༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ
༡. ད་ཧ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༢. ཀོ་ས་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དཱིཏི ཡ་ཐཱ ཁ་མ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན, ཨེ་ཝཾ སོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མོ་དོ ཨ་ཧོ་སི. སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ས་མྨོ་དི་ཏཾ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཡཱ་ཡ ཙ – ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི བྷོ་ཏོ ཙ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མྨོ་དི, ཏཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་མྨོ་ད་ཛ་ན་ན་ཏོ ས་མྨོ་དི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཙི་ར་མྤི ཀཱ་ལཾ སཱ་རེ་ཏུཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་རཱུ་པ་ཏོ ས་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ. སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ ཙ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཡ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ཏ་ཐཱ བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ཏྠ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ གུ་ཎཱ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི, ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཡཾ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀ་སཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ནི་སྶ་ར་ཎ་བྷ་ཝོ་ཀྐ་ནྟི་པ་ཉྷཾ ས་ཏྠུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ བྷ་ཝ་མྤི ནོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ བྷ་ཝ་མྤཱིཏི པི-ཀཱ་རོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏེ་ན ཙ ཚ ས་ཏྠཱ་རེ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཡ་ཐཱ པཱུ་ར་ཎཱ་ད་ཡོ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་མྷཱ’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝ་མྤི ནུ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ པ་ན རཱ་ཛཱ ན ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷི་ཡཱ, ལོ་ཀེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ བུ་དྡྷ་སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ ཡཾ ཧི ཏཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཧཾ ཧི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱཏི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་བྦ་སེ་ཊྛཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་ཧཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ས་མ་ཎཱ, ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. ས་ངྒྷི་ནོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་ངྒྷོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ངྒྷི་ནོ. སྭེ་ཝ ག་ཎོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎི་ནོ. ཨཱ་ཙཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶ ག་ཎ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཉཱ་ཏཱཏི པ་ཉྙཱ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ. ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪཱ ས་ནྟུ་ཊྛཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་མྤི ན ནི་ཝཱ་སེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མུ་གྒ་ཏོ ཡ་སོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡ་ས་སྶི་ནོ. ཏི་ཏྠ་ཀ་རཱཏི ལ་དྡྷི་ཀ་རཱ. སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏཱཏི ‘‘ས་ནྟོ ས་པྤུ་རི་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏཱ. བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶཱཏི ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ. པཱུ་ར་ཎོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏེ་སཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་ནི. པཱུ་ར་ཎོཏི ཧི ནཱ་མ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ, མ་ཀྑ་ལཱིཏི. སོ པ་ན གོ་སཱ་ལཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ གོ་སཱ་ལོཏི ཝུ་ཏྟོ. ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོཏི ནཱ་ཊ་སྶ པུ་ཏྟོ. བེ་ལ་ཊྛ་པུ་ཏྟོཏི བེ་ལ་ཊྛ་སྶ པུ་ཏྟོ. ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོཏི པ་ཀུ་དྷ་སྶ གོ་ཏྟཾ. ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལ་སྶ དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཛི་ཏོ ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལོཏི ཝུ་ཏྟོ.
ཏེ་པི མ་ཡཱཏི ཀ་པྤ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལ་ནྟི ཏཱི་ཎི ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ ཀ་པྤུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀ་པྤ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨི་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ ལོ་ཀོ ཝི་ན་སྶི་སྶ་ཏི, མེ་ཏྟཾ མཱ་རི་སཱ, བྷཱ་ཝེ་ཐ, ཀ་རུ་ཎཾ མུ་དི་ཏཾ ཨུ་པེ་ཀྑ’’ནྟི མ་ནུ་སྶ་པྤ་ཐེ དེ་ཝ་ཏཱ གྷོ་སེ་ནྟི་ཡོ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ན བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨི་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ན ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ནེ་ན པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་གྒྷོ་སེ་ནྟི. ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨི་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཙ་ཏུ་དྡཱི་པི་སྶ་རོ ས་ཧ་སྶ པུ་ཏྟ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཝེ་ཧཱ་ས་ངྒ་མོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་གྒྷོ་སེ་ནྟི.
ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལེ་སུ ཨི་མེ ཚ ས་ཏྠཱ་རོ བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ ཙི་ནྟཱ་མཱ་ཎི་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡཾ བུ་དྡྷ་མྷཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏཱ ཛ་ན་པ་དཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཏྟཱ. ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པཱུ་ར་ཎོ ཀ་སྶ་པོ…པེ… ཨ་ཛི་ཏོ ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལོ བུ་དྡྷོ ཀི་ར ས་བྦ་ཉྙཱུ ཀི་རཱ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཝ ནེ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ཧི, ‘‘རཱ་ཛཱ ཝོ ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ར་ཉྙོ གེ་ཧེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ག་ནྟུཾ ན ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་སཱི་ད་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་གྒུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ རཱ་ཛུ་སྨཱ ནཱ་མ ཕ་ར་ཏི, ཏེ མ་ཧཱ་ར་ཧེ་སུ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཕ་ལ་ཀེ་སུ ཙེ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཙ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ན་ཏྠི ཏེ་སཾ ཨ་ནྟོ སུ་ཀྐ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཝ ཏཱ་ལ་ཏོ པ་ཏི་ཏཾ མུ་གྒ་རེ་ན པོ་ཐེ་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘ཏུ་མྷེ བུ་དྡྷཱ, ན བུ་དྡྷཱ’’ཏི པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཏེ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ས་ཙེ ‘བུ་དྡྷ་མྷཱ’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མ, རཱ་ཛཱ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ ‘ཏུ་མྷེ མ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཐཱ’ཏི ཛི་ཝ྄ཧ་མྤི ཚི་ནྡཱ་པེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ན་ཏྠཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ས་ཀ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ‘ན མ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ རཱ་ཛཱ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀ་ཌྜྷཱ་པེ་སི. ཏེ རཱ་ཛ་གྷ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ རཱ་ཛཱ ཏུ་མྷེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི? རཱ་ཛཱ ‘‘བུ་དྡྷཱ ཏུ་མྷེ’’ཏི པུ་ཙྪི, ཏ་ཏོ མ་ཡཾ – ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་མྷེ་སུ མ་ནཾ པ་དོ་སེ་སྶ་ཏི, བ་ཧུཾ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ར་ཉྙོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ‘ན མ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ’ཏི ཝ་དི་མྷཱ, མ་ཡཾ པ་ན བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ, ཨུ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཝི་ཏྭཱ་པི ཧ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི. ཨི་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ‘བུ་དྡྷ་མྷཱ’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ – ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ‘ན མ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ’ཏི ཝ་དིཾ་སཱུ་ཏི, ཨི་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀིཾ པ་ན བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ད་ཧ་རོ ཙེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཡཱ, ན་ཝོ ཙ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀིནྟི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏེ ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀཱ ཙ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཙ ‘‘བུ་དྡྷ་མྷཱ’’ཏི ན པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི, བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙ ད་ཧ་རོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙ ན་ཝོ ཀིཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི? མཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ན ཨུ་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱཏི ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. ན པ་རི་བྷོ་ཏ་བྦཱཏི ན པ་རི་བྷ་ཝི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. ཁ་ཏྟི་ཡོཏི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ. ཨུ་ར་གོཏི ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ. ཨ་གྒཱིཏི ཨ་གྒི་ཡེ་ཝ. བྷི་ཀྑཱུཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན པ་དེ དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ད་ཧ་རཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ དི་སྭཱ, ཨུ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་གྒཾ ཨ་དེ་ནྟོ, པཱ་རུ་པ་ནཾ ཨ་ན་པ་ནེ་ནྟོ, ནི་སི་ནྣཱ་ས་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ, ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནོ་ཏ་ར་ནྟོ, ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཏྭཱ མ་ཉྙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཁ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘བྷ་དྡ་ཀོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ, མ་ཧཱ་ཀ་ཎྜོ མ་ཧོ་ད་རོ – ཀིཾ ནཱ་མ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཙོ་རཱུ་པ་དྡ་ཝཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋཱ་ནེ ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ པ་རི་བྷོ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཉྫ་ནི་ས་ལཱ་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་པོ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཎྞཱ་དཱི་སུ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནྟོ ཨ་ངྒུ་ལི་མྤི ཛི་ཝ྄ཧ་མྤི ཌཾ་སཱ་པེ་ནྟོ ཨུ་ར་གཾ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘བྷ་དྡ་ཀོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ཨུ་ད་ཀ་དེ་ཌྜུ་བྷོ ཝི་ཡ ཀིཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཌཾ་སི་ཏུཾ ཀ་སྶ་ཙི་དེ་ཝ ཀཱ་ཡེ ཝི་སཾ ཕ་རི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ པ་རི་བྷོ་ཏི ནཱ་མ. ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་གྒིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཀཱི་ལ༹་ནྟོ བྷ་ཎྜུ་ཀྑ་ལི་ཀཱ་ཡ ཁི་པ་ནྟོ ཙཱུ་ལཱ༹་ཡ ཝཱ ས་ཡ་ན་པི་ཊྛ་སཱ་ཊ་ཀ་པ་སི་བྦ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཋ་པེ་ནྟོ ཨ་གྒིཾ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘བྷ་དྡ་ཀོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ཨ་གྒི ཀ་ཏ་རཾ ནུ ཁོ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཙི་སྶ་ཏི, ཀ་ཏ་རཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ, ཀ་སྶ སཱི་ཏཾ ཝི་ནོ་དེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ པ་རི་བྷོ་ཏི ནཱ་མ. ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་ར་མྤི པ་ན དི་སྭཱ ཨུ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་གྒཾ ཨ་དེ་ནྟོ་ཏི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘བྷ་དྡ་ཀོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ སཱ་མ་ཎེ་རོ མ་ཧཱ་ཀ་ཎྛོ མ་ཧོ་ད་རོ ཡཾ་ཀི་ཉྩི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ར་ཉྙཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་ཀཱ་ལེ མ་ནཱ་པོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ པ་རི་བྷོ་ཏི ནཱ་མ. ཏཾ ས་བྦ་མྤི ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ན ཨུ་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ན པ་རི་བྷོ་ཏ་བྦོཏི ཨཱ་ཧ.
ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏཾ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷཾ ཨ་ཝོ་ཙ. གཱ་ཐཱ ཙ ནཱ་མེ་ཏཱ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱ་པི ཧོ་ནྟི ཝི་སེ་ས་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱ་པི, ཏ་ཏྲི་མཱ ཏ་ད་ཏྠ་མྤི ཝི་སེ་ས་ཏྠ་མྤི དཱི་པེ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཁ་ཏྟི་ཡནྟི ཁེ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཁེ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི ཁོ, ཝཱ་སེ་ཊྛ, ‘ཁ་ཏྟི་ཡོ ཁ་ཏྟི་ཡོ’ཏྭེ་ཝ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཀྑ་རཾ ཨུ་པ་ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༡༣༡). ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣནྟི ཏཱ་ཡེ་ཝ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཾ. ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏནྟི ཏཱི་ཎི ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏཾ.
ཋཱ་ནཾ ཧཱིཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. མ་ནུ་ཛི་ནྡོཏི མ་ནུ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ. རཱ་ཛ་ད་ཎྜེ་ནཱཏི ར་ཉྙོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ད་ཎྜེ་ན, སོ ཨ་པྤ་ཀོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་པྤ་མཱ་ཎོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨིཾ པ་ཀྐ་མ་ཏེ བྷུ་སནྟི ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ བ་ལ་ཝ་ཨུ་པ་ཀྐ་མཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི. ར་ཀྑཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ཏྟ་ནོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ར་ཀྑ་མཱ་ནོ ཏཾ ཁ་ཏྟི་ཡཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ ན གྷ་ཊྚེ་ཡྻ.
ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙེ་ཧཱིཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི. ཝ་ཎྞེ་ཧཱིཏི ས་ཎྛཱ་ནེ་ཧི. ཡེ་ན ཡེ་ན ཧི ཝ་ཎྞེ་ན ཙ་ར་ནྟོ གོ་ཙ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཡ་དི ས་པྤ་ཝ་ཎྞེ་ན, ཡ་དི དེ་ཌྜུ་བྷ་ཝ་ཎྞེ་ན, ཡ་དི དྷ་མ་ནི་ཝ་ཎྞེ་ན, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན་པི ཙ་ར་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་ས་ཛྫཱཏི པ་ཏྭཱ. བཱ་ལནྟི ཡེ་ན བཱ་ལེ་ན གྷ་ཊྚི་ཏོ, ཏཾ བཱ་ལཾ ན་རཾ ཝཱ ནཱ་རིཾ ཝཱ ཌཾ་སེ་ཡྻ.
པ་ཧཱུ་ཏ་བྷ་ཀྑནྟི བ་ཧུ་བྷ་ཀྑཾ. ཨ་གྒི་སྶ ཧི ཨ་བྷ་ཀྑཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཛཱ་ལི་ནནྟི ཛཱ་ལ་ཝ་ནྟཾ. པཱ་ཝ་ཀནྟི ཨ་གྒིཾ. པཱ་ཝ་ག་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཀ་ཎྷ་ཝ་ཏྟ་ནིནྟི ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཏི མ་གྒོ, ཨ་གྒི་ནཱ ག་ཏ་མ་གྒོ ཀ་ཎྷོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལ༹་ཀོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ཎྷ་ཝ་ཏྟ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
མ་ཧཱ ཧུ་ཏྭཱ་ནཱཏི མ་ཧ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་གྒི ཧི ཨེ་ཀ་དཱ ཡཱ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོ་པི ཧོ་ཏི. ཛཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ཏྠ པཱ་རོ་ཧཱཏི ཏ་ཏྠ ཨ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷ་ཝ་ནེ པཱ་རོ་ཧཱ ཛཱ་ཡ་ནྟི. པཱ་རོ་ཧཱཏི ཏི་ཎ་རུ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ ཧི ཨ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷ་ཊྛཱ་ནེ མཱུ་ལ་མ་ཏྟེ་པི ཨ་ཝ་སི་ཊྛེ པཱ་ད་ཏོ རོ་ཧ་ནྟི ཛཱ་ཡ་ནྟི ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘པཱ་རོ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པུ་ན རོ་ཧ་ན་ཏྠེ་ན ཝཱ པཱ་རོ་ཧཱ. ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་ན་མ་ཙྩ་ཡེཏི ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ. ནི་དཱ་གྷེ་པི དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛ་མ་ཏྟེ ཛཱ་ཡ་ནྟི.
བྷི་ཀྑུ ཌ་ཧ་ཏི ཏེ་ཛ་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཾ པ་ཙྩ་ཀྐོ་ས་ནྟོ བྷ་ཎྜ་ནྟཾ པ་ཊི་བྷ་ཎྜ་ནྟོ པ་ཧ་ར་ནྟཾ པ་ཊི་པ་ཧ་ར་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི བྷི་ཀྑུ་ཏེ་ཛ་སཱ ཌ་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཾ ན པ་ཙྩ་ཀྐོ་ས་ཏི, བྷ་ཎྜ་ནྟཾ ན པ་ཊི་བྷ་ཎྜ་ཏི. པ་ཧ་ར་ནྟཾ ན པ་ཊི་པ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཏ་སྶ སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ན ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཏ་སྶ པུ་ཏྟཱ པ་ས་ཝོཏི ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ་པི གོ་མ་ཧིཾ་ས་ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ པ་ས་ཝོ་པི ན བྷ་ཝ་ནྟི, ཝི་ན་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱ་ཡཱ་དཱ ཝི་ནྡ་རེ དྷ་ནནྟི ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དཱ་པི དྷ་ནཾ ན ཝི་ནྡ་ནྟི. ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠཱུ བྷ་ཝ་ནྟི ཏེཏི ཏེ བྷི་ཀྑུ་ཏེ་ཛ་སཱ ད་ཌྜྷཱ ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟཱ་ཝ་སི་ཊྛོ མ་ཏྠ་ཀ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ལོ ཝི་ཡ བྷ་ཝ་ནྟི, པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ས་མ་ཎ་ཏེ་ཛེ་ན ད་ཌྜྷཱ མ་ཏྠ་ཀ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་རུ་ལ༹ྷི་དྷ་མྨཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ. ས་མྨ་དེ་ཝ ས་མཱ་ཙ་རེཏི ས་མྨཱ ས་མཱ་ཙ་རེ་ཡྻ. ས་མྨཱ ས་མཱ་ཙ་ར་ནྟེ་ན པ་ན ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཁ་ཏྟི་ཡཾ ཏཱ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷ་བྦཾ གཱ་མ་ནི་ག་མ་ཡཱ་ན་ཝཱ་ཧ་ནཱ་དི་ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ, ཨུ་ར་གཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་སྶ ཀཱི་ལཱ༹་པ་ནེ་ན ལ་དྡྷ་བྦཾ ཝ་ཏྠ་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨ་གྒིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་སཱི་ཏ་ཝི་ནོ་ད་ནཱ་དི་ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ, བྷི་ཀྑུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་སུ་ཏ་ས་ཝ་ན་སུ་ཏ་པ་རི་ཡོ་ད་པ་ན-ས་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མཱ་དི་ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ‘‘ཨེ་ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨ་ཏྠི. ཀིཾ ཨི་མེ་ཧཱི’’ཏི? ན ས་བྦ་སོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཏྠི་ཀེ་ན པ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཉྩ པ་རི་བྷ་ཝ་ན་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡི་པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པཱ་ཡེ་ཧི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ཏོ་སེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏོ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ག་མི་སྶ་ཏི. ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀེ་ན ཨུ་ར་གེ ཝི་སྶཱ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ནཱ་ག་ཝི་ཛྫཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ་པ་དེ་ན ད་ཎྜེ་ན གཱི་ཝཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ས་ཧ་རེ་ན མཱུ་ལེ་ན དཱ་ཋཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པེ་ལཱ༹་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟེ་ན ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་སྶ་ཏི. ཡཱ་གུ་པ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་གྒིཾ ཝི་སྶཱ་སེ་ན བྷ་ཎྜུ་ཀྑ་ལི་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཨ་ནཱ་མ་ས་ནྟེ་ན གོ་མ་ཡ་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་པ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི. ཨ་སུ་ཏ་ས་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཏྠ་ཡ་ནྟེ་ན་པི བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཏི་ཝི་སྶཱ་སེ་ན ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་ན་ཝ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་སུ་ཏ་པུ་བྦཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སུ་ཏ་པུ་བྦཾ པ་ཉྷཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ ཨ་ཏྠཾ ཏི་སྶོ ཀུ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཚ ཀཱ་མ་ས་གྒཱ་ནི ན་ཝ ཙ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ པ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ན་མྤི ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་མྨ་དེ་ཝ ས་མཱ་ཙ་རེཏི ཨཱ་ཧ.
ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣོ པ་སཱ་དཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟནྟི ཨ་བྷི་ཀ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛཾ ཨ་ཏི་མ་ནཱ་པཾ, ཨ་ཏི་སུ་ནྡ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡེ་ན དེ་ས་ནཾ ཐོ་མེ་ཏི ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཡ་དི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་དཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཡ་དི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ མ་མ པ་སཱ་དོ’’ཏི.
ཏ་ཏོ པ་རཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི དེ་ས་ནཾ་ཡེ་ཝ ཐོ་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏནྟི ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ཋ་པི་ཏཾ, ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏཾ ཝཱ. ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པ་རི་མུ་ཁཾ ཀ་རེ་ཡྻ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི ཏི་ཎ་པ་ཎྞཱ་དི་ཚཱ་དི་ཏཾ. ཝི་ཝ་རེ་ཡྻཱཏི ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཡྻ. མཱུ་ལ༹ྷ་སྶཱཏི དི་སཱ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ. མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས མ་གྒོ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་གྷ་ན་ཝ་ན་ས་ཎྜ མེ་གྷ་པ་ཊ་ལེ་ཧི ཙ་ཏུ་ར་ངྒེ ཏ་མེ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཀོ་ཙི ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་མུ་ཁཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ པ་ཏི་ཏཾ མཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ པ་བྷུ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ག་ཧ་ན་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ སཱ་ས་ནཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་མྨ་གྒ་མི་ཙྪཱ་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ མེ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ནི་མུ་གྒ་སྶ མེ བུ་དྡྷཱ་དི་ར་ཏ་ན་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་པ་སྶ་ཏོ ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྡྷཾ་ས་ཀ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ནྟེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཾ ཐོ་མེ་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་སཱ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་སཱ་ཧནྟི ཨེ་སོ ཨ་ཧཾ. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏཱུཏི མཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཡ’ནྟི ཨེ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ཏུ, ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེཏི ཨ་ཛྫ་ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཛྫ་ད་གྒེ་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ད-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, ཨ་ཛྫ ཨ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཎུ་པེ་ཏནྟི པཱ་ཎེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏཾ ཡཱ་ཝ མེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨུ་པེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ཏྠུ་ཀཾ ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི ས་ར་ཎཾ ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་སུ་ཏྟེ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. པུ་རི་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༣. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱཏི པུ་རི་མ་སུ་ཏྟེ ས་ར་ཎ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་སི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་བྷཱདཱི་སུ ལུ་བྦྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ལོ་བྷོ, དུ་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ དོ་སོ, མུ་ཡ྄ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ མོ་ཧོ་ཏི. ཧིཾ་ས་ནྟཱིཏི ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟི ནཱ་སེ་ནྟི ཝི་ནཱ་སེ་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱཏི ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྦྷཱུ་ཏཱ. ཏ་ཙ་སཱ་རཾ་ཝ ས་མྥ་ལནྟི ཡ་ཐཱ ཏ་ཙ་སཱ་རཾ ཝེ་ལུ༹ཾ ཝཱ ན་ལ༹ཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཧིཾ་ས་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཧིཾ་ས་ནྟི ཝི་ནཱ་སེ་ནྟཱི་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༤. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཏོ མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་སཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ. ཡེ་སཾ ཧི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟེ་ན ཀོ་ཊི་ས་ཏཾ ནི་དྷཱ་ན་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཡོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀུ་མྦྷཱ ཝ་ལ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ གེ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷེ རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ ནཱ་མ. ཡེ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ནི་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, དི་ཡ་ཌྜྷོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀུ་མྦྷོ ཝ་ལ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ གེ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷེ རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ ནཱ་མ. ཡེ་སཾ ག་ཧ་པ་ཏཱི་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ནི་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀུ་མྦྷོ ཝ་ལ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ གེ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷེ རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏེ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ ནཱ་མ.
ཨ་ཌྜྷཱཏི ཨི་སྶ་རཱ. ནི་དྷཱ་ན་ག་ཏ་དྷ་ན་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་དྡྷ་ནཱ. སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་བྷ་ཎྜཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ. ཨ་ནི་དྷཱ་ན་ག་ཏ་སྶ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་སྶ པ་ཧཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ, པ་ཧཱུ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཱ. ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཏུ་ཊྛི་ཀ་ར་ཎ་སྶ པ་ཧཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ཧཱུ་ཏ་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ. གོ་དྷ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་དྷ་ཉྙཱ་ན་ཉྩ པ་ཧཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱ. ཏེ་ས་མྤི ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ན་ཏྠི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱཏི ཏེ་ས་མྤི ཨེ་ཝཾ ཨི་སྶ་རཱ་ནཾ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ན་ཏྠི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ, ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཏོ མོ་ཀྑོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ནྟོ་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨ་ར་ཧ་ནྟོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་ཀཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ. ཁཱི་ཎཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ ཝུ་ཊྛཱ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཝཱ་སཱ་ཏི ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ. ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་རོ ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་རོ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་རོ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་བྷཱ་རོ་ཏི, ཨི་མེ ཨོ་ཧི་ཏཱ བྷཱ་རཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རཱ. ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་ཀོ ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ. ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་མྨཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ. མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཉ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷེ་ད་ན་དྷ་མྨོཏི བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ནི་ཀྑེ་པ་ན་དྷ་མྨོཏི ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཧི ཨ་ཛཱི་ར་ཎ་དྷ་མྨོ་པི ཨ་ཏྠི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཧི ན ཛཱི་ར་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ཛཱི་ར་ཎ་དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ཀི་ར་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ. སི་ཝི་ཀ་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ཏྲཱ་ནི ར་ཐ་ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནི དི་སྭཱ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཨུ་པ་མཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཛཱི་ར་ནྟི ཝེ རཱ་ཛ་ར་ཐཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཛཱི་ར་ནྟཱིཏི ཛ་རཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. རཱ་ཛ་ར་ཐཱཏི ར་ཉྙོ ཨ་བྷི་རཱུ་ཧ་ན་ར་ཐཱ. སུ་ཙི་ཏྟཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དཱི་ཧི སུ་ཊྛུ ཙི་ཏྟི་ཏཱ. ཨ་ཐོ ས་རཱི་ར་མྤི ཛ་རཾ ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀེ་སུ སཱ་ར་དཱ་རུ་མ་ཡེ་སུ ར་ཐེ་སུ ཛཱི་ར་ནྟེ་སུ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀེ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཱ་དི་མ་ཡེ ས་རཱི་རེ ཀིཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ? ས་རཱི་ར་མྤི ཛ་རཾ ཨུ་པེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྟོ ཧ་ཝེ ས་བྦྷི པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟཱིཏི ས་ནྟོ ས་བྦྷཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏཾ དྷ་མྨོ ན ཛ་རཾ ཨུ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟི. ‘‘ས་ཏཾ དྷ་མྨོ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ན ཛཱི་ར་ཏི, ཨ་ཛ་རཾ ཨ་མ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ སཱི་ད་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་བྦྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏི པུ་རི་མ་པ་ད་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ནྟོ ཧ་ཝེ ས་བྦྷི པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་དཾ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་ཏཾ དྷ་མྨོ ན ཛ་རཾ ཨུ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ནྟོ ས་བྦྷི པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟི. ཨ་ཛ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཏཾ དྷ་མྨོ་ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ནྡ་རཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ས་བྦྷཱི་ཏི. ཡཾ ས་བྦྷི་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྟོ པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟི ཀ་ཐ་ཡ་ནྟི, སོ ས་ཏཾ དྷ་མྨོ ན ཛ་རཾ ཨུ་པེ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. པི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶཱཏི ར་ཧ་སི ག་ཏ་སྶ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶཱཏི ནི་ལཱི་ན་སྶ ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱཏི ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨ་ནྟ་ཀེ་ནཱ་དྷི་པ་ནྣ་སྶཱཏི མ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་སྶ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༦. པ་ཉྩ་མེ ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ཡོཏི ཧ་ཏྠི་གྷ་ཊཱ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སཾ་ཝ་རོཏི པི་ད་ཧ་ནཾ. སཱ་དྷུ ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཝ་རོཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དཾ ཨ་པ་ཏྟ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ སཾ་ཝ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ལ་ཛྫཱིཏི ཧི་རི་མཱ. ལ་ཛྫཱི་ག་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨོ་ཏྟ་པྤ་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨ་པྤ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༧. ཚ་ཊྛེ ཨུ་ལཱ༹་རེ ཨུ་ལཱ༹་རེཏི པ་ཎཱི་ཏེ ཙ བ་ཧུ་ཀེ ཙ. མ་ཛྫ་ནྟཱིཏི མཱ་ན་མ་ཛྫ་ནེ་ན མ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཏི་སཱ་རནྟི ཨ་ཏི་ཀྐ་མཾ. ཀཱུ་ཊནྟི པཱ་སཾ. པ་ཙྪཱ་སནྟི པ་ཙྪཱ ཏེ་སཾ. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨ་ཌྜ་ཀ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༨. ས་ཏྟ་མེ ཀཱ་མ་ཧེ་ཏཱུཏི ཀཱ་མ་མཱུ་ལ་ཀཾ. ཀཱ་མ་ནི་དཱ་ནནྟི ཀཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཀཱ་མཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི ཀཱ་མ་ཀཱ་ར་ཎཱ. ས་བྦཱ་ནི ཧེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ. བྷ་དྲ་མུ་ཁོཏི སུ་ནྡ་ར་མུ་ཁོ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ཨ་ཌྜ་ཀ་ར་ཎེ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ལ་ཉྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཨ་སྶཱ་མི་ཀེ་པི སཱ་མི་ཀེ ཀ་རིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཉ་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཏཱ་ཝ པ་ཐ་ཝི་སྶ་ར་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ་པེ་ཏེ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟི, པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཀིཾ ནཱ་མ ན ཀ་རི་སྶ་ནྟི? པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི དཱ་ནི ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷོ སེ་ནཱ་པ་ཏི ས་ཀེ་ན ར་ཛྫེ་ན, ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ཧི ལ་ཉྫ་ཁཱ་ད་ཀེ་ཧི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཁི་པྤཾ་ཝ ཨོ་ཌྜི་ཏནྟི ཀུ་མི་ནཾ ཝི་ཡ ཨོ་ཌྜི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ མ་ཙྪཱ ཨོ་ཌྜི་ཏཾ ཀུ་མི་ནཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. མ་ལླི་ཀཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༩. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཏེ མ་ལླི་ཀེཏི ཀ་སྨཱ པུ་ཙྪ་ཏི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར མ་ལླི་ཀཱ དུ་གྒ་ཏ་མཱ་ལཱ་ཀཱ་ར་སྶ དྷཱི་ཏཱ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་པ་ཎ་ཏོ པཱུ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ལཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ་ཝ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟཱི པ་ཊི་པ་ཐེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏཾ པཱུ་ཝཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ, བྷ་ནྟེ, ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཛྫེ་སཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཋ་མ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་དཱ་སི, ཨ་ཛྫེ་ཝ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཙ རཱ་ཛཱ ཀཱ་སི་གཱ་མེ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻེ་ན ཡུ་དྡྷེ་ན པ་རཱ་ཛི་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ མཱ་ལཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨཱ་ག་མེ་སི. ཏ་སྶ སཱ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྟེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནྟེ་པཱུ་རཾ ཨ་ཏི་ཧཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཨི་མི་སྶཱ དུ་གྒ་ཏ་ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏུ་ཡཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ དི་ནྣཾ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཾ ‘ཀོ ཏེ པི་ཡོ’ཏི? སཱ ‘ཏྭཾ མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པི་ཡོ’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན མཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ་ཧཾ ‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏྭཾ་ཡེ་ཝ པི་ཡཱ’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི. ཨི་ཏི སོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་སྶཱ་ས་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ པུ་ཙྪ་ཏི. སཱ པ་ན དེ་ཝཱི པ་ཎྜི་ཏཱ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ ས་ངྒྷུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ནཱ་ཡཾ པ་ཉྷོ ར་ཉྙོ མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. སཱ ས་ར་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པུ་ཙྪི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་ཡ ས་ར་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ས་ཡ་མྤི ས་ར་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨི་དཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ནེ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་གཱཏི ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པི་ཡོ པུ་ཐུ ཨ་ཏྟཱ པ་རེ་སནྟི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྟཱ པི་ཡོ, ཨེ་ཝཾ པ་རེ་སཾ པུ་ཐུ་ས་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྟཱ པི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཡ་ཉྙ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༠. ན་ཝ་མེ ཐཱུ་ཎཱུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནཱིཏི ཐཱུ་ཎཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནི, ཐཱུ་ཎཱ་ཡ བ་དྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི. པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ར་ཉྙོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཡ་ཉྙོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏོ. ཀ་སྨཱ པ་ན ར་ཉྙཱ ཨ་ཡཾ ཡ་ཉྙོ ཨཱ་ར་དྡྷོ? དུ་སྶུ་པི་ན་པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པྤ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ ན་ག་རཾ ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ནྟོ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ ཏ་སྶཱ ས་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་སི. སོ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི. སཱ ‘‘ཨེ་སོ མེ སཱ་མི་ཀོ ཨཱ་པ་ཎེ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི ད་སྶེ་སི. རཱ་ཛ་པུ་རི་སོ ར་ཉྙོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. རཱ་ཛཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ནཱ་ཧཾ, དེ་ཝ, ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཕ་ལ་ཀཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙ ནཾ པུ་ན པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ན ནཱ་མ ར་ཉྙོ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ག་ཙྪ ཨི་ཏོ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་ས་དྷོ་ཝ་ན་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཨ་རུ་ཎ་མ་ཏྟི་ཀ་ཉྩ ལོ་ཧི་ཏུ་པྤ་ལ་མཱ་ལ་ཉྩ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཧི. ས་ཙེ ཨ་ཛྫེ་ཝ ནཱ་ག་ཙྪ་སི, རཱ་ཛ་ད་ཎྜཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. སོ རཱ་ཛ་བྷ་ཡེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཏོ.
རཱ་ཛཱ་པི ཏ་སྨིཾ ག་ཏེ དོ་ཝཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཛྫ སཱ་ཡ་ནྷེ་ཡེ་ཝ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ‘ཨ་ཧཾ རཱ་ཛ་དཱུ་ཏོ’ཏི ཝཱ ‘ཨུ་པ་རཱ་ཛ་དཱུ་ཏོ’ཏི ཝཱ བྷ་ཎ་ནྟཱ་ན་མྤི མཱ ཝི་ཝ་རཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ པུ་རི་སོ མ་ཏྟི་ཀ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ལཱ་ནི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྭཱ་རེ པི་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བ་ཧུཾ ཝ་ད་ནྟོ་པི དྭཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་སྶ་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ཏོ. རཱ་ཛཱ་པི རཱ་ག་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་ལེ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཀཱ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀཱ་ལེ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ མ་ཀྐ་ཊ་ནི་དྡཱ་ཡ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི.
པུ་བྦེ ཙ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཱ པ་ར་དཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡཱ་ཡ ནཱ་མ ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ ཕེ་ཎུ་དྡེ་ཧ་ཀཾ པ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཏིཾ་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཏ་ལཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏིཾ་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨུ་པ་རི ག་ཙྪ་ནྟཱ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཏེ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊ་བྷ་ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨ་ཀྑ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཀོ ས-ཀཱ་རཾ, ཨེ་ཀོ སོ-ཀཱ་རཾ, ཨེ་ཀོ ན-ཀཱ་རཾ, ཨེ་ཀོ དུ-ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ནེ་ར་ཡི་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སུ་ཁཾ ཨ་ཝི་ནྡ་མཱ་ནོ་ཝ ཏཾ་ར་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ སུ་ཁ་སེ་ཡྻཾ པུ་ཙྪི. སོ ‘‘ཀུ་ཏོ མེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སུ་ཁ’’ནྟི? ཝ་ཏྭཱ, ‘‘སུ་པི་ནེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ས་དྡེ ཨ་སྶོ་སི’’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ – ‘‘ཨི་མ་སྶ ར་ཉྙོ ཨི་མི་ནཱ སུ་པི་ནེ་ན ཝུ་ཌྜྷི ཝཱ ཧཱ་ནི ཝཱ ན་ཏྠི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཡཾ ཨི་མ་སྶ གེ་ཧེ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཧོ་ཏི, གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཀི་ཉྩི ན ལ་བྷ་ནྟི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ‘‘བྷཱ་རི་ཡོ ཨ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་པི་ནོ ཏཱི་སུ ཛཱ་ནཱི་སུ ཨེ་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ར་ཛྫ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཝཱ, དེ་ཝོ ཝཱ ན ཝ་སྶི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་ཐཾ སོ་ཏྠི བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི? ‘‘མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ག་ཙྪ་ཐ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སོ་ཏྠིཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི.
སོ སི་ཝི་ཀ་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ, ‘‘ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཐཱ’’ཏི ཏ་ཡོ ཝ་གྒེ ཨ་ཀཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ སུ་ཁ་སེ་ཡྻཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ སོ་ཏྠི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. མ་ཧཱ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ – ‘‘ས་བྦ་པ་ཉྩ་ས་ཏཾ ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ སོ་ཏྠི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀ་ཐེ་སུཾ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ‘‘ཡ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨུ་ས་བྷཱ་ད་ཡོ པཱ་ཎེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སུཾ. ན་ག་རེ མ་ཧཱ་ས་དྡོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ མ་ལླི་ཀཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སི. སོ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཧ་ནྡ ཀུ་ཏོ ནུ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ག་ཙྪ་སི དི་ཝཱ་དི་ཝ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ – ‘‘ཨ་ཛྫ མེ, བྷ་ནྟེ, སུ་པི་ན་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་དྡཱ སུ་ཏཱ, སོ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པུ་ཙྪིཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘བྷཱ་རི་ཡོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་པི་ནོ, ས་བྦ་པ་ཉྩ་ས་ཏཾ ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མཱ་ཏི ཨཱ་ར་དྡྷཱ’’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀི་ནྟི ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་དྡཱ སུ་ཏཱ་ཏི. སོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – པུ་བྦེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཱ པ་ར་དཱ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ན་ནྡོ་པ་ན་ནྡཱ་ཡ ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨུ་གྒ་ཙྪིཾ་སུ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ –
‘‘ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ས་བྦ་སོ;
ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ, ཀ་དཱ ཨ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.(པེ. ཝ. ༨༠༢; ཛཱ. ༡.༤.༥༤) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. དུ་ཏི་ཡོ –
‘‘སོ་ཧཾ ནཱུ་ན ཨི་ཏོ ག་ནྟྭཱ, ཡོ་ནིཾ ལ་དྡྷཱ་ན མཱ་ནུ་སིཾ;
ཝ་ད་ཉྙཱུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ, ཀཱ་ཧཱ་མི ཀུ་ས་ལཾ བ་ཧུ’’ནྟི. (པེ. ཝ. ༨༠༥; ཛཱ. ༡.༤.༥༦) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏི་ཡོ –
‘‘ན་ཏྠི ཨ་ནྟོ ཀུ་ཏོ ཨ་ནྟོ, ན ཨ་ནྟོ པ་ཊི་དི་སྶ་ཏི;
ཏ་དཱ ཧི པ་ཀ་ཏཾ པཱ་པཾ, མ་མ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ མཱ་རི་སཱ’’ཏི. (པེ. ཝ. ༨༠༣; ཛཱ. ༡.༤.༥༥) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཙ་ཏུ་ཏྠོ –
‘‘དུ་ཛྫཱི་ཝི་ཏ་མ་ཛཱི་ཝི་མྷཱ, ཡེ ས་ནྟེ ན ད་ད་མྷ་སེ;
ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ བྷོ་གེ་སུ, དཱི་པཾ ནཱ་ཀ་མྷ ཨ་ཏྟ་ནོ’’ཏི. (པེ. ཝ. ༨༠༤; ཛཱ. ༡.༤.༥༣) –
ཨི་མཾ. ཏེ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨ་ཀྑ་རཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་མུ་གྒཱ. ཨི་ཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ ནེ་ར་ཡི་ཀ་ས་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨེ་ན ཝི་ར་ཝིཾ་སུ. ཏ་སྶ ས་དྡ་སྶ སུ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཧཱ་ནི ཝཱ ཝུ་ཌྜྷི ཝཱ ན་ཏྠི. ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ པ་ན པ་སཱུ་ནཾ གྷཱ་ཏ་ན་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ བྷཱ་རི་ཡ་ནྟི ནི་ར་ཡ་བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ ད་ས་བ་ལེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ, ‘‘མུ་ཉྩཱ་མི, ནེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ད་དཱ་མི, ཧ་རི་ཏཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟུ, སཱི་ཏ་ལཱ་ནི ཙ པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི པི་ཝ་ནྟུ, སཱི་ཏོ ཙ ནེ་སཾ ཝཱ་ཏོ ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཧཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏེ ག་ནྟྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ པཱ་ཎ་ས་ངྒྷཾ བ་ནྡྷ་ན་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ན་ག་རེ དྷ་མྨ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སུཾ.
ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི ནཱ་མ ཏི་ཡཱ་མཱ ཧོ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཨ་ཛྫ དྭེ ར་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ གྷ་ཊི་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི. སོ་པི པུ་རི་སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སི་ནྣོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་གཱ་ཝུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཨ་ཛྫ དྭེ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཛཱ་ག་ར་སྶ ཏཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཡཱ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ, ས་ནྟ་སྶ ཡོ་ཛ་ན་སྶ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ, ཝ་ཊྚ་པ་ཏི་ཏ་སྶ པ་ན བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ་སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་དཱི་གྷ་མེ་ཝཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཉྩ པུ་རི་སཾ ནེ་ར་ཡི་ཀ་ས་ཏྟེ ཙ ཨཱ་ར་བྦྷ དྷ་མྨ་པ་དེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘དཱི་གྷཱ ཛཱ་ག་ར་ཏོ ར་ཏྟི, དཱི་གྷཾ ས་ནྟ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཾ;
དཱི་གྷོ བཱ་ལཱ་ནཾ སཾ་སཱ་རོ, ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ཏ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༦༠);
གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ ཨི་ཏྠི་སཱ་མི་ཀོ པུ་རི་སོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ.
ཨ་སྶ་མེ་དྷནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ – པོ་རཱ་ཎ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར ས་སྶ་མེ་དྷཾ པུ་རི་ས་མེ་དྷཾ ས་མྨཱ་པཱ་སཾ ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཡྻ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡེ་ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ ལོ་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ནི་པྥ་ནྣ་ས་སྶ་ཏོ ད་ས་མ་བྷཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་སྶ་མེ་དྷཾ ནཱ་མ, ས་སྶ་ས་མྤཱ་ད་ནེ མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ཡོ་དྷཱ་ནཾ ཚ་མཱ་སི་ཀཾ བྷ་ཏྟ-ཝེ་ཏ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ པུ་རི་ས་མེ་དྷཾ ནཱ་མ, པུ་རི་ས་ས་ངྒ་ཎྷ་ནེ མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ལི་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ལེ་ཁཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནི ཝི་ནཱ་ཝ ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ ས་ཧ་སྶ་དྭི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟ་དྷ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ ས་མྨཱ་པཱ་སཾ ནཱ་མ. ཏ་ཉྷི ས་མྨཱ མ་ནུ་སྶེ པཱ་སེ་ཏི, ཧ་ད་ཡེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཋ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ་པཱ་ས་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ མཱ་ཏུ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙཱ་བྷ་ཎ་ནཾ ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཡྻཾ ནཱ་མ, པི་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ར་ཊྛཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ཕཱི་ཏ་ཉྩ པ་ཧཱུ་ཏ་ཨ་ནྣ་པཱ་ནཾ ཁེ་མཾ ནི་ར་བྦུ་དཾ. མ་ནུ་སྶཱ མུ་དཱ མོ་ད་མཱ་ནཱ ཨུ་རེ པུ་ཏྟེ ན་ཙྩེ་ནྟཱ ཨ་པཱ་རུ་ཏ་གྷ་ར་དྭཱ་རཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨི་དཾ གྷ་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཨ་གྒ་ལཱ༹་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ར་གྒ་ལ༹ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ པོ་རཱ་ཎི་ཀཱ པ་ཝེ་ཎཱི.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨི་མ་ཉྩ ར་ཊྛ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མེ་དྷཾ པུ་རི་ས་མེ་དྷ་ནྟི ཨཱ་དི་ཀེ པ་ཉྩ ཡ་ཉྙེ ནཱ་མ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨ་སྶ་མེ་ཏྠ མེ་དྷ་ནྟི ཝ་དྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སྶ་མེ་དྷོ. དྭཱི་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱུ་པ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་ན་ཝུ་ཏི་པ་ཉྩ་པ་སུ་ས་ཏ་གྷཱ་ཏ་བྷིཾ་ས་ན་སྶ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཉྩ པུ་རི་སེ ཙ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་བྦ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་ས་མེ་ཏྠ མེ་དྷ་ནྟཱི་ཏི པུ་རི་ས་མེ་དྷོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་དྡྷིཾ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཨ་སྶ་མེ་དྷེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མྨ་མེ་ཏྠ པཱ་སེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྨཱ་པཱ་སོ. དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ས་མྨཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཏི་ཏོ་ཀཱ་སེ ཝེ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཧཱ་རི་མེ་ཧི ཡཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ས་ར་སྶ་ཏི་ན་དི་ཡཱ ནི་མུ་གྒོ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ཊི་ལོ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་ཏྲ་ཡཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝཱ་ཛ་མེ་ཏྠ པི་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ་ཛ་པེ་ཡྻོ. ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ན ས་ཏྟ་ར་ས་ཧི པ་སཱུ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ བེ་ལུ་ཝ་ཡཱུ་པ་སྶ ས་ཏྟ་ར་ས་ཀ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒ་ལཱ༹་ཏི ནི་ར་གྒ་ལོ༹. ན་ཝ་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧི ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་སྶ ས་དྡྷིཾ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཙ པུ་རི་སེ་ཧི ཙ ཨ་སྶ་མེ་དྷེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ཝ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ ས་བྦ་མེ་དྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་མ་སྶ ཨ་སྶ་མེ་དྷ་ཝི་ཀ་པྤ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ཧཱ་ར་མྦྷཱཏི མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཱ མ་ཧཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ. ས་མྨ་གྒ་ཏཱཏི ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ. ནི་རཱ་ར་མྦྷཱཏི ཨ་པྤ་ཏྠཱ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩཱ. ཡ་ཛ་ནྟི ཨ་ནུ་ཀུ་ལནྟི ཨ་ནུ་ཀུ་ལེ་སུ ཡ་ཛ་ནྟི, ཡཾ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཱ་དི པུ་བྦ་པུ་རི་སེ་ཧི པ་ཊྛ་པི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶཱ ད་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. བ་ནྡྷ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༡. ད་ས་མེ ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ར་ཉྙཱཏི ཨི་དཾ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ སུ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ར་ཉྙོ ཀི་ར ས་ཀྐེ་ན ཀུ་ས་རཱ་ཛ་སྶ དི་ནྣོ ཨ་ཊྛ་ཝ་ངྐོ མ་ཎི པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏོ. རཱ་ཛཱ ཨ་ལ་ངྐ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཏཾ མ་ཎིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ན པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཨ་ནྟོ་གྷ་ར་ཙཱ་རི་ནོ ‘‘མ་ཎིཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི བ་ནྡྷཱ་པེ་སི. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཏེ དི་སྭཱ མ་ཎི་པ་ཊི་སཱ་མ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏེ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ཐེ་རོ, ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. པ་ཊི་སཱ་མ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཨུ་ད་ཀ་ཙཱ་ཊིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘སཱ་ཊ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི. མ་ཎི་ཙོ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘རཱ་ཛ་བྷ་ཎྜཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ལ་ཉྫེ་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི. སོ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཎིཾ ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་ད་ཀ་ཙཱ་ཊི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. མ་ཧཱ་ཛ་ནེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ རཱ་ཛ་མ་ནུ་སྶཱ ཙཱ་ཊི་ཡཾ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཎིཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་དཾ་སུ. ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ཀི་ར ད་སྶི་ཏ་ན་ཡེ་ན མ་ཎི དི་ཊྛོ’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟཱ ཨི་མཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ – ‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཨཱ་ན་ནྡོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠཱ་རུ་ལ༹ྷ་མ་ཎིཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཡྻ, ཡ་ཏྠ པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཧ་ཏྠཱ་རུ་ལ༹ྷཾ བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་དཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ –
‘‘ཨུ་ཀྐ་ཊྛེ སཱུ་ར་མི་ཙྪ་ནྟི, མ་ནྟཱི་སུ ཨ་ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལཾ;
པི་ཡ་ཉྩ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་མྷི, ཨ་ཏྠེ ཛཱ་ཏེ ཙ པ་ཎྜི་ཏ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༩༢) –
མ་ཧཱ་སཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སི.
ན ཏཾ ད་ལ༹ྷནྟི ཏཾ བ་ནྡྷ་ནཾ ཐི་ར་ནྟི ན ཀ་ཐེ་ནྟི. ཡ་དཱ་ཡ་སནྟི ཡཾ ཨཱ་ཡ་སཱ ཀ་ཏཾ. སཱ་ར་ཏྟ་ར་ཏྟཱཏི སུ་ཊྛུ ར་ཏྟ་ར་ཏྟཱ, སཱ་ར་ཏྟེ་ན ཝཱ ར་ཏྟཱ སཱ་ར་ཏྟ་ར་ཏྟཱ, སཱ་རཾ ཨི་ད་ནྟི མ་ཉྙ་ནཱ་ཡ ར་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པེ་ཀྑཱཏི ཨཱ་ལ་ཡོ ནི་ཀ་ནྟི. ཨཱ་ཧཱུཏི ཀ་ཐེ་ནྟི. ཨོ་ཧཱ་རི་ནནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཀཾ. སི་ཐི་ལནྟི ན ཨཱ་ཡ་སཱ་དི་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ཏེ་ན ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་དྡྷཱ པ་ར་དེ་ས་མྤི ག་ཙྪ་ནྟི་ཡེ་ཝ. དུ་པྤ་མུ་ཉྩནྟི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉཱ་ཎེ་ན མུ་ཉྩི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ནྟི. ད་ས་མཾ.
པ་ཋ་མོ ཝ་གྒོ.