༡. སུ་ཝཱི་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༧. ས་ཀྐ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་བྷི་ཡཾ་སཱུཏི ཀ་དཱ ཨ་བྷི་ཡཾ་སུ? ཡ་དཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་དཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ས་ཀྐོ ཀི་ར མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ མ་ཙ་ལ་གཱ་མ་ཀེ མ་གྷོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་ཏྟིཾ་ས པུ་རི་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྟ ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ བ་ལ་ཝ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་པ་རི་སཾ སེ་ས་དེ་ཝ་ཏཱ ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ག་ནྡྷ་པཱ་ནཾ ས་ཛྫ་ཡིཾ་སུ. ས་ཀྐོ ས་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི – ‘‘མཱ་རི་སཱ མཱ ག་ནྡྷ་པཱ་ནཾ པི་ཝི་ཏྠ, པི་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཏྠ ཨ་ཀཾ་སུ. ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ར་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ ག་ནྡྷ་པཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པི་ཝི་ཏྭཱ མ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཏྭཱ ས་ཡིཾ་སུ. ས་ཀྐོ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ པུ་ཏྟ་ཧ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟེ’’ཏི ཏེ པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་ནེ་རུ་པཱ་དེ ཁི་པཱ་པེ་སི. ས་ཀྐ་སྶ པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་པི ས་བྦེ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཏིཾ་སུ. ཏེ སི་ནེ་རུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཀཱ་ལེ ས་ཉྙཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ ན སུ་རཾ པི་ཝི་མྷ, ན སུ་རཾ པི་ཝི་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་སུ་རཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ སི་ནེ་རུ་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་ཀྐོ ཏེ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ནྟ་རཱ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནཾ,
པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཋ་པི་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་ཀྑཱ;
ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་རོ་ཊི-པ་ཡ་སྶ ཙ ཧཱ་རཱི,
མ་ད་ན་ཡུ་ཏཱ ཙ་ཏུ་རོ ཙ མ་ཧ་ཏྠཱ’’ཏི.
དྭེ ན་ག་རཱ་ནི ཧི ཡུ་དྡྷེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ་ནི དེ་ཝ་ན་ག་ར་ཉྩ ཨ་སུ་ར་ན་ག་ར་ཉྩ. ཡ་དཱ ཧི ཨ་སུ་རཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ དེ་ཝེ་ཧི པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རེ པི་ད་ཧི་ཏེ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཡ་དཱ དེ་ཝཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐཱ་སུ་རེ་ཧི པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ར་ན་ག་ར་སྶ དྭཱ་རེ པི་ད་ཧི་ཏེ ས་ཀྐཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ན་ག་རཱ་ནི ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནི ནཱ་མ. ནེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཀྐེ་ན ཨཱ་ར་ཀྑཱ ཋ་པི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀས་དྡེ་ན ནཱ་གཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ ཧི ཨུ་ད་ཀེ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སི་ནེ་རུ་སྶ པ་ཋ་མཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. ཀ་རོ་ཊིས་དྡེ་ན སུ་པ་ཎྞཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སཾ ཀི་ར ཀ་རོ་ཊི ནཱ་མ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ, ཏེ་ན ཏཾ ནཱ་མཾ ལ་བྷིཾ་སུ. དུ་ཏི་ཡཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. པ་ཡ་སྶ་ཧཱ་རཱིས་དྡེ་ན ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ ག་ཧི་ཏཱ. དཱ་ན་ཝ་ར་ཀྑ་སཱ ཀི་ར ཏེ. ཏ་ཏི་ཡཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. མ་ད་ན་ཡུ་ཏས་དྡེ་ན ཡ་ཀྑཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཝི་ས་མ་ཙཱ་རི་ནོ ཀི་ར་ཏེ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་སོ་ཎྜཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. ཙ་ཏུ་རོ ཙ མ་ཧ་ནྟཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཉྩ་མཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. ཏ་སྨཱ ཡ་དི ཨ་སུ་རཱ ཀུ་པི་ཏཱ་ཝི་ལ་ཙི་ཏྟཱ དེ་ཝ་པུ་རཾ ཨུ་པ་ཡ་ནྟི ཡུ་དྡྷེ་སཱུ, ཡཾ གི་རི་ནོ པ་ཋ་མཾ པ་རི་བྷ་ཎྜཾ, ཏཾ ཨུ་ར་གཱ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ སེ་སཱ.
ཏེ པ་ན ཨ་སུ་རཱ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ས་དི་སཱ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པཱ་ཊ་ལི་ཡཱ པུ་པྥི་ཏཱ་ཡ, ‘‘ན ཨི་དཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ, ཏ་ཏྠ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ པུ་པྥ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཙི་ཏྟ་པཱ་ཊ་ལཱི, ཛ་ར་ས་ཀྐེ་ནཱ་མྷཱ་ཀཾ སུ་རཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཝ་ཉྩི་ཏཱ, དེ་ཝ་ན་ག་ར་ཉྩ ནོ ག་ཧི་ཏཾ, ག་ཙྪཱ་མ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐེ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ཕ་ལ་ཀཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཡུ་དྡྷ་ས་ཛྫཱ ཧུ་ཏྭཱ, ཨ་སུ་ར་བྷེ་རི་ཡོ ཝཱ་དེ་ནྟཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཾ དྭི་དྷཱ བྷེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏེ དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ ཝ་མྨི་ཀཾ ཝི་ཡ སི་ནེ་རུཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏུ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ པ་ཋ་མཾ ནཱ་གེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ཡུ་དྡྷེ ན ཀ་སྶ་ཙི ཚ་ཝི ཝཱ ཙ་མྨཾ ཝཱ ཚི་ཛྫ་ཏི, ན ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ནཾ དཱ་རུ་མེ་ཎྜ་ཀ་ཡུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ནྟཱ་ས་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀོ་ཊི་ས་ཏཱ་པི ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་པི ནཱ་གཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏེ ཨ་སུ་ར་པུ་རཾ་ཡེ་ཝ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
ཡ་དཱ པ་ན ཨ་སུ་རཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ནཱ་གཱ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ལི་ནྡེ སུ་པ་ཎྞེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་སཱུ་པི. ཡ་དཱ པ་ན ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་པི ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་སུ་རཱ མ་དྡ་ནྟི, ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྤི་ཎྜི་ཏཱ་ནི་པི པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི ཨོ་ས་ཀྐ་ནྟི. ཨ་ཐ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ནྟྭཱ ས་ཀྐ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི. ས་ཀྐོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་ར་ཐཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཡཾ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ཝཱ པུ་ཏྟཾ པེ་སེ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ པུ་ཏྟཾ པེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏཱ་ཏ སུ་ཝཱི་རཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་དྡ་ནྟ་ཝཱ་ཏི ཁོཏི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ བྷ་དྡཾ ཏ་ཝ ཨི་ཏི ཁོ. པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སཱིཏི པ་མཱ་དཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཧཱ་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧནྟི ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ. ཨ་ཝཱ་ཡཱ་མནྟི ཨ་ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ. ཨ་ལ་སྭ་སྶཱཏི ཨ་ལ་སོ ཨ་སྶ. ན ཙ ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀཱ་ར་ཡེཏི ཀི་ཉྩི ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན ཀ་རེ་ཡྻ. ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷ་སྶཱཏི ས་བྦ་ཀཱ་མེ་ཧི ས་མི་དྡྷོ ཨ་སྶ. ཏཾ མེ, ས་ཀྐ, ཝ་རཾ དི་སཱཏི, ས་ཀྐ དེ་ཝ་སེ་ཊྛ, ཏཾ མེ ཝ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཋཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ དི་སཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཧི སོ མ་གྒོཏི ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ན་སྶ མ་གྒོ. པ་ཋ་མཾ.