༡. ན་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡. ན་ནྡ་ན་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨཱ་རཱ་མེ. ཁོཏི བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི པ་རི་ས་ཛེ་ཊྛ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཛཱ་ནཱ་པེ་སི. བྷི་ཀྑ་ཝོཏི ཏེ་སཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ནཾ. བྷ་ད་ནྟེཏི པ་ཏི་ཝ་ཙ་ན་དཱ་ནཾ. ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི ཡེ ཏ་ཏྠ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཏི་ཨ་སྶོ་སུཾ, ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ སུ་ཎིཾ་སུ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ཀཱ་ཡི་ཀཱཏི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ཀཱ་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ དུ་ཏི་ཡ་དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. མ་གྷེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཙ་ལ་གཱ་མེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏེ་ཏྟིཾ་ས དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀི་ར ཏ་སྶ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཡཾ པ་ཎྞ་ཏྟི ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན སེ་ས་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ་པི ཚ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཨ་ཏྠི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ས་ཧ་སྶཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༩), ཏ་སྨཱ ནཱ་མ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡེ་ཝེ་སཱ ཏ་སྶ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སྶཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནི་དྡོ་སཾ པ་དཾ ཧོ་ཏི.

ན་ནྡ་ནེ ཝ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཏཾ ཝ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛེ པ་ཝི་ཊྛེ ན་ནྡ་ཡ་ཏི ཏོ་སེ་ཏཱི་ཏི ན་ནྡ་ནཾ. པ་ཉྩ་སུ ཧི མ་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ‘‘ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཙ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ‘‘མཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྠ, ཨ་བྷི་ཛྫ་ན་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་རཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝེ་སཱ་པེ་ཏི. ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙཱ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི བཱ་ཧཱ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝེ་སི་ཏཱ་ན་མྤི ཏ་སྶ ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ་ཝ མ་ར་ཎ་སོ་ཀོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ ཏ་སྨིཾ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ ཨུ་ཎྷ་ས་ནྟ་ཏྟོ ཧི་མ་པི་ཎྜོ ཝི་ཡ ཝི་ལཱི་ཡ་ནྟི, ཝཱ་ཏཱ་པ་ཧ་ཏ་དཱི་པ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛཾ ན་ནྡ་ཡ་ཏི ཏོ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ན་ནྡ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ན་ནྡ་ནེ. ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏཱཏི ཨ་ཙྪ་རཱཏི དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ་ནཾ ནཱ་མཾ, ཏཱ་སཾ ས་མཱུ་ཧེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏཱ.

དི་བྦེ་ཧཱིཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཧི. པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧཱིཏི མ་ནཱ་པི་ཡ་རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི ཀཱ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི ཝཱ. ས་མ་པྤི་ཏཱཏི ཨུ་པེ་ཏཱ. ཨི་ཏ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་རི་ཙཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱཏི ར་མ་མཱ་ནཱ, ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཝཱ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ཉྩཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ. ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡནྟི ཏ་སྨིཾ པ་རི་ཙཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ. སོ པ་ན་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷུ་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྶ ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་ཡ་མཱ་ནོ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ དི་བྦ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠོ དི་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ དི་བྦ་མཱ་ལཱ་ཝི་ལེ་པ་ན་དྷ་རོ དི་བྦེ་ཧི ཙ་ནྡ་ན་ཙུ་ཎྞེ་ཧི ས་མཾ ཝི་ཀི་རི་ཡ་མཱ་ནོ དི་བྦེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ཨོ་ཝུ་ཏོ ནི་ཝུ་ཏོ པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ ལོ་བྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ལོ་བྷ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨཱ་ས་བྷིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་དྡེ་ན ‘‘ན ཏེ སུ་ཁཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ གཱ་ཡ་མཱ་ནོ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནེ ཝི་ཙ་རི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སཱི’’ཏི.

ཡེ ན པ་སྶ་ནྟི ན་ནྡ་ནནྟི ཡེ ཏ་ཏྲ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ན པ་སྶ་ནྟི. ན་ར་དེ་ཝཱ་ནནྟི དེ་ཝ་ན་རཱ་ནཾ, དེ་ཝ་པུ་རི་སཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ད་སཱ་ནནྟི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ད་ས་ནྣཾ. ཡ་ས་སྶི་ནནྟི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཡ་སེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ.

ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཀཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ. པ་ཙྩ་བྷཱ་སཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ བཱ་ལ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་མཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་ཙྩཾ ཨ་ཙ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏི, ནཱ་སྶཱ ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟཱི ‘‘ན ཏྭཾ བཱ་ལེ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཏི་ཨ་བྷཱ་སི. ཡ་ཐཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཝ་ཙོཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཏྭཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟཱི ཨ་ནི་ཙྩཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱཏི ས་བྦེ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨི་ནོཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨི་ནོ་ཏི. ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཱ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ སུ་ཁོཏི ཏེ་སཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ སུ་ཁཾ. ཨི་དཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཝ་ཙོ་ཏི.

ན་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.