༩. ཡ་ཉྙ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༠. ན་ཝ་མེ ཐཱུ་ཎཱུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནཱིཏི ཐཱུ་ཎཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནི, ཐཱུ་ཎཱ་ཡ བ་དྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི. པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ར་ཉྙོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཡ་ཉྙོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏོ. ཀ་སྨཱ པ་ན ར་ཉྙཱ ཨ་ཡཾ ཡ་ཉྙོ ཨཱ་ར་དྡྷོ? དུ་སྶུ་པི་ན་པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པྤ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ ན་ག་རཾ ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ནྟོ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ ཏ་སྶཱ ས་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་སི. སོ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི. སཱ ‘‘ཨེ་སོ མེ སཱ་མི་ཀོ ཨཱ་པ་ཎེ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི ད་སྶེ་སི. རཱ་ཛ་པུ་རི་སོ ར་ཉྙོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. རཱ་ཛཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ནཱ་ཧཾ, དེ་ཝ, ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཕ་ལ་ཀཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙ ནཾ པུ་ན པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ན ནཱ་མ ར་ཉྙོ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ག་ཙྪ ཨི་ཏོ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་ས་དྷོ་ཝ་ན་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཨ་རུ་ཎ་མ་ཏྟི་ཀ་ཉྩ ལོ་ཧི་ཏུ་པྤ་ལ་མཱ་ལ་ཉྩ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཧི. ས་ཙེ ཨ་ཛྫེ་ཝ ནཱ་ག་ཙྪ་སི, རཱ་ཛ་ད་ཎྜཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. སོ རཱ་ཛ་བྷ་ཡེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཏོ.
རཱ་ཛཱ་པི ཏ་སྨིཾ ག་ཏེ དོ་ཝཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཛྫ སཱ་ཡ་ནྷེ་ཡེ་ཝ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ‘ཨ་ཧཾ རཱ་ཛ་དཱུ་ཏོ’ཏི ཝཱ ‘ཨུ་པ་རཱ་ཛ་དཱུ་ཏོ’ཏི ཝཱ བྷ་ཎ་ནྟཱ་ན་མྤི མཱ ཝི་ཝ་རཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ པུ་རི་སོ མ་ཏྟི་ཀ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ལཱ་ནི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྭཱ་རེ པི་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བ་ཧུཾ ཝ་ད་ནྟོ་པི དྭཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་སྶ་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ཏོ. རཱ་ཛཱ་པི རཱ་ག་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་ལེ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཀཱ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀཱ་ལེ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ མ་ཀྐ་ཊ་ནི་དྡཱ་ཡ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི.
པུ་བྦེ ཙ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཱ པ་ར་དཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡཱ་ཡ ནཱ་མ ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ ཕེ་ཎུ་དྡེ་ཧ་ཀཾ པ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཏིཾ་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཏ་ལཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏིཾ་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨུ་པ་རི ག་ཙྪ་ནྟཱ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཏེ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊ་བྷ་ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨ་ཀྑ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཀོ ས-ཀཱ་རཾ, ཨེ་ཀོ སོ-ཀཱ་རཾ, ཨེ་ཀོ ན-ཀཱ་རཾ, ཨེ་ཀོ དུ-ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ནེ་ར་ཡི་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སུ་ཁཾ ཨ་ཝི་ནྡ་མཱ་ནོ་ཝ ཏཾ་ར་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ སུ་ཁ་སེ་ཡྻཾ པུ་ཙྪི. སོ ‘‘ཀུ་ཏོ མེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སུ་ཁ’’ནྟི? ཝ་ཏྭཱ, ‘‘སུ་པི་ནེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ས་དྡེ ཨ་སྶོ་སི’’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ – ‘‘ཨི་མ་སྶ ར་ཉྙོ ཨི་མི་ནཱ སུ་པི་ནེ་ན ཝུ་ཌྜྷི ཝཱ ཧཱ་ནི ཝཱ ན་ཏྠི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཡཾ ཨི་མ་སྶ གེ་ཧེ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཧོ་ཏི, གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཀི་ཉྩི ན ལ་བྷ་ནྟི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ‘‘བྷཱ་རི་ཡོ ཨ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་པི་ནོ ཏཱི་སུ ཛཱ་ནཱི་སུ ཨེ་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ར་ཛྫ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཝཱ, དེ་ཝོ ཝཱ ན ཝ་སྶི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་ཐཾ སོ་ཏྠི བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི? ‘‘མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ག་ཙྪ་ཐ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སོ་ཏྠིཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི.
སོ སི་ཝི་ཀ་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ, ‘‘ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཐཱ’’ཏི ཏ་ཡོ ཝ་གྒེ ཨ་ཀཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ སུ་ཁ་སེ་ཡྻཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ སོ་ཏྠི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. མ་ཧཱ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ – ‘‘ས་བྦ་པ་ཉྩ་ས་ཏཾ ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ སོ་ཏྠི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀ་ཐེ་སུཾ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ‘‘ཡ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨུ་ས་བྷཱ་ད་ཡོ པཱ་ཎེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སུཾ. ན་ག་རེ མ་ཧཱ་ས་དྡོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ མ་ལླི་ཀཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སི. སོ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཧ་ནྡ ཀུ་ཏོ ནུ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ག་ཙྪ་སི དི་ཝཱ་དི་ཝ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ – ‘‘ཨ་ཛྫ མེ, བྷ་ནྟེ, སུ་པི་ན་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་དྡཱ སུ་ཏཱ, སོ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པུ་ཙྪིཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘བྷཱ་རི་ཡོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་པི་ནོ, ས་བྦ་པ་ཉྩ་ས་ཏཾ ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མཱ་ཏི ཨཱ་ར་དྡྷཱ’’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀི་ནྟི ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་དྡཱ སུ་ཏཱ་ཏི. སོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – པུ་བྦེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཱ པ་ར་དཱ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡཱ་ཡ ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨུ་གྒ་ཙྪིཾ་སུ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ –
‘‘ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ས་བྦ་སོ;
ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ, ཀ་དཱ ཨ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.(པེ. ཝ. ༨༠༢; ཛཱ. ༡.༤.༥༤) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. དུ་ཏི་ཡོ –
‘‘སོ་ཧཾ ནཱུ་ན ཨི་ཏོ ག་ནྟྭཱ, ཡོ་ནིཾ ལ་དྡྷཱ་ན མཱ་ནུ་སིཾ;
ཝ་ད་ཉྙཱུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ, ཀཱ་ཧཱ་མི ཀུ་ས་ལཾ བ་ཧུ’’ནྟི. (པེ. ཝ. ༨༠༥; ཛཱ. ༡.༤.༥༦) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏི་ཡོ –
‘‘ན་ཏྠི ཨ་ནྟོ ཀུ་ཏོ ཨ་ནྟོ, ན ཨ་ནྟོ པ་ཊི་དི་སྶ་ཏི;
ཏ་དཱ ཧི པ་ཀ་ཏཾ པཱ་པཾ, མ་མ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ མཱ་རི་སཱ’’ཏི. (པེ. ཝ. ༨༠༣; ཛཱ. ༡.༤.༥༥) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཙ་ཏུ་ཏྠོ –
‘‘དུ་ཛྫཱི་ཝི་ཏ་མ་ཛཱི་ཝི་མྷཱ, ཡེ ས་ནྟེ ན ད་ད་མྷ་སེ;
ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ བྷོ་གེ་སུ, དཱི་པཾ ནཱ་ཀ་མྷ ཨ་ཏྟ་ནོ’’ཏི. (པེ. ཝ. ༨༠༤; ཛཱ. ༡.༤.༥༣) –
ཨི་མཾ. ཏེ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨ་ཀྑ་རཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་མུ་གྒཱ. ཨི་ཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ ནེ་ར་ཡི་ཀ་ས་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨེ་ན ཝི་ར་ཝིཾ་སུ. ཏ་སྶ ས་དྡ་སྶ སུ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཧཱ་ནི ཝཱ ཝུ་ཌྜྷི ཝཱ ན་ཏྠི. ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ པ་ན པ་སཱུ་ནཾ གྷཱ་ཏ་ན་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ བྷཱ་རི་ཡ་ནྟི ནི་ར་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ ད་ས་བ་ལེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ, ‘‘མུ་ཉྩཱ་མི, ནེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ད་དཱ་མི, ཧ་རི་ཏཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟུ, སཱི་ཏ་ལཱ་ནི ཙ པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི པི་ཝ་ནྟུ, སཱི་ཏོ ཙ ནེ་སཾ ཝཱ་ཏོ ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཧཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏེ ག་ནྟྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ པཱ་ཎ་ས་ངྒྷཾ བ་ནྡྷ་ན་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ན་ག་རེ དྷ་མྨ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སུཾ.
ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི ནཱ་མ ཏི་ཡཱ་མཱ ཧོ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཨ་ཛྫ དྭེ ར་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ གྷ་ཊི་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི. སོ་པི པུ་རི་སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སི་ནྣོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་གཱ་ཝུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཨ་ཛྫ དྭེ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཛཱ་ག་ར་སྶ ཏཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཡཱ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ, ས་ནྟ་སྶ ཡོ་ཛ་ན་སྶ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ, ཝ་ཊྚ་པ་ཏི་ཏ་སྶ པ་ན བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ་སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་དཱི་གྷ་མེ་ཝཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཉྩ པུ་རི་སཾ ནེ་ར་ཡི་ཀ་ས་ཏྟེ ཙ ཨཱ་ར་བྦྷ དྷ་མྨ་པ་དེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘དཱི་གྷཱ ཛཱ་ག་ར་ཏོ ར་ཏྟི, དཱི་གྷཾ ས་ནྟ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཾ;
དཱི་གྷོ བཱ་ལཱ་ནཾ སཾ་སཱ་རོ, ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ཏ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༦༠);
གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ ཨི་ཏྠི་སཱ་མི་ཀོ པུ་རི་སོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ.
ཨ་སྶ་མེ་དྷནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ – པོ་རཱ་ཎ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར ས་སྶ་མེ་དྷཾ པུ་རི་ས་མེ་དྷཾ ས་མྨཱ་པཱ་སཾ ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཡྻ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡེ་ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ ལོ་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ནི་པྥ་ནྣ་ས་སྶ་ཏོ ད་ས་མ་བྷཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་སྶ་མེ་དྷཾ ནཱ་མ, ས་སྶ་ས་མྤཱ་ད་ནེ མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ཡོ་དྷཱ་ནཾ ཚ་མཱ་སི་ཀཾ བྷ་ཏྟ-ཝེ་ཏ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ པུ་རི་ས་མེ་དྷཾ ནཱ་མ, པུ་རི་ས་ས་ངྒ་ཎྷ་ནེ མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ལི་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ལེ་ཁཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནི ཝི་ནཱ་ཝ ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ ས་ཧ་སྶ་དྭི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟ་དྷ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ ས་མྨཱ་པཱ་སཾ ནཱ་མ. ཏ་ཉྷི ས་མྨཱ མ་ནུ་སྶེ པཱ་སེ་ཏི, ཧ་ད་ཡེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཋ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ་པཱ་ས་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ མཱ་ཏུ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙཱ་བྷ་ཎ་ནཾ ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཡྻཾ ནཱ་མ, པི་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ར་ཊྛཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ཕཱི་ཏ་ཉྩ པ་ཧཱུ་ཏ་ཨ་ནྣ་པཱ་ནཾ ཁེ་མཾ ནི་ར་བྦུ་དཾ. མ་ནུ་སྶཱ མུ་དཱ མོ་ད་མཱ་ནཱ ཨུ་རེ པུ་ཏྟེ ན་ཙྩེ་ནྟཱ ཨ་པཱ་རུ་ཏ་གྷ་ར་དྭཱ་རཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨི་དཾ གྷ་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཨ་གྒ་ལཱ༹་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ར་གྒ་ལ༹ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ པོ་རཱ་ཎི་ཀཱ པ་ཝེ་ཎཱི.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨི་མ་ཉྩ ར་ཊྛ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མེ་དྷཾ པུ་རི་ས་མེ་དྷ་ནྟི ཨཱ་དི་ཀེ པ་ཉྩ ཡ་ཉྙེ ནཱ་མ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨ་སྶ་མེ་ཏྠ མེ་དྷ་ནྟི ཝ་དྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སྶ་མེ་དྷོ. དྭཱི་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱུ་པ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་ན་ཝུ་ཏི་པ་ཉྩ་པ་སུ་ས་ཏ་གྷཱ་ཏ་བྷིཾ་ས་ན་སྶ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཉྩ པུ་རི་སེ ཙ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་བྦ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་ས་མེ་ཏྠ མེ་དྷ་ནྟཱི་ཏི པུ་རི་ས་མེ་དྷོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་དྡྷིཾ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཨ་སྶ་མེ་དྷེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མྨ་མེ་ཏྠ པཱ་སེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྨཱ་པཱ་སོ. དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ས་མྨཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཏི་ཏོ་ཀཱ་སེ ཝེ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཧཱ་རི་མེ་ཧི ཡཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ས་ར་སྶ་ཏི་ན་དི་ཡཱ ནི་མུ་གྒོ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ཊི་ལོ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་ཏྲ་ཡཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝཱ་ཛ་མེ་ཏྠ པི་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ་ཛ་པེ་ཡྻོ. ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ན ས་ཏྟ་ར་ས་ཧི པ་སཱུ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ བེ་ལུ་ཝ་ཡཱུ་པ་སྶ ས་ཏྟ་ར་ས་ཀ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒ་ལཱ༹་ཏི ནི་ར་གྒ་ལོ༹. ན་ཝ་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་དྡྷིཾ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཙ པུ་རི་སེ་ཧི ཙ ཨ་སྶ་མེ་དྷེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ས་བྦ་མེ་དྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་མ་སྶ ཨ་སྶ་མེ་དྷ་ཝི་ཀ་པྤ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ཧཱ་ར་མྦྷཱཏི མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཱ མ་ཧཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ. ས་མྨ་གྒ་ཏཱཏི ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ. ནི་རཱ་ར་མྦྷཱཏི ཨ་པྤ་ཏྠཱ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩཱ. ཡ་ཛ་ནྟི ཨ་ནུ་ཀུ་ལནྟི ཨ་ནུ་ཀུ་ལེ་སུ ཡ་ཛ་ནྟི, ཡཾ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཱ་དི པུ་བྦ་པུ་རི་སེ་ཧི པ་ཊྛ་པི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶཱ ད་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཝ་མཾ.