༢. ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀནྟི ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ. སོ ཀི་ར ཛ་ན་པ་དོ ནི་ཙྩ་ས་སྶོ ས་དཱ བཱི་ཛ་བྷ་ཎྜཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཁ་ལ་བྷ་ཎྜཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ཏེ་ན ཏ་སྨིཾ ནི་ག་མེ ཀོ་ཊྛཱ ནི་ཙྩ་པཱུ་རཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ.
༢༩༤. ར་ཊྛ་པཱ་ལོཏི ཀ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ? བྷི་ནྣཾ ར་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ པཱ་ལེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ར་ཊྛ་པཱ་ལོ. ཀ་དཱ པ་ན་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི. པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ. ཨི་ཏོ ཧི པུ་བྦེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ན་ག་རཾ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ, ཨཱ་ན་ནྡོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ;
སུ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ ཛ་ནི་ཀཱ, པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༡༢.༡༩);
པ་དུ་མུ་ཏྟ་རེ པ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཨེ་ཝ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཱ དྭེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པ་ཡིཾ་སུ. ཏ་དཱ པ་བྦ་ཏ་ཝཱ་སི་ནོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཏཱ་པ་སཱ ཧཾ་ས་ཝ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ. ཏེ དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཏཱ་པ་ས་ག་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏཱ་པ་སཱ ཀི་ཉྩི་ཀཱ་ལཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་མེ་ཝ ག་ཏཱ. དྭེ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཱ ཨོ་ཧཱི་ཡིཾ་སུ. ཏ་དཱ ཏེ་སཾ ཏེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཱ་པ་སེ་སུ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ ས་ཀྐ་བྷ་ཝ་ན་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི, ཨེ་ཀོ བྷཱུ་མི་ནྡྷ་ར་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ན་སྶ.
ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ་སུ ཨེ་ཀོ ས་ཀྐ་བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨེ་ཀོ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ པཱ་ལི་ཏ་ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ. ཏཾ ས་ཀྐོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ནཱ་ག་ཡོ་ནི་ཡཾ ཨ་བྷི་ར་མ་སཱི་ཏི པུ་ཙྪི. སོ ནཱ་བྷི་ར་མཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཧི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་རོ་ཧི, ཨུ་བྷོ སུ་ཁཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ ད་ས་བ་ལ་སྶ པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་རེ་ཝ་ཏཾ ནཱ་མ སཱ་མ་ཎེ་རཾ དི་སྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ དི་བྦ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ད་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ གོ་ཏ་མ་སྶ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་སྶ པུ་ཏྟོ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དི་སྭཱ ‘‘ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ཏེ པ་ཏྠ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་སི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ས་ཀྐ་སྶ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཀྐོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷི་ནྣཾ ར་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ པཱ་ལེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ནཱ་མ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཏུ་མྷཱ་དི་སེ བུ་དྡྷེ ཨུ་པྤ་ནྣེ བྷི་ནྣཾ ར་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ པཱ་ལེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ན་མ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ས་རཱ་ཛི་ཀཾ ཙཱ་ཏུ་ཝ་ཎྞཾ, པོ་སེ་ཏུཾ ཡཾ པ་ཧོ་སྶ་ཏི;
ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཀུ་ལཾ ནཱ་མ, ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏེ ཨ་ཡ’’ནྟི. –
ཨེ་ཝཾ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཀིཾ ཨ་ཧོ་སི? ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཧཾ ཁོ ཡེ་ན ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཏེ་ན ཏེ་ན མེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཡ་དེ་ཏཾ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཙ ཀི་ལེ་ས་མ་ལེ་ན ཨ་མ་ལཱི་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ ཝི་ལི་ཁི་ཏ་ས་ངྑ་ས་དི་སཾ དྷོ་ཏ་ས་ངྑ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ…པེ… ཙ་རི་ཏུཾ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་ཉྩ མ་སྶུ་ཉྩ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡ་ར་ས་པཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཏེ་སུ ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཏྠ་སྶ བ་ཧཱུ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ས་ནྟི, ཏེ – ‘‘ཏྭཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ, ན ལ་བྦྷཱ ཏ་ཡཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུ’’ནྟི བཱ་ཧཱ་ཡ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་ཧེ་ཝ པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩ་ལེ་སེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མྨ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ་སུ…པེ… པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ མཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པུ་ཏྟཾ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཾ པུ་ཙྪི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་སི པ་ན ཏྭཾ, ར་ཊྛ་པཱ་ལ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི…པེ… པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱཏི.
༢༩༥. ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་མྨཱཏི མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི, ཏཱ་ཏཱཏི པི་ཏ་རཾ. ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོཏི ཨེ་ཀོ་ཝ པུ་ཏྟ་ཀོ, ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཛེ་ཊྛོ ཝཱ ཀ་ནི་ཊྛོ ཝཱ ན་ཏྠི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པི་ཡོཏི པཱི་ཏི་ཛ་ན་ཀོ. མ་ནཱ་པོཏི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀོ. སུ་ཁེ་དྷི་ཏོཏི སུ་ཁེ་ན ཨེ་དྷི་ཏོ, སུ་ཁ་སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁ་པ་རི་བྷ་ཏོཏི སུ་ཁེ་ན པ་རི་བྷ་ཏོ, ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི དྷཱ་ཏཱི་ཧི ཨ་ངྐ་ཏོ ཨ་ངྐཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་སྶ་ཀ་ར་ཐ་ཀཱ་དཱི་ཧི བཱ་ལ་ཀཱི་ལ༹་ན་ཀེ་ཧི ཀཱི་ལ༹་ཡ་མཱ་ནོ སཱ་དུ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ སུ་ཁེ་ན པ་རི་ཧ་ཊོ. ན ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་ཙི དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ནཱ་སཱིཏི ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཀ་ལ་བྷཱ་གཾ དུ་ཀྑ་སྶ ན ཛཱ་ནཱ་སི ན ས་ར་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏེ མ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱཏི ས་ཙེ་པི ཏ་ཝ ཨ་མྷེ་སུ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནེ་སུ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏེ་ན ཏེ མ་ར་ཎེ་ན་པི མ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཨ་ནི་ཙྪ་ཀཱ ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, ཏ་ཡཱ ཝི་ཡོ་གཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ན མ་ཡཾ ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀིཾ པ་ན ཀིཾ ནཱ་མ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡེ་ན མ་ཡཾ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀིཾ པ་ན མ་ཡཾ ཏནྟི ཀེ་ན པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཡཾ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༢༩༦. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཡ་ཏྠ ནཾ ཋི་ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནིཾ་སུ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋཱ་ནེ. ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན ཨ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡ. པ་རི་ཙཱ་རེ་ཧཱིཏི ག་ནྡྷ་བྦ་ན་ཊ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙཱ་རེ་ཧི ས་ཉྩཱ་རེ་ཧི, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨུ་པ་ནེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཧཱིཏི ག་ནྡྷ་བྦ་ན་ཊ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ལ་ལ༹ ཨུ་པ་ལ་ལ༹ ར་མ, ཀཱི་ལ༹་སྶཱུ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ. པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོཏི བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ས་ངྒྷ་ཉྩ ཨཱ་ར་བྦྷ དཱ་ན་པྤ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི སུ་ག་ཏི་མ་གྒ་སཾ་སོ་དྷ་ཀཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ. ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཀ་ཐཱ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝི་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ ནི་རཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས ཝོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ནི་ཝཱ་རེ་ཐ ན’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་པི ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ཝོ་ཙུཾ, ཏེ་ས་མྤི ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ…པེ… ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱིཏི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ མ་རི་སྶ་ཏི, ན ཀོ་ཙི གུ་ཎོ ལ་བྦྷ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏཾ པ་ན ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་པི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་སྶི་སྶ་ནྟི, མ་ཡ་མྤི པ་སྶི་སྶཱ་མ, པ་བྦ་ཛྫཱ་པི ཙ ནཱ་མེ་སཱ བྷཱ་རི་ཡཱ, དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་རཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ སུ་ཁུ་མཱ་ལོ ནཱ་ག་རི་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཡོ, སོ ཏཾ ཙ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པུ་ན ཨི་དྷེ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཧ་ནྡ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་པི ནཾ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཙ པ་ན ཏེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨུ་དྡ་སྶེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་མཾ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཡེ་ན ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ…པེ… ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་སི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི…པེ… ཨུ་དྡ་སྶེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡ་སྶེ་ཏ་བྦཱཏི ཨུ་དྡྷཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ.
༢༩༩. བ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ས་པྤཱ་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཨུ་ཙྪཱ་ད་ནཱ་དཱི་ཧི ཙ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཾ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧི ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཧི ཙཱ’’ཏི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ་ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཛི་ན་ད་ཏྟི་ཡཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ལ་དྡྷཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི ཙ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི.
པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོཏི དྭཱ་ད་ས སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ. ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལོ ཧི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ, ཏ་སྨཱ པུ་ཉྙ་ཝཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ་པི ས་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ’’ནྟི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི དྭཱ་ད་ས་མེ ཝ་སྶེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ – ‘‘ཏ་ཡཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནིཾ་སུ, དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ ཁོ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཡེ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏོ, སོ མེ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ, ཨི་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. མ་ན་སཱ་ཀཱ་སཱིཏི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལེ ག་ཏེ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ན་སི ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏོ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཏཾ མ་དྡི་ཏུ’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་སི…པེ… ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱིཏི.
མི་ག་ཙཱི་རེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ. ཏ་ཉྷི ར་ཉྙཱ – ‘‘ཨ་ཀཱ་ལེ ས་མྤ་ཏྟ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཨི་དཾ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ – ‘‘མ་མ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མི, ཏེ མེ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་པཱ་ད་མ་ཀྑ་ན་ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི པེ་སི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ཏྟ་མྤི ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི. པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སཱིཏི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པཱ་ཝི་སི.
མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡཱཏི ས་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶ གྷ་ར་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ. ཨུ་ལླི་ཁཱ་པེ་ཏཱིཏི ཀ་པྤ་ཀེ་ན ཀེ་སེ པ་ཧ་རཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི – ‘‘ཨི་མེ ས་མ་ཎ་ཀཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཡ་པུ་ཏྟ་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཙོ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ན ད་སྶཱ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཕ་རུ་ས་ཀཱ་ར་ཀཱ ཨེ་ཏེ པུ་ན ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི, ཨེ་ཏྟོ་ཝ ནི་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཏེ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨི་མེ་ཧི མུ་ཎྜ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཉཱ་ཏི་དཱ་སཱིཏི ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ དཱ་སཱི. ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ད་ཏྠོ – པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝ་དོ་སེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་བྷི་དོ་སོ, ཨ་བྷི་དོ་སོ་ཝ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀོ. ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶེ་ཝ ནཱ་མ་ས་ཉྙཱ ཨེ་སཱ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀོ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ. ཀུ་མྨཱ་སནྟི ཡ་ཝ་ཀུ་མྨཱ་སཾ. ཚ་ཌྜེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱ་ནཾ གོ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧོ, ཏ་སྨཱ ནཾ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཝི་ཡ བ་ཧི ཚ་ཌྜེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་ཏནྟི ས་ཙེ ཨེ་ཏཾ. བྷ་གི་ནཱིཏི ཨ་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱ་ཏིཾ ཉཱ་ཏི་དཱ་སིཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨ་ནྟི ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘བྷ་གི་ནི ཨེ་ཏཾ ས་ཙེ བ་ཧི ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ནི་སྶ་ཊྛ་པ་རི་གྒ་ཧཾ, ཨི་དྷ མེ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་རཱ་ཧཱི’’ཏི. ཀིཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝཱ པ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཱ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ནི་སྶ་ཊྛ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཏྟཱ. ཡ་ཉྷི ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ནི་སྶ་ཊྛ་པ་རི་གྒ་ཧཾ, ཡ་ཏྠ སཱ་མི་ཀཱ ཨ་ནཱ་ལ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ‘‘དེ་ཐ ཨཱ་ཧ་ར་ཐ ཨཱ་ཀི་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་གྒ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སི་ཀོ ས་མཱ་ནོ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཧ་ཏྠཱ་ནནྟི བྷི་ཀྑཱ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནཱ་མ་ཡ་ཏོ མ་ཎི་བ་ནྡྷ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི དྭི་ནྣ་མྤི ཧ་ཏྠཱ་ནཾ. པཱ་དཱ་ནནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭི་ནྣ་མྤི པཱ་དཱ་ནཾ. ས་ར་སྶཱཏི ས་ཙེ ཏཾ བྷ་གི་ནཱི་ཏི ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་ར་ཡ་ཏོ ས་ར་སྶ ཙ. ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱིཏི ཧ་ཏྠ་པི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ – ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ མེ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཙྪ་པ་པི་ཊྛི་ས་དི་སཱ ཨི་མཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཡོ, ཧ་རི་ཏཱ་ལ་ཝ་ཊྚི་ཡོ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཊྚི་ཏཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ, མ་དྷུ་རོ ས་རོ’’ཏི གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་པུ་བྦཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི ས་ཉྫཱ་ནི ས་ལླ་ཀྑེ་སི. ཏ་སྶ ཧཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ར་ཉྙཱ་ཝཱ་ས་ཉྩེ་ཝ པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ན་ཉྩ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་དི་སོ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་ན ནཾ སཱ ཉཱ་ཏི་དཱ་སཱི དི་སྭཱ་ཝ ན ས་ཉྫཱ་ནི, ནི་མི་ཏྟཾ པ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི་ཏི.
༣༠༠. ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཐེ་ར་སྶ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི ས་ཎྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཐ་ཉྙཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་དྷཱ་ཏཱི་པི ས་མཱ་ནཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟེ་ན སཱ་མི་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ – ‘‘ཏྭཾ ནུ ཁོ, མེ བྷ་ནྟེ, པུ་ཏྟོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟཱི ཝེ་གེ་ན གྷ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. ཡ་གྒྷེཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ས་ཙེ ཛེ ས་ཙྩནྟི ཨེ་ཏྠ ཛེ་ཏི ཨཱ་ལ་པ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་སྨིཾ དེ་སེ དཱ་སི་ཛ་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏྭ་ཉྷི, བྷོ་ཏི དཱ་སི, ས་ཙེ ས་ཙྩཾ བྷ་ཎ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི? མ་ཧཱ་ཀུ་ལེ ཨི་ཏྠི་ཡོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ ག་ར་ཧཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་ཀི་ཙྩཾ, སེ་ཊྛི་སྶ ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་ཊྚ་མཱུ་ལནྟི ཏ་སྨིཾ ཀི་ར དེ་སེ དཱ་ན་པ་ཏཱི་ནཾ གྷ་རེ་སུ སཱ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཙེ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་ཀ་ཉྫི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ནྟི, དཱ་ན་པ་ཏཱི་ན་མྤི ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨཱི་དི་སཱ་ཡ སཱ་ལཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཀ་པ་ཎ་མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཡ ཨ་སཱ་རུ་པྤེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི.
ཨ་ཏྠི ནཱ་མ ཏཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱིཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྠེ, ནཱ་མཱཏི པུ་ཙྪ་ན་ཏྠེ མ་ཉྙ་ན་ཏྠེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་ནཾ, ན་ནུ མ་ཡཾ ནི་དྡྷ་ནཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཡེ་སཾ ནོ ཏྭཾ ཨཱི་དི་སེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ན་ནུ མ་ཡཾ མ་ཏཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཡེ་སཾ ནོ ཏྭཾ ཨཱི་དི་སེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠི མ་ཉྙེ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཏ་ཝ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ སཱ་ས་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཊི་ལ་དྡྷོ ས་མ་ཎ་གུ་ཎོ, ཡཾ ཏྭཾ སུ་བྷོ་ཛ་ན་ར་ས་སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏོ་པི ཨི་མཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནེ་ཡྻཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ ཨ་མ་ཏ་མི་ཝ ནི་བྦི་ཀཱ་རོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སཱི་ཏི. སོ པ་ན ག་ཧ་པ་ཏི དུ་ཀྑཱ་བྷི་ཏུ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུ་མ་ས་ཀྐོ་ནྟོ – ‘‘ཨ་ཏྠི ནཱ་མ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་ཙ. ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ད་ནྟི – ཨ་ནོ་ཀ་པྤ་ནཱ་མ་རི་ས་ན་ཏྠ་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཨ་ཏྠི་ས་དྡེ ཨུ་པ་པ་དེ ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཏ་སྶཱ་ཡ་མ་ཏྠོ – ‘‘ཨ་ཏྠི ནཱ་མ…པེ… པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སི, ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་མྤི ཨ་ཧཾ ན ས་དྡ་ཧཱ་མི ན མ་རི་ས་ཡཱ་མཱི’’ཏི. ཨི་དཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟ་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. ཐེ་རོ་པི པི་ཏ་རི པ་ཏྟ་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཏཾ པཱུ་ཏི་ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི སུ་ན་ཁ་ཝ་ནྟ་ས་དི་སཾ པཱུ་ཏི་ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཎྜ་མི་ཝ བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ པཱུ་ཏི་ཀཾ ཝཱ་ཡ་ནྟཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན ཀི་ར ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཐེ་རོ པ་ན ཨ་རི་ཡི་དྡྷི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ དི་བྦོ་ཛཾ ཨ་མ་ཏ་ར་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ དྷ་མ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཉྩ མུ་ཁ་ཉྩ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཙ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཀུ་ཏོ ནོ ག་ཧ་པ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀུ་ཏོ ནོཏི ཀུ་ཏོ ནུ. ནེ་ཝ དཱ་ནནྟི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ནེ་ཝ དཱ་ནཾ ཨ་ལ་ཏྠ་མྷ. ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནནྟི ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཀ་ཙྩི ཏེ ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི་སི ཨ་པྤ་ཀི་ལ་མ་ཐེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ན ཏཱ་ཝ ཏཱ་ཏ གེ་ཧེ བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་མྤི ན ཨ་ལ་ཏྠ་མྷ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཐེ་རོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? པི་ཏུ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཡ་ཐཱ ཨེ་ས མཾ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཉྙེ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི མ་ཉྙེ. བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཙ པ་ཏྟ་ནྟ་རེ པ་དུ་མཾ ཝི་ཡ བྷ་སྨཱ་ཚ་ནྣོ ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཕེ་གྒུ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རོ ཝི་ཡ སུ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ མུ་ཏྟ་ར་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ མཱ་དི་སཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་གུ་ཎཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཏེ་སུ་པི ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སྶ་ཏི, སཾ་ཝ་རེ ཋ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཧི ཏཱ་ཏཱཏི ཏཱ་ཏ ཏུ་ཡ྄ཧཾ གྷ་རཾ མཱ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཧི གྷ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ལནྟི ཐེ་རོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སཱིཏི ཐེ་རོ པ་ན པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀོ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ་བྷི་ཀྑཾ ནཱ་མ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, མཱ་ཏུ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན པ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. མཱ་ཏུ ཀི་ར་སྶ ཐེ་རཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, རོ་ད་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཀྐ་ཀྑི ཝི་ཡ ཛཱ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཏཾ ཨ་པ་སྶི་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མི, ཧ་ད་ཡ་མྤི་སྶཱ ཕཱ་ལེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀཾ ཧི་ར་ཉྙ་སྶ, ཨེ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་སྶཱ་ཏི དྭེ པུ་ཉྫེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ. ཀཱི་ཝ་མ་ཧ་ནྟཱ པ་ན པུ་ཉྫཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཨོ་ར་ཏོ ཋི་ཏོ པུ་རི་སོ པཱ་ར་ཏོ ཋི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ པུ་རི་སཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་མ་ཧ་ནྟཱ.
༣༠༡. ཨི་དཾ ཏེ ཏཱ་ཏཱཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་པུ་ཉྫ་ཉྩ སུ་ཝ་ཎྞ་པུ་ཉྫ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. མ་ཏྟི་ཀནྟི མཱ་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨི་དཾ ཏེ མཱ་ཏཱ་མ་ཧི་ཡཱ མཱ་ཏུ ཨི་མཾ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ དྷ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙཾ པེ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ཉྙཾ པི་ཏཱ་མ་ཧནྟི ཡཾ པ་ན ཏེ པི་ཏུ ཙ པི་ཏཱ་མ་ཧཱ་ན་ཉྩ ས་ནྟ་ཀཾ, ཏཾ ཨ་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ, ནི་ཧི་ཏ་ཉྩ པ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བ་ཧུ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པི་ཏཱ་མ་ཧ’’ནྟི ཏ་དྡྷི་ཏ་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘པེ་ཏཱ་མ་ཧ’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ. ས་ཀྐཱ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནནྟི དྷ་ན་ཧེ་ཏུ དྷ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཏཾ ཏཾ དྷ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཙ རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན དྷ་ན་པ་རི་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སོ་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨུ་པྤ་བྦཱ་ཛེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་སིཾ, སོ དཱ་ནི མེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ, ཨ་ཡཾ ན མེ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཨ་སྶ ཨོ་རོ་དྷཱ་ནཾ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཝོ སཱ་མི་ཀོ, ག་ཙྪ་ཐ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ ནཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སུ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏཱ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ, ཏཱ་སུ དྭེ ཛེ་ཊྛ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩེ་ཀཾ པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་མྷི པཱ་དེ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ.
ཀཱི་དི་སཱ ནཱ་མ ཏཱ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོཏི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ? ཏ་དཱ ཀི་ར ས་མྦ་ཧུ་ལེ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རེ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རེ་པི སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟེ་པི མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛ་ནྟེ དི་སྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་གུ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི ‘‘ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏེ པ་བྦ་ཛ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་ཉྙེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ་དེ་ཝ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི. སཱ ཀ་ཐཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ ཐེ་རོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ན ཁོ མ་ཡཾ བྷ་གི་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཝོ་ཧ་ར་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝ མུ་ཙྪི་ཏཱ པ་པ་ཏིཾ་སཱུཏི ཏཾ བྷ་གི་ནི་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཨ་ཛྫ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཛྫ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི བ་ཧི ན ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཨེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནོ དཱ་ར་ཀཱ ན ལ་དྡྷཱ, ཡེ་སཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛཱི་ཝེ་ཡྻཱ་མ, ཨི་ཏོ ཙ་མྷཱ པ་རི་ཧཱི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཏོ ཙ. ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་པི ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཾ ཨ་ནཱ་ཐཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ – ‘‘ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ དཱ་ནི ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཡཾ, སོ ཨ་མྷེ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཱ ས་ཡི་ཏ་དཱ་རི་ཀཱ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི ས་མུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་སོ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ་སེ མུ་ཙྪི་ཏཱ པ་པ་ཏིཾ་སུ, པ་ཏི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མཱ ནོ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཐཱཏི མཱ ཨ་མྷེ དྷ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ ཙ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡི་ཏྠ, ཝི་ཧེ་སཱ ཧེ་སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ནྟི. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན. སོ ཀི་ར སེ་ཊྛི – ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏ་ལི་ངྒཾ ནཱ་མ ཀི་ལི་ཊྛཾ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝེ་སཾ ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཐེ་ར་སྶ བྷི་ཀྑཾ ན དེ་ཏི. ཐེ་རོ – ‘‘མཱ་དི་ས་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ བ་ཧུཾ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝེ་ཡྻུ’’ནྟི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༣༠༢. གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སཱིཏི གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ པ་སྶཱཏི ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏ་ཛ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཙི་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ. བི་མྦནྟི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་རུ་ཀཱ་ཡནྟི ན་ཝ་ནྣཾ ཝ་ཎ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཎ་ཀཱ་ཡཾ. ས་མུ་སྶི་ཏནྟི ཏཱི་ཎི ཨ་ཊྛི་ས་ཏཱ་ནི ན་ཝ་ཧི ནྷཱ་རུ་ས་ཏེ་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ན་ཝ་ཧི མཾ་ས་པེ་སི་ས་ཏེ་ཧི ལི་མྤི་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨུ་སྶི་ཏཾ. ཨཱ་ཏུ་རནྟི ཛ་རཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཡ རོ་གཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་སཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ ནི་ཙྩཱ་ཏུ་རཾ. བ་ཧུ་ས་ངྐ་པྤནྟི པ་རེ་སཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཏྠ་ནཱ་ས་ངྐ་པྤེ་ཧི བ་ཧུ་ས་ངྐ་པྤཾ. ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྷི ཀཱ་ཡེ པུ་རི་སཱ་ནཾ ས་ངྐ་པྤཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡེ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ. སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཀཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ལཱ་ད་ཡོ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི བ་ཧུ་ས་ངྐ་པྤོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ ན་ཏྠི དྷུ་ཝཾ ཋི་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ མཱ་ཡཱ་མ་རཱི་ཙི་ཕེ་ཎ་པི་ཎྜ ཨུ་ད་ཀ་པུ་པྥུ་ལཱ༹་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏི ནཱ་མ ན་ཏྠི, བྷི་ཛྫ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ ནི་ཡ་ཏཱ.
ཏ་ཙེ་ན ཨོ་ན་དྡྷནྟི ཨ་ལླ་མ་ནུ་སྶ་ཙ་མྨེ་ན ཨོ་ན་དྡྷཾ. ས་ཧ ཝ་ཏྠེ་བྷི སོ་བྷ་ཏཱིཏི ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལེ་ཧི ཙ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་མྤི རཱུ་པཾ ཝ་ཏྠེ་ཧི ས་ཧེ་ཝ སོ་བྷ་ཏི, ཝི་ནཱ ཝ་ཏྠེ་ཧི ཛེ་གུ་ཙྪཾ ཧོ་ཏི ཨ་ནོ་ལོ་ཀ་ན་ཀྑ་མཾ.
ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨ་ལ་ཏྟ་ཀེ་ན ར་ཉྫི་ཏཱ. ཙུ་ཎྞ་ཀ་མ་ཀྑི་ཏནྟི སཱ་ས་པ་ཀ་ཀྐེ་ན མུ་ཁ་པཱི་ལ༹་ཀཱ་དཱི་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ དུ་ཊྛ་ལོ་ཧི་ཏཾ ཝི་ལི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ཏི་ལ་པི་ཊྛེ་ན ལོ་ཧི་ཏཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ཧ་ལི་དྡི་ཡཱ ཝ་ཎྞཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞ་ཀ་ག་ཎྜི་ཀཱ་ཡ མུ་ཁཾ པ་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ་ནེ་ས ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཊྛཱ་པ་ད་ཀ་ཏཱཏི ར་སོ་ད་ཀེ་ན མ་ཀྑི་ཏྭཱ ན་ལཱ་ཊ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཀ་ར་ཙ་ནཱ་ཡ ར་ཙི་ཏཱ. ཨ་ཉྫ་ནཱིཏི ཨ་ཉྫ་ན་ནཱ་ལི༹་ཀཱ.
ཨོ་ད་ཧཱིཏི ཋ་པེ་སི. པཱ་སནྟི ཝཱ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ལཾ. ནཱ་ས་དཱཏི ན གྷ་ཊྚ་ཡི. ནི་ཝཱ་པནྟི ནི་ཝཱ་པ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཝཱ་པ་ཏི་ཎ་ས་དི་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཀ་ནྡ་ནྟེཏི ཝི་ར་ཝ་མཱ་ནེ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནེ. ཨི་མཱ་ཡ ཧི གཱ་ཐཱ་ཡ ཐེ་རོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀེ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཉཱ་ཏ་ཀེ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀ་པ་རི་སཾ ཝི་ཡ, ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ལཾ ཝི་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷུ་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནི་ཝཱ་པ་ཏི་ཎཾ ཝི་ཡ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་མི་གཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་མི་གོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་པ་ཏི་ཎཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ གཱི་ཝཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནཾ ག་ཏ་སྶ སོ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མི་ག་ལུ་དྡ་ཀཱ་ནཾ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ཀ་རཾ ཨ་གྷ་ཊྚ་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ གྷ་ན་ཙྪཱ་ཡ་སྶ ཚ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡ གུ་མྦ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ མ་ནྡ་མ་ནྡེ་ན ཝཱ་ཏེ་ན བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཐེ་རོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནེ་ཝ ག་ནྟྭཱ མི་ག་ཙཱི་རེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་སི.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཐེ་རོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཏོ་ཏི. པི་ཏཱ ཀི་ར་སྶ སེ་ཊྛི ས་ཏྟ་སུ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ་སུ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ལླེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་སུ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཧ་རི་ཏྭཱ གི་ཧི་ཝེ་སཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ – ‘‘ཨེ་ཏེ མཱ་དི་སཾ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པཱ་དེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏཾ ནེ་སཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི. པ་ར་ས་མུ་དྡ་ཝཱ་སི་ཏྠེ་རཱ་ནཾ པ་ན – ‘‘ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཀོ་ར་བྱ་སྶ མི་ག་ཙཱི་རེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒོ་ཡེ་ཝ.
༣༠༣. མི་ག་ཝོཏི ཏ་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལ་སྶ ནཱ་མཾ. སོ་དྷེ་ནྟོཏི ཨུ་ཡྻཱ་ན་མ་གྒཾ ས་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཏ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཏ་ཙྪཱ་པེ་ནྟོ ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི ས་མྨ་ཛྫཱ་པེ་ནྟོ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཨོ་ཀི་ར་ཎ-པུ་པྥ་ཝི་ཀི་ར་ཎ-པུ་ཎྞ་གྷ་ཊ་ཊྛ་པ་ན-ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷ་ཋ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ན རཱ་ཛཱ ཀོ་ར་བྱོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ས་དཱ ཨི་མ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི, པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན་སྶ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, མ་ཧཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རོ, ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ ཀོ་ར་བྱོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཀི་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི སོ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ཐེ་རཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ བ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི ནཱ་ཊ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི – ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པུ་ན་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱཏི ཨོ་རོ་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་བ་ལ་ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཡཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, ཏ་སྶ ཏཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་སྶ་ཊཱ་ཡ ཨུ་སྶ་ཊཱ་ཡཱཏི ཨུ་སྶི་ཏཱ་ཡ ཨུ་སྶི་ཏཱ་ཡ, མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་གྒ་ཏུ་གྒ་ཏ་མེ་ཝ པ་རི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ བྷ་ཝཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཧ་ཏྠ་ཏྠ་རེ ནི་སཱི་ད་ཏཱུཏི ཧ་ཏྠ་ཏྠ་རོ ཏ་ནུ་ཀོ བ་ཧ་ལ་པུ་པྥཱ་དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་སེ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༣༠༤. པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཱ་ནཱིཏི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ. ཛི་ཎྞོཏི ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞོ. ཝུ་ཌྜྷོཏི ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷོ. མ་ཧ་ལླ་ཀོཏི ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀོ. ཨ་དྡྷ་ག་ཏོཏི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོཏི པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. པ་བྦ་ཛ་ཏཱིཏི དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ བ་ཧུཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི མ་ཧ་ལླ་ཀོ་མྷི, མ་ཧ་ལླ་ཀ་སྶ ཙེ་སཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ, ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མི, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ མཾ, བྷ་ནྟེ,’’ཏི ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཐེ་རཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོཏི ཨ་རོ་གོ. ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐོཏི ནི་དྡུ་ཀྑོ. ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱཏི ས་མ་ཝི་པཱ་ཙ་ནི་ཡཱ. ག་ཧ་ཎི་ཡཱཏི ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ བྷུ་ཏྟ་བྷུ་ཏྟོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཛཱི་ར་ཏི, ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན པུ་ཊ་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཏ་ཐེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ན ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱ ག་ཧ་ཎི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཡ་སྶ པ་ན བྷུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ བྷ་ཏྟ་ཙྪ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝ, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ནཱ་ཏི་སཱི་ཏཱ་ཡ ན་ཙྩུ་ཎྷཱ་ཡཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནཱ་ཏི་སཱི་ཏཱ་ཡ ན་ཙྩུ་ཎྷཱ་ཡ. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི རཱ་ཛཱ་ནོ ཝཱ ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ རཱ་ཛ་བྷ་ཡ་ཙོ་ར་བྷ་ཡ་ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན.
༣༠༥. དྷ་མྨུ་དྡེ་སཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱཏི དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་སཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ. ཨུ་པ་ནི་ཡྻ་ཏཱིཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡེ་ན ཝཱ ཏ་ཏྠ ནི་ཡྻ་ཏི. ཨ་དྡྷུ་ཝོཏི དྷུ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ཏཱ་ཎོཏི ཏཱ་ཡི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ན་བྷི་སྶ་རོཏི ཨ་ས་ར་ཎོ ཨ་བྷི་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ག་ནྟྭཱ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་སྶ་ཀོཏི ནི་སྶ་ཀོ ས་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡནྟི ས་ཀ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ས་ལླ་ཀྑི་ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ལོ་ཀེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ དཱ་སོ.
༣༠༦. ཧ་ཏྠི་སྨིནྟི ཧ་ཏྠི་སི་པྤེ. ཀ་ཏཱ་ཝཱིཏི ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, སི་ཀྑི་ཏ་སི་ཀྑོ པ་གུ་ཎ་སི་པྤོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨཱུ་རུ་བ་ལཱིཏི ཨཱུ་རུ་བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ. ཡ་སྶ ཧི ཕ་ལ་ཀ་ཉྩ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་སེ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནྣཾ བྷི་ནྡ་ཏོ བྷི་ནྣཾ ས་ནྡྷཱ་ར་ཡ་ཏོ པ་ར་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ར་ཛྫཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཨཱུ་རུ་བ་ལཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ཨཱུ་རུ་བ་ལཱི ནཱ་མ. བཱ་ཧུ་བ་ལཱིཏི བཱ་ཧུ་བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨ་ལ་མ་ཏྟོཏི ས་མ་ཏྠ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ.
པ་རི་ཡོ་དྷཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་པྤ་དྡ་ཝཾ ཨོ་དྷཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ.
སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ཁོ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨི་མ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞནྟི ཨི་དཾ སོ རཱ་ཛཱ ཨུ་པ་རི དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘པ་སྶཱ་མི ལོ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷ་མྨུ་དྡེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་གཱི་ཏིཾ ཨ་ཝོ་ཙ.
༣༠༧. ཏ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ་ཝ ཀཱ་མེ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ དྭེ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟི, དྭེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
པ་ས་ཡ྄ཧཱཏི ས་པ་ཏྟ་ག་ཎཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. ས་སཱ་ག་ར་ནྟནྟི ས་དྡྷིཾ སཱ་ག་ར་ནྟེ་ན. ཨོ་རཾ ས་མུ་དྡ་སྶཱཏི ཡཾ ས་མུ་དྡ་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ས་ཀ་ར་ཊྛཾ, ཏེ་ན ཨ་ཏི་ཏྟ་རཱུ་པོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧ་ཏྠཱིཏི ན ཧི ཨ་ཏྠི.
ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ ནོཏི ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ནུ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་མ་རཱ་ཏི ཙཱ་ཧཱུཏི ཨ་མ་རཾ ཨི་ཏི ཙ ཨཱ་ཧུ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡཾ མ་ཏཾ ཉཱ་ཏཱི པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ནྡ་ནྟི, ཏཾ – ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་ཏཱ མ་ཏོ, པུ་ཏྟོ མ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཝ་ད་ནྟི.
ཕུ་ས་ནྟི ཕ་སྶནྟི མ་ར་ཎ་ཕ་སྶཾ ཕུ་ས་ནྟི. ཏ་ཐེ་ཝ ཕུ་ཊྛོཏི ཡ་ཐཱ བཱ་ལོ, དྷཱི་རོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ མ་ར་ཎ་ཕ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛོ, ཨ་ཕུ་ཊྛོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ. བཱ་ལོ ཙ བཱ་ལྱཱ ཝ་དྷི་ཏོ་ཝ སེ་ཏཱིཏི བཱ་ལོ བཱ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ར་ཎ་ཕ་སྶཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝ་དྷི་ཏོ་ཝ སེ་ཏི ཨ་བྷི་ཧ་ཏོ་ཝ ས་ཡ་ཏི. ཨ་ཀ་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ་ལ་ཏི ཝེ་དྷ་ཏི ཝི་པྥ་ནྡ་ཏི. དྷཱི་རོ ཙ ན ཝེ་དྷ་ཏཱིཏི དྷཱི་རོ སུ་ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ པ་སྶ་ནྟོ ན ཝེ་དྷ་ཏི ན ཙ་ལ་ཏི.
ཡཱ་ཡ ཝོ་སཱ་ནཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, སཱ་ཝ དྷ་ན་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏ་རཱ. ཨ་བྱོ་སི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་སཱུཏི ཧཱི་ན་པྤ་ཎཱི་ཏེ་སུ བྷ་ཝེ་སུ.
ཨུ་པེ་ཏི ག་བྦྷ་ཉྩ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀནྟི ཏེ་སུ པཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ སཾ་སཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ག་བྦྷ་ཉྩ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཏི. ཏ་སྶ་པྤ་པ་ཉྙོཏི ཏ་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨ་པྤ་པ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཉྙོ ཨ་པྤ་པ་ཉྙོ ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ.
ས་ཀ་མྨུ་ནཱ ཧ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཧི ཧ་ཉྙ་ཏི. པེ་ཙྩ པ་ར་མྷི ལོ་ཀེཏི ཨི་ཏོ ག་ནྟྭཱ པ་ར་མྷི ཨ་པཱ་ཡ་ལོ་ཀེ.
ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཝི་ཝི་དྷ་རཱུ་པེ་ན, ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སཱུཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ་སུ ས་བྦ་ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ. ད་ཧ་རཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀ་ལ་ལ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་རུ་ཎཱ. ཝུ་ཌྜྷཱཏི ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོཏི ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཨ་དྭ་ཛ྄ཛྷ་གཱ་མིཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ ‘‘སེ་ཡྻོ, ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་ཉྩ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་ཉྩཱ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་སྨི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཏྭཾ ཝ་ད་སི – ‘‘ཀིཾ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ’’ཏི, ཨི་དཾ དི་སྭཱ ཙ སུ་ཏྭཱ ཙ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་སྨཱི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སཱི་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.