༡༠. ཡ་ཀྑ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ

༡. ཨི་ནྡ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༥. ཡ་ཀྑ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨི་ནྡ་ཀ་སྶཱཏི ཨི་ནྡ་ཀཱུ་ཊ་ནི་ཝཱ་སི་ནོ ཡ་ཀྑ་སྶ. ཡ་ཀྑ་ཏོ ཧི ཀཱུ་ཊེ་ན, ཀཱུ་ཊ་ཏོ ཙ ཡ་ཀྑེ་ན ནཱ་མཾ ལ་དྡྷཾ. རཱུ་པཾ ན ཛཱི་ཝ་ནྟི ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཡ་དི བུ་དྡྷཱ རཱུ་པཾ ཛཱི་ཝ་ནྟི ན ཝ་ད་ནྟི, ཡ་དི རཱུ་པཾ ས་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ན ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ ནྭ་ཡནྟི ཀ་ཐཾ ནུ ཨ་ཡཾ? ཀུ་ཏ་སྶ ཨ་ཊྛཱི་ཡ་ཀ་པི་ཎྜ་མེ་ཏཱིཏི ཨ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ཊྛི་ཡ་ཀ་པི་ཎྜ་ཉྩ ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི? ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཊྛི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏཱི་ཎི ཨ་ཊྛི་ས་ཏཱ་ནི, ཡ་ཀ་པི་ཎྜ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ན་ཝ མཾ་ས་པེ་སི་ས་ཏཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཡ་དི རཱུ་པཾ ན ཛཱི་ཝོ, ཨ་ཐ་སྶ ཨི་མཱ་ནི ཙ ཨ་ཊྛཱི་ནི ཨི་མཱ ཙ མཾ་ས་པེ་སི་ཡོ ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཐཾ ནྭ་ཡཾ ས་ཛྫ་ཏི ག་བྦྷ་ར་སྨིནྟི ཀེ་ན ནུ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ས་ཛྫ་ཏི ལ་གྒ་ཏི, ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི? པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དཱི ཀི་རེ་ས ཡ་ཀྑོ, ‘‘ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ མ་ཙྪ་མཾ་སཱ་དཱི་ནི ཁཱ་ད་ཏི, ས་བྦཱ་ནི ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ན པ་ཙི་ཏྭཱ ཕེ་ཎཾ ཝི་ཡ ཝི་ལཱི་ཡ་ནྟི. ཡ་དི རཱུ་པཾ ས་ཏྟོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་ལཱི་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ན མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ ཀ་ལ་ལཾ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མནྟི པ་ཋ་མེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏི་སྶོ་ཏི ཝཱ ཕུ་སྶོ་ཏི ཝཱ ནཱ་མཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཏཱི་ཧི ཛཱ་ཏི་ཨུ་ཎྞཾ་སཱུ་ཧི ཀ་ཏ་སུ་ཏྟ་གྒེ ས་ཎྛི་ཏ་ཏེ་ལ་བི་ནྡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀ་ལ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘ཏི་ལ་ཏེ་ལ་སྶ ཡ་ཐཱ བི་ནྡུ, ས་པྤི་མ་ཎྜོ ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ;

ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ, ཀ་ལ་ལཾ ས་མྤ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.

ཀ་ལ་ལཱ ཧོ་ཏི ཨ་བྦུ་དནྟི ཏ་སྨཱ ཀ་ལ་ལཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན མཾ་ས་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྦུ་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཀ་ལ་ལ་ནྟི ནཱ་མཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཀ་ལ་ལཾ ཧོ་ཏི, པ་རི་པ་ཀྐཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ;

ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝཾ, ཨ་བྦུ་དཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་བྦུ་དཱ ཛཱ་ཡ་ཏེ པེ་སཱིཏི ཏ་སྨཱ་པི ཨ་བྦུ་དཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་ལཱི་ན་ཏི་པུ་ས་དི་སཱ པེ་སི ནཱ་མ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི. སཱ མ་རི་ཙ་ཕཱ་ཎི་ཏེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ. གཱ་མ་དཱ་རི་ཀཱ ཧི སུ་པ་ཀྐཱ་ནི མ་རི་ཙཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀ་ནྟེ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ མ་ཎྜཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀ་པཱ་ལེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཏ་པེ ཋ་པེ་ནྟི, ཏཾ སུ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ཧི མུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པེ་སི ཧོ་ཏི, ཨ་བྦུ་ད་ནྟི ནཱ་མཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་བྦུ་དཾ ཧོ་ཏི, པ་རི་པ་ཀྐཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ;

ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝཾ, པེ་སི ནཱ་མ པ་ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི.

པེ་སི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི གྷ་ནོཏི ཏ་ཏོ པེ་སི་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཎྜ་ས་ཎྛཱ་ནོ གྷ་ནོ ནཱ་མ མཾ་ས་པི་ཎྜོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, པེ་སཱི་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ པེ་སི བྷ་ཝ་ཏི, པ་རི་པ་ཀྐཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ;

ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝཾ, གྷ་ནོ་ཏི ནཱ་མ ཛཱ་ཡ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜཾ, ས་མ་ནྟཱ པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ;

ཨེ་ཝཾ གྷ་ན་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ, ནི་བྦ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི.

གྷ་ནཱ པ་སཱ་ཁཱ ཛཱ་ཡ་ནྟཱིཏི པ་ཉྩ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ དྭི་ནྣཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་ནཾ སཱི་ས་སྶ ཙ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ པཱི་ལ༹་ཀཱ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྩ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ་ཧེ པ་ཉྩ པཱི་ལ༹་ཀཱ ས་ཎྛ་ཧ་ནྟི ཀ་མྨ་ཏོ’’ཏི.

ཨི་ཏོ པ་རཾ ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མཱ་དཱི་ནི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ དེ་ས་ནཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སེ ས་ཏྟཱ་ཧེ པ་རི་ཎ་ཏ་ཀཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཀེ་སཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀེ་སཱ ལོ་མཱ ན་ཁཱ་པི ཙཱཏི དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨེ་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཡ་ནྟི.

ཏེ་ན སོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་པེ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཧི ནཱ་བྷི་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏོ ནཱ་ལོ༹ མཱ་ཏུ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལེ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, སོ ཨུ་པྤ་ལ་ད་ཎྜ་ཀོ ཝི་ཡ ཚི་དྡོ, ཏེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ར་སོ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ ད་ས མཱ་སེ ཡཱ་པེ་ཏི. མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏོ ན་རོཏི མཱ་ཏུ་ཡཱ ཏི་རོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏོ, ཀུ་ཙྪི་ཡཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཡ་ཀྑ, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ན ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. ས་ཀྐ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༦. དུ་ཏི་ཡེ ས་ཀྐ་ནཱ་མ་ཀོཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཀོ ཨེ་ཀོ ཡ་ཀྑོ, སོ ཀི་ར མཱ་ར་པ་ཀྑི་ཀ་ཡ་ཀྑོ. ཝི་པྤ་མུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཏཱི་ཧི བྷ་ཝེ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟ་སྶ. ཡ་ད་ཉྙནྟི ཡཾ ཨ་ཉྙཾ. ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ན. སཾ་ཝཱ་སོཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ་སོ, ས་ཀྑི་དྷ་མྨོ མི་ཏྟ་དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་པྤ་ཉྙོཏི སུ་པ་ཉྙོ ས་མྦུ་དྡྷོ. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. སཱུ་ཙི་ལོ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༧. ཏ་ཏི་ཡེ ག་ཡཱ་ཡནྟི ག་ཡཱ་གཱ་མེ, ག་ཡཱ་ཡ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་ཝི་ཊྛ་གཱ་མཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཊ་ངྐི་ཏ་མ་ཉྩེཏི དཱི་གྷ་མ་ཉྩེ པཱ་ད་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཊ་ནི་ཡོ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མ་ཉྩེ. ཏ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ ཨུ་པ་རི, ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛཱ’’ཏི ན་ཏྠི, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ་པི ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏཾ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟི. ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་སཱ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི པཱ་སཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་གེ་ཧ་མྤི ‘‘ཊ་ངྐི་ཏ་མ་ཉྩོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱུ་ཙི་ལོ་མ་སྶཱཏི ཀ་ཐི་ན་སཱུ་ཙི་ས་དི་ས་ལོ་མ་སྶ. སོ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ སེ་ད་མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ག་ཏྟེ་ན སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་ངྒྷི་ཀ་མ་ཉྩཾ ཨ་ནཱ་ད་རེ་ན ཨ་པ་ཙྩ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི, ཏ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་སྶ ཏཾ ཀ་མྨཾ སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠེ ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀཱ་ལཾ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཡཱ་གཱ་མ་དྭཱ་རེ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཡ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ནི་བྦ་ཏྟ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཙ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཀ་ཐི་ན་སཱུ་ཙཱི་ཧི ག་ཝི་ཙྪི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏཾ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏཾ.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶེ་ཝ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི. ཀིཾ ནུ ཁྭཱ་སྶ མཾ ཨཱ་ག་མྨ སོ་ཏྠི་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི? ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཐ་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ སུ་ར་ཏྟ་དུ་པ་ཊྚཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ སུ་ག་ཏ་མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ན་ཀ་པྤཾ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཧ་ཏྠི་ག་ཝཱ་སྶ་མ་ནུ་སྶ་ཀུ་ཀྐུ་རཱ་དི་ཀུ་ཎ་པ་དུ་གྒ་ནྡྷཾ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝི་ཡ ནི་སཱི་དི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱུ་ཙི་ལོ་མ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནེ’’ཏི.

ཁ་རོཏི སུཾ་སུ་མཱ་ར་པི་ཊྛི ཝི་ཡ ཚ་ད་ནི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཝི་ས་མ་ཙྪ་ད་ན་པི་ཊྛི ཝི་ཡ ཙ ཁ་ར་ས་རཱི་རོ. སོ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཝི་ཧཱ་རེ ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ས་ངྒྷི་ཀེ ཨ་ཏྠ་ར་ཎེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ས་ངྒྷི་ཀཾ ཏེ་ལཾ ཨ་བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ས་ངྒྷི་ཀཾ ཏེ་ལཾ ཨ་བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠེ་ཧི ས་རཱི་རཾ མ་ཀྑེ་སཱི་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. སོ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་སྶེ་ཝ གཱ་མ་སྶ དྭཱ་རེ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཡ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ནི་བྦ་ཏྟ་མ་ཏྟ་སྶ ཙ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ས་ཧཱ་ཡཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨི་ཏི ཁ་ར་སྶ ཁ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི གོ་ཙ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ ས་མཱ་ག་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨཱ་ས་ནྣེ ཋཱ་ནེ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་སུ སཱུ་ཙི་ལོ་མོ ས་ཏྠཱ་རཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཁ་ར་ལོ་མོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ དི་སྭཱ སཱུ་ཙི་ལོ་མཾ ཡ་ཀྑཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་སོ ས་མ་ཎོ’’ཏི, ས་མྨ, ཨེ་ས ཏ་ཝ བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ཀོ ས་མ་ཎོ་ཏི. ནེ་སོ ས་མ་ཎོ, ས་མ་ཎ་ཀོ ཨེ་སོཏི སོ ཀི་ར ཡོ མཾ པ་སྶི་ཏྭཱ བྷཱི་ཏོ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ཏཾ ས་མ་ཎ་ཀོ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཡོ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ཏཾ ས་མ་ཎོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མཾ དི་སྭཱ བྷཱི་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.

ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སཱིཏི བྷེ་ར་ཝ་རཱུ་པཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ལོ་མཱ་ནི ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. ཨ་པ་ནཱ་མེ་སཱིཏི ར་ཏ་ན་ས་ཏི་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་གྒྷ་ནི་ཀཾ ཝི་ཡ ཐོ་ཀཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་སི. པཱ་པ་ཀོཏི ལཱ་མ་ཀོ ཨ་མ་ནུ་ཉྙོ. སོ གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ ཝི་ཡ ཙ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ, ན ཨི་མི་ནཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞེ་ན ས་རཱི་རེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ པ་ན སཱུ་ཙི་ལོ་མོ ‘‘པཱ་པ་ཀོ ཀི་ར མེ ས་མྥ་སྶོ’’ཏི ཀུ་དྡྷོ པ་ཉྷཾ ཏཾ, ས་མ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙི་ཏྟཾ ཝཱ ཏེ ཁི་པི་སྶཱ་མཱིཏི ཡེ་ས་ཉྷི ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ཁི་པི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ སེ་ཏ་མུ་ཁཾ ནཱི་ལོ་ད་རཾ སུ་ར་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དཾ མ་ཧཱ་སཱི་སཾ པ་ཛྫ་ལི་ཏ་ནེ་ཏྟཾ བྷེ་ར་ཝཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི, བྷེ་ར་ཝཾ ཝཱ ས་དྡཾ སཱ་ཝེ་ནྟི, ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ མུ་ཁེ ཧ་ཏྠཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡཾ མ་དྡ་ནྟི, ཏེ་ན ཏེ ས་ཏྟཱ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ ཧོ་ནྟི ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. པཱ་ར་ག་ངྒཱ་ཡཱཏི དྭཱི་སུ པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ན པུ་ནཱ་ག་ཙྪ་སི, ཨེ་ཝཾ པཱ་རཾ ཝཱ ག་ངྒཱ་ཡ ཁི་པི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ས་དེ་ཝ་ཀེཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. པུ་ཙྪ ཡ་དཱ་ཀ་ངྑ་སཱིཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཀ་ངྑ་སི, ཏཾ ས་བྦཾ པུ་ཙྪ, ཨ་སེ་སཾ ཏེ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི.

ཀུ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཱཏི ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱ, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ? ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ དྷ་ངྐ་མི་ཝོ་སྶ་ཛ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ ཀཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་སྶ་ཛ་ནྟི ཁི་པ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཀུ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨོ་སྶ་ཛ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི?

ཨི་ཏོ་ནི་དཱ་ནཱཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ནི་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨི་ཏོ ནི་དཱ་ནཱ. ཨི་ཏོ་ཛཱཏི ཨི་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. ཨི་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ མ་ནོ་ཝི་ཏ་ཀྐཱཏི ཡ་ཐཱ དཱི་གྷ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ན པཱ་དེ བ་དྡྷཾ ཀཱ་ཀཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨོ་སྶ་ཛ་ནྟི, སོ དཱུ་རཾ ག་ནྟྭཱ་པི པུ་ན ཏེ་སཾ པཱ་ད་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་ཏ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཙི་ཏྟཾ ཨོ་སྶ་ཛ་ནྟི.

སྣེ་ཧ་ཛཱཏི ཏ་ཎྷཱ་སི་ནེ་ཧ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱཏི ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྦྷཱུ་ཏཱ. ནི་གྲོ་དྷ་སྶེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་ཛཱཏི ནི་གྲོ་དྷ་ཁ་ནྡྷེ ཛཱ་ཏཱ པཱ་རོ་ཧཱ ཝི་ཡ. པུ་ཐཱུཏི བ་ཧཱུ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ པཱ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀི་ལེ་སཱ ཙ. ཝི་ས་ཏྟཱཏི ལ་གྒཱ ལ་གྒི་ཏཱ. ཀཱ་མེ་སཱུཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ. མཱ་ལུ་ཝཱ་ཝ ཝི་ཏ་ཏཱ ཝ་ནེཏི ཡ་ཐཱ ཝ་ནེ མཱ་ལུ་ཝཱ ལ་ཏཱ ཡཾ རུ་ཀྑཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཏཾ མཱུ་ལ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒཱ, ཨ་གྒ་ཏོ ཡཱ་ཝ མཱུ་ལཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ སཾ་སི་བྦི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་ཏ་ཝི་ཏ་ཏཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ པུ་ཐཱུ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ཝི་ས་ཏྟཱ, པུ་ཐཱུ ཝཱ ས་ཏྟཱ ཏེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཝི་ས་ཏྟཱ. ཡེ ནཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཡེ ‘‘ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི.

ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ནནྟི ཡཾ ནི་དཱ་ན་མ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཏ་ཉྩ ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ ནཾ ཝི་ནོ་དེ་ནྟཱིཏི ཏེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ ནི་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ མ་གྒ་ས་ཙྩེ་ན ཝི་ནོ་དེ་ནྟི. ཏེ དུ་ཏྟ་རནྟི ཏེ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟཱ ཨི་དཾ དུ་ཏྟ་རཾ ཀི་ལེ་སོ་གྷཾ ཏ་ར་ནྟི. ཨ་ཏི་ཎྞ་པུ་བྦནྟི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ སུ་པི་ན་ནྟེ་པི ན ཏི་ཎྞ་པུ་བྦཾ. ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡཱཏི ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་སི. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སཱུ་ཙི་ལོ་མོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ་སེ ཋི་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཙ ནཱ་མ ན ཀི་ལི་ཊྛ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི ས་ཧ ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན་སྶ ས་རཱི་རེ སེ་ཏ་ཀ་ཎྜུ་པཱི་ལ༹་ཀ་སཱུ་ཙི་ཡོ ས་བྦཱ པ་ཏི་ཏཱ. སོ དི་བྦ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠོ དི་བྦ་ཝ་ར་དུ་ཀཱུ་ལུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ དི་བྦ་ཝེ་ཋ་ན་ཝེ་ཋི་ཏོ དི་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་ག་ནྡྷ་མཱ་ལ་དྷ་རོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཧུ་ཏྭཱ བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ་པ་རི་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ལ་བྷཱི་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. མ་ཎི་བྷ་དྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༨. ཙ་ཏུ་ཏྠེ སུ་ཁ་མེ་དྷ་ཏཱིཏི, སུ་ཁཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. སུ་ཝེ སེ་ཡྻོཏི སུ་ཝེ སུ་ཝེ སེ་ཡྻོ, ནི་ཙྩ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་རཱ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཧཾ ས་ཏི་མཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝེ་ར་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ. ཨ་ཧིཾ་སཱ་ཡཱཏི ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཙ. མེ་ཏྟཾ་སོཏི སོ མེ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཉྩ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཾ་སོཏི ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. མེ་ཏྟཱ ཨཾ་སོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མེ་ཏྟཾ་སོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཧིཾ་སཱ་ཡ ར་ཏོ མ་ནོ, ཡ་སྶ ཙ ས་བྦ་བྷཱུ་ཏེ་སུ མེ་ཏྟཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ཀེ་ན་ཙི པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝེ་རཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི ཡ་ཀྑཱ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. སཱ་ནུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༩. པ་ཉྩ་མེ ཡ་ཀྑེ་ན ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི སོ ཀི་ར ཏ་སྶཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝཱ ཨ་ཧོ་སི ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, མཱ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ་མཱི་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་མཱ་ལ༹་ཀེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་གྒཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ གྷོ་སེ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ཐཱ་མཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་ར་བྷཱ་ཎཾ བྷ་ཎ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནྟི. སོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཧ་ད་ཡ་ཝཱ་ཏོ རུ་ཛ་ཏི, ཀཱ་སོ ཝཱ བཱ་དྷ་ཏཱི’’ཏི ཀི་ཉྩི པ་ཙྩཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ས་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ས་ར་བྷཱ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ར་བྷ་ཉྙེ པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶ མ་ནུ་སྶཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ཏྟི་ཡཱ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ན་སྶ མཱ་ཏཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི ཛཱ་ཏཱ. སཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏཱ, དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན དི་ནྣ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་མོ་དཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ཙ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ པི་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏ་སྨིཾ སཱ་མ་ཎེ་རེ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ལ་ཛྫཱ ས་གཱ་ར་ཝཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཾ ཝི་ཡ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཙ ནཾ མ་ཉྙ་ནྟི. སཱ་མ་ཎེ་རེ གཱ་ར་ཝེ་ན ཏཾ ཡ་ཀྑི་ནིཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟི. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མཱ་དཱི་སུ ‘‘སཱ་ནུ་མཱ་ཏཱ སཱ་ནུ་མཱ་ཏཱ’’ཏི ཡ་ཀྑི་ནི་ཡཱ ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜཾ དེ་ནྟི. མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་པི ཡ་ཀྑཱ ཏཾ དི་སྭཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝུ་ཌྜྷི་མ་ནྭཱ་ཡ པ་རི་པ་ཀྐི་ནྡྲི་ཡོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་པཱི་ལི༹་ཏོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀེ་ས་ན་ཁོ ཀི་ལི་ཊྛ་ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནོ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ མཱ་ཏུ གྷ་རཾ ག་ཏོ. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པུ་ཏྟཾ དི་སྭཱ, ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ པུ་བྦེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ཝཱ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་སི. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་ཛྫ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི? སོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་དྡྷཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཨོ་ཝ་ད་མཱ་ནཱ་པི ཏཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི, ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ་པི ས་ལླ་ཀྑེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་ཝ – ‘‘ཏི་ཊྛ, ཏཱ་ཏ, ཡཱ་ཝ ཏེ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་མི, ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཏེ མ་ནཱ་པཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ནི་སཱི་དི སཱ་མ་ཎེ་རོ. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཱ ཏ་ཎྜུ་ལེ དྷོ་ཝ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ སཱ་མ་ཎེ་རོ? ཀི་ཉྩི བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’’ཏི? ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཏ་སྶ ཝི་བྦྷ་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘མཱ ཧེ་ཝ ཁོ མེ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ལ་ཛྫཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ག་ཙྪཱ་མི་སྶ ཝི་བྦྷ་མ་ནེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་རཱི་རེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ གཱི་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་སི. སོ ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཁེ་ལེ༹་ན པ་གྒྷ་ར་ནྟེ་ན བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝི་པྥ་ནྡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཀྑེ་ན ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་བྷཱ་སཱིཏི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ཨཱུ་རཱུ་སུ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སི. ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བ་ལི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི.

པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑ་ཉྩཱཏི མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་ཊྛ་མཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་གྒ་མ་ན་ཉྩ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ཏྟ་མི་ཡཱ་པི ན་ཝ་མི་ཡཱ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟི, ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་པ་ནྣ་ར་སཱི་ནཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་ནུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཏེ་ར་སི་ཡཱ་པི པཱ་ཊི་པ་དེ་པི ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟི, ‘‘ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དྭི་ནྣཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ནི་བ་དྡྷུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑ་ཉྩཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ངྒ་སུ་ས་མཱ་ག་ཏནྟི ཨ་ཊྛ་ངྒེ་ཧི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ག་ཏཾ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཾ. ན ཏེ ཧི ཡ་ཀྑཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱིཏི ན ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑཱ ཀི་ལ་མེ་ནྟི.

པུ་ན ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིནྟི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཀཱ་ཡེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཝི ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཧོཏི ཀ་སྶ་ཙི ས་མྨུ་ཁེ ཝཱ པ་ར་མྨུ་ཁེ ཝཱ. པ་མུ་ཏྱ་ཏྠཱིཏི པ་མུ་ཏྟི ཨ་ཏྠི. ཨུ་པྤ་ཙྩཱ་པཱིཏི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ་པི. ས་ཙེ་པི ས་ཀུ་ཎོ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་སི, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ མོ་ཀྑོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ མུ་ཉྩི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་སི, མཱ་ཏཱ ཀེ་སེ པ་ཀི་རི་ཡ ཨ་སྶ་ས་ནྟཱི པ་སྶ་ས་ནྟཱི རོ་ད་ཏི. སོ ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ན ག་ཧི་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ པཱི་ཋེ ནི་སི་ནྣོ. མཱ་ཏཱ མེ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏ་ཎྜུ་ལེ དྷོ་ཝ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི པ་ན་མྷི བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ, མཱ་ཏཱ་པི མེ ཨ་སྶ་ས་ནྟཱི པ་སྶ་ས་ནྟཱི རོ་ད་ཏི, ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ་པི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི? ནི་པ་ནྣ་ཀོ་ཝ མ་ཏཾ ཝཱ ཨ་མྨཱཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.

ཀཱ་མེ ཙ་ཛི་ཏྭཱ་ནཱཏི དུ་ཝི་དྷེ་པི ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ. པུ་ན་རཱ་ག་ཙྪ་ཏེཏི ཝི་བྦྷ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. པུ་ན ཛཱི་ཝཾ མ་ཏོ ཧི སོཏི ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པུ་ན ཛཱི་ཝ་ནྟོ་པི སོ མ་ཏ་ཀོ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི རོ་ད་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི་སྶ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟཱི ཀུ་ཀྐུ་ལཱ༹ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ཀྐུ་ལཱ༹ཏི གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ཀི་ར ཨུ་ཎྷ་ཊྛེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ལཱ༹ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀ་སྶ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཡཱ་མ་སེཏི – ‘‘ཨ་བྷི་དྷཱ་ཝ་ཐ, བྷ་དྡཾ ཏེ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ཡཾ ཏྭཾ ཝི་བྦྷ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཡ་ཀྑེ་ན པཱ་པི་ཏོ, ཨི་མཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀ་སྶ མ་ཡཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཡཱ་མ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཡཱ་མ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. པུ་ན ཌ་ཡ྄ཧི་ཏུ་མི་ཙྪ་སཱིཏི་ཨཱ་དི་ཏྟ་གྷ་ར་ཏོ ནཱི་ཧ་ཊ་བྷ་ཎྜཾ ཝི་ཡ གྷ་རཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ པུ་ན མ་ཧཱ་ཌཱ་ཧ་ས་དི་སེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཌ་ཡ྄ཧི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ མཱ་ཏ་རི ཀ་ཐེ་ནྟི་ཡཱ ཀ་ཐེ་ནྟི་ཡཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ, ‘‘ན་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཏུ་ཊྛཱ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་ཏི ཝ་སྶོ་སི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶོ་མྷི ཨུ་པཱ་སི་ཀེ་ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏེ་པི་ཊ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཏཾ ཏཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཋ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཁོ་བྷེ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. པི་ཡ་ངྐ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤༠. ཚ་ཊྛེ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ནྟེ ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀུ་ཊི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི. དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནཱིཏི ཨི་དྷ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ ཚ་བྦཱི་ས་ཏི་ཝ་གྒཱ ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་ཏྲ ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན ས་ར་བྷ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝ་གྒཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏོ་སེ་སཱིཏི སཱ ཀི་ར པུ་ཏྟཾ པི་ཡ་ངྐ་རཾ ཨ་ངྐེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གོ་ཙ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཁེ་ལ༹་སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀ་དུ་བྦྷོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ མ་དྷུ་ར་སྶ་རཾ ཨ་སྶོ་སི. ཏ་སྶཱ སོ ས་དྡོ ཚ་ཝི་ཨཱ་དཱི་ནི ཚེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མ་ནཱི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ གོ་ཙ་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ནེ ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ དྷ་མྨ་མེ་ཝ སུ་ཎ་ནྟཱི ཋི་ཏཱ. ཡ་ཀྑ་དཱ་ར་ཀ་སྶ པ་ན ད་ཧ་ར་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ན་ཏྠི. སོ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ, ‘‘ཀ་སྨཱ ཨ་མྨཱ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཝི་ཡ ཏི་ཊྛ་སི? ན མ་ཡ྄ཧཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་ས་སཱི’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ མཱ་ཏ་རཾ ཙོ་དེ་ཏི. སཱ ‘‘དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་སྶ མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཏྟ་ཀཾ ‘‘མཱ ས་དྡཾ ཀ་རི, པི་ཡ་ངྐ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏོ་སེ་སི. ཏ་ཏྠ མཱ ས་དྡཾ ཀ་རཱིཏི ས་དྡཾ མཱ ཀ་རི.

པཱ་ཎེ་སུ ཙཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡ སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་དི་ཎྞཾ པ་ཉྩ་སཱི་ལཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ སཾ་ཡ་མཱ་མ་སེཏི སཾ་ཡ་མཱ་མ སཾ་ཡ་ཏཱ ཧོ་མ. ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་ཏི ག་ཧི་ཏཱ, དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝི་ར་ཏི, ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན སེ་སཱ ཏི་སྶོ ཝི་ར་ཏི་ཡོ. ཨ་པི མུ་ཙྩེ་མ པི་སཱ་ཙ་ཡོ་ནི་ཡཱཏི ཨ་པི ནཱ་མ ཡ་ཀྑ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི པ་ཉྩ ཝེ་རཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ, ཡོ་ནི་སོ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ཡ ཚཱ་ཏ་ཀ་དུ་བྦྷི་ཀྑཱ་ཡ པི་སཱ་ཙ་ཡ་ཀྑ་ཡོ་ནི་ཡཱ མུ་ཙྩེ་མ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. པུ་ན་བྦ་སུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤༡. ས་ཏྟ་མེ ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཀ་ཏ་ར་ས་མ་ཡེ་ན? སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ན་ས་མ་ཡེ་ན. ཏ་དཱ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ནྷ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པ་རི་ཝེ་ཎེ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ པུ་ར་ཏྠི་མ་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་དྭི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ད་ཡོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ར་ཏྟ་སཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་པ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི.

ཨེ་ཝཾ ཏོ་སེ་སཱིཏི སཱ ཀི་ར དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ངྐེ་ནཱ་དཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པི་ཊྛི་ཡཾ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་ས་མཱི་པེ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཁེ་ལ༹་སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ, ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར, ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར, ཝི་གྷཱ་སཱ་དཱ་ནཾ དཱ་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ས་དྡོ ས་མ་ནྟཱ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི. དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ས་ཙེ་པི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་སཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཡ་ཐཱ པ་རི་སཾ ག་ཙྪ་ཏི, བ་ཧི་པ་རི་སཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལི་མ་ཏྟ་མྤི ན ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ‘‘མཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཱ མ་དྷུ་ར་ས་དྡོ ན་སྶཱི’’ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཡ་ཀྑི་ནཱི བ་ཧི་པ་རི་སཱ་ཡ ཋི་ཏཱ ས་དྡཾ ན སུ་ཎཱ་ཏི, དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏཱ་ཡ པ་ན་སྶཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ བུ་དྡྷ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཋི་ཏཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི པ་ཉྙཱ་ཡི. སཱ ནི་ཝཱ་ཏེ དཱི་པ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ བུ་དྡྷ་གཱ་ར་ཝེ་ན ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་དི་ར་ཧི་ཏཾ ནི་ཙྩ་ལཾ པ་རི་སཾ དི་སྭཱ – ‘‘ནཱུ་ན མེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡ་ཏོ ཨ་ཧཾ ས་པྤི་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཝཱ པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ པ་ན པ་ཏི་ཏཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨ་ཝ་རུ་དྡྷ་ཀཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཋི་ཏཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ན ནི་ཝཱ་རེ་སི. ཏ་སྶཱ ས་ཧ པ་རི་སཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ནེ་ན མ་དྷུ་ར་སྶ་རོ ཚ་ཝི་ཨཱ་དཱི་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཙྩ་ལཾ ཋི་ཏཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ཏྟ་ཀཱ ཙོ་ད་ཡིཾ་སུ. སཱ ‘‘དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་སྶ མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཏྟ་ཀེ ཏུ་ཎྷཱི ཨུ་ཏྟ་རི་ཀེ ཧོ་ཧཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཏོ་སེ་སི.

ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝཱཏི ཡཱ་ཝ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་མི, ཏཱ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་ག་ནྠ་པྤ་མོ་ཙ་ནནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦེ ག་ནྠཱ པ་མུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་བྦ་ག་ནྠ་པྤ་མོ་ཙ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཏི་ཝེ་ལཱཏི ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. པི་ཡཱ་ཡ་ནཱཏི མ་གྒ་ནཱ པ་ཏྠ་ནཱ. ཏ་ཏོ པི་ཡ་ཏ་རནྟི ཡཱ ཨ་ཡཾ ཨ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ མ་གྒ་ནཱ པ་ཏྠ་ནཱ, ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཏ་ཏོ པི་ཡ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པི་ཡ་ཏ་རཱ་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. པཱ་ཎི་ནནྟི ཡ་ཐཱ པཱ་ཎཱི་ནཾ དུ་ཀྑཱ མོ་ཙེ་ཏི. ཀེ མོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི? པཱ་ཎི་ནེ་ཏི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷནྟི, ཡཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ་མུ་ཏྟ་རཱཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཧ་མེ་ཝ, ཨ་ཡཾ མེ བྷ་གི་ནཱི ཨུ་ཏྟ་རཱ་པི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཡཱཏི, ཨ་མྨ, མ་ཡཾ པུ་བྦེ་པི ཨི་མཾ ས་དྡྷ་མྨ་མེ་ཝ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨི་དཾ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་དི་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ དུ་ཀྑཾ ཙ་རཱ་མ ཝི་ཧ་རཱ་མ.

ཙ་ཀྑུ་མཱཏི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཙ་ཀྑུ་མཱ. དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་སཾ ས་ལླ་ཀྑ་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་སྶཱ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡཱ ཙེ་ཝ ཡ་ཀྑ་དཱ་ར་ཀ་སྶ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ དེ་ས་ནཾ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དེ་སེ ཋི་ཏཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི ས་དྡྷིཾ པུ་ཏྟེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. དྷཱི་ཏུ་ཡཱ་པི པ་ན་སྶཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཏི་ད་ཧ་ར་ཏྟཱ པ་ན དེ་ས་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི.

ཨི་དཱ་ནི སཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱི སཱ་དྷུ ཁོ པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཛྫཱ་ཧ་མྷི ས་མུ་གྒ་ཏཱཏི ཨ་ཧ་མྷི ཨ་ཛྫ ཝ་ཊྚ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏཱ ས་མུ་གྒ་ཏཱ སཱ་ས་ནེ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཏཱ ས་མུ་གྒ་ཏཱ, ཏྭ་མྤི སུ་ཁཱི ཧོ་ཧཱི་ཏི. དི་ཊྛཱ་ནཱིཏི མ་ཡཱ ཙ ཏ་ཡཱ ཙ དི་ཊྛཱ་ནི. ཨུ་ཏྟ་རཱ་པི སུ་ཎཱ་ཏུ མེཏི, ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བྷཱ་ཝཾ, དྷཱི་ཏཱ མེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་པི, སུ་ཎཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ས་ཧ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནེ་ཝ སཱ་པི སཱུ་ཙི་ལོ་མོ ཝི་ཡ ས་བྦཾ སེ་ཏ་ཀ་ཎྜུ་ཀ་ཙྪུ་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཧཱ་ཡ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི ས་དྡྷིཾ པུ་ཏྟེ་ན. དྷཱི་ཏཱ པ་ན་སྶཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ལོ་ཀེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨི་སྶ་རི་ཡེ ལ་དྡྷེ པུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏུ-ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་མྤ་ཏྟིཾ ལ་བྷི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ སཱ ས་དྡྷིཾ པུ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ས་མཱི་པ་རུ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ ནི་ཝཱ་ས་རུ་ཀྑཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ད་སྶ་ནཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་མཱ་ནཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. སུ་ད་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤༢. ཨ་ཊྛ་མེ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནཱཏི ཝཱ་ཎི་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཙ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷ་གི་ནི་པ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་དཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ མ་ཧ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ ཋི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝི་ས་ཏི. སོ ས་ཙེ བྷ་ཎྜཾ ལ་ཧུ་ཀཾ ཝི་ཀྐཱི་ཡ་ཏི, ཝི་ཀྐི་ཎཱ་ཏི. ནོ ཙེ, བྷ་གི་ནི་གྷ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཏ་དཱ་པི ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.

ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ ཋི་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ པེ་སི་ཏཾ པ་ཎྞཾ ན སུ་ཎི, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ ཨུ་དྡྷ་ན་ཁ་ཎཱ་པ་ན་དཱ་རུ་ཕཱ་ལ་ནཱ་དཱི་ནི ཀཱ་རེ་སི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་པི ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི གྷ་ར་དྭཱ་རེ་པི པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་མྤི ན བ་ཧུཾ ཨ་ལ་ཏྠ. ‘‘ཀིཾ, མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ཀུ་ས་ལཾ དཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་ནཾ? ན་སི མ་གྒེ ཀི་ལ་ནྟོ’’ཏི? ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏ་སྶ མ་ཧཱ་བྱཱ་པཱ་རཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཀིཾ ནུ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨཱ་ཝཱ་ཧོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ཁ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༠༤) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མུ་ཁ་ཏོ བུ་དྡྷ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཾ པཱི་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི. སཱ ཏ་སྶ སཱི་སེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཡཱ, པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ སཱི་སཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ས་ར་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་བྷ་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི. སོ པཱི་ཏི་ཡཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཕུ་ཊྛོ, ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝ་དེ་སི? བུ་དྡྷོ ཏཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘གྷོ་སོ་པི ཁོ ཨེ་སོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཡ་དི་དཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སྶོ་སི ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ, ག་ཧ་པ་ཏི, བུ་དྡྷོ ཀི་ར ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི.

ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཨ་ཛྫཱཏི སོ ཀི་ར ཏཾ སེ་ཊྛིཾ པུ་ཙྪི, ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཧ་པ་ཏི ས་ཏྠཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི? ཨ་ཐ་སྶ སོ – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ དུ་རཱ་ས་དཱ ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཏྠཱ སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཏྠ ཏུ་མྷཱ་དི་སེ་ཧི ཨི་མཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ག་ནྟུ’’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི. བུ་དྡྷ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ནི་པ་ཛྫཱིཏི ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར་སྶ བྷ་ཎྜ་ས་ཀ་ཊེ་སུ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་སུ ཝཱ ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ཛྫི, སཱ་ཡ་མཱ་ས་མྤི ན ཨ་ཀཱ་སི, ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀཾ པ་ན པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ལ་ངྐ་ཏ་ཝ་ར་ས་ཡ་ནེ ‘‘བུ་དྡྷོ བུ་དྡྷོ’’ཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བུ་དྡྷ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ནི་པ་ཛྫཱི’’ཏི.

ར་ཏྟི་ཡཱ སུ་དཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་ཊྛཱ་སི པ་བྷཱ་ཏ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོཏི པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ ཏཱ་ཝ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི, ཨ་ཐ་སྶ བ་ལ་ཝ་པྤ་སཱ་དོ ཨུ་ད་པཱ་དི, པཱི་ཏི་ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ས་བྦ་ཏ་མཾ ཝི་ག་ཙྪི, དཱི་པ་ས་ཧ་སྶུ་ཛྫ་ལཾ ཝི་ཡ ཙ་ནྡུ་ཊྛཱ་ནཾ སཱུ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཛཱ་ཏཾ. སོ ‘‘པ་པཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཝ་ཏ་མྷི, སཱུ་རི་ཡོ ཨུ་གྒ་ཏོ’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏ་ལེ ཋི་ཏཾ ཙ་ནྡཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ཡཱ་མོ ག་ཏོ, ཨ་ཉྙེ དྭེ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མཱ་ཝ་སཱ་ནེ་པི པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མཱ་ཝ་སཱ་ནེ་པཱི་ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་ཊྛཱ་སི. པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ན བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་སེ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏ་ལཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་དྭཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་དྭཱ་རཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ཝ་ཊཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི.

ཝི་ཝ་རིཾ་སཱུཏི ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ‘བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ནི་ཀྑ་ནྟོ, པ་ཋ་མ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ས་དི་སཾ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ ཨ་རི་ཡ་ག་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ཝ་ཊ་དྭཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཡུ་ཏྟ་མ་སྶ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་རིཾ་སུ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱིཏི རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཀི་ར ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཾ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ན་ཝ ཀོ་ཊི་ཡོ, བ་ཧི་ན་ག་རེ ན་ཝཱ་ཏི ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ནུ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཝ་ས་ནྟི. ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ མ་ཏ་མ་ནུ་སྶེ བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྭཱ་རེ ཁི་པ་ནྟི. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ན་ག་ར་ཏོ བ་ཧི་ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟོ་ཝ ཨ་ལླ་ས་རཱི་རཾ པཱ་དེ་ན ཨ་ཀྐ་མི, ཨ་པ་ར་མྤི པི་ཊྛི་པཱ་དེ་ན པ་ཧ་རི. མ་ཀྑི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པ་རི་ཀི་རིཾ་སུ. དུ་གྒ་ནྡྷོ ནཱ་ས་པུ་ཊཾ ཨ་བྷི་ཧ་ནི. བུ་དྡྷ་པྤ་སཱ་དོ ཏ་ནུ་ཏྟཾ ག་ཏོ. ཏེ་ན་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སཱིཏི ‘‘སེ་ཊྛི་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀི་ངྐི་ཎི་ཀཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ཝི་ཡ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན ས་དྡཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སི.

ས་ཏཾ ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི པུ་རི་མ་པ་དཱ་ནི་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ས་ཧ་སྶ་པ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ནཱི་ཡཱ་ནི. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ས་ཏཾ ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཧ་ཏྠཱི, ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་སྶཱ, ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ར་ཐཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ དཱི་པི་ཏཾ. པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་ར་སྶཱཏི པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ས་མ་ག་མ་ནེ དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཾ. ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ནྟི སོ་ལ༹་སིནྟི ཏཾ ཨེ་ཀཾ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རཾ སོ་ལ༹་ས་བྷཱ་གེ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ པུ་ན སོ་ལ༹་ས་དྷཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀོ སོ་ལ༹་ས་དྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས ཝཱ་རེ སོ་ལ༹་ས་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶ ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ སོ་ལ༹་སི་ཀ་ལཱ ནཱ་མ, ཏཾ སོ་ལ༹་སི་ཀ་ལཾ ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ན ཨ་གྒྷ་ནྟི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་ཏཾ ཧ་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏཾ ཨ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏཾ ར་ཐ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏཾ ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཏཱ ཙ ཁོ ཨཱ་མུ་ཀྐ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རོ ཝཱ་ཏི ཨི་མ་སྨཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ལཱ་བྷཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ སོ་ལ༹་སི་ཀ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ པ་དེ་སེ པ་ཝ་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཱ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཝི་ཧཱ་ར་ག་མ་ནཾ ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི? ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ. ‘‘ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མི, དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མི, དཱི་པ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཝཱ ས་ར་ཎེ་སུ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ཏོ་པི ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.

ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱིཏི སོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་མི, ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་པི མེ ཨ་ཏྠི, ཀ་སྨཱ བྷཱ་ཡཱ་མཱི’’ཏི སཱུ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བ་ལ་ཝཱ བུ་དྡྷ་པྤ་སཱ་དོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་སྨཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱི་ཏི. སེ་ས་ཝཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་པི་ཙ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ བྷིཾ་ས་ན་ཀེ སུ་སཱ་ན་མ་གྒེ ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ངྑ་ལི་ཀ་ས་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནི ཀུ་ཎ་པཱ་ནི ཨ་དྡ་ས. སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡཾ ཨ་སྶོ་སི. ཏཾ ས་བྦཾ པ་རི་སྶ་ཡཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བུ་དྡྷ་ག་ཏཾ པ་སཱ་དཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ མ་དྡ་ནྟོ ཨ་ག་མཱ་སི་ཡེ་ཝ.

ཨེ་ཧི སུ་ད་ཏྟཱཏི སོ ཀི་ར སེ་ཊྛི ག་ཙྪ་མཱ་ནོ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ བ་ཧཱུ པཱུ་ར་ཎ་ཀ་སྶ་པཱ་ད་ཡོ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ‘མ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ མ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ས་ཏྠུ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི? ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་ལ་ད་ཏྟི་ཡཾ པ་ན མེ ནཱ་མཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ མ་ཡཱ ན ཀོ་ཙི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་ཙེ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀུ་ལ་ད་ཏྟི་ཀ་ནཱ་མེ་ན མཾ ཨཱ་ལ་པི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.

པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཨཱ་ས་ཏྟི་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡོ. ས་ནྟིནྟི ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མཾ. པ་པྤུ་ཡྻཱཏི པ་ཏྭཱ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི. སེ་ཊྛི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. བི་མྦི་སཱ་རཱ་ད་ཡོ སེ་ཊྛི་སྶ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་ནྟི – ‘‘ཏྭཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ, ཡཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨི་ཏོ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཨ་ལཾ ཏུ་མྷེ བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ’’ཏི ས་བྦེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཝི་བྷ་ཝེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. དཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རེ་ནྟོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་སཱི་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. པ་ཋ་མ་སུ་ཀྐཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤༣. ན་ཝ་མེ ར་ཐི་ཀཱ་ཡ ར་ཐི་ཀནྟི ཨེ་ཀཾ ར་ཐི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་པ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ར་ཐི་ཀཱ་ཡ ར་ཐི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ར་ཐི་ཀཱཏི ར་ཙྪཱ. སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀནྟི ཙ་ཏུ་ཀྐཾ. ཀིཾ མེ ཀ་ཏཱཏི ཀིཾ ཨི་མེ ཀ་ཏཱ? ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་དྷུ་པཱི་ཏཱ་ཝ སེ་ཡ་རེཏི ག་ནྡྷ་མ་དྷུ་པཱ་ནཾ པཱི་ཏཱ ཝི་ཡ ས་ཡ་ནྟི. ག་ནྡྷ་མ་དྷུ་པཱ་ནཾ པཱི་ཏོ ཀི་ར སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་ཏེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.

ཏ་ཉྩ པ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི་ཡནྟི ཏ་ཉྩ པ་ན དྷ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི་ཡཾ དེ་སེ་ཏི. བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཉྷི སུ་མ་དྷུ་ར་མྤི བྷོ་ཛ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ན རུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘ཨ་པ་ནེ་ཐ, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི? པ་ཊི་ཝཱ་ནེ་ཏ་བྦཾ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ དྷ་མྨོ. ཨི་མཾ ཧི དྷ་མྨཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཝ་སྶ་ས་ཏ་མྤི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མྤི སུ་ཎ་ནྟཱ ཏི་ཏྟིཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི་ཡ’’ནྟི. ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀ་མོ་ཛ་ཝནྟི ཨ་ནཱ་སི་ཏྟ་ཀཾ ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་པཱ་ཡཱ་སཱ་དཱི་ནི་པི ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ་ཧི ཨཱ་སི་ཏྟཱ་ནི ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནེ་ཝ མ་དྷུ་རཱ་ནི ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ དྷ་མྨོ. ཨ་ཡཾ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མ་དྷུ་རོ ཙེ་ཝ ཨོ་ཛ་ཝཱ ཙ, ན ཨ་ཉྙེ་ན ཨུ་པ་སི་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀ་མོ་ཛ་ཝ’’ནྟི. པི་ཝ་ནྟི མ་ཉྙེ ས་པྤ་ཉྙཱཏི པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སཱ པི་ཝ་ནྟི ཝི་ཡ. ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་མེ་ཝ པ་ནྠ་གཱུཏི ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ནྟ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཨུ་ད་ཀཾ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཐི་ཀཱ ཝི་ཡ. ན་ཝ་མཾ.

༡༠-༡༡. དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཀྐཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤༤. ད་ས་མེ པུ་ཉྙཾ ཝ་ཏ པ་ས་ཝི བ་ཧུནྟི བ་ཧུཾ ཝ་ཏ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི་ཏི. ད་ས་མཾ.

༢༤༥. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.

༡༢. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤༦. དྭཱ་ད་ས་མེ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡནྟི ཨཱ་ལ༹་ཝཱི་ཏི ཏཾ ར་ཊྛ་མྤི ན་ག་ར་མྤི. ཏ་ཉྩ བྷ་ཝ་ནཾ ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ གཱ་ཝུ་ཏ་མ་ཏྟེ ཋི་ཏཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏཾ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ཝི་ཝི་དྷ་ནཱ་ཊ་ཀཱུ་པ་བྷོ་གཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཙོ་ར་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་རཱ་ཛ་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ བྱཱ་ཡཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ས་ཏྟ་མེ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མི་ག་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི – ‘‘ཡ་སྶ པ་སྶེ་ན མི་གོ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ སོ བྷཱ་རོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཏ་སྶེ་ཝ པ་སྶེ་ན མི་གོ པ་ལཱ་ཡི, ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ རཱ་ཛཱ དྷ་ནུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཏཾ མི་གཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཨེ་ཎི་མི་གཱ ཙ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ཝེ་གཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཛ་ཝཾ ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ དྭི་དྷཱ ཚེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ་པི མཾ་སེ་ན ‘‘ནཱ་ས་ཀྑི མི་གཾ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི ཨ་པ་ཝཱ་ད་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ཛེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ན་ག་ར་སྶཱ་ཝི་དཱུ་རེ བ་ཧ་ལ་པ་ཏྟ་པ་ལཱ་སཾ མ་ཧཱ་ནི་གྲོ་དྷཾ དི་སྭཱ པ་རི་སྶ་མ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཏ་སྶ མཱུ་ལ་མུ་པ་ག་ཏོ. ཏ་སྨི་ཉྩ ནི་གྲོ་དྷེ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཡ་ཀྑོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ས་ནྟི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡེ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་སཾ པ་ཝི་ཊྛེ པཱ་ཎི་ནོ ཁཱ་ད་ནྟོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. རཱ་ཛཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི – ‘‘མུ་ཉྩ མཾ, ཨ་ཧཾ ཏེ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ མ་ནུ་སྶ་ཉྩ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀ་ཉྩ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཡ་ཀྑོ – ‘‘ཏྭཾ རཱ་ཛཱུ་པ་བྷོ་གེ་ན པ་མ་ཏྟོ ན ས་རི་སྶ་སི, ཨ་ཧཾ པ་ན བྷ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཉྩ ཁཱ་དི་ཏུཾ ན ལ་བྷཱ་མི, སྭཱ་ཧཾ བྷ་ཝ་ནྟ་མྤི ཛཱི་ཡེ་ཡྻ’’ནྟི ན མུ་ཉྩི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཡཾ དི་ཝ་སཾ ན པེ་སེ་མི, ཏཾ དི་ཝ་སཾ མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་དཱ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏེ་ན མུ་ཏྟོ ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི.

བ་ལ་ཀཱ་ཡོ མ་གྒེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཀིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡ་ས་མ་ཏྟ་བྷ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཀི་ལ་ནྟོ་སཱི’’ཏི? ཝ་ད་ནྟོ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀོ – ‘‘ཀིཾ, དེ་ཝ, ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ? ན ཀ་ཏོ བྷ་ཎེ་ཏི. དུ་ཊྛུ ཀ་ཏཾ, དེ་ཝ, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི, ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ པ་ན ཛ་ན་པ་ད་སྶཱ་བཱ་དྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཧོ་ཏུ དེ་ཝ, ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི, ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཏྭཾ ར་ཛྫ་སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷོ་ཧི, ཨ་ཧ་མེ་ཏྠ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སོ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་ར་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཡེ ཡེ ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཏྠི་ཀོ, སོ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱུ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི. ཡོ པ་ཋ་མཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཏཾ གེ་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཙ ‘‘ཨི་མཾ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀཾ ཡ་ཀྑ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་ཏི. ཏཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཡ་ཀྑོ བྷེ་ར་ཝཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཀ་ནྡཾ ཝི་ཡ ཁཱ་དི. ཡ་ཀྑཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་ར མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཏྟཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏུཾ ག་ཏ་པུ་རི་སཱ ཏཾ དི་སྭཱ བྷཱི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་མི་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ‘‘རཱ་ཛཱ ཙོ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑ་སྶ དེ་ཏཱི’’ཏི མ་ནུ་སྶཱ ཙོ་ར་ཀ་མྨ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ན་ཝ་ཙོ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་རཱ་ཎ་ཙོ་རཱ་ན་ཉྩ པ་རི་ཀྑ་ཡེ་ན བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རཱ་ནི སུ་ཉྙཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ.

ཨ་ཐ ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀོ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནཾ ན་ག་ར་ར་ཙྪཱ་སུ ཚ་ཌྜཱ་པེ་སི ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ལོ་བྷེ་ན ག་ཎྷེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཏཾ པཱ་དེ་ན་པི ཀོ་ཙི ན་ཙྪུ་པི. སོ ཙོ་རེ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་མ་ཙྩཱ ‘‘ཀུ་ལ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཛི་ཎྞ་ཀཾ པེ་སེ་མ, སོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི མ་ཙྩུ་པ་ཐེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏཱ་མ་ཧཾ པེ་སེ་ཏཱི་ཏི མ་ནུ་སྶཱ ཁོ་བྷཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, མཱ ཝོ ཨེ་ཏཾ རུ་ཙྩཱི’’ཏི ཝཱ་རེ་སི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, དེ་ཝ, དཱ་ར་ཀཾ པེ་སེ་མ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀཾ, ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶ ཧི ‘མཱ་ཏཱ མེ’ཏི ‘པི་ཏཱ མེ’ཏི སི་ནེ་ཧོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ན་ག་རེ དཱ་ར་ཀ་མཱ་ཏ་རོ ཙ དཱ་ར་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་བྦྷི་ནི་ཡོ ཙ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ར་ཛ་ན་པ་དེ དཱ་ར་ཀེ སཾ་ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཏཱ་ནི.

ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མྤི དཱ་ར་ཀཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ན་ཏྠི, དེ་ཝ, ན་ག་རེ དཱ་ར་ཀོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ཏ་ཝ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་ཀུ་མཱ་ར’’ནྟི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཡ་ཐཱ མ་མ པུ་ཏྟོ པི་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ན པི་ཡ་ཏ་རཾ ན་ཏྠི, ག་ཙྪ་ཐ ཏ་མྤི ད་ཏྭཱ མ་མ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ར་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཎྜེ་ཏྭཱ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ངྐེ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ཏི. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟི་ཡཱ ཏ་སྶཱ སོ་ལ༹་ས་ནྣ་ཉྩ དེ་ཝི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ས་དྡྷིཾ དྷཱ་ཏི་ཡཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ, ‘‘སྭེ ཡ་ཀྑ་བྷ་ཀྑོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ་དི་ཝ་ས་ཉྩ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཡ་ཀྑ་སྶ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶཱ་ཏི. སོ ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ པུ་རི་མ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ནི་ཊྛི་ཏ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑཱུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨོ་གྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཀོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ པཱ་ད་མ་གྒེ་ནེ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཏིཾ་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནེ’’ཏི.

ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷེ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ, ཏ་སྶ མཱུ་ལེ ཝི་ཧཱ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ བྷ་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི? བྷ་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཡ་ཀྑཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝ་ནཾ པ་སྶ་ནྟི, ཏ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ་པི. སོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཝ་ན་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་དཱ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ དྭཱ་ར་པཱ་ལོ ག་དྲ་བྷོ ནཱ་མ ཡ་ཀྑོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་མ, ག་དྲ་བྷ, ཨཱ་ག་ཏོ་མྷི, ས་ཙེ ཏེ ཨ་ག་རུ, ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་མེ་ཀ་ར་ཏྟཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ནེ་ཏི. ན མེ, བྷ་ནྟེ, ག་རུ, ཨ་པི་ཙ ཁོ སོ ཡ་ཀྑོ ཀ་ཀྑ་ལོ༹ ཕ་རུ་སོ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་མྤི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་ཏི, མཱ རུ་ཙྩི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ ཝཱ་སོ་ཏི. ཛཱ་ནཱ་མི, ག་དྲ་བྷ, ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཝཾ, ན ཀོ་ཙི མ་མ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ཏེ ཨ་ག་རུ, ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་མེ་ཀ་ར་ཏྟ་ནྟི.

དུ་ཏི་ཡ་མྤི ག་དྲ་བྷོ ཡ་ཀྑོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་གྒི་ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལ་ས་དི་སོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་ཏི ཝཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི ཝཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པ་མྤི ཀ་རོ་ཏི, ཧ་ད་ཡ་མྤི ཕཱ་ལེ་ཏི, པཱ་དེ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་ས་མུ་དྡཾ ཝཱ པ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཝཱ ཁི་པ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི, ག་དྲ་བྷ, ས་ཙེ་པི ཏེ ཨ་ག་རུ, ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་མེ་ཀ་ར་ཏྟ’’ནྟི. ན མེ, བྷ་ནྟེ, ག་རུ, ཨ་པི་ཙ ཁོ སོ ཡ་ཀྑོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟཾ མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་པི ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་རོ་ཙེ་མི, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྶཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ, ག་དྲ་བྷ, ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཏྭ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ་བྷི་མུ་ཁོ པ་ཀྐཱ་མི. བྷ་ཝ་ན་དྭཱ་ར་མྤི ས་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཝ་ར་མ་དཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནྟོ་བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏེ་སུ མ་ངྒ་ལ་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ སི་རིཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དི་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡེ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞཱ་བྷཾ མུ་ཉྩི. ཏཾ དི་སྭཱ ཡ་ཀྑ་སྶ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པུ་བྦེ ཏུ་མྷེ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པཱུ་ཛ་ནེ་ཡྻཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྟཱ, ཨི་དཱ་ནི་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཐ, མཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏཱ་སཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་དྷུ་ར་ནི་གྒྷོ་སཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ་ཡེ་ཝ. ག་དྲ་བྷོ་པི ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཡ་གྒྷེ, མཱ་རི་ས, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཝི་མཱ་ནེ ཏེ བྷ་ག་ཝཱ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི. སོ ག་དྲ་བྷ་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་ཀཱ་སི ‘‘ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཧི, ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. པུ་རི་ས་མཱ་ནེ་ན ཀི་ར ལ་ཛྫི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘མཱ ཀོ་ཙི པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ སུ་ཎེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི.

ཏ་དཱ སཱ་ཏཱ་གི་ར་ཧེ་མ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ ནཱ་ནཱ་ཡཱ་ནེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཨཱ་ཀཱ་སེ ཙ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ས་བྦ་ཏྠ མ་གྒོ ན་ཏྠི, ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛཱ་ནི ཝི་མཱ་ནཱ་ནི པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ མ་གྒོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ པ་ན ཝི་མཱ་ནཾ བྷཱུ་མ་ཊྛཾ སུ་གུ་ཏྟཾ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏ་དྭཱ་ར་ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀ་གོ་པུ་རཾ ཨུ་པ་རི ཀཾ་ས་ཛཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཾ མ་ཉྫཱུ་ས་ས་དི་སཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན, ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི མ་གྒོ ཧོ་ཏི. ཏེ ཏཾ པ་དེ་ས་མཱ་ག་མྨ ག་ནྟུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཧི ནི་སི་ནྣོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ ཀོ་ཙི ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏེ ‘‘ཀི་མི་ད’’ནྟི? ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་ཏྟ་ལེ་ཌྜུ ཝི་ཡ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མཾ ག་ཙྪཱ་མ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཏཱི་ཎི ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་སཾ་ས་ནྟཱ ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཏེ དི་སྭཱ, ‘‘ཨི་དྷ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྐ་མྨ ཨོ་ཀཱ་ས་མ་དཱ་སི. ཏེ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་དེ་སུཾ – ‘‘ལཱ་བྷཱ ཏེ, ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ, ཡ་སྶ ཏེ བྷ་ཝ་ནེ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་སྶཱུ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་སི, ན ཡ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷེ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ, ཏ་སྶ མཱུ་ལེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནེ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ…པེ… ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནི་ཀྑ་མ, ས་མ་ཎཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ? རོ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཏྲེ་ཝཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཨ་ཡཾ ཧི ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ ཧོ་ཏི དུ་སྶཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ སཱི་ལཱ་དི་ཀ་ཐཱ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་སཾ་སཾ སུ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟ་ལོ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཝི་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀོ་པེ་ན ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་མཱ་ན་ཧ་ད་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་མ, ཡོ མ་མ བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཨ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ནཱ་སི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་རཾ, ཡོ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ ཋི་ཏོ པ་ཉྩ་མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཐེ་ནྟཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དཱི་སུ དྭ་ཏྟིཾ་ས པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཱ་ནི་པི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི ནཱ་དྡ་སཱ’’ཏི? ཙོ་དེ་སུཾ. སོ དི་སྭཱ་པི ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ‘‘ནཱ་དྡ་ས’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ, པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི ཝཱ ཏྭཾ, ན ཝཱ, ཀོ ཏ་ཡཱ ཨ་ཏྠོ པ་སྶ་ཏཱ ཝཱ ཨ་པ་སྶ་ཏཱ ཝཱ? ཀིཾ ཏྭཾ ཀ་རི་སྶ་སི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ་ནོ, ཡོ ཏྭཾ ཏཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཙ་ལ་ཀྐ་ཀུ་དྷ-མ་ཧཱ་ཨུ་ས་བྷ་ས་མཱི་པེ ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏ་ཝ་ཙྪ་ཀོ ཝི་ཡ, ཏི་དྷཱ པ་བྷི་ནྣ་མ་ཏྟ་ཝཱ་ར་ཎ་ས་མཱི་པེ བྷི་ངྐ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ, བྷཱ་སུ་ར་ཝི་ལ་མྦི་ཏ་ཀེ་ས་ར་སོ་བྷི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ མི་ག་ར་ཉྙོ ས་མཱི་པེ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལོ ཝི་ཡ, དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡ་སུ་པ་ཎྞ་རཱ་ཛ་ས་མཱི་པེ ཚི་ནྣ་པ་ཀྑ་ཀཱ་ཀ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་སི, ག་ཙྪ ཡཾ ཏེ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ དུ་ཊྛོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ ཝཱ་མ་པཱ་དེ་ན ཋ་ཏྭཱ – ‘‘པ་སྶ་ཐ དཱ་ནི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཧཾ ཝཱ’’ཏི ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ཀེ་ལཱ་ས་པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཾ ཨ་ཀྐ་མི. ཏཾ ཨ་ཡོ་ཀཱུ་ཊ་པ་ཧ་ཊོ ཝི་ཡ ནི་དྡྷ་ནྟ་ཨ་ཡོ་པི་ཎྜོ པ་པ་ཊི་ཀཱ་ཡོ མུ་ཉྩི, སོ ཏ་ཏྲ ཋ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི. ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ས་དྡོ ཕ་རི.

ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ར ས་དྡཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ སཱུ་ཡིཾ་སུ – ཡ་ཉྩ པུ་ཎྞ་ཀོ ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏི དྷ་ན་ཉྫ་ཡ་ཀོ་ར་བྱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཛཱུ་ཏཾ ཛི་ནི་ཏྭཱ ཨ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཛི་ནི’’ནྟི ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི; ཡ་ཉྩ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཀ་སྶ་པ་བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ས་ཀྐ་ནྟེ ཝི་སྶ་ཀ་མྨ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ སུ་ན་ཁཾ ཀ་རི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཧཾ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཙ པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཙ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཙ ས་བྦེ་ཝ ཙ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཁཱ་དཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སཱ་པེ་སི; ཡ་ཉྩ ཀུ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀེ པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཧེ་ཏུ ས་ཏྟ་ཧི རཱ་ཛཱུ་ཧི ན་ག་རེ ཨུ་པ་རུ་དྡྷེ པ་བྷཱ་ཝ་ཏིཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ – ‘‘ཨ་ཧཾ སཱི་ཧ་སྶ་ར་མ་ཧཱ་ཀུ་ས་རཱ་ཛཱ’’ཏི མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི; ཡ་ཉྩ ཀེ་ལཱ་ས་མུ་དྡྷ་ནི ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ་ཏི. ཏ་དཱ ཧི ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་གྒྷོ་སི་ཏ་ས་དི་སཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ཝི་ཏྠ་ཏོ ཙ ཧི་མ་ཝཱ་པི ས་ངྐ་མྤི ཡ་ཀྑ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན.

སོ ཝཱ་ཏ་མ་ཎྜ་ལཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་མ་ཎཾ པ་ལཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་བྷེ་དཱ ཝཱ་ཏཱ ས་མུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཡོ་ཛ་ན་དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་ནི པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝ་ན་ག་ཙྪ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨུ་མྨཱུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨཱ་ལ༹་ཝི་ན་ག་རཾ པ་ཀྑ་ནྟཱ ཛི་ཎྞ་ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཙུ་ཎྞེ་ནྟཱ ཚ་ད་ནི་ཊྛ་ཀཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་དྷ་མེ་ནྟཱ. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་པ་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ཏེ ཝཱ་ཏཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞ་མ་ཏྟ་མྤི ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ‘‘ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་མ་ཎཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་ཏ་པ་ཊ་ལ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊ་ལཱ་དི་བྷེ་དཱ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཝ་སྶིཾ་སུ. ཝུ་ཊྛི་དྷཱ་རཱ་ཝེ་གེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཚི་དྡཱ ཨ་ཧོ་སི. ཝ་ན་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི མ་ཧོ་གྷོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུ་མ་ཏྟ་མྤི ཏེ་མེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཏ་ཏོ པཱ་སཱ་ཎ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. མ་ཧ་ནྟཱ་ནི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་ནི དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཱ་ནི པ་ཛྫ་ལ་ནྟཱ་ནི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་ཏྭཱ དི་བྦ་མཱ་ལཱ་གུ་ལཱ༹་ནི ས་མྤ་ཛྫིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨེ་ཀ་ཏོ་དྷཱ་རཱ་ཨུ་བྷ་ཏོ་དྷཱ་རཱ་ཨ་སི་ས་ཏྟི་ཁུ་ར་པྤཱ་ད་ཡོ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཱ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་ཏྭཱ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ཨ་ངྒཱ་ར་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཀིཾ་སུ་ཀ ཝ་ཎྞཱ ཨ་ངྒཱ་རཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀཱི་ར་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ལ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཙྩུ་ཎྷཱ ཀུ་ཀྐུ་ལཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཙ་ནྡ་ན་ཙུ་ཎྞཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཏིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཝཱ་ལི་ཀ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་ཝཱ་ལི་ཀཱ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཱ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཏིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཀ་ལ་ལ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏཾ ཀ་ལ་ལ་ཝ་སྶཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཾ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ དི་བྦ་ག་ནྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི ‘‘བྷིཾ་སེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎཾ པ་ལཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ས་དི་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡ་པྤ་བྷཱ་ཝི་ཧ་ཏ་མི་ཝ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.

ཨེ་ཝཾ ཡ་ཀྑོ ཨི་མཱ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཝཱ་ཏ་ཝ་སྶ་པཱ་སཱ་ཎ་པ་ཧ་ར་ཎ་ངྒཱ་ར་ཀུ་ཀྐུ་ལ་ཝཱ་ལི་ཀ་ཀ་ལ་ལ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝུ་ཊྛཱི་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ལཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་པ་ཧ་ར་ཎ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་རཱུ་པ་བྷཱུ་ཏ་ག་ཎ་ས་མཱ་ཀུ་ལཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ས་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ག་ཏོ. ཏེ བྷཱུ་ཏ་ག་ཎཱ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ ཝི་ཀཱ་རེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ཧ་ན་ཐཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ཨ་པི་ཙ ཁོ ནི་དྡྷ་ནྟ་ལོ་ཧ་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ མ་ཀྑི་ཀཱ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་ཐཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ མཱ་རོ ཨཱ་ག་ཏ་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ར་ཏྟི་མ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀུ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ར་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝི་བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ད་སྶ་ནེ་ན་པི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཛེ་ཡྻཾ དུ་སྶཱ་ཝུ་དྷཾ མུ་ཉྩེ་ཡྻ’’ནྟི.

ཙ་ཏྟཱ་རི ཀི་ར ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ལོ་ཀེ སེ་ཊྛཱ་ནི – ས་ཀྐ་སྶ ཝ་ཛི་རཱ་ཝུ་དྷཾ, ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་སྶ ག་དཱ་ཝུ་དྷཾ, ཡ་མ་སྶ ན་ཡ་ནཱ་ཝུ་དྷཾ, ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ དུ་སྶཱ་ཝུ་དྷ་ནྟི. ཡ་དི ཧི ས་ཀྐོ དུ་ཊྛོ ཝ་ཛི་རཱ་ཝུ་དྷཾ སི་ནེ་རུ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛ་ཏོ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཝེ་སྶ་ཝ་ཎེ་ན ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ ག་དཱ་ཝུ་དྷཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཡ་ཀྑ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ སཱི་སཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ པུ་ན ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡ་མེ་ན དུ་ཊྛེ་ན ན་ཡ་ནཱ་ཝུ་དྷེ་ན ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལེ ཏི་ལཱ ཝི་ཡ ཕ་ར་ནྟཱ་ནི ཝི་ན་སྶ་ནྟི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ དུ་ཊྛོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀཱ་སེ དུ་སྶཱ་ཝུ་དྷཾ མུ་ཉྩེ་ཡྻ, དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི དེ་ཝོ ན ཝ་སྶེ་ཡྻ. ས་ཙེ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ མུ་ཉྩེ་ཡྻ. ས་བྦ་རུ་ཀྑ་ཏི་ཎཱ་དཱི་ནི སུ་སྶི་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶ་ནྟ་རེ ན པུ་ན ཝི་རུ་ཧེ་ཡྻུཾ. ས་ཙེ ས་མུ་དྡེ མུ་ཉྩེ་ཡྻ, ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ས་བྦ་མུ་ད་ཀཾ སུ་སྶེ་ཡྻ. ས་ཙེ སི་ནེ་རུ་ས་དི་སེ་པི པ་བྦ་ཏེ མུ་ཉྩེ་ཡྻ, ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀི་རེ་ཡྻ. སོ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དུ་སྶཱ་ཝུ་དྷཾ ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་དེ་ཝ་ཏཱ ཝེ་གེ་ན ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ ‘‘ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ ད་མེ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡུ་དྡྷ་ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ་པི དེ་ཝ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨཱ་ཀཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞ་མ་ཧོ་སི.

ཨ་ཐ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མཱི་པེ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཱ་ཝུ་དྷཾ མུ་ཉྩི. ཏཾ ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ བྷེ་ར་ཝ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཾ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑ་མཱ་ན་མ་དྡ་ན་ཏྠཾ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཏི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ཚི་ནྣ་ཝི་སཱ་ཎོ ཝི་ཡ ཨུ་ས་བྷོ ཨུ་དྡྷ་ཏ་དཱ་ཋོ ཝི་ཡ ས་པྤོ ནི་ཏྟེ་ཛོ ནི་མྨ་དོ ནི་པ་ཏི་ཏ་མཱ་ན་དྡྷ་ཛོ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘དུ་སྶཱ་ཝུ་དྷ་མྤི མེ ས་མ་ཎཾ ནཱ་བྷི་བྷོ་སི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི? ‘‘ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཡུ་ཏྟོ ས་མ་ཎོ, ཧ་ནྡ ནཾ རོ་སེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཡོ་ཛེ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཡ་ཀྑོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ནི་ཀྑ་མ ས་མ་ཎཱ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཀ་སྨཱ མ་ཡཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ མ་མ བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ གྷ་ར་སཱ་མི་ཀོ ཝི་ཡ ཨི་ཏྠཱ་གཱ་ར་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ་སི? ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ས་མ་ཎ་སྶ ཡ་དི་དཾ ཨ་དི་ནྣ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨི་ཏྠི་སཾ་ས་གྒོ ཙ? ཏ་སྨཱ ཡ་དི ཏྭཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏོ, ནི་ཀྑ་མ ས་མ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཀེ པ་ན – ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཱ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱ’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟི.

ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཡ་སྨཱ ཐ་དྡྷོ པ་ཊི་ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, སོ ཧི པ་ཊི་ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཙ་ཎྜ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ར་སྶ ནཱ་སཱ་ཡ པི་ཏྟཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, སོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཙ་ཎྜ་ཏ་རོ ཨ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཐ་དྡྷ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, མུ་དུ་ནཱ པ་ན སོ ས་ཀྐཱ ཝི་ནེ་ཏུ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ, སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཀྑ་མཱིཏི.

ཏ་ཏོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ – ‘‘སུ་བྦ་ཙོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ ནི་ཀྑ་མེ་ཏུཾ སུ་ཁཾ ས་མ་ཎཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟིཾ ཡུ་དྡྷེ་ན ཨ་བྦྷུ་ཡྻཱ་སི’’ནྟི མུ་དུ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཱ་ནི་པི ན ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ སུ་བྦ་ཙ་ཏཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཨུ་དཱ་ཧུ ཀོ་དྷ་ནོ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཝི་ས, ས་མ་ཎཱཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ སུ་བྦ་ཙོ་ཏི མུ་དུ་བྷཱུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ པུ་ན པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ད་ནྟོ སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོཏི བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཝི་སི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏ་མེ་ཝ སུ་བྦ་ཙ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ནི་ཀྑ་མ པ་ཝི་སཱཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཡ་དི ན ཀ་རེ་ཡྻ, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཐ་དྡྷ་ཡ་ཀྑ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཐ་དྡྷ་ཏ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ མཱ་ཏཱ རོ་ད་ནྟཾ པུ་ཏྟ་ཀཾ ཡཾ སོ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ད་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ས་ཉྙཱ་པེ་སི ཏ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ལེ་ས་རོ་ད་ནེ་ན རོ་ད་ནྟཾ ཡ་ཀྑཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཡཾ སོ བྷ་ཎ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཡ་ཐཱ ཙ དྷཱ་ཏཱི ཐ་ཉྙཾ ཨ་པི་ཝ་ནྟཾ དཱ་ར་ཀཾ ཀི་ཉྩི ད་ཏྭཱ ཨུ་པ་ལཱ་ལེ༹་ཏྭཱ པཱ་ཡེ་ཏི, ཏ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཀྑཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཁཱི་རཾ པཱ་ཡེ་ཏུཾ ཏ་སྶ པ་ཏྠི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ལཱ་ལེ༹་ནྟོ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. ཡ་ཐཱ ཙ པུ་རི་སོ ལཱ་བུ་མྷི ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ པཱུ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རཾ སོ་དྷེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཀྑ་སྶ ཙི་ཏྟེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ པཱུ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀོ་དྷ་མ་ལཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ ཡཱ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ ནི་ཀྑ་མ་ན་པ་ཝི་ས་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི.

ཨ་ཐ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ‘‘སུ་བྦ་ཙོ ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ‘ནི་ཀྑ་མཱ’ཏི ཝུ་ཏྟོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ‘པ་ཝི་སཱ’ཏི ཝུ་ཏྟོ པ་ཝི་ས་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་མ་ཎཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟིཾ ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ པཱ་དེ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ར་ག་ངྒཱ་ཡ ཁི་པེ་ཡྻ’’ནྟི? པཱ་པ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རཾ ཨཱ་ཧ ནི་ཀྑ་མ, ས་མ་ཎཱཏི. ཏཾ ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ན ཁྭཱ་ཧཾ ཏནྟི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཝུ་ཏྟེ ཏ་དུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ཏི. ཏཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ མུ་ཁཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ, ན ཁྭཱ་ཧཾ ཏནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ན-ཨི་ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པེ. ཁོཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ཨ་ཧནྟི ཨ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏནྟི ཧེ་ཏུ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ‘‘ཡ་སྨཱ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་སྶཱ་མི, ཡཾ ཏེ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཏ་ཏོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཡ་སྨཱ པུ་བྦེ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝི་མཱ་ནཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་ཝི་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ, ཧ་ནྡ ནཾ པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏེ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟེ ཏཱ་པ་ས་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མྤི ཏ་ཐཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་སྶཱ་མཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པ་ཉྷཾ ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཀུ་ཏོ པ་ན་སྶ པ་ཉྷཱ་ཏི? ཏ་སྶ ཀི་ར མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀ་སྶ་པཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ པ་ཉྷེ ས་ཧ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཨུ་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་པེ་སུཾ; སོ ཀཱ་ལ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ས་མྨུ་སྶི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་མེ པ་ཉྷཱ་པི མཱ ཝི་ན་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྛེ ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀེ་ན ལེ་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་མཱ་ནེ ནི་ཀྑི་པི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ པུ་ཊྛ་པ་ཉྷཱ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ལཱ་བྷ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ནཾ ལོ་ཀེ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ན ཁྭཱ་ཧཾ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་སྶཱ་མི ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ བཱ་དྷ་ན་ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཉྷཱ་པུ་ཙྪ་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ཨ་པི་ཙ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་ཙྪ, ཡ་དཱ་ཀ་ངྑ་སཱིཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པུ་ཙྪ, ཡ་དི ཨཱ་ཀཱ་ངྑ་སི, ན མེ པ་ཉྷཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ བྷཱ་རོ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་ཙྪ, ཡཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་སི. ས་བྦཾ ཏེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་སི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཡ་ཀྑོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི.

ཏ་ཏྠ ཀིཾ སཱུ་དྷ ཝི་ཏྟནྟི, ཀིཾ སུ ཨི་དྷ ཝི་ཏྟཾ. ཝི་ཏྟནྟི དྷ་ནཾ. ཏཾ ཧི པཱི་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སུ་ཙི་ཎྞནྟི སུ་ཀ་ཏཾ. སུ་ཁནྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱ་ཏཾ. ཨཱ་ཝ་ཧཱ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏི དེ་ཏི ཨ་པྤེ་ཏི. ཧ་ཝེ-ཨི་ཏི ད་ལ༹ྷ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. སཱ་དུ་ཏ་རནྟི ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན སཱ་དུ. ‘‘སཱ་དྷུ་ཏ་ར’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ར་སཱ་ནནྟི ར་ས་ས་ཉྙི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཀ་ཐནྟི ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན. ཀ་ཐཾ་ཛཱི་ཝི་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཀ་ཐཾ་ཛཱི་ཝིཾ་ཛཱི་ཝི་ཏཾ. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ པ་ན སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཐཾ་ཛཱི་ཝིཾ ཛཱི་ཝ་ཏ་ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ ‘‘ཛཱི་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ་ཛཱི་ཝི’’ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཀིཾ སུ ཨི་དྷ ལོ་ཀེ པུ་རི་ས་སྶ ཝི་ཏྟཾ སེ་ཊྛཾ? ཀིཾ སུ སུ་ཙི་ཎྞཾ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧཱ་ཏི? ཀིཾ ར་སཱ་ནཾ སཱ་དུ་ཏ་རཾ? ཀ་ཐཾ་ཛཱི་ཝིཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཊྛ་མཱ་ཧཱུ’’ཏི? ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི.

ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ ས་དྡྷཱི་དྷ ཝི་ཏྟནྟི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི ཝི་ཏྟཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་སུ་ཁཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་དི་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, དཱ་ལི་དྡི་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏི, མུ་ཏྟཱ་དི་ར་ཏ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ལོ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ས་དྡྷཱ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཝི་པཱ་ཀཾ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དྷུ་རེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་དི་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, གུ་ཎ་དཱ་ལི་དྡི་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏི, ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དི་ར་ཏ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི.

‘‘ས་དྡྷོ སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣོ, ཡ་སོ བྷོ་ག་ས་མ་པྤི་ཏོ;

ཡཾ ཡཾ པ་དེ་སཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱུ་ཛི་ཏོ’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༠༣) –

ཝ་ཙ་ན་ཏོ ལོ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ་སཾ ས་དྡྷཱ་ཝི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ, ལོ་ཀི་ཡ་སྶ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝི་ཏྟ་སྶཱ་པི ནི་དཱ་ནཾ. ས་དྡྷོ་ཡེ་ཝ ཧི དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་སྶ་དྡྷ་སྶ པ་ན ཝི་ཏྟཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སེ་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་ས་སྶཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་དེ་ས་ནཱ. ཏ་སྨཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པུ་རི་ས་སྶ, ཨི་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ས་དྡྷཱ་ཝི་ཏྟ་མེ་ཝ སེ་ཊྛ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

དྷ་མྨོཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ, དཱ་ན་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷ་མྨོ ཝཱ. སུ་ཙི་ཎྞོཏི སུ་ཀ་ཏོ སུ་ཙ་རི་ཏོ. སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧ་ཏཱིཏི སོ་ཎ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་ར་ཊྛ་པཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ མ་ནུ་སྶ་སུ་ཁཾ, ས་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ དི་བྦ་སུ་ཁཾ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ མ་ཧཱ་པ་དུ་མཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི.

ས་ཙྩནྟི ཨ་ཡཾ ས་ཙྩ་ས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ཎེ ན ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ ’’ ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༢༤) ཝཱ་ཙཱ་ས་ཙྩེ. ‘‘ས་ཙྩེ ཋི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༣༣) ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩེ. ‘‘ཀ་སྨཱ ནུ ས་ཙྩཱ་ནི ཝ་ད་ནྟི ནཱ་ནཱ, པ་ཝཱ་དི་ཡཱ་སེ ཀུ་ས་ལཱ ཝ་དཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༩༡) དི་ཊྛི་ས་ཙྩེ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༨༥) བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཙྩེ. ‘‘ཨེ་ཀཾ ཧི ས་ཙྩཾ ན དུ་ཏི་ཡ་མ་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༩༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༡༩) པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༢༡༦) ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ. ཨི་དྷ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩ་ཉྩ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ས་ཙྩཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཡ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་ནི ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ནྟི, ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་པཱ་རཾ ཏ་ར་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ས་ཙྩེ་ན ཝཱ་ཙེ་ནུ་ད་ཀ་མྷི དྷཱ་ཝ་ཏི,

ཝི་ས་མྤི ས་ཙྩེ་ན ཧ་ན་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ;

ས་ཙྩེ་ན དེ་ཝོ ཐ་ན་ཡཾ པ་ཝ་སྶ་ཏི,

ས་ཙེ ཋི་ཏཱ ནི་བྦུ་ཏིཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟི.

‘‘ཡེ ཀེ་ཙི་མེ ཨ་ཏྠི ར་སཱ པ་ཐ་བྱཱ,

ས་ཙྩཾ ཏེ་སཾ སཱ་དུ་ཏ་རཾ ར་སཱ་ནཾ;

ས་ཙྩེ ཋི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ,

ཏ་ར་ནྟི ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་སྶ པཱ་ར’’ནྟི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༣༣);

སཱ་དུ་ཏ་རནྟི མ་དྷུ་ར་ཏ་རཾ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཾ. ར་སཱ་ནནྟི ཡེ ཨི་མེ ‘‘མཱུ་ལ་ར་སོ ཁ་ནྡྷ་ར་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༦༢༨-༦༣༠) ན་ཡེ་ན སཱ་ཡ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཱ, ཡེ་ཙི་མེ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ ཕ་ལ་ར་སཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༠), ཨ་ར་ས་རཱུ་པོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, ཡེ ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, རཱུ་པ་ར་སཱ ས་དྡ་ར་སཱ (པཱ་རཱ. ༣; ཨ. ནི. ༨.༡༡), ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ར་ས་ར་སེ (པཱ་ཙི. ༦༠༥-༦༡༡), ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཀ་ར་སོ ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༥; ཨ. ནི. ༨.༡༩), བྷཱ་གཱི ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྠ་ར་ས་སྶ དྷ་མྨ་ར་ས་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ནི. ༡༤༩) ན་ཡེ་ན རཱུ་པཱ་ཙཱ་ར་ར་སུ་པ་ཝ་ཛྫཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ད་ཡོ ‘‘དྷ་མྨ་ར་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་སཾ ར་སཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཧ་ཝེ སཱ་དུ་ཏ་རཾ ས་ཙྩ་མེ་ཝ སཱ་དུ་ཏ་རཾ. སཱ་དྷུ་ཏ་རཾ ཝཱ, སེ་ཊྛ་ཏ་རཾ, ཨུ་ཏྟ་མ་ཏ་རཾ. མཱུ་ལ་ར་སཱ་ད་ཡོ ཧི ས་རཱི་ར་མུ་པ་བྲཱུ་ཧེ་ནྟི, སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་ཉྩ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧ་ནྟི. ས་ཙྩ་ར་སེ ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙཱ་ས་ཙྩ་ར་སཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧེ་ཏི, ཨ་སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་ཉྩ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སོ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ར་ས་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་དུ, ཨ་ཏྠ་ར་ས་དྷ་མྨ་ར་སཱ ཙ ཏ་ད་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི.

པ་ཉྙཱ་ཛཱི་ཝིཾ་ཛཱི་ཝི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་ནྡྷེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ་དྭི་ཙ་ཀྑུ་ཀེ་སུ དྭི་ཙ་ཀྑུ་པུ་གྒ་ལོ ག་ཧ་ཊྛོ ཝཱ ཀ་མྨ་ནྟཱ་ནུ་ཊྛཱ་ན-ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་དཱ་ན-སཾ་ཝི་བྷཱ་ག-སཱི་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཱ་དི ག་ཧ་ཊྛ་པ་ཊི་པ་དཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཀ་ར་སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་དུ་ཏྟ་རི་ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་བྷེ་ད་མྤི པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཊྛ་མཱ་ཧཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པ་ཉྷེ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཡ་ཀྑོ ཨ་ཝ་སེ་སེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཀ་ཐཾ་སུ ཏ་ར་ཏི ཨོ་གྷནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ས་དྡྷཱ་ཡ ཏ་ར་ཏཱིཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཡོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མོ་གྷཾ ཏ་ར་ཏི, སོ སཾ་སཱ་ར་ཎྞ་ཝ་མྤི ཏ་ར་ཏི, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་མྤི ཨ་ཙྩེ་ཏི, ཀི་ལེ་ས་མ་ལཱ་པི པ་རི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཾ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཝོ་སྶ་གྒེ་ན པ་མ་ཏྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ས་ཏྟ་ཏྟཱ སཾ་སཱ་ར་ཎྞ་ཝཾ ན ཏ་ར་ཏི, ཀུ་སཱི་ཏོ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝོ་ཀི་ཎྞོ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ཨ་པྤ་ཉྙོ སུ་དྡྷི་མ་གྒཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ན པ་རི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏཱ་ཡ ཡ་སྨཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ཏ་ར་ཏི ཨོ་གྷནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན དི་ཊྛོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ས་ངྑ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀི་དེ་ཝི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ན་མ་གྒཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཨ་ཏི་ཎྞཾ བྷ་ཝོ་གྷ་ཝ་ཏྠུཾ སཾ་སཱ་ར་ཎྞ་ཝཾ ཏ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཨ་ཎྞ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན བྷ་ཝོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨ་ན་ཏཱི་ཏཾ ཀཱ་མོ་གྷ་ཝ་ཏྠུཾ ཀཱ་མོ་གྷ་ས་ཉྙི་ཏ་ཉྩ ཀཱ་མ་དུ་ཀྑ་མ་ཙྩེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝཱི་རི་ཡེ་ན དུ་ཀྑ་མ་ཙྩེ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཀཱ་མོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝི་ག་ཏ་ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་པ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ར་མ་མ་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཡ་ཀྑོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.

ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཀ་ཐཾ་སུ ལ་བྷ་ཏེ པ་ཉྙནྟི ཨི་མཾ ཚ་པྤ་དཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ་སཱུཏི ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟི་པུ་ཙྪཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཧི པ་ཉྙཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཡུ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཀ་ཐཾ, ཀཱ་ཡ ཡུ་ཏྟི་ཡཱ, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཉྙཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི? ཨེ་ས ན་ཡོ དྷ་ནཱ་དཱི་སུ.

ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཉྙཱ་ལཱ་བྷཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་དྡ་ཧཱ་ནོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཙ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་བྷེ་དེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་ར་ཧ་ནྟོ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྟཱ, ཏཾ ས་དྡ་ཧཱ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏྟི་ཡཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ན ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་དྡྷཱ་ཛཱ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི, པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟོ སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ཏི, ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ་ན སུ་སྶཱུ་སཾ ལ་བྷ་ཏི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཀཱ་ལེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ ཡ་དཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཡ སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཎ་ནྟོ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ སུ་སྶཱུ་ས་མྤི ཙ ས་ཏི་ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ ཨེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཡ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ཉྙ་ལཱ་བྷ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, སུ་སྶཱུ་སཱ་ཡ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་ཉྙཱ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ན པ་མུ་སྶ་ཏི. ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. སུ་སྶཱུ་སཱ་ཡ ཝཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན སུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ དྷ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་མུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀ་ཐཾ་སུ ལ་བྷ་ཏེ པ་ཉྙ’’ནྟི པུ་ཊྛོ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.

ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏོ པ་རེ ཏ་ཡོ པ་ཉྷེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ་རཱིཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དེ་ས་ཀཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ལོ་ཀི་ཡ་སྶ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ཝཱ དྷ་ན་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ་རཱི. དྷུ་ར་ཝཱཏི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ. ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱཏི, ‘‘ཡོ ཙ སཱི་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཎྷ་ཉྩ, ཏི་ཎཱ བྷི་ཡྻོ ན མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཐེ་ར་གཱ. ༢༣༢) ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱི་རཱི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་སི་ཐི་ལ་པ་ར་ཀྐ་མོ. ཝི་ནྡ་ཏེ དྷ་ནནྟི ཨེ་ཀ་མཱུ་སི་ཀཱ་ཡ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཙ་ཏུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཾ ཙཱུ་ལ༹་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཝི་ཡ ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་ན་ཉྩ, མ་ཧ་ལླ་ཀ་མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་ན་ཉྩ ལ་བྷ་ཏི. སོ ‘‘ཏཱི་ཧི་ཡེ་ཝ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་ག་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ པ་ལཱ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ སཱི་སེ ཀ་ཏྭཱ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟོ ད་ས་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ས་ཙྩེ་ནཱཏི ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩེ་ནཱ་པི ‘‘ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི’’ཏི, པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ་ནཱ་པི ‘‘བུ་དྡྷོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ཏྟིཾ པ་པྤོ་ཏི. ད་དནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨི་ཙྪི་ཏ་པ་ཏྠི་ཏཾ ད་ད་ནྟོ མི་ཏྟཱ་ནི ག་ནྠ་ཏི, ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་དྡ་དཾ ཝཱ ད་དཾ ཏཾ ག་ནྠ་ཏི. དཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏེ་ཧི མི་ཏྟཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀེ་ན ན་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྷེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཀ་ཐཾ པེ་ཙྩ ན སོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ པ་ཉྩ་མཾ པ་ཉྷཾ ག་ཧ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཡ་སྶེ་ཏེཏི་ཨཱ་དཱི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྶ ‘‘ས་དྡ་ཧཱ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ས་བྦ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨུ་པྤཱ་དི་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་དྡྷ་སྶ, གྷ་ར་མེ་སི་ནོཏི གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཉྩ ཝཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨེ་ས་ནྟ་སྶ ག་ཝེ་ས་ནྟ་སྶ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ‘‘ས་ཙྩེ་ན ཀི་ཏྟིཾ པ་པྤོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་ཙྩཾ. ‘‘སུ་སྶཱུ་སཾ ལ་བྷ་ཏེ པ་ཉྙ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་སྶཱུ་ས་པ་ཉྙཱ་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཝ ད་མོ. ‘‘དྷུ་ར་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ དྷུ་ར་ནཱ་མེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ན་ནཱ་མེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཱ དྷི་ཏི. ‘‘ད་དཾ མི་ཏྟཱ་ནི ག་ནྠ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཙཱ་གོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏེ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨཱ ས་ནྟི. ས ཝེ པེ་ཙྩ ན སོ་ཙ་ཏཱིཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀཱ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས ཝེ ན སོ་ཙ་ཏཱི་ཏི.

ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྩ་མ་མྤི པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཙོ་དེ་ནྟོ ཨི་ངྒྷ ཨ་ཉྙེ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་ངྒྷཱཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ཉྙེ་པཱིཏི ཨ་ཉྙེ་པི དྷ་མྨེ པུ་ཐཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པུ་ཙྪ་སྶུ. ཨ་ཉྙེ་པི ཝཱ པཱུ་ར་ཎཱ་ད་ཡོ ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཊི་ཉྙེ པུ་ཐཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པུ་ཙྪ་སྶུ. ཡ་དི ཨ་མྷེ་ཧི ‘‘ས་ཙྩེ་ན ཀི་ཏྟིཾ པ་པྤོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ས་ཙྩཱ བྷི་ཡྻོ ཀི་ཏྟི་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ, ‘‘སུ་སྶཱུ་སཾ ལ་བྷ་ཏེ པ་ཉྙ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་སྶཱུ་སཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ད་མྨཱ བྷི་ཡྻོ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ, ‘‘ད་དཾ མི་ཏྟཱ་ནི ག་ནྠ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཙཱ་གཱ བྷི་ཡྻོ མི་ཏྟ་ག་ནྠ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ, ‘‘དྷུ་ར་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ དྷུ་ར་ནཱ་མེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ན་ནཱ་མེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ མ་ཧཱ་བྷཱ་ར་ས་ཧ་ན་ཏྠེ་ན ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཁ་ནྟྱཱ བྷི་ཡྻོ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་ན་ཝི་ནྡ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ, ‘‘ས་ཙྩཾ ད་མྨོ དྷི་ཏི ཙཱ་གོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི བྷི་ཡྻོ ཨ་སྨཱ ལོ་ཀཱ པ་རཾ ལོ་ཀཾ པེ་ཙྩ ཨ་སོ་ཙ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨི་དྷ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་དྡྷིཾ ས་ངྑེ་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ པ་དཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་པ་དུ་དྡྷཱ་ར་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཡ་ཀྑོ ཡེ་ན སཾ་ས་ཡེ་ན ཨ་ཉྙེ པུ་ཙྪེ་ཡྻ, ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཀ་ཐཾ ནུ དཱ་ནི པུ་ཙྪེ་ཡྻཾ, པུ་ཐཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེཏི ཝ་ཏྭཱ ཡེ་པི་སྶ ཨ་པུ་ཙྪ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་པི ཛཱ་ནཱ་པེ་ནྟོ ཡོ་ཧཾ ཨ་ཛྫ་པ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡོ ཨ་ཏྠོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛྫཱཏི ཨ་ཛྫཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ནཱ་མི. ཡོ ཨ་ཏྠོཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘སུ་སྶཱུ་སཾ ལ་བྷ་ཏེ པ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཡ་སྶེ་ཏེ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པེ་ཙྩ སོ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ. ཨ་ཏྠོཏི ཙ ཀཱ་ར་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཡཾ ཧི ཨ་ཏྠ་ས་དྡོ ‘‘སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡; དཱི. ནི. ༡.༢༥༥) པཱ་ཋ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠོ མེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༢༥༠; མ. ནི. ༣.༢༥༨) ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ཨ་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡.༡༡) ཝུ་ཌྜྷི་མྷི. ‘‘བ་ཧུ་ཛ་ནོ བྷ་ཛ་ཏེ ཨ་ཏྠ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དྷ་ནེ. ‘‘ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ཏྠཾ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༧.༦༦; སཾ. ནི. ༡.༢༥༠; ཐེ་ར་གཱ. ༤༤༣) ཧི་ཏེ. ‘‘ཨ་ཏྠེ ཛཱ་ཏེ ཙ པ་ཎྜི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡.༩༢) ཀཱ་ར་ཎེ. ཨི་དྷ པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ. ཏ་སྨཱ ཡཾ པ་ཉྙཱ་དི་ལཱ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ, ཡ་ཉྩ པེ་ཙྩ སོ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ, ཏཾ ཡོ་ཧཾ ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སཱ་མཾ་ཡེ་ཝ པ་ཛཱ་ནཱ་མི, སོ ཀ་ཐཾ ནུ དཱ་ནི པུ་ཙྪེ་ཡྻཾ པུ་ཐཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཝཾ ཡ་ཀྑོ ‘‘པ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡོ ཨ་ཏྠོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཏ མེ བུ་དྡྷོཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཧི་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཌྜྷི་ཡཱ ཙ. ཡ་ཏྠ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལནྟི ‘‘ཡ་སྶེ་ཏེ ཙ་ཏུ་རོ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཙཱ་གེ་ན ཡ་ཏྠ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ, ཏཾ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ བུ་དྡྷཾ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ངྒྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟི.

ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏཱ་དྷི་ག་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ནྟོ སོ ཨ་ཧཾ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ གཱ་མཱ གཱ་མནྟི དེ་ཝ་གཱ་མཱ དེ་ཝ་གཱ་མཾ. པུ་རཱ པུ་རནྟི དེ་ཝ་ན་ག་ར་ཏོ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ. ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ས་མྦུ་དྡྷཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏནྟི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ བྷ་ག་ཝཱ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ ཝ་ཏ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་སུ་བོ་དྷི་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏ་ཉྩ ཙ-ས་དྡེ་ན ‘‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཝ་ཏ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཉྩ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི་ཏྭཱ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་གྷོ་ས་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཨེ་ཝ་མི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཉྩ ར་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཡ་ཀྑ་བྷ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ན་ཡ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷེ ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ག་ཏོ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཾ དི་སྭཱ པུ་བྦེ ཝི་ཡ བ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ནི་བྦི་ས་ངྐཱ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་དྡ་སཾ་སུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣཾ, ཡ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན ཡ་ཀྑཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ, མ་ཧཱ་ཡ་ཀྑ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ བ་ལི་ཀ་མྨཱ་ཡ ཨཱ་ནཱི་ཏོ, ཧ་ནྡ ནཾ ཁཱ་ད ཝཱ བྷུ་ཉྫ ཝཱ, ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. སོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ལ་ཛྫི་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ན ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ཐ ཏཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་མཱ་རོ མ་ཡ྄ཧཾ པེ་སི་ཏོ, ཨི་མཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་མྨི, ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ བུ་དྡྷཱ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨི་མ་སྶ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མ་ཉྩ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

‘‘ཨི་མཾ ཀུ་མཱ་རཾ ས་ཏ་པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ,

ས་བྦ་ངྒུ་པེ་ཏཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་བྱ་ཉྫ་ནཾ;

ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ ད་དཱ་མི ཏེ,

པ་ཊི་གྒ་ཧ ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་མཱ’’ཏི.

པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་མཱ་རཾ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ ཡ་ཀྑ་སྶ ཙ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཙ མ་ངྒ་ལ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ པཱ་དཱུ་ན་གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཏཾ ཡ་ཀྑོ ཀུ་མཱ་རཾ ས་ར་ཎཾ ག་མེ་ནྟོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་དེ་ན པཱུ་རེ་སི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ –

‘‘དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ཧོ་ཏུ ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ,

ཏུ་ཝ་ཉྩ ཡ་ཀྑ སུ་ཁི་ཏོ བྷ་ཝཱ་ཧི;

ཨ་བྱཱ་དྷི་ཏཱ ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཐ,

ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ ས་ར་ཎ་མུ་པེ་ཏི བུ་དྡྷཾ;

ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ ས་ར་ཎ་མུ་པེ་ཏི དྷ་མྨཾ;

ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ ས་ར་ཎ་མུ་པེ་ཏི ས་ངྒྷ’’ནྟི.

ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་མཱ་རཾ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི – ‘‘ཨི་མཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པུ་ན མ་མེ་ཝ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ ཀུ་མཱ་རོ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཡ་ཀྑ་སྶ ཧ་ཏྠཾ, ཡ་ཀྑ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧ་ཏྠཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧ་ཏྠ་ཏོ པུ་ན རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཧ་ཏྠཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་མ་ཏོ ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ’’ཏི ཛཱ་ཏོ. ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ དི་སྭཱ ཀ་སྶ་ཀ་ཝ་ན་ཀ་མྨི་ཀཱ་ད་ཡོ ‘‘ཀིཾ ཡ་ཀྑོ ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་ཏི་ད་ཧ་ར་ཏྟཱ ན ཨི་ཙྪཱི’’ཏི? བྷཱི་ཏཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡ་ཐ. ཁེ་མཾ ཀ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི ས་བྦ་མཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་ཀ་ལཾ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ན་ག་རཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལེ་ན ཡ་ཀྑཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་ཀྑོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་མ་གྒཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི.

ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ན་ག་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝི་ཝི་ཏྟེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཉྙ་ཏྟ་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛཱ ཙ ནཱ་ག་རཱ ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྤི་ཎྜི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མྨ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ – ‘‘ཀ་ཐཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ དཱ་རུ་ཎཾ ཡ་ཀྑཾ ད་མ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡུ་དྡྷ་མཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་ཝི་དྷཾ ཝ་སྶཾ ཝ་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷིཾ་ས་ན་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཏ་སྶཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི’’ནྟི ཏ་མེ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ ཙེ་ཝ ནཱ་ག་རཱ ཙ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ བྷ་ཝ་ན་ས་མཱི་པེ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་དི་ས་ཀྐཱ་རུ་པེ་ཏཾ ནི་ཙྩ་བ་ལིཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སུཾ. ཏ་ཉྩ ཀུ་མཱ་རཾ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟཾ ‘‘ཏྭཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷི, ག་ཙྪ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་སྶུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སུཾ. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་མཱ་ནོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ ནཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ནི་དྡི་སི – ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི པ་རི་སཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༥༡). དྭཱ་ད་ས་མཾ.

ཨི་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ

སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

ཡ་ཀྑ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.