ. ས་མྨཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ. ས་མྨཱ ཝོ་དཱ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ. ས་མྨཱ པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ. ས་མྨཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་ས་ཏི. ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.
ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཏཱི་ཎི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཧོ་ནྟི. སེ་ཡྻཱ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་རོ་དྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ པ་སྶ་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ནི ཙ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ནི་རོ་དྷ་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ ས་མྨཱ ད་སྶེ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ས་མྨཱ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ས་མྨཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ས་མྨཱ ཝོ་དཱ་པེ་ཏི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ས་མྨཱ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་ཏི ས་མྨཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི ས་མྨཱ ད་ཧ་ཏི.
ཨ་པི་ཙེ་སཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ནཱ་མ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ནཱ་ཁ་ཎཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཧོ་ཏི, མ་གྒ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎཱ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཀི་ཙྩ་ཏོ པ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ནཱ་ཁ་ཎཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, མ་གྒ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎཱ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཏེ་སུ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཀི་ཙྩ་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ་པི, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཝི་ར་ཏི་ཡོ་ཝ. ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ས་མྨཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མྤི དྭ་ཡཾ ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཏ་བྦོ. བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཝི་ཝེ་ཀཾ ནི་སྶི་ཏཾ, ཝི་ཝེ་ཀེ ཝཱ ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཝི་ཝེ་ཀོཏི ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ. ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ ཙཱ་ཡཾ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀོ, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན-ས་མུ་ཙྪེ་ད-པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི-ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ ཝི་ཝེ་ཀེ. ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ཉྩ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཡོ་གཱི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, མ་གྒ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཱདཱི་སུ. ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་རཱ་གཱ་ད་ཡོ.
ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏྠ ཝོ་སྶ་གྒོ དུ་ཝི་དྷོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོ ཙ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒོ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཙ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཙ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ. པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ནྣི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ནི་བྦཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀེ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡེ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཙ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི.
ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ས་ཀ་ལེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠཾ པ་རི་ཎ་མ་ནྟཾ པ་རི་ཎ་ཏ་ཉྩ, པ་རི་པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠ་ཉྩ པ་རི་པ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ པ་རི་པ་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་མ་གྒ་ངྒེ་སུ.
ཨཱ་ག་མྨཱཏི ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྩ. ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱཏི ཛཱ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝཱ ཛཱ་ཏི་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ས་ཀ་ལོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཧ་ནྡཱཏི ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་པྤ་མཱ་དཾ པ་སཾ་ས་ནྟཱིཏི ཨ་པྤ་མཱ་དཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱཏི ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཋ་མ་ཨ་པུ་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༠. ན་ཝ་མེ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱཏི དི་ཝ་ས་སྶ དི་ཝཱ, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་པ་ཏེ་ཡྻནྟི དྷ་ནཾ. ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ རཱུ་པི་ཡ་སྶཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧ་ཕཱ་ལ་ཀ་ཙྪ་པ་ཀཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ གྷ་ན་ཀ་ཏ་སྶ ཙེ་ཝ པ་རི་བྷོ་ག་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཙ རཱུ་པི་ཡ་བྷ་ཎྜ་སྶ པ་ན ཀོ ཝཱ་དོ? ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཀཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀནྟི ས་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ. བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡནྟི ཀ་ཉྫི་ཀ་དུ་ཏི་ཡཾ. སཱ་ཎནྟི སཱ་ཎ་ཝཱ་ཀ་མ་ཡཾ. ཏི་པ་ཀྑ་ཝ་ས་ནནྟི ཏཱི་ཎི ཁ་ཎྜཱ་ནི དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སི་བྦི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ནི་ཝཱ་ས་ནཾ.
ཨ་ས་པྤུ་རི་སོཏི ལཱ་མ་ཀ་པུ་རི་སོ. ཨུ་དྡྷ་གྒི་ཀནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་བྷཱུ་མཱི་སུ ཕ་ལ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷཾ ཨ་གྒ་མ་སྶཱ་ཏི ཨུ་དྡྷ་གྒི་ཀཱ. ས་གྒ་སྶ ཧི་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ན་ཏོ་ཏི སོ་ཝ་གྒི་ཀཱ. ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་ཁོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་སྶཱ་ཏི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ. སུ་ཊྛུ ཨ་གྒཱ་ནཾ དི་བྦ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ ས་གྒ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ད་ཀྑི་ཎ་དཱ་ནཾ ན པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི.
སཱ་ཏོ་ད་ཀཱཏི མ་དྷུ་རོ་ད་ཀཱ. སེ་ཏྟོ་ད་ཀཱཏི ཝཱི་ཙཱི་ནཾ བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀ་སྶ སེ་ཏ་ཏཱ་ཡ སེ་ཏོ་ད་ཀཱ. སུ་པ་ཏི་ཏྠཱཏི སུ་ནྡ་ར་ཏི་ཏྠཱ. ཏཾ ཛ་ནོཏི ཡེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན སཱ་ཏོ་ད་ཀཱ, ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཛ་ནོ བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནེ་ཝ ཧ་རེ་ཡྻ. ན ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻཱཏི, ཡཾ ཡཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཏཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ. ཏ་ད་པེ་ཡྻ་མཱ་ནནྟི ཏཾ ཨ་པེ་ཡྻ་མཱ་ནཾ. ཀི་ཙྩ་ཀ་རོ ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀ་རོ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ཀི་ཙྩ་ཀ་རོ ཙ, བྷུ་ཉྫ་ཏི ཙ, ཀ་མྨ་ནྟེ ཙ པ་ཡོ་ཛེ་ཏི, དཱ་ན་ཉྩ དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་པུ་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༡. ད་ས་མེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན པ་ཊི་པཱ་དེ་སཱིཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཡོ་ཛེ་སི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་དཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཀི་ཙྩེ་ན ག་ཏོ. པ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སཱིཏི སོ ཀི་ར ཨ་ཉྙེ་སུ་པི དི་ཝ་སེ་སུ ཏཾ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་སྶ་ཏི, དཱ་ཏུཾ པ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན དི་ཝ་སེ ཨ་ཡཾ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་དེ་ཝི་ཡཱ ཏ་ཏི་ཡ་པུ་ཏྟོ ཏ་གྒ་ར་སི་ཁཱི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧེ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡ ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ གྷ་ར་དྭཱ་རེ་སུ ས་ཧ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཋ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ཧི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སེ་ཊྛི་ནོ གྷ་ར་དྭཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟོ. ཏཾ་དི་ཝ་ས་ཉྩ སེ་ཊྛི པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ, གྷ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ, ད་ནྟ་ནྟ་རཱ་ནི སོ་དྷེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ, ཏཾ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏོ བྷུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཏྟཱ དཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ, བྷ་རི་ཡཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཨི་མ་སྶ ‘དེ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན སུ་ཏ་པུ་བྦཾ, དཱ་པེ་ནྟོ་པི ཙ ཨ་ཛྫ ན ཡ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཱ དཱ་པེ་ཏི, ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་སྶ ཝ་ནྟ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ར་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ དཱ་པེ་ཏི, ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཨ་ད་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི, གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ཧི སཱ་ལི་ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ སུ་པེ་ཡྻ་ཉྩ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ བ་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི ས་མ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཧ་ཏྠེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ – ‘‘ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ་པི ཁོ སེ་ཊྛི བཱ་ཧི་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ མ་ཡཾ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟཱ, ཨ་པི ཝོ ལ་དྡྷོ་ཏི? ཨཱ་མ, སེ་ཊྛི ལ་དྡྷོ་ཏི. ‘‘པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི གཱི་ཝཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ག་ནྡྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ནཱ་སཱ་པུ་ཊཾ པ་ཧ་རི. སོ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཡ་མེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཨཱ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཝ་ར་མེ་ཏནྟི་ཨཱ་དི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. བྷཱ་ཏུ ཙ པ་ན ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སཱིཏི ཏ་དཱ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཀུ་ཊུ་མྦེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཙ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. སོ བྷཱ་ཏུ་ཛཱ་ཡཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. བྷཱ་ཏུ པ་ན་སྶ ཨེ་ཀོ པུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཾ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་སོ ཨ་ཡཾ དཱ་སཱི ཨི་དཾ ཡཱ་ནཾ ཨི་དཾ དྷ་ནཾ ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི. སོ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་སོ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀ་ཐེ་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་ར་ཀོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི, མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཊུ་མྦཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡཱ་པེ་ཡྻ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝཱ་སིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ – ‘‘ཨེ་ཧི པུ་ཏྟ, ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ནེ་ཏྭཱ ཝི་ར་ཝ་ནྟཾ ཝི་ར་ཝ་ནྟཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པཾ་སུ་ནཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སི. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུནྟི ས་ཏྟ་ཝཱ་རེ. པུ་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་དཱ་ན་སྨི་ཉྷི ཨེ་ཀཱ་ཝ ཙེ་ཏ་ནཱ དྭེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ ན དེ་ཏི, པུ་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི པ་ནེ་ས ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་གྒེ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ. པུ་རཱ་ཎནྟི པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ དི་ནྣ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀ་མྨཾ.
པ་རི་གྒ་ཧནྟི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ. ཨ་ནུ་ཛཱི་ཝི་ནོཏི ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཀུ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཎྞཱ་ས་མྤི ས་ཊྛི་པི ཀུ་ལཱ་ནི ཛཱི་ཝ་ནྟི, ཏེ མ་ནུ་སྶེ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦཾ ནཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦནྟི ས་བྦ་མེ་ཏཾ ན ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་བྦཾ ནི་ཀྑི་པྤ་གཱ་མི་ནནྟི ས་བྦ་མེ་ཏཾ ནི་ཀྑི་པྤ་ས་བྷཱ་ཝཾ, པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ས་མཾ.
དུ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.