༡༢. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༦. དྭཱ་ད་ས་མེ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡནྟི ཨཱ་ལ༹་ཝཱི་ཏི ཏཾ ར་ཊྛ་མྤི ན་ག་ར་མྤི. ཏ་ཉྩ བྷ་ཝ་ནཾ ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ གཱ་ཝུ་ཏ་མ་ཏྟེ ཋི་ཏཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏཾ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ཝི་ཝི་དྷ་ནཱ་ཊ་ཀཱུ་པ་བྷོ་གཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཙོ་ར་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་རཱ་ཛ་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ བྱཱ་ཡཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ས་ཏྟ་མེ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མི་ག་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི – ‘‘ཡ་སྶ པ་སྶེ་ན མི་གོ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ སོ བྷཱ་རོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཏ་སྶེ་ཝ པ་སྶེ་ན མི་གོ པ་ལཱ་ཡི, ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ རཱ་ཛཱ དྷ་ནུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཏཾ མི་གཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཨེ་ཎི་མི་གཱ ཙ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ཝེ་གཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཛ་ཝཾ ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ དྭི་དྷཱ ཚེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ་པི མཾ་སེ་ན ‘‘ནཱ་ས་ཀྑི མི་གཾ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི ཨ་པ་ཝཱ་ད་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ཛེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ན་ག་ར་སྶཱ་ཝི་དཱུ་རེ བ་ཧ་ལ་པ་ཏྟ་པ་ལཱ་སཾ མ་ཧཱ་ནི་གྲོ་དྷཾ དི་སྭཱ པ་རི་སྶ་མ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཏ་སྶ མཱུ་ལ་མུ་པ་ག་ཏོ. ཏ་སྨི་ཉྩ ནི་གྲོ་དྷེ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཡ་ཀྑོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ས་ནྟི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡེ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ པ་ཝི་ཊྛེ པཱ་ཎི་ནོ ཁཱ་ད་ནྟོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. རཱ་ཛཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི – ‘‘མུ་ཉྩ མཾ, ཨ་ཧཾ ཏེ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ མ་ནུ་སྶ་ཉྩ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀ་ཉྩ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཡ་ཀྑོ – ‘‘ཏྭཾ རཱ་ཛཱུ་པ་བྷོ་གེ་ན པ་མ་ཏྟོ ན ས་རི་སྶ་སི, ཨ་ཧཾ པ་ན བྷ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཉྩ ཁཱ་དི་ཏུཾ ན ལ་བྷཱ་མི, སྭཱ་ཧཾ བྷ་ཝ་ནྟ་མྤི ཛཱི་ཡེ་ཡྻ’’ནྟི ན མུ་ཉྩི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཡཾ དི་ཝ་སཾ ན པེ་སེ་མི, ཏཾ དི་ཝ་སཾ མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་དཱ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏེ་ན མུ་ཏྟོ ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི.
བ་ལ་ཀཱ་ཡོ མ་གྒེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཀིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡ་ས་མ་ཏྟ་བྷ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཀི་ལ་ནྟོ་སཱི’’ཏི? ཝ་ད་ནྟོ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀོ – ‘‘ཀིཾ, དེ་ཝ, ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ? ན ཀ་ཏོ བྷ་ཎེ་ཏི. དུ་ཊྛུ ཀ་ཏཾ, དེ་ཝ, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི, ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ པ་ན ཛ་ན་པ་ད་སྶཱ་བཱ་དྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཧོ་ཏུ དེ་ཝ, ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི, ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཏྭཾ ར་ཛྫ་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷོ་ཧི, ཨ་ཧ་མེ་ཏྠ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སོ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་ར་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཡེ ཡེ ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཏྠི་ཀོ, སོ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱུ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི. ཡོ པ་ཋ་མཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཏཾ གེ་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཙ ‘‘ཨི་མཾ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀཾ ཡ་ཀྑ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་ཏི. ཏཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཡ་ཀྑོ བྷེ་ར་ཝཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཀ་ནྡཾ ཝི་ཡ ཁཱ་དི. ཡ་ཀྑཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་ར མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཏྟཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏུཾ ག་ཏ་པུ་རི་སཱ ཏཾ དི་སྭཱ བྷཱི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་མི་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ‘‘རཱ་ཛཱ ཙོ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑ་སྶ དེ་ཏཱི’’ཏི མ་ནུ་སྶཱ ཙོ་ར་ཀ་མྨ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ན་ཝ་ཙོ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་རཱ་ཎ་ཙོ་རཱ་ན་ཉྩ པ་རི་ཀྑ་ཡེ་ན བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རཱ་ནི སུ་ཉྙཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་ཐ ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀོ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནཾ ན་ག་ར་ར་ཙྪཱ་སུ ཚ་ཌྜཱ་པེ་སི ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ལོ་བྷེ་ན ག་ཎྷེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཏཾ པཱ་དེ་ན་པི ཀོ་ཙི ན་ཙྪུ་པི. སོ ཙོ་རེ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་མ་ཙྩཱ ‘‘ཀུ་ལ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཛི་ཎྞ་ཀཾ པེ་སེ་མ, སོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི མ་ཙྩུ་པ་ཐེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏཱ་མ་ཧཾ པེ་སེ་ཏཱི་ཏི མ་ནུ་སྶཱ ཁོ་བྷཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, མཱ ཝོ ཨེ་ཏཾ རུ་ཙྩཱི’’ཏི ཝཱ་རེ་སི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, དེ་ཝ, དཱ་ར་ཀཾ པེ་སེ་མ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀཾ, ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶ ཧི ‘མཱ་ཏཱ མེ’ཏི ‘པི་ཏཱ མེ’ཏི སི་ནེ་ཧོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ན་ག་རེ དཱ་ར་ཀ་མཱ་ཏ་རོ ཙ དཱ་ར་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་བྦྷི་ནི་ཡོ ཙ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ར་ཛ་ན་པ་དེ དཱ་ར་ཀེ སཾ་ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཏཱ་ནི.
ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མྤི དཱ་ར་ཀཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ན་ཏྠི, དེ་ཝ, ན་ག་རེ དཱ་ར་ཀོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ཏ་ཝ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་ཀུ་མཱ་ར’’ནྟི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཡ་ཐཱ མ་མ པུ་ཏྟོ པི་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ན པི་ཡ་ཏ་རཾ ན་ཏྠི, ག་ཙྪ་ཐ ཏ་མྤི ད་ཏྭཱ མ་མ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ར་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཎྜེ་ཏྭཱ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ངྐེ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ཏི. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟི་ཡཱ ཏ་སྶཱ སོ་ལ༹་ས་ནྣ་ཉྩ དེ་ཝི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ས་དྡྷིཾ དྷཱ་ཏི་ཡཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ, ‘‘སྭེ ཡ་ཀྑ་བྷ་ཀྑོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ་དི་ཝ་ས་ཉྩ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཡ་ཀྑ་སྶ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶཱ་ཏི. སོ ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ པུ་རི་མ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ནི་ཊྛི་ཏ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑཱུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨོ་གྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཀོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ པཱ་ད་མ་གྒེ་ནེ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཏིཾ་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནེ’’ཏི.
ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷེ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ, ཏ་སྶ མཱུ་ལེ ཝི་ཧཱ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ བྷ་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི? བྷ་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཡ་ཀྑཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝ་ནཾ པ་སྶ་ནྟི, ཏ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ་པི. སོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཝ་ན་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་དཱ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ དྭཱ་ར་པཱ་ལོ ག་དྲ་བྷོ ནཱ་མ ཡ་ཀྑོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་མ, ག་དྲ་བྷ, ཨཱ་ག་ཏོ་མྷི, ས་ཙེ ཏེ ཨ་ག་རུ, ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་མེ་ཀ་ར་ཏྟཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ནེ་ཏི. ན མེ, བྷ་ནྟེ, ག་རུ, ཨ་པི་ཙ ཁོ སོ ཡ་ཀྑོ ཀ་ཀྑ་ལོ༹ ཕ་རུ་སོ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་མྤི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་ཏི, མཱ རུ་ཙྩི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ ཝཱ་སོ་ཏི. ཛཱ་ནཱ་མི, ག་དྲ་བྷ, ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཝཾ, ན ཀོ་ཙི མ་མ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ཏེ ཨ་ག་རུ, ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་མེ་ཀ་ར་ཏྟ་ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ག་དྲ་བྷོ ཡ་ཀྑོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་གྒི་ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལ་ས་དི་སོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་ཏི ཝཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི ཝཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པ་མྤི ཀ་རོ་ཏི, ཧ་ད་ཡ་མྤི ཕཱ་ལེ་ཏི, པཱ་དེ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་ས་མུ་དྡཾ ཝཱ པ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཝཱ ཁི་པ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི, ག་དྲ་བྷ, ས་ཙེ་པི ཏེ ཨ་ག་རུ, ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་མེ་ཀ་ར་ཏྟ’’ནྟི. ན མེ, བྷ་ནྟེ, ག་རུ, ཨ་པི་ཙ ཁོ སོ ཡ་ཀྑོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟཾ མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་པི ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་རོ་ཙེ་མི, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྶཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ, ག་དྲ་བྷ, ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཏྭ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ་བྷི་མུ་ཁོ པ་ཀྐཱ་མི. བྷ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་མྤི ས་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཝ་ར་མ་དཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནྟོ་བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏེ་སུ མ་ངྒ་ལ་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ སི་རིཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དི་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡེ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞཱ་བྷཾ མུ་ཉྩི. ཏཾ དི་སྭཱ ཡ་ཀྑ་སྶ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པུ་བྦེ ཏུ་མྷེ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པཱུ་ཛ་ནེ་ཡྻཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྟཱ, ཨི་དཱ་ནི་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཐ, མཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏཱ་སཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་དྷུ་ར་ནི་གྒྷོ་སཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ་ཡེ་ཝ. ག་དྲ་བྷོ་པི ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཡ་གྒྷེ, མཱ་རི་ས, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཝི་མཱ་ནེ ཏེ བྷ་ག་ཝཱ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི. སོ ག་དྲ་བྷ་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་ཀཱ་སི ‘‘ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཧི, ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. པུ་རི་ས་མཱ་ནེ་ན ཀི་ར ལ་ཛྫི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘མཱ ཀོ་ཙི པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ སུ་ཎེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི.
ཏ་དཱ སཱ་ཏཱ་གི་ར་ཧེ་མ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ ནཱ་ནཱ་ཡཱ་ནེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཨཱ་ཀཱ་སེ ཙ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ས་བྦ་ཏྠ མ་གྒོ ན་ཏྠི, ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛཱ་ནི ཝི་མཱ་ནཱ་ནི པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ མ་གྒོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ པ་ན ཝི་མཱ་ནཾ བྷཱུ་མ་ཊྛཾ སུ་གུ་ཏྟཾ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏ་དྭཱ་ར་ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀ་གོ་པུ་རཾ ཨུ་པ་རི ཀཾ་ས་ཛཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཾ མ་ཉྫཱུ་ས་ས་དི་སཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན, ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི མ་གྒོ ཧོ་ཏི. ཏེ ཏཾ པ་དེ་ས་མཱ་ག་མྨ ག་ནྟུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཧི ནི་སི་ནྣོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ ཀོ་ཙི ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏེ ‘‘ཀི་མི་ད’’ནྟི? ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་ཏྟ་ལེ་ཌྜུ ཝི་ཡ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མཾ ག་ཙྪཱ་མ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཏཱི་ཎི ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་སཾ་ས་ནྟཱ ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཏེ དི་སྭཱ, ‘‘ཨི་དྷ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྐ་མྨ ཨོ་ཀཱ་ས་མ་དཱ་སི. ཏེ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་དེ་སུཾ – ‘‘ལཱ་བྷཱ ཏེ, ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ, ཡ་སྶ ཏེ བྷ་ཝ་ནེ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་སྶཱུ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་སི, ན ཡ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷེ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ, ཏ་སྶ མཱུ་ལེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནེ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ…པེ… ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནི་ཀྑ་མ, ས་མ་ཎཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ? རོ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཏྲེ་ཝཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཨ་ཡཾ ཧི ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ ཧོ་ཏི དུ་སྶཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ སཱི་ལཱ་དི་ཀ་ཐཱ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་སཾ་སཾ སུ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟ་ལོ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཝི་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀོ་པེ་ན ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་མཱ་ན་ཧ་ད་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་མ, ཡོ མ་མ བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཨ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ནཱ་སི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་རཾ, ཡོ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ ཋི་ཏོ པ་ཉྩ་མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཐེ་ནྟཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དཱི་སུ དྭ་ཏྟིཾ་ས པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཱ་ནི་པི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི ནཱ་དྡ་སཱ’’ཏི? ཙོ་དེ་སུཾ. སོ དི་སྭཱ་པི ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ‘‘ནཱ་དྡ་ས’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ, པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི ཝཱ ཏྭཾ, ན ཝཱ, ཀོ ཏ་ཡཱ ཨ་ཏྠོ པ་སྶ་ཏཱ ཝཱ ཨ་པ་སྶ་ཏཱ ཝཱ? ཀིཾ ཏྭཾ ཀ་རི་སྶ་སི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ་ནོ, ཡོ ཏྭཾ ཏཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཙ་ལ་ཀྐ་ཀུ་དྷ-མ་ཧཱ་ཨུ་ས་བྷ་ས་མཱི་པེ ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏ་ཝ་ཙྪ་ཀོ ཝི་ཡ, ཏི་དྷཱ པ་བྷི་ནྣ་མ་ཏྟ་ཝཱ་ར་ཎ་ས་མཱི་པེ བྷི་ངྐ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ, བྷཱ་སུ་ར་ཝི་ལ་མྦི་ཏ་ཀེ་ས་ར་སོ་བྷི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ མི་ག་ར་ཉྙོ ས་མཱི་པེ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལོ ཝི་ཡ, དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡ་སུ་པ་ཎྞ་རཱ་ཛ་ས་མཱི་པེ ཚི་ནྣ་པ་ཀྑ་ཀཱ་ཀ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་སི, ག་ཙྪ ཡཾ ཏེ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ དུ་ཊྛོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ ཝཱ་མ་པཱ་དེ་ན ཋ་ཏྭཱ – ‘‘པ་སྶ་ཐ དཱ་ནི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཧཾ ཝཱ’’ཏི ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ཀེ་ལཱ་ས་པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཾ ཨ་ཀྐ་མི. ཏཾ ཨ་ཡོ་ཀཱུ་ཊ་པ་ཧ་ཊོ ཝི་ཡ ནི་དྡྷ་ནྟ་ཨ་ཡོ་པི་ཎྜོ པ་པ་ཊི་ཀཱ་ཡོ མུ་ཉྩི, སོ ཏ་ཏྲ ཋ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི. ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ས་དྡོ ཕ་རི.
ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ར ས་དྡཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ སཱུ་ཡིཾ་སུ – ཡ་ཉྩ པུ་ཎྞ་ཀོ ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏི དྷ་ན་ཉྫ་ཡ་ཀོ་ར་བྱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཛཱུ་ཏཾ ཛི་ནི་ཏྭཱ ཨ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཛི་ནི’’ནྟི ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི; ཡ་ཉྩ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཀ་སྶ་པ་བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ས་ཀྐ་ནྟེ ཝི་སྶ་ཀ་མྨ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ སུ་ན་ཁཾ ཀ་རི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཧཾ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཙ པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཙ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཙ ས་བྦེ་ཝ ཙ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཁཱ་དཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སཱ་པེ་སི; ཡ་ཉྩ ཀུ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀེ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཧེ་ཏུ ས་ཏྟ་ཧི རཱ་ཛཱུ་ཧི ན་ག་རེ ཨུ་པ་རུ་དྡྷེ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ – ‘‘ཨ་ཧཾ སཱི་ཧ་སྶ་ར་མ་ཧཱ་ཀུ་ས་རཱ་ཛཱ’’ཏི མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི; ཡ་ཉྩ ཀེ་ལཱ་ས་མུ་དྡྷ་ནི ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ་ཏི. ཏ་དཱ ཧི ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་གྒྷོ་སི་ཏ་ས་དི་སཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ཝི་ཏྠ་ཏོ ཙ ཧི་མ་ཝཱ་པི ས་ངྐ་མྤི ཡ་ཀྑ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན.
སོ ཝཱ་ཏ་མ་ཎྜ་ལཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་མ་ཎཾ པ་ལཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་བྷེ་དཱ ཝཱ་ཏཱ ས་མུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཡོ་ཛ་ན་དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་ནི པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝ་ན་ག་ཙྪ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨུ་མྨཱུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨཱ་ལ༹་ཝི་ན་ག་རཾ པ་ཀྑ་ནྟཱ ཛི་ཎྞ་ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཙུ་ཎྞེ་ནྟཱ ཚ་ད་ནི་ཊྛ་ཀཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་དྷ་མེ་ནྟཱ. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་པ་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ཏེ ཝཱ་ཏཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞ་མ་ཏྟ་མྤི ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ‘‘ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་མ་ཎཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་ཏ་པ་ཊ་ལ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊ་ལཱ་དི་བྷེ་དཱ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཝ་སྶིཾ་སུ. ཝུ་ཊྛི་དྷཱ་རཱ་ཝེ་གེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཚི་དྡཱ ཨ་ཧོ་སི. ཝ་ན་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི མ་ཧོ་གྷོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུ་མ་ཏྟ་མྤི ཏེ་མེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཏ་ཏོ པཱ་སཱ་ཎ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. མ་ཧ་ནྟཱ་ནི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་ནི དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཱ་ནི པ་ཛྫ་ལ་ནྟཱ་ནི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་ཏྭཱ དི་བྦ་མཱ་ལཱ་གུ་ལཱ༹་ནི ས་མྤ་ཛྫིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨེ་ཀ་ཏོ་དྷཱ་རཱ་ཨུ་བྷ་ཏོ་དྷཱ་རཱ་ཨ་སི་ས་ཏྟི་ཁུ་ར་པྤཱ་ད་ཡོ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཱ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་ཏྭཱ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ཨ་ངྒཱ་ར་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཀིཾ་སུ་ཀ ཝ་ཎྞཱ ཨ་ངྒཱ་རཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀཱི་ར་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ལ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཙྩུ་ཎྷཱ ཀུ་ཀྐུ་ལཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཙ་ནྡ་ན་ཙུ་ཎྞཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཏིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཝཱ་ལི་ཀ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་ཝཱ་ལི་ཀཱ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཱ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཏིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཀ་ལ་ལ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏཾ ཀ་ལ་ལ་ཝ་སྶཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཾ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ དི་བྦ་ག་ནྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི ‘‘བྷིཾ་སེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎཾ པ་ལཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ས་དི་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡ་པྤ་བྷཱ་ཝི་ཧ་ཏ་མི་ཝ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.
ཨེ་ཝཾ ཡ་ཀྑོ ཨི་མཱ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཝཱ་ཏ་ཝ་སྶ་པཱ་སཱ་ཎ་པ་ཧ་ར་ཎ་ངྒཱ་ར་ཀུ་ཀྐུ་ལ་ཝཱ་ལི་ཀ་ཀ་ལ་ལ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝུ་ཊྛཱི་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ལཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་པ་ཧ་ར་ཎ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་རཱུ་པ་བྷཱུ་ཏ་ག་ཎ་ས་མཱ་ཀུ་ལཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ས་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ག་ཏོ. ཏེ བྷཱུ་ཏ་ག་ཎཱ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ ཝི་ཀཱ་རེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ཧ་ན་ཐཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ཨ་པི་ཙ ཁོ ནི་དྡྷ་ནྟ་ལོ་ཧ་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ མ་ཀྑི་ཀཱ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་ཐཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ མཱ་རོ ཨཱ་ག་ཏ་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ར་ཏྟི་མ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀུ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ར་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝི་བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ད་སྶ་ནེ་ན་པི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཛེ་ཡྻཾ དུ་སྶཱ་ཝུ་དྷཾ མུ་ཉྩེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཙ་ཏྟཱ་རི ཀི་ར ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ལོ་ཀེ སེ་ཊྛཱ་ནི – ས་ཀྐ་སྶ ཝ་ཛི་རཱ་ཝུ་དྷཾ, ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་སྶ ག་དཱ་ཝུ་དྷཾ, ཡ་མ་སྶ ན་ཡ་ནཱ་ཝུ་དྷཾ, ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ དུ་སྶཱ་ཝུ་དྷ་ནྟི. ཡ་དི ཧི ས་ཀྐོ དུ་ཊྛོ ཝ་ཛི་རཱ་ཝུ་དྷཾ སི་ནེ་རུ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛ་ཏོ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཝེ་སྶ་ཝ་ཎེ་ན ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ ག་དཱ་ཝུ་དྷཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཡ་ཀྑ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ སཱི་སཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ པུ་ན ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡ་མེ་ན དུ་ཊྛེ་ན ན་ཡ་ནཱ་ཝུ་དྷེ་ན ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལེ ཏི་ལཱ ཝི་ཡ ཕ་ར་ནྟཱ་ནི ཝི་ན་སྶ་ནྟི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ དུ་ཊྛོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀཱ་སེ དུ་སྶཱ་ཝུ་དྷཾ མུ་ཉྩེ་ཡྻ, དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི དེ་ཝོ ན ཝ་སྶེ་ཡྻ. ས་ཙེ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ མུ་ཉྩེ་ཡྻ. ས་བྦ་རུ་ཀྑ་ཏི་ཎཱ་དཱི་ནི སུ་སྶི་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶ་ནྟ་རེ ན པུ་ན ཝི་རུ་ཧེ་ཡྻུཾ. ས་ཙེ ས་མུ་དྡེ མུ་ཉྩེ་ཡྻ, ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ས་བྦ་མུ་ད་ཀཾ སུ་སྶེ་ཡྻ. ས་ཙེ སི་ནེ་རུ་ས་དི་སེ་པི པ་བྦ་ཏེ མུ་ཉྩེ་ཡྻ, ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀི་རེ་ཡྻ. སོ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དུ་སྶཱ་ཝུ་དྷཾ ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་དེ་ཝ་ཏཱ ཝེ་གེ་ན ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ ‘‘ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ ད་མེ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡུ་དྡྷ་ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ་པི དེ་ཝ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨཱ་ཀཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞ་མ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མཱི་པེ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཱ་ཝུ་དྷཾ མུ་ཉྩི. ཏཾ ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ བྷེ་ར་ཝ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཾ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑ་མཱ་ན་མ་དྡ་ན་ཏྠཾ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཏི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ཚི་ནྣ་ཝི་སཱ་ཎོ ཝི་ཡ ཨུ་ས་བྷོ ཨུ་དྡྷ་ཏ་དཱ་ཋོ ཝི་ཡ ས་པྤོ ནི་ཏྟེ་ཛོ ནི་མྨ་དོ ནི་པ་ཏི་ཏ་མཱ་ན་དྡྷ་ཛོ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘དུ་སྶཱ་ཝུ་དྷ་མྤི མེ ས་མ་ཎཾ ནཱ་བྷི་བྷོ་སི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི? ‘‘ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཡུ་ཏྟོ ས་མ་ཎོ, ཧ་ནྡ ནཾ རོ་སེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཡོ་ཛེ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཡ་ཀྑོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ནི་ཀྑ་མ ས་མ་ཎཱ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཀ་སྨཱ མ་ཡཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ མ་མ བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ གྷ་ར་སཱ་མི་ཀོ ཝི་ཡ ཨི་ཏྠཱ་གཱ་ར་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ་སི? ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ས་མ་ཎ་སྶ ཡ་དི་དཾ ཨ་དི་ནྣ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨི་ཏྠི་སཾ་ས་གྒོ ཙ? ཏ་སྨཱ ཡ་དི ཏྭཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏོ, ནི་ཀྑ་མ ས་མ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཀེ པ་ན – ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཱ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱ’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཡ་སྨཱ ཐ་དྡྷོ པ་ཊི་ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, སོ ཧི པ་ཊི་ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཙ་ཎྜ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ར་སྶ ནཱ་སཱ་ཡ པི་ཏྟཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, སོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཙ་ཎྜ་ཏ་རོ ཨ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཐ་དྡྷ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, མུ་དུ་ནཱ པ་ན སོ ས་ཀྐཱ ཝི་ནེ་ཏུ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ, སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཀྑ་མཱིཏི.
ཏ་ཏོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ – ‘‘སུ་བྦ་ཙོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ ནི་ཀྑ་མེ་ཏུཾ སུ་ཁཾ ས་མ་ཎཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟིཾ ཡུ་དྡྷེ་ན ཨ་བྦྷུ་ཡྻཱ་སི’’ནྟི མུ་དུ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཱ་ནི་པི ན ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ སུ་བྦ་ཙ་ཏཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཨུ་དཱ་ཧུ ཀོ་དྷ་ནོ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཝི་ས, ས་མ་ཎཱཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ སུ་བྦ་ཙོ་ཏི མུ་དུ་བྷཱུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ པུ་ན པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ད་ནྟོ སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོཏི བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཝི་སི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏ་མེ་ཝ སུ་བྦ་ཙ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ནི་ཀྑ་མ པ་ཝི་སཱཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཡ་དི ན ཀ་རེ་ཡྻ, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཐ་དྡྷ་ཡ་ཀྑ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཐ་དྡྷ་ཏ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ མཱ་ཏཱ རོ་ད་ནྟཾ པུ་ཏྟ་ཀཾ ཡཾ སོ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ད་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ས་ཉྙཱ་པེ་སི ཏ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ལེ་ས་རོ་ད་ནེ་ན རོ་ད་ནྟཾ ཡ་ཀྑཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཡཾ སོ བྷ་ཎ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཡ་ཐཱ ཙ དྷཱ་ཏཱི ཐ་ཉྙཾ ཨ་པི་ཝ་ནྟཾ དཱ་ར་ཀཾ ཀི་ཉྩི ད་ཏྭཱ ཨུ་པ་ལཱ་ལེ༹་ཏྭཱ པཱ་ཡེ་ཏི, ཏ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཀྑཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཁཱི་རཾ པཱ་ཡེ་ཏུཾ ཏ་སྶ པ་ཏྠི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ལཱ་ལེ༹་ནྟོ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. ཡ་ཐཱ ཙ པུ་རི་སོ ལཱ་བུ་མྷི ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ པཱུ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རཾ སོ་དྷེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཀྑ་སྶ ཙི་ཏྟེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ པཱུ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀོ་དྷ་མ་ལཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ ཡཱ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ ནི་ཀྑ་མ་ན་པ་ཝི་ས་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ཨ་ཐ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ‘‘སུ་བྦ་ཙོ ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ‘ནི་ཀྑ་མཱ’ཏི ཝུ་ཏྟོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ‘པ་ཝི་སཱ’ཏི ཝུ་ཏྟོ པ་ཝི་ས་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་མ་ཎཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟིཾ ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ པཱ་དེ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ར་ག་ངྒཱ་ཡ ཁི་པེ་ཡྻ’’ནྟི? པཱ་པ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རཾ ཨཱ་ཧ ནི་ཀྑ་མ, ས་མ་ཎཱཏི. ཏཾ ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ན ཁྭཱ་ཧཾ ཏནྟི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཝུ་ཏྟེ ཏ་དུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ཏི. ཏཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ མུ་ཁཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ, ན ཁྭཱ་ཧཾ ཏནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ན-ཨི་ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པེ. ཁོཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ཨ་ཧནྟི ཨ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏནྟི ཧེ་ཏུ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ‘‘ཡ་སྨཱ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་སྶཱ་མི, ཡཾ ཏེ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏ་ཏོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཡ་སྨཱ པུ་བྦེ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝི་མཱ་ནཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ཝི་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ, ཧ་ནྡ ནཾ པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏེ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟེ ཏཱ་པ་ས་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མྤི ཏ་ཐཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་སྶཱ་མཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པ་ཉྷཾ ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཀུ་ཏོ པ་ན་སྶ པ་ཉྷཱ་ཏི? ཏ་སྶ ཀི་ར མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ པ་ཉྷེ ས་ཧ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཨུ་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་པེ་སུཾ; སོ ཀཱ་ལ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ས་མྨུ་སྶི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་མེ པ་ཉྷཱ་པི མཱ ཝི་ན་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྛེ ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀེ་ན ལེ་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་མཱ་ནེ ནི་ཀྑི་པི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ པུ་ཊྛ་པ་ཉྷཱ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ལཱ་བྷ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ནཾ ལོ་ཀེ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ན ཁྭཱ་ཧཾ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་སྶཱ་མི ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ བཱ་དྷ་ན་ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཉྷཱ་པུ་ཙྪ་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ཨ་པི་ཙ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་ཙྪ, ཡ་དཱ་ཀ་ངྑ་སཱིཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པུ་ཙྪ, ཡ་དི ཨཱ་ཀཱ་ངྑ་སི, ན མེ པ་ཉྷཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ བྷཱ་རོ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་ཙྪ, ཡཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་སི. ས་བྦཾ ཏེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་སི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཡ་ཀྑོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཀིཾ སཱུ་དྷ ཝི་ཏྟནྟི, ཀིཾ སུ ཨི་དྷ ཝི་ཏྟཾ. ཝི་ཏྟནྟི དྷ་ནཾ. ཏཾ ཧི པཱི་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སུ་ཙི་ཎྞནྟི སུ་ཀ་ཏཾ. སུ་ཁནྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱ་ཏཾ. ཨཱ་ཝ་ཧཱ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏི དེ་ཏི ཨ་པྤེ་ཏི. ཧ་ཝེ-ཨི་ཏི ད་ལ༹ྷ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. སཱ་དུ་ཏ་རནྟི ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན སཱ་དུ. ‘‘སཱ་དྷུ་ཏ་ར’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ར་སཱ་ནནྟི ར་ས་ས་ཉྙི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཀ་ཐནྟི ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན. ཀ་ཐཾ་ཛཱི་ཝི་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཀ་ཐཾ་ཛཱི་ཝིཾ་ཛཱི་ཝི་ཏཾ. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ པ་ན སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཐཾ་ཛཱི་ཝིཾ ཛཱི་ཝ་ཏ་ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ ‘‘ཛཱི་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ་ཛཱི་ཝི’’ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཀིཾ སུ ཨི་དྷ ལོ་ཀེ པུ་རི་ས་སྶ ཝི་ཏྟཾ སེ་ཊྛཾ? ཀིཾ སུ སུ་ཙི་ཎྞཾ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧཱ་ཏི? ཀིཾ ར་སཱ་ནཾ སཱ་དུ་ཏ་རཾ? ཀ་ཐཾ་ཛཱི་ཝིཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཊྛ་མཱ་ཧཱུ’’ཏི? ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ ས་དྡྷཱི་དྷ ཝི་ཏྟནྟི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི ཝི་ཏྟཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་སུ་ཁཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་དི་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, དཱ་ལི་དྡི་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏི, མུ་ཏྟཱ་དི་ར་ཏ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ལོ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ས་དྡྷཱ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཝི་པཱ་ཀཾ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དྷུ་རེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་དི་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, གུ་ཎ་དཱ་ལི་དྡི་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏི, ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དི་ར་ཏ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི.
‘‘ས་དྡྷོ སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣོ, ཡ་སོ བྷོ་ག་ས་མ་པྤི་ཏོ;
ཡཾ ཡཾ པ་དེ་སཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱུ་ཛི་ཏོ’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༠༣) –
ཝ་ཙ་ན་ཏོ ལོ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ་སཾ ས་དྡྷཱ་ཝི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ, ལོ་ཀི་ཡ་སྶ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝི་ཏྟ་སྶཱ་པི ནི་དཱ་ནཾ. ས་དྡྷོ་ཡེ་ཝ ཧི དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་སྶ་དྡྷ་སྶ པ་ན ཝི་ཏྟཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སེ་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་ས་སྶཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་དེ་ས་ནཱ. ཏ་སྨཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པུ་རི་ས་སྶ, ཨི་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ས་དྡྷཱ་ཝི་ཏྟ་མེ་ཝ སེ་ཊྛ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དྷ་མྨོཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ, དཱ་ན་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷ་མྨོ ཝཱ. སུ་ཙི་ཎྞོཏི སུ་ཀ་ཏོ སུ་ཙ་རི་ཏོ. སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧ་ཏཱིཏི སོ་ཎ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་ར་ཊྛ་པཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ མ་ནུ་སྶ་སུ་ཁཾ, ས་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ དི་བྦ་སུ་ཁཾ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ མ་ཧཱ་པ་དུ་མཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི.
ས་ཙྩནྟི ཨ་ཡཾ ས་ཙྩ་ས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ཎེ ན ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ ’’ ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༢༤) ཝཱ་ཙཱ་ས་ཙྩེ. ‘‘ས་ཙྩེ ཋི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༣༣) ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩེ. ‘‘ཀ་སྨཱ ནུ ས་ཙྩཱ་ནི ཝ་ད་ནྟི ནཱ་ནཱ, པ་ཝཱ་དི་ཡཱ་སེ ཀུ་ས་ལཱ ཝ་དཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༩༡) དི་ཊྛི་ས་ཙྩེ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༨༥) བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཙྩེ. ‘‘ཨེ་ཀཾ ཧི ས་ཙྩཾ ན དུ་ཏི་ཡ་མ་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༩༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༡༩) པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༢༡༦) ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ. ཨི་དྷ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩ་ཉྩ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ས་ཙྩཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཡ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་ནི ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ནྟི, ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་པཱ་རཾ ཏ་ར་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ས་ཙྩེ་ན ཝཱ་ཙེ་ནུ་ད་ཀ་མྷི དྷཱ་ཝ་ཏི,
ཝི་ས་མྤི ས་ཙྩེ་ན ཧ་ན་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ;
ས་ཙྩེ་ན དེ་ཝོ ཐ་ན་ཡཾ པ་ཝ་སྶ་ཏི,
ས་ཙེ ཋི་ཏཱ ནི་བྦུ་ཏིཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟི.
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི་མེ ཨ་ཏྠི ར་སཱ པ་ཐ་བྱཱ,
ས་ཙྩཾ ཏེ་སཾ སཱ་དུ་ཏ་རཾ ར་སཱ་ནཾ;
ས་ཙྩེ ཋི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ,
ཏ་ར་ནྟི ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་སྶ པཱ་ར’’ནྟི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༣༣);
སཱ་དུ་ཏ་རནྟི མ་དྷུ་ར་ཏ་རཾ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཾ. ར་སཱ་ནནྟི ཡེ ཨི་མེ ‘‘མཱུ་ལ་ར་སོ ཁ་ནྡྷ་ར་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༦༢༨-༦༣༠) ན་ཡེ་ན སཱ་ཡ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཱ, ཡེ་ཙི་མེ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ ཕ་ལ་ར་སཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༠), ཨ་ར་ས་རཱུ་པོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, ཡེ ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, རཱུ་པ་ར་སཱ ས་དྡ་ར་སཱ (པཱ་རཱ. ༣; ཨ. ནི. ༨.༡༡), ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ར་ས་ར་སེ (པཱ་ཙི. ༦༠༥-༦༡༡), ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཀ་ར་སོ ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༥; ཨ. ནི. ༨.༡༩), བྷཱ་གཱི ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྠ་ར་ས་སྶ དྷ་མྨ་ར་ས་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ནི. ༡༤༩) ན་ཡེ་ན རཱུ་པཱ་ཙཱ་ར་ར་སུ་པ་ཝ་ཛྫཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ད་ཡོ ‘‘དྷ་མྨ་ར་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་སཾ ར་སཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཧ་ཝེ སཱ་དུ་ཏ་རཾ ས་ཙྩ་མེ་ཝ སཱ་དུ་ཏ་རཾ. སཱ་དྷུ་ཏ་རཾ ཝཱ, སེ་ཊྛ་ཏ་རཾ, ཨུ་ཏྟ་མ་ཏ་རཾ. མཱུ་ལ་ར་སཱ་ད་ཡོ ཧི ས་རཱི་ར་མུ་པ་བྲཱུ་ཧེ་ནྟི, སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་ཉྩ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧ་ནྟི. ས་ཙྩ་ར་སེ ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙཱ་ས་ཙྩ་ར་སཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧེ་ཏི, ཨ་སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་ཉྩ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སོ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ར་ས་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་དུ, ཨ་ཏྠ་ར་ས་དྷ་མྨ་ར་སཱ ཙ ཏ་ད་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི.
པ་ཉྙཱ་ཛཱི་ཝིཾ་ཛཱི་ཝི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་ནྡྷེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ་དྭི་ཙ་ཀྑུ་ཀེ་སུ དྭི་ཙ་ཀྑུ་པུ་གྒ་ལོ ག་ཧ་ཊྛོ ཝཱ ཀ་མྨ་ནྟཱ་ནུ་ཊྛཱ་ན-ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་དཱ་ན-སཾ་ཝི་བྷཱ་ག-སཱི་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཱ་དི ག་ཧ་ཊྛ་པ་ཊི་པ་དཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཀ་ར་སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་དུ་ཏྟ་རི་ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་བྷེ་ད་མྤི པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཊྛ་མཱ་ཧཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པ་ཉྷེ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཡ་ཀྑོ ཨ་ཝ་སེ་སེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཀ་ཐཾ་སུ ཏ་ར་ཏི ཨོ་གྷནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ས་དྡྷཱ་ཡ ཏ་ར་ཏཱིཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཡོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མོ་གྷཾ ཏ་ར་ཏི, སོ སཾ་སཱ་ར་ཎྞ་ཝ་མྤི ཏ་ར་ཏི, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་མྤི ཨ་ཙྩེ་ཏི, ཀི་ལེ་ས་མ་ལཱ་པི པ་རི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཾ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཝོ་སྶ་གྒེ་ན པ་མ་ཏྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ས་ཏྟ་ཏྟཱ སཾ་སཱ་ར་ཎྞ་ཝཾ ན ཏ་ར་ཏི, ཀུ་སཱི་ཏོ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝོ་ཀི་ཎྞོ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ཨ་པྤ་ཉྙོ སུ་དྡྷི་མ་གྒཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ན པ་རི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏཱ་ཡ ཡ་སྨཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ཏ་ར་ཏི ཨོ་གྷནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན དི་ཊྛོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ས་ངྑ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀི་དེ་ཝི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ན་མ་གྒཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཨ་ཏི་ཎྞཾ བྷ་ཝོ་གྷ་ཝ་ཏྠུཾ སཾ་སཱ་ར་ཎྞ་ཝཾ ཏ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཨ་ཎྞ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན བྷ་ཝོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨ་ན་ཏཱི་ཏཾ ཀཱ་མོ་གྷ་ཝ་ཏྠུཾ ཀཱ་མོ་གྷ་ས་ཉྙི་ཏ་ཉྩ ཀཱ་མ་དུ་ཀྑ་མ་ཙྩེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝཱི་རི་ཡེ་ན དུ་ཀྑ་མ་ཙྩེ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཀཱ་མོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝི་ག་ཏ་ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་པ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ར་མ་མ་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཡ་ཀྑོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཀ་ཐཾ་སུ ལ་བྷ་ཏེ པ་ཉྙནྟི ཨི་མཾ ཚ་པྤ་དཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ་སཱུཏི ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟི་པུ་ཙྪཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཧི པ་ཉྙཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཡུ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཀ་ཐཾ, ཀཱ་ཡ ཡུ་ཏྟི་ཡཱ, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཉྙཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི? ཨེ་ས ན་ཡོ དྷ་ནཱ་དཱི་སུ.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཉྙཱ་ལཱ་བྷཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་དྡ་ཧཱ་ནོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཙ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་བྷེ་དེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་ར་ཧ་ནྟོ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྟཱ, ཏཾ ས་དྡ་ཧཱ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏྟི་ཡཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ན ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་དྡྷཱ་ཛཱ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི, པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟོ སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ཏི, ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ་ན སུ་སྶཱུ་སཾ ལ་བྷ་ཏི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཀཱ་ལེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ ཡ་དཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཡ སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཎ་ནྟོ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ སུ་སྶཱུ་ས་མྤི ཙ ས་ཏི་ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ ཨེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཡ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ཉྙ་ལཱ་བྷ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, སུ་སྶཱུ་སཱ་ཡ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་ཉྙཱ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ན པ་མུ་སྶ་ཏི. ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. སུ་སྶཱུ་སཱ་ཡ ཝཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན སུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ དྷ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་མུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀ་ཐཾ་སུ ལ་བྷ་ཏེ པ་ཉྙ’’ནྟི པུ་ཊྛོ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏོ པ་རེ ཏ་ཡོ པ་ཉྷེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ་རཱིཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དེ་ས་ཀཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ལོ་ཀི་ཡ་སྶ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ཝཱ དྷ་ན་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ་རཱི. དྷུ་ར་ཝཱཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ. ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱཏི, ‘‘ཡོ ཙ སཱི་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཎྷ་ཉྩ, ཏི་ཎཱ བྷི་ཡྻོ ན མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཐེ་ར་གཱ. ༢༣༢) ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱི་རཱི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་སི་ཐི་ལ་པ་ར་ཀྐ་མོ. ཝི་ནྡ་ཏེ དྷ་ནནྟི ཨེ་ཀ་མཱུ་སི་ཀཱ་ཡ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཙ་ཏུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཾ ཙཱུ་ལ༹་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཝི་ཡ ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་ན་ཉྩ, མ་ཧ་ལླ་ཀ་མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་ན་ཉྩ ལ་བྷ་ཏི. སོ ‘‘ཏཱི་ཧི་ཡེ་ཝ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་ག་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ པ་ལཱ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ སཱི་སེ ཀ་ཏྭཱ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟོ ད་ས་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ས་ཙྩེ་ནཱཏི ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩེ་ནཱ་པི ‘‘ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི’’ཏི, པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ་ནཱ་པི ‘‘བུ་དྡྷོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ཏྟིཾ པ་པྤོ་ཏི. ད་དནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨི་ཙྪི་ཏ་པ་ཏྠི་ཏཾ ད་ད་ནྟོ མི་ཏྟཱ་ནི ག་ནྠ་ཏི, ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་དྡ་དཾ ཝཱ ད་དཾ ཏཾ ག་ནྠ་ཏི. དཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏེ་ཧི མི་ཏྟཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀེ་ན ན་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྷེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཀ་ཐཾ པེ་ཙྩ ན སོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ པ་ཉྩ་མཾ པ་ཉྷཾ ག་ཧ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཡ་སྶེ་ཏེཏི་ཨཱ་དཱི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྶ ‘‘ས་དྡ་ཧཱ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ས་བྦ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨུ་པྤཱ་དི་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་དྡྷ་སྶ, གྷ་ར་མེ་སི་ནོཏི གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཉྩ ཝཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨེ་ས་ནྟ་སྶ ག་ཝེ་ས་ནྟ་སྶ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ‘‘ས་ཙྩེ་ན ཀི་ཏྟིཾ པ་པྤོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་ཙྩཾ. ‘‘སུ་སྶཱུ་སཾ ལ་བྷ་ཏེ པ་ཉྙ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་སྶཱུ་ས་པ་ཉྙཱ་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཝ ད་མོ. ‘‘དྷུ་ར་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ དྷུ་ར་ནཱ་མེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ན་ནཱ་མེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཱ དྷི་ཏི. ‘‘ད་དཾ མི་ཏྟཱ་ནི ག་ནྠ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཙཱ་གོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏེ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨཱ ས་ནྟི. ས ཝེ པེ་ཙྩ ན སོ་ཙ་ཏཱིཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀཱ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས ཝེ ན སོ་ཙ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྩ་མ་མྤི པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཙོ་དེ་ནྟོ ཨི་ངྒྷ ཨ་ཉྙེ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་ངྒྷཱཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ཉྙེ་པཱིཏི ཨ་ཉྙེ་པི དྷ་མྨེ པུ་ཐཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པུ་ཙྪ་སྶུ. ཨ་ཉྙེ་པི ཝཱ པཱུ་ར་ཎཱ་ད་ཡོ ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཊི་ཉྙེ པུ་ཐཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པུ་ཙྪ་སྶུ. ཡ་དི ཨ་མྷེ་ཧི ‘‘ས་ཙྩེ་ན ཀི་ཏྟིཾ པ་པྤོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ས་ཙྩཱ བྷི་ཡྻོ ཀི་ཏྟི་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ, ‘‘སུ་སྶཱུ་སཾ ལ་བྷ་ཏེ པ་ཉྙ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་སྶཱུ་སཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ད་མྨཱ བྷི་ཡྻོ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ, ‘‘ད་དཾ མི་ཏྟཱ་ནི ག་ནྠ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཙཱ་གཱ བྷི་ཡྻོ མི་ཏྟ་ག་ནྠ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ, ‘‘དྷུ་ར་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ དྷུ་ར་ནཱ་མེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ན་ནཱ་མེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ མ་ཧཱ་བྷཱ་ར་ས་ཧ་ན་ཏྠེ་ན ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཁ་ནྟྱཱ བྷི་ཡྻོ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་ན་ཝི་ནྡ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ, ‘‘ས་ཙྩཾ ད་མྨོ དྷི་ཏི ཙཱ་གོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི བྷི་ཡྻོ ཨ་སྨཱ ལོ་ཀཱ པ་རཾ ལོ་ཀཾ པེ་ཙྩ ཨ་སོ་ཙ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨི་དྷ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་དྡྷིཾ ས་ངྑེ་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ པ་དཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་པ་དུ་དྡྷཱ་ར་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཡ་ཀྑོ ཡེ་ན སཾ་ས་ཡེ་ན ཨ་ཉྙེ པུ་ཙྪེ་ཡྻ, ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཀ་ཐཾ ནུ དཱ་ནི པུ་ཙྪེ་ཡྻཾ, པུ་ཐཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེཏི ཝ་ཏྭཱ ཡེ་པི་སྶ ཨ་པུ་ཙྪ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་པི ཛཱ་ནཱ་པེ་ནྟོ ཡོ་ཧཾ ཨ་ཛྫ་པ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡོ ཨ་ཏྠོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛྫཱཏི ཨ་ཛྫཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ནཱ་མི. ཡོ ཨ་ཏྠོཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘སུ་སྶཱུ་སཾ ལ་བྷ་ཏེ པ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཡ་སྶེ་ཏེ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པེ་ཙྩ སོ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ. ཨ་ཏྠོཏི ཙ ཀཱ་ར་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཡཾ ཧི ཨ་ཏྠ་ས་དྡོ ‘‘སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡; དཱི. ནི. ༡.༢༥༥) པཱ་ཋ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠོ མེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༢༥༠; མ. ནི. ༣.༢༥༨) ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ཨ་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡.༡༡) ཝུ་ཌྜྷི་མྷི. ‘‘བ་ཧུ་ཛ་ནོ བྷ་ཛ་ཏེ ཨ་ཏྠ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དྷ་ནེ. ‘‘ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ཏྠཾ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༧.༦༦; སཾ. ནི. ༡.༢༥༠; ཐེ་ར་གཱ. ༤༤༣) ཧི་ཏེ. ‘‘ཨ་ཏྠེ ཛཱ་ཏེ ཙ པ་ཎྜི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡.༩༢) ཀཱ་ར་ཎེ. ཨི་དྷ པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ. ཏ་སྨཱ ཡཾ པ་ཉྙཱ་དི་ལཱ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ, ཡ་ཉྩ པེ་ཙྩ སོ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ, ཏཾ ཡོ་ཧཾ ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སཱ་མཾ་ཡེ་ཝ པ་ཛཱ་ནཱ་མི, སོ ཀ་ཐཾ ནུ དཱ་ནི པུ་ཙྪེ་ཡྻཾ པུ་ཐཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ཡ་ཀྑོ ‘‘པ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡོ ཨ་ཏྠོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཏ མེ བུ་དྡྷོཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཧི་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཌྜྷི་ཡཱ ཙ. ཡ་ཏྠ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལནྟི ‘‘ཡ་སྶེ་ཏེ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཙཱ་གེ་ན ཡ་ཏྠ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ, ཏཾ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ བུ་དྡྷཾ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ངྒྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏཱ་དྷི་ག་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ནྟོ སོ ཨ་ཧཾ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ གཱ་མཱ གཱ་མནྟི དེ་ཝ་གཱ་མཱ དེ་ཝ་གཱ་མཾ. པུ་རཱ པུ་རནྟི དེ་ཝ་ན་ག་ར་ཏོ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ. ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ས་མྦུ་དྡྷཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏནྟི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ བྷ་ག་ཝཱ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ ཝ་ཏ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་སུ་བོ་དྷི་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏ་ཉྩ ཙ-ས་དྡེ་ན ‘‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཝ་ཏ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཉྩ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི་ཏྭཱ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་གྷོ་ས་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཉྩ ར་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཡ་ཀྑ་བྷ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ན་ཡ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷེ ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ག་ཏོ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཾ དི་སྭཱ པུ་བྦེ ཝི་ཡ བ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ནི་བྦི་ས་ངྐཱ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་དྡ་སཾ་སུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣཾ, ཡ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན ཡ་ཀྑཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ, མ་ཧཱ་ཡ་ཀྑ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ བ་ལི་ཀ་མྨཱ་ཡ ཨཱ་ནཱི་ཏོ, ཧ་ནྡ ནཾ ཁཱ་ད ཝཱ བྷུ་ཉྫ ཝཱ, ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. སོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ལ་ཛྫི་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ན ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ཐ ཏཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་མཱ་རོ མ་ཡ྄ཧཾ པེ་སི་ཏོ, ཨི་མཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་མྨི, ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ བུ་དྡྷཱ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨི་མ་སྶ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མ་ཉྩ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨི་མཾ ཀུ་མཱ་རཾ ས་ཏ་པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ,
ས་བྦ་ངྒུ་པེ་ཏཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་བྱ་ཉྫ་ནཾ;
ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ ད་དཱ་མི ཏེ,
པ་ཊི་གྒ་ཧ ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་མཱ’’ཏི.
པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་མཱ་རཾ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ ཡ་ཀྑ་སྶ ཙ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཙ མ་ངྒ་ལ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ པཱ་དཱུ་ན་གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཏཾ ཡ་ཀྑོ ཀུ་མཱ་རཾ ས་ར་ཎཾ ག་མེ་ནྟོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་དེ་ན པཱུ་རེ་སི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ –
‘‘དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ཧོ་ཏུ ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ,
ཏུ་ཝ་ཉྩ ཡ་ཀྑ སུ་ཁི་ཏོ བྷ་ཝཱ་ཧི;
ཨ་བྱཱ་དྷི་ཏཱ ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཐ,
ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ ས་ར་ཎ་མུ་པེ་ཏི བུ་དྡྷཾ;
ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ ས་ར་ཎ་མུ་པེ་ཏི དྷ་མྨཾ;
ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ ས་ར་ཎ་མུ་པེ་ཏི ས་ངྒྷ’’ནྟི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་མཱ་རཾ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི – ‘‘ཨི་མཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པུ་ན མ་མེ་ཝ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ ཀུ་མཱ་རོ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཡ་ཀྑ་སྶ ཧ་ཏྠཾ, ཡ་ཀྑ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧ་ཏྠཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧ་ཏྠ་ཏོ པུ་ན རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཧ་ཏྠཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་མ་ཏོ ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ’’ཏི ཛཱ་ཏོ. ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ དི་སྭཱ ཀ་སྶ་ཀ་ཝ་ན་ཀ་མྨི་ཀཱ་ད་ཡོ ‘‘ཀིཾ ཡ་ཀྑོ ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་ཏི་ད་ཧ་ར་ཏྟཱ ན ཨི་ཙྪཱི’’ཏི? བྷཱི་ཏཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡ་ཐ. ཁེ་མཾ ཀ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི ས་བྦ་མཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་ཀ་ལཾ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ན་ག་རཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལེ་ན ཡ་ཀྑཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་ཀྑོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་མ་གྒཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ན་ག་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝི་ཝི་ཏྟེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཉྙ་ཏྟ་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛཱ ཙ ནཱ་ག་རཱ ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྤི་ཎྜི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མྨ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ – ‘‘ཀ་ཐཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ དཱ་རུ་ཎཾ ཡ་ཀྑཾ ད་མ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡུ་དྡྷ་མཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་ཝི་དྷཾ ཝ་སྶཾ ཝ་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷིཾ་ས་ན་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཏ་སྶཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི’’ནྟི ཏ་མེ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ ཙེ་ཝ ནཱ་ག་རཱ ཙ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ བྷ་ཝ་ན་ས་མཱི་པེ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དི་ས་ཀྐཱ་རུ་པེ་ཏཾ ནི་ཙྩ་བ་ལིཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སུཾ. ཏ་ཉྩ ཀུ་མཱ་རཾ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟཾ ‘‘ཏྭཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷི, ག་ཙྪ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་སྶུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སུཾ. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་མཱ་ནོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ ནཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ནི་དྡི་སི – ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི པ་རི་སཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༥༡). དྭཱ་ད་ས་མཾ.
ཨི་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཡ་ཀྑ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.