༡༡. ས་ཀྐ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ
༡. སུ་ཝཱི་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༧. ས་ཀྐ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་བྷི་ཡཾ་སཱུཏི ཀ་དཱ ཨ་བྷི་ཡཾ་སུ? ཡ་དཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་དཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ས་ཀྐོ ཀི་ར མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ མ་ཙ་ལ་གཱ་མ་ཀེ མ་གྷོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་ཏྟིཾ་ས པུ་རི་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྟ ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ བ་ལ་ཝ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་པ་རི་སཾ སེ་ས་དེ་ཝ་ཏཱ ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཎྷ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ག་ནྡྷ་པཱ་ནཾ ས་ཛྫ་ཡིཾ་སུ. ས་ཀྐོ ས་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི – ‘‘མཱ་རི་སཱ མཱ ག་ནྡྷ་པཱ་ནཾ པི་ཝི་ཏྠ, པི་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཏྠ ཨ་ཀཾ་སུ. ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ར་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ ག་ནྡྷ་པཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པི་ཝི་ཏྭཱ མ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཏྭཱ ས་ཡིཾ་སུ. ས་ཀྐོ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ པུ་ཏྟ་ཧ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟེ’’ཏི ཏེ པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་ནེ་རུ་པཱ་དེ ཁི་པཱ་པེ་སི. ས་ཀྐ་སྶ པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་པི ས་བྦེ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཏིཾ་སུ. ཏེ སི་ནེ་རུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཀཱ་ལེ ས་ཉྙཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ ན སུ་རཾ པི་ཝི་མྷ, ན སུ་རཾ པི་ཝི་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་སུ་རཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ སི་ནེ་རུ་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་ཀྐོ ཏེ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ནྟ་རཱ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནཾ,
པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཋ་པི་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་ཀྑཱ;
ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་རོ་ཊི-པ་ཡ་སྶ ཙ ཧཱ་རཱི,
མ་ད་ན་ཡུ་ཏཱ ཙ་ཏུ་རོ ཙ མ་ཧ་ཏྠཱ’’ཏི.
དྭེ ན་ག་རཱ་ནི ཧི ཡུ་དྡྷེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ་ནི དེ་ཝ་ན་ག་ར་ཉྩ ཨ་སུ་ར་ན་ག་ར་ཉྩ. ཡ་དཱ ཧི ཨ་སུ་རཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ དེ་ཝེ་ཧི པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རེ པི་ད་ཧི་ཏེ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཡ་དཱ དེ་ཝཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐཱ་སུ་རེ་ཧི པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ར་ན་ག་ར་སྶ དྭཱ་རེ པི་ད་ཧི་ཏེ ས་ཀྐཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ན་ག་རཱ་ནི ཨ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་པུ་རཱ་ནི ནཱ་མ. ནེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཀྐེ་ན ཨཱ་ར་ཀྑཱ ཋ་པི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀས་དྡེ་ན ནཱ་གཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ ཧི ཨུ་ད་ཀེ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སི་ནེ་རུ་སྶ པ་ཋ་མཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. ཀ་རོ་ཊིས་དྡེ་ན སུ་པ་ཎྞཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སཾ ཀི་ར ཀ་རོ་ཊི ནཱ་མ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ, ཏེ་ན ཏཾ ནཱ་མཾ ལ་བྷིཾ་སུ. དུ་ཏི་ཡཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. པ་ཡ་སྶ་ཧཱ་རཱིས་དྡེ་ན ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ ག་ཧི་ཏཱ. དཱ་ན་ཝ་ར་ཀྑ་སཱ ཀི་ར ཏེ. ཏ་ཏི་ཡཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. མ་ད་ན་ཡུ་ཏས་དྡེ་ན ཡ་ཀྑཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཝི་ས་མ་ཙཱ་རི་ནོ ཀི་ར་ཏེ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་སོ་ཎྜཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. ཙ་ཏུ་རོ ཙ མ་ཧ་ནྟཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཉྩ་མཱ་ལི་ནྡེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ. ཏ་སྨཱ ཡ་དི ཨ་སུ་རཱ ཀུ་པི་ཏཱ་ཝི་ལ་ཙི་ཏྟཱ དེ་ཝ་པུ་རཾ ཨུ་པ་ཡ་ནྟི ཡུ་དྡྷེ་སཱུ, ཡཾ གི་རི་ནོ པ་ཋ་མཾ པ་རི་བྷ་ཎྜཾ, ཏཾ ཨུ་ར་གཱ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ སེ་སཱ.
ཏེ པ་ན ཨ་སུ་རཱ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ས་དི་སཱ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པཱ་ཊ་ལི་ཡཱ པུ་པྥི་ཏཱ་ཡ, ‘‘ན ཨི་དཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ, ཏ་ཏྠ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ པུ་པྥ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཙི་ཏྟ་པཱ་ཊ་ལཱི, ཛ་ར་ས་ཀྐེ་ནཱ་མྷཱ་ཀཾ སུ་རཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཝ་ཉྩི་ཏཱ, དེ་ཝ་ན་ག་ར་ཉྩ ནོ ག་ཧི་ཏཾ, ག་ཙྪཱ་མ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐེ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ཕ་ལ་ཀཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཡུ་དྡྷ་ས་ཛྫཱ ཧུ་ཏྭཱ, ཨ་སུ་ར་བྷེ་རི་ཡོ ཝཱ་དེ་ནྟཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཾ དྭི་དྷཱ བྷེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏེ དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ ཝ་མྨི་ཀཾ ཝི་ཡ སི་ནེ་རུཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏུ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ པ་ཋ་མཾ ནཱ་གེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ཡུ་དྡྷེ ན ཀ་སྶ་ཙི ཚ་ཝི ཝཱ ཙ་མྨཾ ཝཱ ཚི་ཛྫ་ཏི, ན ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ནཾ དཱ་རུ་མེ་ཎྜ་ཀ་ཡུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ནྟཱ་ས་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀོ་ཊི་ས་ཏཱ་པི ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་པི ནཱ་གཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏེ ཨ་སུ་ར་པུ་རཾ་ཡེ་ཝ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
ཡ་དཱ པ་ན ཨ་སུ་རཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ནཱ་གཱ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ལི་ནྡེ སུ་པ་ཎྞེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་སཱུ་པི. ཡ་དཱ པ་ན ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་པི ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་སུ་རཱ མ་དྡ་ནྟི, ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྤི་ཎྜི་ཏཱ་ནི་པི པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི ཨོ་ས་ཀྐ་ནྟི. ཨ་ཐ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ནྟྭཱ ས་ཀྐ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི. ས་ཀྐོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་ར་ཐཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཡཾ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ཝཱ པུ་ཏྟཾ པེ་སེ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ པུ་ཏྟཾ པེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏཱ་ཏ སུ་ཝཱི་རཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་དྡ་ནྟ་ཝཱ་ཏི ཁོཏི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ བྷ་དྡཾ ཏ་ཝ ཨི་ཏི ཁོ. པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སཱིཏི པ་མཱ་དཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཧཱ་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧནྟི ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ. ཨ་ཝཱ་ཡཱ་མནྟི ཨ་ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ. ཨ་ལ་སྭ་སྶཱཏི ཨ་ལ་སོ ཨ་སྶ. ན ཙ ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀཱ་ར་ཡེཏི ཀི་ཉྩི ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན ཀ་རེ་ཡྻ. ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷ་སྶཱཏི ས་བྦ་ཀཱ་མེ་ཧི ས་མི་དྡྷོ ཨ་སྶ. ཏཾ མེ, ས་ཀྐ, ཝ་རཾ དི་སཱཏི, ས་ཀྐ དེ་ཝ་སེ་ཊྛ, ཏཾ མེ ཝ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཋཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ དི་སཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཧི སོ མ་གྒོཏི ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ན་སྶ མ་གྒོ. པ་ཋ་མཾ.
༢. སུ་སཱི་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༨. དུ་ཏི་ཡེ སུ་སཱི་མནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟ་མེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. དྷ་ཛ་གྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༩. ཏ་ཏི་ཡེ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོཏི ས་མྤི་ཎྜི་ཏོ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏོ. དྷ་ཛ་གྒཾ་ཨུ་ལློ་ཀེ་ཡྻ་ཐཱཏི ས་ཀྐ་སྶ ཀི་ར དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ཡཱ་མོ ར་ཐོ. ཏ་སྶ ཧི པ་ཙྪི་མ་ནྟོ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནོ, མ་ཛ྄ཛྷེ ར་ཐ་པ་ཉྫ་རོ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནོ, ར་ཐ་ས་ནྡྷི་ཏོ ཡཱ་ཝ ར་ཐ་སཱི་སཱ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཏ་དེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ཡཱ་མོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨིཾ ཡོ་ཛ་ནི་ཀ་པ་ལླ་ངྐོ ཨ་ཏྠ་ཏོ, ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པི་ཏཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཡུ་གེ ས་ཧ་སྶ་ཨཱ་ཛ་ཉྙཱ ཡུ་ཏྟཱ, སེ་སཱ་ལ་ངྐཱ་ར་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི. དྷ་ཛོ པ་ན་སྶ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡཱ་ནི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཏོ, ཡ་སྶ ཝཱ་ཏཱ་ཧ་ཏ་སྶ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡ་སྶེ་ཝ ས་དྡོ ནི་ཙྪ་ར་ཏི, ཏཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ན་ཉྷི རཱ་ཛཱ ནོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་ཁཱ་ཏ་ཐ་མྦྷོ ཝི་ཡ ཋི་ཏོ, ཀ་སྶ མ་ཡཾ བྷཱ་ཡཱ་མཱ་ཏི བྷ་ཡཾ ན ཧོ་ཏི. པ་ཛཱ་པ་ཏི་སྶཱཏི སོ ཀི་ར ས་ཀྐེ་ན ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞོ ས་མཱ་ནཱ་ཡུ་ཀོ དུ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ས་ནཾ ལ་བྷ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝ་རུ་ཎོ ཨཱི་སཱ་ནོ ཙ. ཝ་རུ་ཎོ པ་ན ཏ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ས་ནཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨཱི་སཱ་ནོ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. པ་ལཱ་ཡཱིཏི ཨ་སུ་རེ་ཧི པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཏ་སྨིཾ ར་ཐེ ཋི་ཏོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ར་ཛ་དྷ་ཛཾ དི་སྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ན་དྷ་མྨོ.
ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱཏི ཨི་དཾ དྷ་ཛ་གྒ་པ་རི་ཏྟཾ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ, ཡ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟེ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་དཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཧི ཡ་ཀྑ་བྷ་ཡ་ཙོ་ར་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ན་ཏྠི. ཏི་ཊྛ་ཏུ ཨ་ཉྙ་དུ་ཀྑ་ཝཱུ་པ་ས་མོ, ཨི་དཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཧི པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – དཱི་གྷ་ཝཱ་པི་ཙེ་ཏི་ཡ་མྷི ཀི་ར སུ་དྷཱ་ཀ་མྨེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ཨེ་ཀོ ད་ཧ་རོ མུ་དྡྷ་ཝེ་དི་ཀཱ་པཱ་ད་ཏོ པ་ཏི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཀུ་ཙྪི་ཡཱ བྷ་སྶ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཋི་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ‘‘དྷ་ཛ་གྒ་པ་རི་ཏྟཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཝ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫི་ཏོ ‘‘དྷ་ཛ་གྒ་པ་རི་ཏྟཾ མཾ ར་ཀྑ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ དྭེ ཨི་ཊྛ་ཀཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སོ་པཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, ཨུ་པ་རི་ཊྛི་ཏོ ཝ་ལླི་ནི་སྶེ་ཎིཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་སུཾ. ཏ་སྨིཾ ནི་སྶེ་ཎི་ཡཾ ཋི་ཏེ ཨི་ཊྛ་ཀཱ ཡ་ཐཱ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟཱིཏི སོ ཀི་ར ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ས་བྦ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ. ཡེ་ནཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ནནྟི ཙ. ཀ་ཎྛ་པ་ཉྩ་མེ་ཧཱིཏི དྭཱི་སུ ཧ་ཏྠེ་སུ པཱ་དེ་སུ ཀ་ཎྛེ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི. ཏཱ་ནི པ་ན ན་ལི༹་ན་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཙ ཙ་ཀྑུ་སྶཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏེ་ཧི པ་ན ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཀྐོ་ས་ཏཱིཏི ཙོ་རོ་སི བཱ་ལོ་སི མཱུ་ལ༹ྷོ་སི ཐེ་ནོ་སི ཨོ་ཊྛོ་སི གོ་ཎོ་སི ག་དྲ་བྷོ་སི ནེ་ར་ཡི་ཀོ་སི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ་སི, ན་ཏྠི ཏུ་ཡ྄ཧཾ སུ་ག་ཏི, དུ་གྒ་ཏི་ཡེ་ཝ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ད་ས་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི. པ་རི་བྷཱ་ས་ཏཱིཏི, ཛ་ར་ས་ཀྐ, ན ཏྭཾ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཛི་ནི་སྶ་སི, ཡ་དཱ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ཛ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཏ་མྤི ཨེ་ཝཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ན་སྶ དྭཱ་རེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ པོ་ཐཱ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཛྫེ་ཏི. ས་ཀྐོ ཝི་ཛི་ཏ་ཝི་ཛ་ཡོ ན ཏཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, མ་ཧཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ན་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཝི་དྷུ་ན་ནྟོ སུ་དྷ་མྨ་དེ་ཝ་ས་བྷཾ པ་ཝི་ས་ཏི ཙེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཏི ཙ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སཱིཏི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ས ས་ཀྐོ ཨི་མཱ་ནི ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི བྷ་ཡེ་ན ཏི་ཏི་ཀྑ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི? ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ཨ་བྷཱ་སི.
དུ་བྦ་ལྱཱ ནོཏི དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ནུ. པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཛེཏི པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཛེ་ཡྻ པ་ཊི་པྥ་རེ་ཡྻ. པ་བྷི་ཛྫེ་ཡྻུནྟི ཝི་ར་ཛྫེ་ཡྻུཾ. པ་ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻུ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. པ་རནྟི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཾ. ཡོ ས་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏཱིཏི ཡོ ས་ཏི་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མཾ་ཡེ་ཝཱ་ཧཾ བཱ་ལ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཾ མ་ཉྙེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དཱ ནཾ མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཏཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧ་ཏཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི. གོ་ཝ བྷི་ཡྻོ པ་ལཱ་ཡི་ནནྟི ཡ་ཐཱ གོ་ཡུ་དྡྷེ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ དྭེ གཱ་ཝོ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ གོ་ག་ཎོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཡ་དཱ པ་ན ཨེ་ཀོ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཾ ས་བྦོ གོ་ག་ཎོ བྷི་ཡྻོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ དུ་མྨེ་དྷོ ཁ་མ་ནྟཾ བྷི་ཡྻོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ད་ཏྠ་པ་ར་མཱཏི ས་ཀ་ཏྠ་པ་ར་མཱ. ཁ་ནྟྱཱ བྷི་ཡྻོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏེ་སུ ས་ཀ་ཨ་ཏྠ་པ་ར་མེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཁ་ནྟི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏྠོ ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏ་མཱ་ཧུ པ་ར་མཾ ཁ་ནྟིནྟི ཡོ བ་ལ་ཝཱ ཏི་ཏི་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ ཁ་ནྟིཾ པ་ར་མཾ ཨཱ་ཧུ. བཱ་ལ་བ་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་བ་ལཾ. ཏཾ ཡ་སྶ བ་ལཾ, ཨ་བ་ལ་མེ་ཝ ཏཾ བ་ལ་ནྟི ཨཱ་ཧུ ཀ་ཐེ་ནྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. དྷ་མྨ་གུ་ཏྟ་སྶཱཏི དྷ་མྨེ་ན ར་ཀྑི་ཏ་སྶ, དྷ་མྨཾ ཝཱ ར་ཀྑ་ནྟ་སྶ. པ་ཊི་ཝ་ཏྟཱཏི པ་ཊི་པྥ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཱ, པ་ཊི་པྥ་རི་ཏྭཱ ཝཱ བཱ་ལ་བ་ལ་ནྟི ཝ་དེ་ཡྻཱ་པི, དྷ་མྨ་ཊྛཾ པ་ན ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་སྶེ་ཝ ཏེ་ན པཱ་པི་ཡོཏི ཏེ་ན ཀོ་དྷེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་སྶ པཱ་པཾ. ཀ་ཏ་ར་སྶ? ཡོ ཀུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏི་ཀི་ཙྪ་ནྟཱ་ནནྟི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏི་ཀི་ཙྪ་ནྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཛ་ནཱ མ་ཉྙ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ཏྠཾ ཏི་ཀི་ཙྪ་ནྟཾ ནི་པྥཱ་དེ་ནྟཾ པུ་གྒ་ལཾ ‘‘ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་ནྟི. དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ ཨ་ཚེ་ཀཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཁོཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཛ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༡. པ་ཉྩ་མེ ཨ་སུ་རི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཚེ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི ‘‘པ་ར་སྶ ནཱ་མ གཱ་ཧཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཝ་ཏྟུཾ ག་རུ. པ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ པ་ན པ་ཙྪཱ སུ་ཁཾ ཝ་ཏྟུ’’ནྟི. པུ་བྦ་དེ་ཝཱཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སི་ནོ པུ་བྦ་སཱ་མི་ཀཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཏཱ་ཝ པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏཾ བྷ་ཎ་ཐཱ་ཏི. ཨ་ད་ཎྜཱ་ཝ་ཙ་རཱཏི ད་ཎྜཱ་ཝ་ཙ་ར་ཎ་ར་ཧི་ཏཱ, ད་ཎྜཾ ཝཱ ས་ཏྠཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༢. ཚ་ཊྛེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སཱིཏི ཏ་སྶ ཀི་ར སི་མྦ་ལི་ཝ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁ་སྶ ཛཱ་ཏ་སྶ ར་ཐ་ས་དྡོ ཙ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ས་དྡོ དྷ་ཛ་ས་དྡོ ཙ ས་མ་ནྟཱ ཨ་ས་ནི་པཱ་ཏ་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སི་མྦ་ལི་ཝ་ནེ བ་ལ་ཝ་སུ་པ་ཎྞཱ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ, ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞཱ ཙེ་ཝ རོ་ག་དུ་བྦ་ལཱ ཙ ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་པ་ཀྑ་པོ་ཏ་ཀཱ ཙ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ, མ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫི་ཏཱ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝིཾ་སུ. ས་ཀྐོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྶ ས་དྡོ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? མཱ་ཏ་ལིཾ པུ་ཙྪི. ར་ཐ་ས་དྡཾ, ཏེ དེ་ཝ, སུ་ཏྭཱ སུ་པ་ཎྞཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཝི་ར་ཝ་ནྟཱི་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཧ་ད་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི. ཨཱི་སཱ་མུ་ཁེ་ནཱཏི ར་ཐ་སྶ ཨཱི་སཱ་མུ་ཁེ་ན. ཡ་ཐཱ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ ཨཱི་སཱ་མུ་ཁཾ ན ས་ཉྩུ་ཎྞེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ ཨཱི་སཱ་མུ་ཁེ་ན ཏེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ. སོ ཧི ར་ཐོ པུ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟོ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏེ་པི སི་ནེ་རུ་མྷི་པི ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི ན ས་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏ་ས་དི་སེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ ཏེ་ན སི་མྦ་ལི་ཝ་ནེ་ན ག་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་ས་ཀ་ཊེ ཀ་ད་ལི་ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝཱ ཨེ་ར་ཎྜ་ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟེ ས་བྦ་ཝ་ནཾ ཝི་བྷ་གྒཾ ནི་མྨ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་མྤི སི་མྦ་ལི་ཝ་ནཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ན་དུ་བྦྷི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༣. ས་ཏྟ་མེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཀྐོ ‘ཡོ་པི མེ ཨ་སྶ སུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ, ཏ་སྶ པཱ་ཧཾ ན དུ་བྦྷེ་ཡྻ’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏི, མ་ཡཱ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཏ་རོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི ཏཱ་ཝ ནཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ མཾ པ་སྶི་ཏྭཱ དུ་བྦྷ་ཏི, ན དུ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏི་ཊྛ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ག་ཧི་ཏོ་སཱིཏི ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི, ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཏི་ཊྛ, ག་ཧི་ཏོ ཏྭཾ མ་ཡཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ས་ཧ ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ་སྶ སོ ཀ་ཎྛ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་དྡྷོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ས་པ་སྶུ ཙ མེཏི མ་ཡི ཨ་དུ་བྦྷ་ཏྠཱ་ཡ ས་པ་ཐཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཡཾ མུ་སཱ་བྷ་ཎ་ཏོ པཱ་པནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་པྤེ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀེ་སུ ཙེ་ཏི་ཡ་ར་ཉྙོ པཱ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དི་ནོཏི ཀོ་ཀ་ལི་ཀ་སྶ ཝི་ཡ པཱ་པཾ. མི་ཏྟ་དྡུ་ནོ ཙ ཡཾ པཱ་པ་ནྟི མ་ཧཱ་ཀ་པི་ཛཱ་ཏ་ཀེ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ པཱ་པཾ. ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་ས་དི་ས་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོ པཱ་པཾ. ཨི་མཱ་ནི ཀི་ར ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་པཱ་པཱ་ནི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཝེ་རོ་ཙ་ན་ཨ་སུ་རི་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༤. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ཊྛཾ་སཱུཏི དྭཱ་ར་པཱ་ལ་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི ཝི་ཡ ཋི་ཏཱ. ནི་པྥ་དཱཏི ནི་པྥ་ཏྟི, ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྠོ ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཝཱ་ཡ་མེ་ཐེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ ས་ཀྐ་སྶ. ཏ་ཏྠ ཁ་ནྟྱཱ བྷི་ཡྻོཏི ནི་པྥ་ནྣ་སོ་བྷ་ནེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཁ་ནྟི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཱཏི ཀི་ཙྩ་ཛཱ་ཏཱ. སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་ད་ཡོ་པི ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཀི་ཙྩ་ཛཱ་ཏོ ས་ཏྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་ཏོ ཨེ་ཏྟོ ག་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. སཾ་ཡོ་ག་པ་ར་མཱ ཏྭེ་ཝ, ས་མྦྷོ་གཱ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ནནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཨོ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ཧི ཨ་ས་མྦྷོ་གཱ་ར་ཧཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི པུ་ན ཨུ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི ས་མྦྷོ་གཱ་ར་ཧཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཾ་ཡོ་ག་པ་ར་མཱ ཏྭེ་ཝ, ས་མྦྷོ་གཱ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ན’’ནྟི. ནི་པྥ་ནྣ་སོ་བྷ་ནོ ཨ་ཏྠོཏི ཨི་མེ ཨ་ཏྠཱ ནཱ་མ ནི་པྥ་ནྣཱ་ཝ སོ་བྷ་ནྟི. པུ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ ས་ཀྐ་སྶ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཨི་སི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༥. ན་ཝ་མེ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊཱི་སུ ས་མྨ་ནྟཱིཏི ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ར་མ་ཎཱི་ཡེ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་མྤ་ནྣཱ་སུ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་སུ ཝ་ས་ནྟི. ས་ཀྐོ ཙ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཙཱཏི ཨི་མེ དྭེ ཛ་ནཱ ཛཱ་མཱ་ཏི་ཀ་ས་སུ་རཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཀཱ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཙ་ར་ནྟི, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཙ་ར་ནྟི. པ་ཊ་ལི་ཡོཏི ག་ཎ་ངྒ་ཎཱུ་པཱ་ཧ་ནཱ. ཁ་གྒཾ ཨོ་ལ་གྒེ་ཏྭཱཏི ཁ་གྒཾ ཨཾ་སེ ཨོ་ལ་གྒེ་ཏྭཱ. ཚ་ཏྟེ་ནཱཏི དི་བྦ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ་ན མ་ཏྠ་ཀེ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ན. ཨ་པ་བྱཱ་མ་ཏོ ཀ་རི་ཏྭཱཏི བྱཱ་མ་ཏོ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ཙི་ར་དི་ཀྑི་ཏཱ་ནནྟི ཙི་ར་ས་མཱ་དི་ཎྞ་ཝ་ཏཱ་ནཾ. ཨི་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་མྨཱཏི ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཀྐ་མ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ, མཱ ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏེ ཏི་ཊྛཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ན ཧེ་ཏྠ དེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ག་ནྡྷེ དེ་ཝཱ ན པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙི་ནོ, ཨི་ཊྛ་ཀ་ནྟ་མ་ནཱ་པ་ས་ཉྙི་ནོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ས་མུ་དྡ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༦. ད་ས་མེ ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊཱི་སཱུཏི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛི་ཡཾ ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ཝ་ཎྞེ ཝཱ་ལུ་ཀ་པུ་ལི༹་ནེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་སུ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་སུ ཝ་ས་ནྟི. སི་ཡཱ་པི ནོཏི སི་ཡཱ་པི ཨ་མྷཱ་ཀཾ. ཨ་བྷ་ཡ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་མཱཏི ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ནཾ ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་མ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཀི་ར དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛེ ཧོ་ཏི. ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཛ་ཡོ ཧོ་ཏི, བ་ཧུ་ཝཱ་རེ པ་རཱ་ཛ་ཡོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ དེ་ཝེ་ཧི པ་རཱ་ཛི་ཏཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ ཨི་སཱི་ནཾ ཨ་སྶ་མ་པ་དེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ས་ཀྐོ ཨི་མེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ནཱ་སེ་ཏི, ག་ཎྷ་ཐ པུ་ཏྟ་ཧ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟེ’’ཏི ཀུ་པི་ཏཱ ཨ་སྶ་མ་པ་དེ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊ་ཙ་ངྐ་མ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟི. ཨི་ས་ཡོ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ ནཾ དི་སྭཱ པུ་ན དུ་ཀྑེ་ན པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ས་ངྒཱ་མོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ.
ཀཱ་མཾ་ཀ་རོཏི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཀ་རོ. བྷ་ཡ་སྶ ཨ་བྷ་ཡ་སྶ ཝཱཏི བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨ་བྷ་ཡཾ ཝཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་ཙེ ཏྭཾ ཨ་བྷ་ཡཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་བྷ་ཡཾ དཱ་ཏུཾ པ་ཧོ་སི. ས་ཙེ བྷ་ཡཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ. བྷ་ཡཾ དཱ་ཏུཾ པ་ཧོ་སི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ནཾ དེ་ཧཱི་ཏི. དུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཝི་རུ་དྡྷཱ་ནཾ. པ་ཝུ་ཏྟནྟི ཁེ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཾ.
ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་བྦི་ཛྫཱིཏི སཱ་ཡ་མཱ་ས་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་ཡ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ནི་པ་ནྣོ ནི་དྡཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ ཋ་ཏྭཱ ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ན པ་ཧ་ཊོ ཝི་ཡ ཝི་ར་ཝ་ནྟོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནཾ ‘‘ཀི་མི་ད’’ནྟི ས་ངྑོ་བྷཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀི་མི་ད’’ནྟི པུ་ཙྪ་ནྟི. སོ ‘‘ན ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཡཱ་མཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏི ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཏཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གེ་ལ་ཉྙ་ཛཱ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཝེ་པ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ ‘‘ཝེ་པ་ཙི་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་པ་རཾ ནཱ་མཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི. ད་ས་མཾ.
པ་ཋ་མོ ཝ་གྒོ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཝ་ཏ་པ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༧. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནཱིཏི ཝ་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནི. ས་མ་ཏྟཱ་ནཱིཏི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི. ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནཱིཏི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡཱིཏི ཀུ་ལ་ཛེ་ཊྛ་ཀཱ་ནཾ མ་ཧཱ་པི་ཏཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཏཱ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་ལོ མཱ་ཏུ་ལཱ་ནཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པ་ཙི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀོ. ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙོཏི པི་ཡ་མུ་དུ་མ་དྷུ་ར་ཝཱ་ཙོ. མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་ཙཱ་གོ. པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱིཏི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་དཱ དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠོ. ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོཏི ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ ར་ཏོ. ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོཏི པ་རེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱ་ར་ཧོ, ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོཏི ཝཱ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ ཡུ་ཏྟོ. དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོཏི དཱ་ནེ ཙ སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ ཙ ར་ཏོ. པ་ཋ་མཾ.
༢. ས་ཀྐ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༨. དུ་ཏི་ཡེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོཏི མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ མ་ཙ་ལ་གཱ་མེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ. ཨཱ་ཝ་ས་ཐཾ ཨ་དཱ་སཱིཏི ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ནནྟི ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ, ཛ་ན་ས་ཧ་སྶེ་ན ཝཱ ཝ་ཙ་ན་ས་ཧ་སྶེ་ན ཝཱ ཨོ་སཱ་རི་ཏེ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨེ་ཀ་པ་དེ ཋི་ཏོ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༩. ཏ་ཏི་ཡེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ཏི ཀ་ཐེ་ནྟི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ སོ ས་ཀྐོ, ཡེ་ན སོ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་ས་བ་ལཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ ཙ དྷ་མྨེ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཀྐོ ཀི་ར ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ མ་ཙ་ལ་གཱ་མེ མ་གྷོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཙ་རི་ཡཱ ཝི་ཡ ཙ ཏ་སྶ ཙ་རི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏེ་ཏྟིཾ་ས པུ་རི་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་སྶེ་སུ ཨ་པ་བྱཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི. པུ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་སི. པུ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་སི. གཱ་མ་ཏོ ཙ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གཱ་ཝུ་ཏ་མྤི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་མྤི ཡོ་ཛ་ན་མྤི ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་ཧཱ་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ས་མཾ ས་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ ས་བྦེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སེ་ཏུ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ སེ་ཏུཾ, མ་ཎྜ་པ་སཱ་ལཱ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་རོ་པ་ན་པ་དཱི་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་སུ མ་ཎྜ་པ་སཱ་ལཱ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་རོ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ བ་ཧུཾ པུ་ཉྙ་མ་ཀཾ་སུ. མ་གྷོ ས་ཏྟ ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ས་དྡྷིཾ ས་ཧཱ་ཡེ་ཧི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཀྐོ ས་ཀྐ་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་གཱ, ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི. ཨ་ཡཾ ས་ཀྐ་སྶ ས་ཀྐ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མེ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ཀྐ་པ་ཎྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ད་ལི་དྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ མ་ནུ་སྶ་ད་ལི་དྡོཏི མ་ནུ་སྶ་ཨ་དྷ་ནོ. མ་ནུ་སྶ་ཀ་པ་ཎོཏི མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཾ པ་ཏྟོ. མ་ནུ་སྶ་ཝ་རཱ་ཀོཏི མ་ནུ་སྶ་ལཱ་མ་ཀོ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ནེ. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ལཱ་མ་ཀ་ཏོ ཙི་ནྟེ་ནྟི. ཁི་ཡ་ནྟཱིཏི ཀ་ཐེ་ནྟི པ་ཀཱ་སེ་ནྟི. ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟཱིཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀ་ཐེ་ནྟི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟི. ཨེ་སོ ཁོ མཱ་རི་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – སོ ཀི་ར ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མུ་སྶི་ཏ་དྡྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀ་ནཱ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན སུ་ཊྛུ ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ཀཱ་སི ཨ་ཏྟ་ནོ སི་རི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་ནེ་ཏྟེ་ན ཛ་ན་ཀཱ་ཡེ་ན ས་མུ་ལློ་ཀི་ཡ་མཱ་ནོ. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏཱ ཨཱ་ག་མྨ ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི, ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡོ ས་ནྟ་མཱ་ན་སོ ཨུ་ཏྟ་མ་ད་མ་ཐ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་པི རཱ་ཛ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་མེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. རཱ་ཛཱ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ ཛ་ན་ཀཱ་ཡེ ཨེ་ཀོ་པི མཾ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི? ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཨ་དྡ་ས. སོ་པི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཧོ་ཏི པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏོ. ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི་པི་སྶ ཛི་ཎྞཱ་ནི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ སུ་ཏྟཱ་ནི ག་ལ༹་ནྟི. ར་ཉྙོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི དྭེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མིཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ཙི་ཏྟ་པ་སཱ་ད་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ ནཱ་ཧོ་སི. སོ རཱ་ཛཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏོ མ་ཉྙེ ཨེ་ས ཨུ་སཱུ་ཡཱ་ཡ མཾ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཀྭཱ་ཡཾ ཀུ་ཊྛི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པཱ་རུ་ཏོ’’ཏི ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་ན མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ར་མ་ཀ་པ་ཎཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ ཨི་ཏྠཱི ཀ་ཉྫི་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ར་པཱུ་རཾ ནཱ་ལ་ཏྠ. ཏ་སྶ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་ཎྞ་ནཱ་སཱ ཝི་ལཱི་ནཱ, ས་ངྑ་པ་ལི་ཏ་ཀུ་ཊྛཱི ཧུ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟོ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནཱ་མ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན་སྶ མཱ་ཏཱ ཡཱ་ཝ ཀ་པཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཱ་ཝ་སྶ ཀ་ཉྫི་ཀ་མྤི ཨུ་ད་ཀ་མྤི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལེ པ་ན་སྶ ཀ་པཱ་ལཾ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་སི ས་ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ནཱ’’ཏི པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ་སྶ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ཏོ མཾ་སཱ་ནི ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏ་ནྟི, ཡཱུ་སཾ པ་གྒྷ་ར་ཏི, མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཡཾ ཡཾ ར་ཙྪཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཡ་ཏི, ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ མ་ཧཱ་ར་ཝེ་ན ར་ཝ་ཏི. ཏ་སྶ ཀཱ་རུ་ཉྙ་པ་རི་དེ་ཝི་ཏ་ས་དྡེ་ན ས་ཀ་ལ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ནི་དྡཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཏ་སྶ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏེ པ་བོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི སུ་པྤ་བུ་དྡྷོཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ཐཱ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏི རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ས་མྤ་ཏྟེ ནཱ་ག་རཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་པཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ. སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ་པི ཀུ་ཊྛཱི ག་ནྟྭཱ དཱ་ན་གྒ་མ་ཎྜ་པ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སཱི་དི. ནཱ་ག་རཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན པ་རི་ཝི་ས་ནྟཱ ཏ་སྶཱ་པི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏ་སྶ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི དཱི་པེ་སི, སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ས་ཏྠཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏོ. སོ་པི ཙུ་མྦ་ཊཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཀ་པཱ་ལ་མཱ་དཱ་ཡ ད་ཎྜ་མོ་ལུ་བྦྷ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་བྦྷ་ནྟཱ་ཡ གཱ་ཝི་ཡཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཏོ མ་ཏྟི་ཀ་པཱ་ཏིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟོ ཝི་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ. ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨེ་སོ ཁོ མཱ་རི་སཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ས་དྡྷཱཏི མ་གྒེ་ནཱ་ག་ཏ་ས་དྡྷཱ. སཱི་ལ་ཉྩ ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎནྟི ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟ་སཱི་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སཱི་ལ་མྤི ཨ་ཀ་ནྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ པ་ཉྩ་སཱི་ལཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༡. པ་ཉྩ་མེ ཨཱ་རཱ་མ་ཙེ་ཏྱཱཏི ཨཱ་རཱ་མ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི. ཝ་ན་ཙེ་ཏྱཱཏི ཝ་ན་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ན ཙེ་ཏྱཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མ་ནུ་སྶ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་སྶཱཏི མ་ནུ་སྶ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ. ཨི་དཱ་ནི མ་ནུ་སྶ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཀ་ཝ་སེ་ན བྷཱུ་མི་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཀཾ ད་སྶེ་ནྟོ གཱ་མེ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཡ་ཛ་མཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༢. ཚ་ཊྛེ ཡ་ཛ་མཱ་ནཱ་ནནྟི ཡ་ཛ་ནྟཱ་ནཾ. ཏ་དཱ ཀི་ར ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷ་ཝཱ་སི་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ དཱ་རཱུ་ནཾ ས་ཊྛི་མ་ཏྟེ ས་ཀ་ཊ་བྷཱ་རེ རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ པ་ཛྫ་ལི་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ ཡ་ཛཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎ་ཕ་ལཾ དེ་ཏཱི’’ཏི ནེ་སཾ ལ་དྡྷི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ‘‘ས་བྦེ་པི་མེ ས་བྦ་ཨ་གྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ ཡ་ཛཱ་མཱ’ཏི ཨ་གྒི་མྷི ཛྷཱ་པེ་ནྟི. ཨ་ཕ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི, མ་ཡི པ་སྶ་ནྟེ མཱ ན་སྶ་ནྟུ, ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷ་སྶ ཙེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ད་ཏྭཱ བ་ཧུཾ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དཱ་རུ་རཱ་སིཾ ཛ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ བྲ་ཧྨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཡ་ཉྙཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ, ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཏུ་མྷེ ‘མ་ཡཾ ཏ་ཀྐེ་ན ཀ་ཐེ་མཱ’ཏི མ་ཉྙ་ཐ, ཨི་དཱ་ནི པ་སྶ་ཐ, ཨ་ཡཾ ཝོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་ཏྠཱ ཡ་ཉྙཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཀྐོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དཱ་རུ་ཙི་ཏ་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྶཱ་ཡཾ ས་ཀྐཱ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི? ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཐ ནོ ཡ་ཉྙ་ནྟི. ཏེ་ན ཧི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐ, མཱ ཏུ་ལཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཏུ་ལ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཡཾ ས་ཏྠཱ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, ཏཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མ ‘‘ཀ་སྶ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ཨུ་བྷ་ཡ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙ་པེ་ཀྑཱ་ནནྟི པུ་ཉྙཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ. ཨོ་པ་དྷི་ཀཾ པུ་ཉྙནྟི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པཱ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ. ས་ངྒྷེ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལནྟི ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷེ དི་ནྣཾ ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏི. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པི་ཝིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ ས་བྦཱ་ནི ཨ་གྒ་དཱ་ནཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་དཾ་སུ. ཚ་ཊྛཾ.
༧. བུ་དྡྷ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༣. ས་ཏྟ་མེ ཨུ་ཊྛེ་ཧཱིཏི ཨུ་ཊྛ་ཧ, གྷ་ཊ, ཝཱ་ཡ་མ. ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མཱཏི རཱ་གཱ་དཱི་ན་ཉྩེ་ཝ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀ་སྶ ཙ མཱ་ར་བ་ལ་སྶ ཛི་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. པ་ནྣ་བྷཱ་རཱཏི ཨོ་རོ་པི་ཏ་ཁ་ནྡྷ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ར. པ་ནྣ་ར་སཱ་ཡ ར་ཏྟིནྟི པ་ནྣ་ར་སཱ་ཡ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ར་ཏྟིཾ. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ག་ཧ་ཊྛ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༤. ཨ་ཊྛ་མེ པུ་ཐུ་དྡི་སཱཏི ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ནུ་དི་སཱ ཙ. བྷུ་མྨཱཏི བྷཱུ་མི་ཝཱ་སི་ནོ. ཙི་ར་ར་ཏྟ་ས་མཱ་ཧི་ཏེཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཧི ཙི་ར་ར་ཏྟ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེ. ཝ་ནྡེཏི ཝ་ནྡཱ་མི. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རཱ་ཡ་ཎེཏི ད་ས་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཝཱི་ས་ཏི་པི ཝ་སྶཱ་ནི…པེ… ས་ཊྛི་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་པཱ་ཎ་ཀོ་ཊི་ཀཾ ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཉྙ་ཀ་རཱཏི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ནཾ ཀུ་སུ་མྦྷ་སུ་མ་ན་པཱུ་ཛཱ དཱི་པ་ས་ཧ་སྶ་ཛཱ་ལ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་པུ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཀཱ. སཱི་ལ་ཝ་ནྟོཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཧི་པི ད་ས་ཧི་པི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. དྷ་མྨེ་ན དཱ་རཾ པོ་སེ་ནྟཱིཏི ཨུ་མ་ངྒ་བྷི་ནྡ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ་དཱི་ཧི པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ པོ་སེ་ནྟི. པ་མུ་ཁོ ར་ཐ་མཱ་རུ་ཧཱིཏི དེ་ཝཱ་ནཾ པ་མུ་ཁོ སེ་ཊྛོ ར་ཐཾ ཨཱ་རུ་ཧི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ས་ཏྠཱ་ར་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༥. ན་ཝ་མེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ན་མ་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཡཾ དུ་ཀུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ, བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ཎུ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ སི་ར་སི ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་མ་སྶ་ཏི. སོ ཡ་ཀྑོཏི སོ ས་ཀྐོ. ཨ་ནོ་མ་ནཱ་མནྟི ས་བྦ་གུ་ཎེ་ཧི ཨོ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་གུ་ཎ་ནེ་མི་ཏྟ་ཀེ་ཧི ནཱ་མེ་ཧི ཨ་ནོ་མ་ནཱ་མཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན. སེ་ཀྑཱཏི ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱ. ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་རཱ་མཱཏི ཝ་ཊྚ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནེ ར་ཏཱ. སི་ཀྑ་རེཏི སི་ཀྑ་ནྟི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ས་ངྒྷ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༦. ད་ས་མེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨེ་ས པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི? ས་ཀྐ་སྶ ཀི་ར དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ས་དྡོ མ་དྷུ་རོ, སུ་ཕ་སི་ཏཾ ད་ནྟཱ་ཝ་ར་ཎཾ, ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀི་ངྐི་ཎི་ཀ་ས་དྡོ ཝི་ཡ ནི་ཙྪ་ར་ཏི. ཏཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ སོ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི བྷཱ་ས་ཏི. པཱུ་ཏི་དེ་ཧ་ས་ཡཱཏི པཱུ་ཏི་མྷི མཱ་ཏུ་ས་རཱི་རེ ཝཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ས་རཱི་རཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་ཏོ པཱུ་ཏི་དེ་ཧ་ས་ཡཱ. ནི་མུ་གྒཱ ཀུ་ཎ་པ་མྷེ་ཏེཏི ད་ས་མཱ་སེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀུ་ཎ་པ་སྨིཾ ཨེ་ཏེ ནི་མུ་གྒཱ. ཨེ་ཏཾ ཏེ་སཾ པི་ཧ་ཡཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཏཾ པི་ཧ་ཡཱ་མི པ་ཏྠ་ཡཱ་མི. ན ཏེ སཾ ཀོ་ཊྛེ ཨོ་པེ་ནྟཱིཏི ན ཏེ སཾ ས་ནྟ་ཀཾ དྷ་ཉྙཾ ཀོ་ཊྛེ པ་ཀྑི་པ་ནྟི. ན ཧི ཨེ་ཏེ་སཾ དྷ་ཉྙཾ ཨ་ཏྠི. ན ཀུ་མྦྷཱིཏི ན ཀུ་མྦྷི་ཡཾ. ན ཀ་ལོ༹་པི་ཡནྟི ན པ་ཙྪི་ཡཾ. པ་ར་ནི་ཊྛི་ཏ་མེ་སཱ་ནཱཏི པ་རེ་སཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ པ་ར་གྷ་རེ པ་ཀྐཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན ཨེ་ས་མཱ་ནཱ ག་ཝེ་ས་མཱ་ནཱ. ཏེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡི་ཊྛེ་ན. སུ་བྦ་ཏཱཏི ད་ས་པི…པེ… ས་ཊྛི་པི ཝ་སྶཱ་ནི སུ་ས་མཱ་དི་ནྣ་སུ་ནྡ་ར་ཝ་ཏཱ.
སུ་མ་ནྟ་མ་ནྟི་ནོཏི དྷ་མྨཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་སྶཱ་མ, དྷུ་ཏ་ངྒཾ ས་མཱ་དི་ཡི་སྶཱ་མ, ཨ་མ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མ, ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སི་ནོ. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ས་མ་ཉྩ་རཱཏི ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ཨ་ས་ནི་གྷོ་སེ་ན གྷོ་སི་ཏཱ ཝི་ཡ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་པི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ས་མཾ ཙ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཀ་སྨཱ? ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་བྷཱ་ཝཱ. པུ་ཐུ་མ་ཙྩཱ ཙཱཏི བ་ཧུ་ས་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་རུ་དྡྷཱ. ཨ་ཏྟ་ད་ཎྜེ་སུ ནི་བྦུ་ཏཱཏི པ་ར་ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏ་ད་ཎྜེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ནི་བྦུ་ཏཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་ད་ཎྜཱ. སཱ་དཱ་ནེ་སུ ཨ་ནཱ་དཱ་ནཱཏི ས་ག་ཧ་ཎེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ཙ བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶཱ་པི ཨ་ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ག་ཧ་ཎཱ. ད་ས་མཾ.
དུ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཚེ་ཏྭཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༧. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་བྦ་ཎྞི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༨. དུ་ཏི་ཡེ དུ་བྦ་ཎྞོཏི ཛྷཱ་མ་ཁཱ་ཎུ་ཝ་ཎྞོ. ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོཏི ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀོ མ་ཧོ་ད་རོ. ཨཱ་ས་ནེཏི པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཡཾ. ཀོ་དྷ་བྷ་ཀྑོཏི ས་ཀྐེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་མེ་ཝེ་ཏཾ. སོ པ་ན ཨེ་ཀོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྲ་ཧྨཱ, ‘‘ས་ཀྐོ ཀི་ར ཁ་ནྟི་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཝ་རུ་དྡྷ་ཀ་ཡ་ཀྑཱ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི དེ་ཝཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ས ཕ་རུ་སེ་ན ཙཱ་ལེ་ཏུཾ, ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི་ནཱ པ་ན ཁ་ནྟི་ཡཾ ཋི་ཏེ་ན ས་ཀྐཱ པ་ལཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི ཏ་ཐཱ པ་ལཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱིཏི ཁ་ནྟི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་ས་ནེ ཋཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. ན སཱུ་པ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟོ་མྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱུཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟོ་མྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ནཱ་ཝ་ཏྟེ་ན སུ་ཝཱ་ན་ཡོཏི ན ཀོ་དྷཱ་ཝ་ཏྟེ་ན སུ་ཨཱ་ན་ཡོ, ཀོ་དྷ་ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ན སུ་ཀ་རོ་མྷཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ན ཝོ ཙི་རཱ་ཧནྟི ཝོཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཧཾ ཙི་རཾ ན ཀུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ས་མྦ་རི་མཱ་ཡཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༩. ཏ་ཏི་ཡེ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོཏི ཨི་སི་ག་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་པ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་བཱ་དྷེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ. ཝཱ་ཙེ་ཧི མནྟི ས་ཙེ མཾ ས་མྦ་རི་མཱ་ཡཾ ཝཱ་ཙེ་སི, ཨེ་ཝ་མ་ཧཾ ཏ་མྤི ཏི་ཀི་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. མཱ ཁོ ཏྭཾ, མཱ་རི་ས, ཝཱ་ཙེ་སཱིཏི ཝི་ནཱ་པི ཏཱ་ཝ ས་མྦ་རི་མཱ་ཡཾ ས་ཀྐོ ཨ་མྷེ བཱ་དྷ་ཏི, ཡ་དི པ་ན ཏཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ན་ཊྛཱ མ་ཡཾ, མཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་མྷེ ནཱ་སེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ས་མྦ་རོ་ཝ ས་ཏཾ ས་མནྟི ཡ་ཐཱ ས་མྦ་རོ ཨ་སུ་རི་ནྡོ མཱ་ཡཱ་ཝཱི མཱ་ཡཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ནི་ར་ཡེ པ་ཀྐོ, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཏི. ཏུ་མྷེ དྷ་མྨི་ཀཱ་ཝ, ཨ་ལཾ ཝོ མཱ་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཀིཾ པ་ན ས་ཀྐོ ཏ་སྶ ཀོ་དྷཾ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི? ཨཱ་མ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. ཀ་ཐཾ? ཏ་དཱ ཀི་ར སོ ཨི་སི་ག་ཎོ དྷ་ར་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ནཾ ཨི་སཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཕཱ་སུ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏེ་ན པ་ན ཝ་ཉྩི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟོ་ཝ. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་སུནྟི ཀ་ལ་ཧཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཙྩ་ས་རཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི, ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ན ཁ་མ་ཏི. ཀོ་དྷོ ཝོ ཝ་ས་མཱ་ཡཱ་ཏཱུཏི ཀོ་དྷོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་སཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ, མཱ ཏུ་མྷེ ཀོ་དྷ་ཝ་སཾ ག་མི་ཏྠཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. མཱ ཙ མི་ཏྟེ ཧི ཝོ ཛ་རཱཏི ཨེ་ཏྠ ཧཱིཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མི་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཛ་རཱ ནཱ་མ མཱ ནི་བྦ་ཏྟི. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, མི་ཏྟེ་སུ ཝོ ཛ་རཱ མཱ ནི་བྦ་ཏྟི, མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ མཱ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ག་ར་ཧི་ཡཾ མཱ ག་ར་ཧི་ཏྠཱཏི ཨ་གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པུ་གྒ་ལཾ མཱ ག་ར་ཧི་ཏྠ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་ཀྐོ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༡. པ་ཉྩ་མེ མཱ ཝོ ཀོ་དྷོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷ་ཝཱིཏི ཀོ་དྷོ ཏུ་མྷེ མཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི, ཏུ་མྷེ་ཝ ཀོ་དྷཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཐ. མཱ ཙ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྠ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏནྟི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ་ནཾ མཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྠ. ཨ་ཀྐོ་དྷོཏི མེ་ཏྟཱ ཙ མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཙ. ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱཏི ཀ་རུ་ཎཱ ཙ ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཙ. ཨ་ཐ པཱ་པ་ཛ་ནཾ ཀོ་དྷོ, པ་བྦ་ཏོ་ཝཱ་བྷི་མ་དྡ་ཏཱིཏི ལཱ་མ་ཀ་ཛ་ནཾ པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ ཀོ་དྷོ ཨ་བྷི་མ་དྡ་ཏཱི་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
ཏ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.
ས་ཀྐ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཋ་མོ བྷཱ་གོ.