༤. རཱ་ཛ་ཝ་གྒོ
༡. གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སཱིཏི མ་ཧཱ་མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མ་ཡཱ ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་མཱ་ནེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས – ‘‘ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝེ་ག་ལི༹་ངྒཾ ནཱ་མ གཱ་མ་ནི་ག་མོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཧཾ ཏ་དཱ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ཧོ་སིཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡོ གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ནཱ་མ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཡཱ ཨི་དྷ ཨེ་ཀཾ སུ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, ཧ་ནྡ ནཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ སི་ཏ་པཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་མ་ཀཱ་སི, ཨ་གྒ་གྒ་ད་ནྟེ ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ནྡ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་སི. ཡ་ཐཱ ཧི ལོ་ཀི་ཡ་མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་རཾ པ་ཧ་ར་ནྟཱ – ‘‘ཀུ་ཧཾ ཀུ་ཧ’’ནྟི ཧ་ས་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ཧ་སི་ཏཾ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཧ་སི་ཏ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ ཏེ་ར་ས་ཧི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ཏི, སེ་ཀྑཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྭེ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཚ་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ནྟི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ནྟི. ཏེ་སུ་པི བ་ལ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ དྭཱི་ཧི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ནྟི, དུ་བྦ་ལཱ་ར་མྨ་ཎེ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟ་དྭ་ཡེ་ན ཙ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙཱ་ཏི ཏཱི་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧ་སི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི.
ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཧ་སི་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཐེ་ར་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཨ་ཧོ་སི. ཀ་ཐཾ? ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཧི ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ་ཏཱུ་ཧི དཱ་ཋཱ་ཧི ཙ་ཏུ་དྡཱི་པི་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷ་མུ་ཁ་ཏོ ས་ཏེ་ར་ཏཱ་ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཱ མ་ཧཱ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་མཱ་ཎཱ ར་སྨི་ཝ་ཊྚི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སཱི་ས་ཝ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཋ་གྒེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ་ན ས་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ཙྪ་མཱ་ནོ་པི སི་ཏ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.
བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི – ‘‘ཨེ་ཏྠ ཀི་ར ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨོ་ཝ་དི, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ཨེ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ དྭཱི་ཧི བུ་དྡྷེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཙ་ར་ནྟོ ས་གྒ་མ་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ,’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ.
༢༨༣. མུ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་མ་ཎ་ཀེ་ནཱཏི མུ་ཎྜཾ མུ་ཎྜོ་ཏི, ས་མ་ཎཾ ཝཱ ས་མ་ཎོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཉཱ་ཎ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧཱི་ལེ༹་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སོ་ཏྟི་སི་ནཱ་ནིནྟི སི་ནཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་སོ་ཏྟིཾ. སོ་ཏྟི ནཱ་མ ཀུ་རུ་ཝི་ནྡ་པཱ་སཱ་ཎ་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ལཱ་ཁཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་གུ་ལི༹་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་རུ་ཝི་ནྡ་ཀ་སུ་ཏྟི་ཡཱ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༣) ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ནྟེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ གྷཾ་ས་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱཏི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪཱ་མ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ‘‘ན་ཊ་ས་མ་ཛྫཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཐེ་ཝ སི་ནྷཱ་ཡི་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༢༨༤. ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཨ་རི་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨི་སྶ་རི་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ནྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ནྷཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏྭཱ ཏཾ ནི་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ཀེ་སེ ཝོ་ད་ཀེ ཀུ་རུ་མཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. ཨ་ཡནྟི ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ ཝི་ནི་ཝ་ཊྛེ་ཏྭཱཏི ནཱ་ག་བ་ལོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་པེ་ཧི ས་མྨཱ’’ཏི ཨཱི་ས་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་ཝ ཏེ་ན ག་ཧི་ཏ་ག་ཧ་ཎཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་སེ་སུ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི སོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ པ་ཉྙ་ཝཱ, ས་ཀིཾ ད་སྶ་ནཾ ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ད་སྶ་ནེ་པི པ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི པ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, པ་ས་ནྣོ ཙ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, མི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཾ ཧོ་ནྟི, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ མ་མ ས་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ནཾ ཀེ་སེ་སུ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ.
ཨི་ཏྟ་ར་ཛ་ཙྩོཏི ཨ་ཉྙ་ཛཱ་ཏི་ཀོ, མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀོ, ལཱ་མ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཝ་ཏི་དནྟི ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་མ་ནཾ ན ཝ་ཏ ཨོ་ར་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ན ཁུ་དྡ་ཀཾ, མ་ཧ་ནྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མེ་ན ག་ཎྷི, ས་ཏྠུ ཐཱ་མེ་ན ག་ཎྷཱི་ཏི ག་ཧ་ཎ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནི་ཊྛཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཡཱ་ཝ་ཏཱ་དོ་ཧི་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ དོ་ཀཱ་ར་ཧི་ཀཱ་ར་པི་ཀཱ་རཱ ནི་པཱ་ཏཱ, ཡཱ་ཝ་ཏུ་པ་རི་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་ལ་པ་ནཾ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ག་ཧ་ཎ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཀེ་ས་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ཏ་ཏྠ ག་མ་ན་ཏྠཾ པ་ཡོ་གོ ཀ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི.
༢༨༥. དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི ཨི་དྷ ས་ཏི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱི ཀ་ཐཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྶ ཧི བྷ་ག་ཝཱ, – ‘‘ཛོ་ཏི་པཱ་ལ, ཏྭཾ ན ལཱ་མ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ས་ཏྟོ, མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ པ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏི་ཎྞོ་སི, ཏཱ་དི་ས་སྶ ནཱ་མ པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རོ ན ཡུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ཏི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི. པ་ར་ས་མུ་དྡ་ཝཱ་སཱི་ཐེ་རཱ པ་ན ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཛོ་ཏི་པཱ་ལ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ད་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ ལོ་ཀེ ཝི་ཙ་རཱ་མི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏྭ་མྤི ད་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་ག་ཎ་པ་རི་ཝཱ་རོ ལོ་ཀེ ཝི་ཙ་རི་སྶ་སི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ནཱ་མ ཏ་ཡཱ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཡ་ཐཱ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི.
༢༨༦. ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ,…པེ… པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་དནྟི པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀི་མ་ཀཱ་སི? ཡཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁེ པ་བྦ་ཛ་ནྟི. པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཨི་ཏྟ་ར་ས་ཏྟཱ ཝི་ཡ པ་ཏི་ཏ་སི་ངྒཱ ན ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ པ་ན སུ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ནྟི, མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏྠཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི.
༢༨༧. ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སུ་པ་ས་མྤ་ནྣེཏི ཀུ་ལ་དཱ་ར་ཀ་ཉྷི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མྤི ཨ་ཝ་སི་ཏྭཱ ག་ཏེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ སོ་ཀོ ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, སོ་པི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཐེ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སི་ནེ་ཧོ ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ན ཀཱ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ ས་ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་སྶི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཏེ་ན ཏེ་སཾ སོ་ཀོ ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་ར་ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཐེ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སི་ནེ་ཧོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི, ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
པ་ཎྜུ་པུ་ཊ་ཀ་སྶ སཱ་ལི་ནོཏི པུ་ཊ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཀྑཱ་པི་ཏ་སྶ ར་ཏྟ་སཱ་ལི་ནོ. ཏ་སྶ ཀི་ར སཱ་ལི་ནོ ཝ་པྤ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཡཾ པ་རི་ཧཱ་རོ – ཀེ་དཱ་རཱ སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ བཱི་ཛཱ་ནི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན སི་ཉྩིཾ་སུ, ཝ་པྤ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་རི ཝ་ཏྠ་ཀི་ལ་ཉྫཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་རི་པ་ཀྐ་ཀཱ་ལེ ཝཱི་ཧི་སཱི་སཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མུ་ཊྛི་མ་ཏྟེ པུ་ཊ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཡོ་ཏྟ་བ་དྡྷེ ཝེ་ཧཱ་སཾ་ཡེ་ཝ སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཀོ་ཊྛ་ཀེ་སུ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡེ ཝ་སྶེ ཝི་ཝ་རིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝ་སྶཾ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་སྶ སུ་ག་ནྡྷ་ར་ཏྟ་སཱ་ལི་ནོ ཨ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷེ ཏ་ཎྜུ་ལེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་ཛྫ་ཀ་ཝི་ཀ་ཏི་མྤི བྷ་ཏྟ་མྤི པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཡིཾ་སུ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ…པེ… ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སཱིཏི.
༢༨༨. ཨ་དྷི་ཝུ་ཊྛོ མེཏི ཀིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི? ཝེ་ག་ལི༹་ངྒ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཧུ་དེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཨ་ཧུ དོ་མ་ན་སྶནྟི ཏེ་མཱ་སཾ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ, དྷ་མྨ་ཉྩ སོ་ཏུཾ, ཨི་མི་ནཱ ཙ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ནཱ་ལ་ཏྠ་ནྟི ཨ་ལཱ་བྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙི་ཏྟ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་དོ་མ་ན་སྶཾ ཨ་ཧོ་སི, ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཀ་སྨཱ? སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. སོ ཀི་ར པུ་བྦེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཙྩ་ནྟེ ཀུ་པི་ཏེ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨུ་ར་ཙྪ་དཾ ནཱ་མ དྷཱི་ཏ་ར་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝེ མཱ པ་མ་ཛྫཱི’’ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཾ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ དི་སྭཱ ཝི་ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཀེ ཨི་མེ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱུ་མི་དེ་ཝཱ་ཏི. བྷཱུ་མི་དེ་ཝཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཋི་ཏཱ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཾ དི་སྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ སུ་ཎ་མཱ་ནཱ་ཡེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི ཙ སུ་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི.
རཱ་ཛཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ པ་ཋ་མ་ཏ་ར་མེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷཱི་ཏུ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱ པ་རི་བྷི་ནྡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ པ་ན དྷཱི་ཏུ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྶཱ ‘‘ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ར་ཛྫཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་རཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶཱ རཱ་ཛཱ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི. སཱ ས་ཏྠཱ་རཾ བྷོ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧི་སཱ་ཎི་ཡཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ ས་ཏྠུ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཛཱ་ཏོ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཙ ནཱ་མ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ན་ཏྠི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི.
ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏཾ ཧ་ར་ཏཱུཏི སོ ཀི་ར བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་ཏྭཱ དཱ་རུ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ པ་ལཱ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ‘‘གྷ་ཊི་ཀཱ་རེ་ན བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཀྐཱ་ནཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ལོ་ཎ་ད་དྷི་ཏེ་ལ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ས་ཙེ བྷཱ་ཛ་ནཾ མ་ཧ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, མཱུ་ལཾ ཨ་པྤཾ, ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ད་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་མཱ་ཏི ཏཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི. དྷ་མྨི་ཀོ ཝཱ་ཎི་ཛོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, བ་ཧུ ནོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི པུ་ན ག་ནྟྭཱ མཱུ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི. ས་ཙེ པ་ན བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨ་པྤ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, ཨཱ་བྷ་ཏཾ མཱུ་ལཾ བ་ཧུ, དྷ་མྨི་ཀོ ཝཱ་ཎི་ཛོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ གྷ་ར་སཱ་མི་ཀཱ ཝི་ཡ སཱ་དྷུ་ཀཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ་གུ་ཎོ པ་ན ཀ་སྨཱ ན པ་བྦ་ཛ་ཏཱི་ཏི. ར་ཉྙོ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཾ པ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ ཨ་ནྡྷེ ཛི་ཎྞེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པོ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ.
༢༨༩. ཀོ ནུ ཁོཏི ཀུ་ཧིཾ ནུ ཁོ. ཀུ་མྦྷི་ཡཱཏི ཨུ་ཀྑ་ལི་ཏོ. པ་རི་ཡོ་གཱཏི སཱུ་པ་བྷཱ་ཛ་ན་ཏོ. པ་རི་བྷུ་ཉྫཱཏི བྷུ་ཉྫ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི? གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ ཀི་ར བྷ་ཏྟཾ པ་ཙི་ཏྭཱ སཱུ་པཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་ཀཾ བྷ་ཏྟ་སཱུ་པཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་བྷི་ཝི་སྶ་ཏྠོཏི ཨ་ཏི་ཝི་སྶ་ཏྠོ. པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ན ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཝཱ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཝཱ གཱ་མེ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཁ་ཎེ – ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ ནཱ་མ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལོ མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཨཱ་མི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ’’ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༩༠. ཀ་ལོ༹་པི་ཡཱཏི པ་ཙྪི་ཏོ. ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི. པ་ཙྩ་ཡོ དྷ་མྨི་ཀོ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཏྟེ བྷ་ཏྟ་ས་དི་སོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་པི ཙ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝེ་ལཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཧི ར་ཉྙོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཏཱ་ནི ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟི, རཱ་ཛཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མེ་ཏཾ. པ་ར་ས་མུ་དྡ་ཝཱ་སཱི་ཐེ་རཱ པ་ན ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ ཀི་ར པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༢༩༡. ཧ་ར་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཧ་ར་ཐ བྷ་དྲ་མུ་ཁཱཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟོ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཀུ་ཧིཾ ནུ ཁོ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཏྠུ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨོ་ཝ་སྶ་ཀ་བྷཱ་ཝ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པུ་ཏྟེ ཨ་པ་རཱ་དྷ་ས་ཉྙི་ནོ ག་ཧ་ཎེ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ.
ཏེ་མཱ་སཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙྪ་ད་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་སྶི་ཀཱ་ནཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ མཱ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠོ – ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཚ་ད་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙྪ་ད་ནཾ. ན དེ་ཝོ་ཏི་ཝ་སྶཱིཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཝ་སྶི, ཡ་ཐཱ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཙ ནི་བྦ་ཀོ་ས་སྶ ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀ་མྤི ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ནཱ་ཏི་ཝ་སྶི, ཨེ་ཝཾ གྷ་ན་ཚ་ད་ན་གེ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝི་ཡ ན ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པཱ་པི ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་ཀཾ་སུ, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨུ་ཏུ་ཕ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏ་སྨིཾ ནི་ག་མེ ཚ་ཌྜི་ཏེ་པི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཏ་ཏྠ སཱ་ཊ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཡཱ་ཝ ཀ་པྤུ་ཊྛཱ་ནཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ན ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ན གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཏེ་ས་ཉྷི – ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཀ་ཏྠ ན ལ་བྷེ་ཡྻ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནཱ་མ དྭི་ནྣཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨུ་ཏྟི་ཎཾ ཀཱ་རེ་སཱི’’ཏི ན ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཝེ་ས་ནཱ ཏི་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཚཱ་དཱ་པེ་སཱི’’ཏི པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ བ་ལ་ཝ་སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་དཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢༩༢. ཏ་ཎྜུ་ལ་ཝཱ་ཧ་ས་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ དྭེ ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཨེ་ཀོ ཝཱ་ཧོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་དུ་པི་ཡ་ཉྩ སཱུ་པེ་ཡྻནྟི སཱུ་པ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཏེ་ལ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དིཾ. ཝཱི་ས་ཏི་བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཏེ་མཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཀི་ར ས་ཉྙཱ་ཡ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པེ་སེ་སི. ཨ་ལཾ མེ ར་ཉྙོ་ཝ ཧོ་ཏཱུཏི ཀ་སྨཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི? ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ནཱ་ཧཾ ར་ཉྙཱ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ པེ་སེ་སཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཏྠཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ཏོ, ཨ་དྡྷཱ སོ ར་ཉྙོ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནོ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ མ་མ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷོ པ་ན ན་ཊེ་ན ན་ཙྩི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ ཝི་ཡ གཱ་ཡ་ཀེ་ན གཱ་ཡི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏི. ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མི་ནཱ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་མྤི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ་པི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀནྟི ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ. སོ ཀི་ར ཛ་ན་པ་དོ ནི་ཙྩ་ས་སྶོ ས་དཱ བཱི་ཛ་བྷ་ཎྜཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཁ་ལ་བྷ་ཎྜཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ཏེ་ན ཏ་སྨིཾ ནི་ག་མེ ཀོ་ཊྛཱ ནི་ཙྩ་པཱུ་རཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ.
༢༩༤. ར་ཊྛ་པཱ་ལོཏི ཀ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ? བྷི་ནྣཾ ར་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ པཱ་ལེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ར་ཊྛ་པཱ་ལོ. ཀ་དཱ པ་ན་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི. པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ. ཨི་ཏོ ཧི པུ་བྦེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ན་ག་རཾ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ, ཨཱ་ན་ནྡོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ;
སུ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ ཛ་ནི་ཀཱ, པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༡༢.༡༩);
པ་དུ་མུ་ཏྟ་རེ པ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཨེ་ཝ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཱ དྭེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པ་ཡིཾ་སུ. ཏ་དཱ པ་བྦ་ཏ་ཝཱ་སི་ནོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཏཱ་པ་སཱ ཧཾ་ས་ཝ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ. ཏེ དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཏཱ་པ་ས་ག་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏཱ་པ་སཱ ཀི་ཉྩི་ཀཱ་ལཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་མེ་ཝ ག་ཏཱ. དྭེ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཱ ཨོ་ཧཱི་ཡིཾ་སུ. ཏ་དཱ ཏེ་སཾ ཏེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཱ་པ་སེ་སུ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ ས་ཀྐ་བྷ་ཝ་ན་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི, ཨེ་ཀོ བྷཱུ་མི་ནྡྷ་ར་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ན་སྶ.
ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ་སུ ཨེ་ཀོ ས་ཀྐ་བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨེ་ཀོ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ པཱ་ལི་ཏ་ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ. ཏཾ ས་ཀྐོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ནཱ་ག་ཡོ་ནི་ཡཾ ཨ་བྷི་ར་མ་སཱི་ཏི པུ་ཙྪི. སོ ནཱ་བྷི་ར་མཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཧི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་རོ་ཧི, ཨུ་བྷོ སུ་ཁཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ ད་ས་བ་ལ་སྶ པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་རེ་ཝ་ཏཾ ནཱ་མ སཱ་མ་ཎེ་རཾ དི་སྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ དི་བྦ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ད་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ གོ་ཏ་མ་སྶ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་སྶ པུ་ཏྟོ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དི་སྭཱ ‘‘ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ཏེ པ་ཏྠ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་སི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ས་ཀྐ་སྶ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཀྐོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷི་ནྣཾ ར་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ པཱ་ལེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ནཱ་མ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཏུ་མྷཱ་དི་སེ བུ་དྡྷེ ཨུ་པྤ་ནྣེ བྷི་ནྣཾ ར་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ པཱ་ལེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ན་མ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ས་རཱ་ཛི་ཀཾ ཙཱ་ཏུ་ཝ་ཎྞཾ, པོ་སེ་ཏུཾ ཡཾ པ་ཧོ་སྶ་ཏི;
ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཀུ་ལཾ ནཱ་མ, ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏེ ཨ་ཡ’’ནྟི. –
ཨེ་ཝཾ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཀིཾ ཨ་ཧོ་སི? ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཧཾ ཁོ ཡེ་ན ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཏེ་ན ཏེ་ན མེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཡ་དེ་ཏཾ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཙ ཀི་ལེ་ས་མ་ལེ་ན ཨ་མ་ལཱི་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ ཝི་ལི་ཁི་ཏ་ས་ངྑ་ས་དི་སཾ དྷོ་ཏ་ས་ངྑ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ…པེ… ཙ་རི་ཏུཾ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་ཉྩ མ་སྶུ་ཉྩ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡ་ར་ས་པཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཏེ་སུ ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཏྠ་སྶ བ་ཧཱུ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ས་ནྟི, ཏེ – ‘‘ཏྭཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ, ན ལ་བྦྷཱ ཏ་ཡཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུ’’ནྟི བཱ་ཧཱ་ཡ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་ཧེ་ཝ པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩ་ལེ་སེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མྨ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ་སུ…པེ… པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ མཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པུ་ཏྟཾ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཾ པུ་ཙྪི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་སི པ་ན ཏྭཾ, ར་ཊྛ་པཱ་ལ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི…པེ… པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱཏི.
༢༩༥. ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་མྨཱཏི མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི, ཏཱ་ཏཱཏི པི་ཏ་རཾ. ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོཏི ཨེ་ཀོ་ཝ པུ་ཏྟ་ཀོ, ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཛེ་ཊྛོ ཝཱ ཀ་ནི་ཊྛོ ཝཱ ན་ཏྠི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པི་ཡོཏི པཱི་ཏི་ཛ་ན་ཀོ. མ་ནཱ་པོཏི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀོ. སུ་ཁེ་དྷི་ཏོཏི སུ་ཁེ་ན ཨེ་དྷི་ཏོ, སུ་ཁ་སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁ་པ་རི་བྷ་ཏོཏི སུ་ཁེ་ན པ་རི་བྷ་ཏོ, ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི དྷཱ་ཏཱི་ཧི ཨ་ངྐ་ཏོ ཨ་ངྐཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་སྶ་ཀ་ར་ཐ་ཀཱ་དཱི་ཧི བཱ་ལ་ཀཱི་ལ༹་ན་ཀེ་ཧི ཀཱི་ལ༹་ཡ་མཱ་ནོ སཱ་དུ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ སུ་ཁེ་ན པ་རི་ཧ་ཊོ. ན ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཀ་སྶ་ཙི དུ་ཀྑ་སྶ ཛཱ་ནཱ་སཱིཏི ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཀ་ལ་བྷཱ་གཾ དུ་ཀྑ་སྶ ན ཛཱ་ནཱ་སི ན ས་ར་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ར་ཎེ་ན་པི ཏེ མ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱཏི ས་ཙེ་པི ཏ་ཝ ཨ་མྷེ་སུ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནེ་སུ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏེ་ན ཏེ མ་ར་ཎེ་ན་པི མ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཨ་ནི་ཙྪ་ཀཱ ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, ཏ་ཡཱ ཝི་ཡོ་གཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ན མ་ཡཾ ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀིཾ པ་ན ཀིཾ ནཱ་མ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡེ་ན མ་ཡཾ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀིཾ པ་ན མ་ཡཾ ཏནྟི ཀེ་ན པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཡཾ ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༢༩༦. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཡ་ཏྠ ནཾ ཋི་ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནིཾ་སུ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋཱ་ནེ. ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན ཨ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡ. པ་རི་ཙཱ་རེ་ཧཱིཏི ག་ནྡྷ་བྦ་ན་ཊ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙཱ་རེ་ཧི ས་ཉྩཱ་རེ་ཧི, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨུ་པ་ནེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཧཱིཏི ག་ནྡྷ་བྦ་ན་ཊ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ལ་ལ༹ ཨུ་པ་ལ་ལ༹ ར་མ, ཀཱི་ལ༹་སྶཱུ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ. པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོཏི བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ས་ངྒྷ་ཉྩ ཨཱ་ར་བྦྷ དཱ་ན་པྤ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི སུ་ག་ཏི་མ་གྒ་སཾ་སོ་དྷ་ཀཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ. ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཀ་ཐཱ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝི་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ ནི་རཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས ཝོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ནི་ཝཱ་རེ་ཐ ན’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་པི ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ཝོ་ཙུཾ, ཏེ་ས་མྤི ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ…པེ… ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱིཏི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ མ་རི་སྶ་ཏི, ན ཀོ་ཙི གུ་ཎོ ལ་བྦྷ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏཾ པ་ན ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་པི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་སྶི་སྶ་ནྟི, མ་ཡ་མྤི པ་སྶི་སྶཱ་མ, པ་བྦ་ཛྫཱ་པི ཙ ནཱ་མེ་སཱ བྷཱ་རི་ཡཱ, དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་རཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ སུ་ཁུ་མཱ་ལོ ནཱ་ག་རི་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཡོ, སོ ཏཾ ཙ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པུ་ན ཨི་དྷེ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཧ་ནྡ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་པི ནཾ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཙ པ་ན ཏེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨུ་དྡ་སྶེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་མཾ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཡེ་ན ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ…པེ… ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་སི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི…པེ… ཨུ་དྡ་སྶེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡ་སྶེ་ཏ་བྦཱཏི ཨུ་དྡྷཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ.
༢༩༩. བ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ས་པྤཱ་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཨུ་ཙྪཱ་ད་ནཱ་དཱི་ཧི ཙ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཾ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧི ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཧི ཙཱ’’ཏི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ་ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཛི་ན་ད་ཏྟི་ཡཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ལ་དྡྷཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི ཙ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི.
པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོཏི དྭཱ་ད་ས སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ. ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལོ ཧི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ, ཏ་སྨཱ པུ་ཉྙ་ཝཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ་པི ས་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ’’ནྟི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི དྭཱ་ད་ས་མེ ཝ་སྶེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ – ‘‘ཏ་ཡཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནིཾ་སུ, དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ ཁོ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཡེ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏོ, སོ མེ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ, ཨི་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. མ་ན་སཱ་ཀཱ་སཱིཏི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལེ ག་ཏེ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ན་སི ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏོ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཏཾ མ་དྡི་ཏུ’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་སི…པེ… ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱིཏི.
མི་ག་ཙཱི་རེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ. ཏ་ཉྷི ར་ཉྙཱ – ‘‘ཨ་ཀཱ་ལེ ས་མྤ་ཏྟ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཨི་དཾ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ – ‘‘མ་མ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མི, ཏེ མེ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་པཱ་ད་མ་ཀྑ་ན་ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི པེ་སི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ཏྟ་མྤི ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི. པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སཱིཏི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པཱ་ཝི་སི.
མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡཱཏི ས་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶ གྷ་ར་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ. ཨུ་ལླི་ཁཱ་པེ་ཏཱིཏི ཀ་པྤ་ཀེ་ན ཀེ་སེ པ་ཧ་རཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི – ‘‘ཨི་མེ ས་མ་ཎ་ཀཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཡ་པུ་ཏྟ་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཙོ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ན ད་སྶཱ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཕ་རུ་ས་ཀཱ་ར་ཀཱ ཨེ་ཏེ པུ་ན ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི, ཨེ་ཏྟོ་ཝ ནི་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཏེ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨི་མེ་ཧི མུ་ཎྜ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཉཱ་ཏི་དཱ་སཱིཏི ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ དཱ་སཱི. ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ད་ཏྠོ – པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝ་དོ་སེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་བྷི་དོ་སོ, ཨ་བྷི་དོ་སོ་ཝ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀོ. ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶེ་ཝ ནཱ་མ་ས་ཉྙཱ ཨེ་སཱ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀོ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ. ཀུ་མྨཱ་སནྟི ཡ་ཝ་ཀུ་མྨཱ་སཾ. ཚ་ཌྜེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱ་ནཾ གོ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧོ, ཏ་སྨཱ ནཾ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཝི་ཡ བ་ཧི ཚ་ཌྜེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་ཏནྟི ས་ཙེ ཨེ་ཏཾ. བྷ་གི་ནཱིཏི ཨ་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱ་ཏིཾ ཉཱ་ཏི་དཱ་སིཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨ་ནྟི ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘བྷ་གི་ནི ཨེ་ཏཾ ས་ཙེ བ་ཧི ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ནི་སྶ་ཊྛ་པ་རི་གྒ་ཧཾ, ཨི་དྷ མེ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་རཱ་ཧཱི’’ཏི. ཀིཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝཱ པ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཱ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ནི་སྶ་ཊྛ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཏྟཱ. ཡ་ཉྷི ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ནི་སྶ་ཊྛ་པ་རི་གྒ་ཧཾ, ཡ་ཏྠ སཱ་མི་ཀཱ ཨ་ནཱ་ལ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ‘‘དེ་ཐ ཨཱ་ཧ་ར་ཐ ཨཱ་ཀི་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་གྒ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སི་ཀོ ས་མཱ་ནོ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཧ་ཏྠཱ་ནནྟི བྷི་ཀྑཱ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནཱ་མ་ཡ་ཏོ མ་ཎི་བ་ནྡྷ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི དྭི་ནྣ་མྤི ཧ་ཏྠཱ་ནཾ. པཱ་དཱ་ནནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭི་ནྣ་མྤི པཱ་དཱ་ནཾ. ས་ར་སྶཱཏི ས་ཙེ ཏཾ བྷ་གི་ནཱི་ཏི ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་ར་ཡ་ཏོ ས་ར་སྶ ཙ. ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱིཏི ཧ་ཏྠ་པི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ – ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ མེ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཙྪ་པ་པི་ཊྛི་ས་དི་སཱ ཨི་མཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཡོ, ཧ་རི་ཏཱ་ལ་ཝ་ཊྚི་ཡོ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཊྚི་ཏཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ, མ་དྷུ་རོ ས་རོ’’ཏི གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་པུ་བྦཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི ས་ཉྫཱ་ནི ས་ལླ་ཀྑེ་སི. ཏ་སྶ ཧཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ར་ཉྙཱ་ཝཱ་ས་ཉྩེ་ཝ པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ན་ཉྩ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་དི་སོ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་ན ནཾ སཱ ཉཱ་ཏི་དཱ་སཱི དི་སྭཱ་ཝ ན ས་ཉྫཱ་ནི, ནི་མི་ཏྟཾ པ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི་ཏི.
༣༠༠. ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཐེ་ར་སྶ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི ས་ཎྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཐ་ཉྙཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་དྷཱ་ཏཱི་པི ས་མཱ་ནཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟེ་ན སཱ་མི་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ – ‘‘ཏྭཾ ནུ ཁོ, མེ བྷ་ནྟེ, པུ་ཏྟོ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟཱི ཝེ་གེ་ན གྷ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. ཡ་གྒྷེཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ས་ཙེ ཛེ ས་ཙྩནྟི ཨེ་ཏྠ ཛེ་ཏི ཨཱ་ལ་པ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་སྨིཾ དེ་སེ དཱ་སི་ཛ་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏྭ་ཉྷི, བྷོ་ཏི དཱ་སི, ས་ཙེ ས་ཙྩཾ བྷ་ཎ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི? མ་ཧཱ་ཀུ་ལེ ཨི་ཏྠི་ཡོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ ག་ར་ཧཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་ཀི་ཙྩཾ, སེ་ཊྛི་སྶ ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་ཊྚ་མཱུ་ལནྟི ཏ་སྨིཾ ཀི་ར དེ་སེ དཱ་ན་པ་ཏཱི་ནཾ གྷ་རེ་སུ སཱ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཙེ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་ཀ་ཉྫི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ནྟི, དཱ་ན་པ་ཏཱི་ན་མྤི ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨཱི་དི་སཱ་ཡ སཱ་ལཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཀ་པ་ཎ་མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཡ ཨ་སཱ་རུ་པྤེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི.
ཨ་ཏྠི ནཱ་མ ཏཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱིཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྠེ, ནཱ་མཱཏི པུ་ཙྪ་ན་ཏྠེ མ་ཉྙ་ན་ཏྠེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་ནཾ, ན་ནུ མ་ཡཾ ནི་དྡྷ་ནཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཡེ་སཾ ནོ ཏྭཾ ཨཱི་དི་སེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ན་ནུ མ་ཡཾ མ་ཏཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཡེ་སཾ ནོ ཏྭཾ ཨཱི་དི་སེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠི མ་ཉྙེ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཏ་ཝ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ སཱ་ས་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཊི་ལ་དྡྷོ ས་མ་ཎ་གུ་ཎོ, ཡཾ ཏྭཾ སུ་བྷོ་ཛ་ན་ར་ས་སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏོ་པི ཨི་མཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནེ་ཡྻཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ ཨ་མ་ཏ་མི་ཝ ནི་བྦི་ཀཱ་རོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སཱི་ཏི. སོ པ་ན ག་ཧ་པ་ཏི དུ་ཀྑཱ་བྷི་ཏུ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུ་མ་ས་ཀྐོ་ནྟོ – ‘‘ཨ་ཏྠི ནཱ་མ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་ཙ. ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ད་ནྟི – ཨ་ནོ་ཀ་པྤ་ནཱ་མ་རི་ས་ན་ཏྠ་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཨ་ཏྠི་ས་དྡེ ཨུ་པ་པ་དེ ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཏ་སྶཱ་ཡ་མ་ཏྠོ – ‘‘ཨ་ཏྠི ནཱ་མ…པེ… པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་སི, ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་མྤི ཨ་ཧཾ ན ས་དྡ་ཧཱ་མི ན མ་རི་ས་ཡཱ་མཱི’’ཏི. ཨི་དཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟ་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. ཐེ་རོ་པི པི་ཏ་རི པ་ཏྟ་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཏཾ པཱུ་ཏི་ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི སུ་ན་ཁ་ཝ་ནྟ་ས་དི་སཾ པཱུ་ཏི་ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཎྜ་མི་ཝ བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ པཱུ་ཏི་ཀཾ ཝཱ་ཡ་ནྟཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན ཀི་ར ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཐེ་རོ པ་ན ཨ་རི་ཡི་དྡྷི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ དི་བྦོ་ཛཾ ཨ་མ་ཏ་ར་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ དྷ་མ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཉྩ མུ་ཁ་ཉྩ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཙ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཀུ་ཏོ ནོ ག་ཧ་པ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀུ་ཏོ ནོཏི ཀུ་ཏོ ནུ. ནེ་ཝ དཱ་ནནྟི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ནེ་ཝ དཱ་ནཾ ཨ་ལ་ཏྠ་མྷ. ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནནྟི ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཀ་ཙྩི ཏེ ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི་སི ཨ་པྤ་ཀི་ལ་མ་ཐེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ན ཏཱ་ཝ ཏཱ་ཏ གེ་ཧེ བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་མྤི ན ཨ་ལ་ཏྠ་མྷ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཐེ་རོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? པི་ཏུ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཡ་ཐཱ ཨེ་ས མཾ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཉྙེ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི མ་ཉྙེ. བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཙ པ་ཏྟ་ནྟ་རེ པ་དུ་མཾ ཝི་ཡ བྷ་སྨཱ་ཚ་ནྣོ ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཕེ་གྒུ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རོ ཝི་ཡ སུ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ མུ་ཏྟ་ར་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ མཱ་དི་སཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་གུ་ཎཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཏེ་སུ་པི ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སྶ་ཏི, སཾ་ཝ་རེ ཋ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཧི ཏཱ་ཏཱཏི ཏཱ་ཏ ཏུ་ཡ྄ཧཾ གྷ་རཾ མཱ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཧི གྷ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ལནྟི ཐེ་རོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སཱིཏི ཐེ་རོ པ་ན པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀོ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ་བྷི་ཀྑཾ ནཱ་མ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, མཱ་ཏུ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན པ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. མཱ་ཏུ ཀི་ར་སྶ ཐེ་རཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, རོ་ད་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཀྐ་ཀྑི ཝི་ཡ ཛཱ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཏཾ ཨ་པ་སྶི་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མི, ཧ་ད་ཡ་མྤི་སྶཱ ཕཱ་ལེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀཾ ཧི་ར་ཉྙ་སྶ, ཨེ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་སྶཱ་ཏི དྭེ པུ་ཉྫེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ. ཀཱི་ཝ་མ་ཧ་ནྟཱ པ་ན པུ་ཉྫཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཨོ་ར་ཏོ ཋི་ཏོ པུ་རི་སོ པཱ་ར་ཏོ ཋི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ པུ་རི་སཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་མ་ཧ་ནྟཱ.
༣༠༡. ཨི་དཾ ཏེ ཏཱ་ཏཱཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་པུ་ཉྫ་ཉྩ སུ་ཝ་ཎྞ་པུ་ཉྫ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. མ་ཏྟི་ཀནྟི མཱ་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨི་དཾ ཏེ མཱ་ཏཱ་མ་ཧི་ཡཱ མཱ་ཏུ ཨི་མཾ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ དྷ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙཾ པེ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ཉྙཾ པི་ཏཱ་མ་ཧནྟི ཡཾ པ་ན ཏེ པི་ཏུ ཙ པི་ཏཱ་མ་ཧཱ་ན་ཉྩ ས་ནྟ་ཀཾ, ཏཾ ཨ་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ, ནི་ཧི་ཏ་ཉྩ པ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བ་ཧུ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པི་ཏཱ་མ་ཧ’’ནྟི ཏ་དྡྷི་ཏ་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘པེ་ཏཱ་མ་ཧ’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ. ས་ཀྐཱ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནནྟི དྷ་ན་ཧེ་ཏུ དྷ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཏཾ ཏཾ དྷ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཙ རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན དྷ་ན་པ་རི་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སོ་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨུ་པྤ་བྦཱ་ཛེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་སིཾ, སོ དཱ་ནི མེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ, ཨ་ཡཾ ན མེ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཨ་སྶ ཨོ་རོ་དྷཱ་ནཾ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཝོ སཱ་མི་ཀོ, ག་ཙྪ་ཐ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ ནཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སུ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏཱ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ, ཏཱ་སུ དྭེ ཛེ་ཊྛ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩེ་ཀཾ པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་མྷི པཱ་དེ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ.
ཀཱི་དི་སཱ ནཱ་མ ཏཱ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོཏི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ? ཏ་དཱ ཀི་ར ས་མྦ་ཧུ་ལེ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རེ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རེ་པི སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟེ་པི མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛ་ནྟེ དི་སྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་གུ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི ‘‘ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏེ པ་བྦ་ཛ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་ཉྙེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ་དེ་ཝ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི. སཱ ཀ་ཐཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ ཐེ་རོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ན ཁོ མ་ཡཾ བྷ་གི་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཝོ་ཧ་ར་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝ མུ་ཙྪི་ཏཱ པ་པ་ཏིཾ་སཱུཏི ཏཾ བྷ་གི་ནི་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཨ་ཛྫ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཛྫ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི བ་ཧི ན ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཨེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནོ དཱ་ར་ཀཱ ན ལ་དྡྷཱ, ཡེ་སཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛཱི་ཝེ་ཡྻཱ་མ, ཨི་ཏོ ཙ་མྷཱ པ་རི་ཧཱི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཏོ ཙ. ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་པི ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཾ ཨ་ནཱ་ཐཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ – ‘‘ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ དཱ་ནི ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཡཾ, སོ ཨ་མྷེ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཱ ས་ཡི་ཏ་དཱ་རི་ཀཱ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི ས་མུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་སོ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ་སེ མུ་ཙྪི་ཏཱ པ་པ་ཏིཾ་སུ, པ་ཏི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མཱ ནོ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཐཱཏི མཱ ཨ་མྷེ དྷ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ ཙ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡི་ཏྠ, ཝི་ཧེ་སཱ ཧེ་སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ནྟི. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན. སོ ཀི་ར སེ་ཊྛི – ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏ་ལི་ངྒཾ ནཱ་མ ཀི་ལི་ཊྛཾ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝེ་སཾ ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཐེ་ར་སྶ བྷི་ཀྑཾ ན དེ་ཏི. ཐེ་རོ – ‘‘མཱ་དི་ས་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ བ་ཧུཾ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝེ་ཡྻུ’’ནྟི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༣༠༢. གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སཱིཏི གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ པ་སྶཱཏི ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏ་ཛ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཙི་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ. བི་མྦནྟི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་རུ་ཀཱ་ཡནྟི ན་ཝ་ནྣཾ ཝ་ཎ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཎ་ཀཱ་ཡཾ. ས་མུ་སྶི་ཏནྟི ཏཱི་ཎི ཨ་ཊྛི་ས་ཏཱ་ནི ན་ཝ་ཧི ནྷཱ་རུ་ས་ཏེ་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ན་ཝ་ཧི མཾ་ས་པེ་སི་ས་ཏེ་ཧི ལི་མྤི་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨུ་སྶི་ཏཾ. ཨཱ་ཏུ་རནྟི ཛ་རཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཡ རོ་གཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་སཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ ནི་ཙྩཱ་ཏུ་རཾ. བ་ཧུ་ས་ངྐ་པྤནྟི པ་རེ་སཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཏྠ་ནཱ་ས་ངྐ་པྤེ་ཧི བ་ཧུ་ས་ངྐ་པྤཾ. ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྷི ཀཱ་ཡེ པུ་རི་སཱ་ནཾ ས་ངྐ་པྤཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡེ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ. སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཀཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ལཱ་ད་ཡོ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི བ་ཧུ་ས་ངྐ་པྤོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ ན་ཏྠི དྷུ་ཝཾ ཋི་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ མཱ་ཡཱ་མ་རཱི་ཙི་ཕེ་ཎ་པི་ཎྜ ཨུ་ད་ཀ་པུ་པྥུ་ལཱ༹་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏི ནཱ་མ ན་ཏྠི, བྷི་ཛྫ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ ནི་ཡ་ཏཱ.
ཏ་ཙེ་ན ཨོ་ན་དྡྷནྟི ཨ་ལླ་མ་ནུ་སྶ་ཙ་མྨེ་ན ཨོ་ན་དྡྷཾ. ས་ཧ ཝ་ཏྠེ་བྷི སོ་བྷ་ཏཱིཏི ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལེ་ཧི ཙ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་མྤི རཱུ་པཾ ཝ་ཏྠེ་ཧི ས་ཧེ་ཝ སོ་བྷ་ཏི, ཝི་ནཱ ཝ་ཏྠེ་ཧི ཛེ་གུ་ཙྪཾ ཧོ་ཏི ཨ་ནོ་ལོ་ཀ་ན་ཀྑ་མཾ.
ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨ་ལ་ཏྟ་ཀེ་ན ར་ཉྫི་ཏཱ. ཙུ་ཎྞ་ཀ་མ་ཀྑི་ཏནྟི སཱ་ས་པ་ཀ་ཀྐེ་ན མུ་ཁ་པཱི་ལ༹་ཀཱ་དཱི་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ དུ་ཊྛ་ལོ་ཧི་ཏཾ ཝི་ལི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ཏི་ལ་པི་ཊྛེ་ན ལོ་ཧི་ཏཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ཧ་ལི་དྡི་ཡཱ ཝ་ཎྞཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞ་ཀ་ག་ཎྜི་ཀཱ་ཡ མུ་ཁཾ པ་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ་ནེ་ས ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཊྛཱ་པ་ད་ཀ་ཏཱཏི ར་སོ་ད་ཀེ་ན མ་ཀྑི་ཏྭཱ ན་ལཱ་ཊ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཀ་ར་ཙ་ནཱ་ཡ ར་ཙི་ཏཱ. ཨ་ཉྫ་ནཱིཏི ཨ་ཉྫ་ན་ནཱ་ལི༹་ཀཱ.
ཨོ་ད་ཧཱིཏི ཋ་པེ་སི. པཱ་སནྟི ཝཱ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ལཾ. ནཱ་ས་དཱཏི ན གྷ་ཊྚ་ཡི. ནི་ཝཱ་པནྟི ནི་ཝཱ་པ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཝཱ་པ་ཏི་ཎ་ས་དི་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཀ་ནྡ་ནྟེཏི ཝི་ར་ཝ་མཱ་ནེ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནེ. ཨི་མཱ་ཡ ཧི གཱ་ཐཱ་ཡ ཐེ་རོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀེ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཉཱ་ཏ་ཀེ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀ་པ་རི་སཾ ཝི་ཡ, ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ལཾ ཝི་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷུ་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནི་ཝཱ་པ་ཏི་ཎཾ ཝི་ཡ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་མི་གཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་མི་གོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་པ་ཏི་ཎཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ གཱི་ཝཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནཾ ག་ཏ་སྶ སོ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མི་ག་ལུ་དྡ་ཀཱ་ནཾ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ཀ་རཾ ཨ་གྷ་ཊྚ་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ གྷ་ན་ཙྪཱ་ཡ་སྶ ཚ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡ གུ་མྦ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ མ་ནྡ་མ་ནྡེ་ན ཝཱ་ཏེ་ན བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཐེ་རོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནེ་ཝ ག་ནྟྭཱ མི་ག་ཙཱི་རེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་སི.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཐེ་རོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཏོ་ཏི. པི་ཏཱ ཀི་ར་སྶ སེ་ཊྛི ས་ཏྟ་སུ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ་སུ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ལླེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་སུ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཧ་རི་ཏྭཱ གི་ཧི་ཝེ་སཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ – ‘‘ཨེ་ཏེ མཱ་དི་སཾ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པཱ་དེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏཾ ནེ་སཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི. པ་ར་ས་མུ་དྡ་ཝཱ་སི་ཏྠེ་རཱ་ནཾ པ་ན – ‘‘ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཀོ་ར་བྱ་སྶ མི་ག་ཙཱི་རེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒོ་ཡེ་ཝ.
༣༠༣. མི་ག་ཝོཏི ཏ་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལ་སྶ ནཱ་མཾ. སོ་དྷེ་ནྟོཏི ཨུ་ཡྻཱ་ན་མ་གྒཾ ས་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཏ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཏ་ཙྪཱ་པེ་ནྟོ ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི ས་མྨ་ཛྫཱ་པེ་ནྟོ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཨོ་ཀི་ར་ཎ-པུ་པྥ་ཝི་ཀི་ར་ཎ-པུ་ཎྞ་གྷ་ཊ་ཊྛ་པ་ན-ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷ་ཋ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ན རཱ་ཛཱ ཀོ་ར་བྱོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ས་དཱ ཨི་མ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི, པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན་སྶ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, མ་ཧཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རོ, ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ ཀོ་ར་བྱོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཀི་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི སོ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ཐེ་རཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ བ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི ནཱ་ཊ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི – ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པུ་ན་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱཏི ཨོ་རོ་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་བ་ལ་ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཡཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, ཏ་སྶ ཏཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་སྶ་ཊཱ་ཡ ཨུ་སྶ་ཊཱ་ཡཱཏི ཨུ་སྶི་ཏཱ་ཡ ཨུ་སྶི་ཏཱ་ཡ, མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་གྒ་ཏུ་གྒ་ཏ་མེ་ཝ པ་རི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ བྷ་ཝཾ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཧ་ཏྠ་ཏྠ་རེ ནི་སཱི་ད་ཏཱུཏི ཧ་ཏྠ་ཏྠ་རོ ཏ་ནུ་ཀོ བ་ཧ་ལ་པུ་པྥཱ་དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་སེ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༣༠༤. པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཱ་ནཱིཏི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ. ཛི་ཎྞོཏི ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞོ. ཝུ་ཌྜྷོཏི ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷོ. མ་ཧ་ལླ་ཀོཏི ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀོ. ཨ་དྡྷ་ག་ཏོཏི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོཏི པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. པ་བྦ་ཛ་ཏཱིཏི དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ བ་ཧུཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི མ་ཧ་ལླ་ཀོ་མྷི, མ་ཧ་ལླ་ཀ་སྶ ཙེ་སཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ, ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མི, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ མཾ, བྷ་ནྟེ,’’ཏི ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཐེ་རཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོཏི ཨ་རོ་གོ. ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐོཏི ནི་དྡུ་ཀྑོ. ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱཏི ས་མ་ཝི་པཱ་ཙ་ནི་ཡཱ. ག་ཧ་ཎི་ཡཱཏི ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ བྷུ་ཏྟ་བྷུ་ཏྟོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཛཱི་ར་ཏི, ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན པུ་ཊ་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཏ་ཐེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ན ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱ ག་ཧ་ཎི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཡ་སྶ པ་ན བྷུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ བྷ་ཏྟ་ཙྪ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝ, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ནཱ་ཏི་སཱི་ཏཱ་ཡ ན་ཙྩུ་ཎྷཱ་ཡཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནཱ་ཏི་སཱི་ཏཱ་ཡ ན་ཙྩུ་ཎྷཱ་ཡ. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི རཱ་ཛཱ་ནོ ཝཱ ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ རཱ་ཛ་བྷ་ཡ་ཙོ་ར་བྷ་ཡ་ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན.
༣༠༥. དྷ་མྨུ་དྡེ་སཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱཏི དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་སཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ. ཨུ་པ་ནི་ཡྻ་ཏཱིཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡེ་ན ཝཱ ཏ་ཏྠ ནི་ཡྻ་ཏི. ཨ་དྡྷུ་ཝོཏི དྷུ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ཏཱ་ཎོཏི ཏཱ་ཡི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ན་བྷི་སྶ་རོཏི ཨ་ས་ར་ཎོ ཨ་བྷི་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ག་ནྟྭཱ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་སྶ་ཀོཏི ནི་སྶ་ཀོ ས་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡནྟི ས་ཀ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ས་ལླ་ཀྑི་ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ལོ་ཀེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ དཱ་སོ.
༣༠༦. ཧ་ཏྠི་སྨིནྟི ཧ་ཏྠི་སི་པྤེ. ཀ་ཏཱ་ཝཱིཏི ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ, སི་ཀྑི་ཏ་སི་ཀྑོ པ་གུ་ཎ་སི་པྤོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨཱུ་རུ་བ་ལཱིཏི ཨཱུ་རུ་བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ. ཡ་སྶ ཧི ཕ་ལ་ཀ་ཉྩ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་སེ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནྣཾ བྷི་ནྡ་ཏོ བྷི་ནྣཾ ས་ནྡྷཱ་ར་ཡ་ཏོ པ་ར་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ར་ཛྫཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཨཱུ་རུ་བ་ལཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ཨཱུ་རུ་བ་ལཱི ནཱ་མ. བཱ་ཧུ་བ་ལཱིཏི བཱ་ཧུ་བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨ་ལ་མ་ཏྟོཏི ས་མ་ཏྠ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ.
པ་རི་ཡོ་དྷཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་པྤ་དྡ་ཝཾ ཨོ་དྷཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ.
སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ཁོ, བྷོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ, ཨི་མ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞནྟི ཨི་དཾ སོ རཱ་ཛཱ ཨུ་པ་རི དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘པ་སྶཱ་མི ལོ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷ་མྨུ་དྡེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་གཱི་ཏིཾ ཨ་ཝོ་ཙ.
༣༠༧. ཏ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ་ཝ ཀཱ་མེ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ དྭེ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟི, དྭེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
པ་ས་ཡ྄ཧཱཏི ས་པ་ཏྟ་ག་ཎཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. ས་སཱ་ག་ར་ནྟནྟི ས་དྡྷིཾ སཱ་ག་ར་ནྟེ་ན. ཨོ་རཾ ས་མུ་དྡ་སྶཱཏི ཡཾ ས་མུ་དྡ་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ས་ཀ་ར་ཊྛཾ, ཏེ་ན ཨ་ཏི་ཏྟ་རཱུ་པོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧ་ཏྠཱིཏི ན ཧི ཨ་ཏྠི.
ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ ནོཏི ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ནུ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་མ་རཱ་ཏི ཙཱ་ཧཱུཏི ཨ་མ་རཾ ཨི་ཏི ཙ ཨཱ་ཧུ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡཾ མ་ཏཾ ཉཱ་ཏཱི པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ནྡ་ནྟི, ཏཾ – ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་ཏཱ མ་ཏོ, པུ་ཏྟོ མ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཝ་ད་ནྟི.
ཕུ་ས་ནྟི ཕ་སྶནྟི མ་ར་ཎ་ཕ་སྶཾ ཕུ་ས་ནྟི. ཏ་ཐེ་ཝ ཕུ་ཊྛོཏི ཡ་ཐཱ བཱ་ལོ, དྷཱི་རོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ མ་ར་ཎ་ཕ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛོ, ཨ་ཕུ་ཊྛོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ. བཱ་ལོ ཙ བཱ་ལྱཱ ཝ་དྷི་ཏོ་ཝ སེ་ཏཱིཏི བཱ་ལོ བཱ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ར་ཎ་ཕ་སྶཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝ་དྷི་ཏོ་ཝ སེ་ཏི ཨ་བྷི་ཧ་ཏོ་ཝ ས་ཡ་ཏི. ཨ་ཀ་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ་ལ་ཏི ཝེ་དྷ་ཏི ཝི་པྥ་ནྡ་ཏི. དྷཱི་རོ ཙ ན ཝེ་དྷ་ཏཱིཏི དྷཱི་རོ སུ་ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ པ་སྶ་ནྟོ ན ཝེ་དྷ་ཏི ན ཙ་ལ་ཏི.
ཡཱ་ཡ ཝོ་སཱ་ནཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, སཱ་ཝ དྷ་ན་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏ་རཱ. ཨ་བྱོ་སི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་སཱུཏི ཧཱི་ན་པྤ་ཎཱི་ཏེ་སུ བྷ་ཝེ་སུ.
ཨུ་པེ་ཏི ག་བྦྷ་ཉྩ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀནྟི ཏེ་སུ པཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ སཾ་སཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ག་བྦྷ་ཉྩ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཏི. ཏ་སྶ་པྤ་པ་ཉྙོཏི ཏ་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨ་པྤ་པ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཉྙོ ཨ་པྤ་པ་ཉྙོ ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ.
ས་ཀ་མྨུ་ནཱ ཧ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཧི ཧ་ཉྙ་ཏི. པེ་ཙྩ པ་ར་མྷི ལོ་ཀེཏི ཨི་ཏོ ག་ནྟྭཱ པ་ར་མྷི ཨ་པཱ་ཡ་ལོ་ཀེ.
ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཝི་ཝི་དྷ་རཱུ་པེ་ན, ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སཱུཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ་སུ ས་བྦ་ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ. ད་ཧ་རཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀ་ལ་ལ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་རུ་ཎཱ. ཝུ་ཌྜྷཱཏི ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོཏི ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཨ་དྭ་ཛ྄ཛྷ་གཱ་མིཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ ‘‘སེ་ཡྻོ, ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་ཉྩ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་ཉྩཱ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་སྨི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཏྭཾ ཝ་ད་སི – ‘‘ཀིཾ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ’’ཏི, ཨི་དཾ དི་སྭཱ ཙ སུ་ཏྭཱ ཙ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་སྨཱི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སཱི་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. མ་གྷ་དེ་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་གྷ་དེ་ཝ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མ་གྷ་དེ་ཝ་ཨ་མྦ་ཝ་ནེཏི པུ་བྦེ མ་གྷ་དེ་ཝོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ རོ་པེ་སི. ཏེ་སུ རུ་ཀྑེ་སུ པ་ལུ་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ཉྙེ་པི རཱ་ཛཱ་ནོ རོ་པེ་སུཾ་ཡེ་ཝ. ཏཾ པ་ན པ་ཋ་མ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་གྷ་དེ་ཝ་མྦ་ཝ་ན་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏཾ. སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སཱིཏི སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཝ་སི་ཏ་པུ་བྦཾ ནུ ཁོ མེ ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ – ‘‘པུ་བྦེ ཨ་ཧཾ མ་གྷ་དེ་ཝོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ རོ་པེ་སིཾ, ཨེ་ཏྠེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ. ཏཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ, པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་གྒ་གྒ་ད་ནྟེ ད་སྶེ་ནྟོ སི་ཏཾ པཱ་ཏུ ཨ་ཀཱ་སི.
དྷ་མྨོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ. དྷ་མྨེ་ན རཱ་ཛཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. དྷ་མྨེ ཋི་ཏོཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏོ. དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏཱིཏི ས་མཾ ཙ་ར་ཏི. ཏ་ཏྲ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སཱུཏི ཡོ་པི སོ པུ་བྦ་རཱ་ཛཱུ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ དི་ནྣ་པ་རི་ཧཱ་རོ, ཏཾ ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་དཱ་སི, ཏ་ཐཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ནཾ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཀྑ་སྶཱཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཀ་པ་ཀྑོ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཨ་ཊྛ་མཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཧི པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་ནུ་གྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་མི་ཡ་ཉྩ ན་ཝ་མི་ཡ་ཉྩ, ཙཱ་ཏུ་དྡ་ས་པ་ནྣ་ར་སཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་ནུ་གྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཏེ་ར་སི་ཡ་ཉྩ པཱ་ཊི་པ་དེ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ དི་ཝ་སཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཀ་པ་ཀྑཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་སུ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་སི.
༣༠༩. དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱཏི དེ་ཝོ་ཏི མ་ཙྩུ, ཏ་སྶ དཱུ་ཏཱ་ཏི དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ. སི་ར་སྨི་ཉྷི པ་ལི་ཏེ་སུ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ལི་ཏཱ་ནི མ་ཙྩུ་དེ་ཝ་སྶ དཱུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. དེ་ཝཱ ཝི་ཡ དཱུ་ཏཱ་ཏི་པི དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ མ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏེ་སུ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ལི་ཏཱ་ནི དེ་ཝ་ས་དི་སཱ དཱུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝཱ་ནཾ དཱུ་ཏཱ་ཏི་པི དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ. ས་བྦ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཧི ཛི་ཎྞ་བྱཱ་དྷི་ཏ་མ་ཏ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ དི་སྭཱ་ཝ སཾ་ཝེ་ག་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཛི་ཎྞ་ཉྩ དི་སྭཱ དུ་ཁི་ཏ་ཉྩ བྱཱ་དྷི་ཏཾ,
མ་ཏ་ཉྩ དི་སྭཱ ག་ཏ་མཱ་ཡུ་ས་ངྑ་ཡཾ;
ཀཱ་སཱ་ཡ་ཝ་ཏྠཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཉྩ དི་སྭཱ,
ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་མྷི རཱ་ཛཱ’’ཏི.
ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ལི་ཏཱ་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝཱ་ནཾ དཱུ་ཏ་ཏྟཱ དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
ཀ་པྤ་ཀ་སྶ གཱ་མ་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱཏི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་གཱ་མཾ ད་ཏྭཱ. ཀ་སྨཱ ཨ་དཱ་སི? སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་ས་ཏྟཱ. ཏ་སྶ ཧི ཨ་ཉྫ་ལི་སྨིཾ ཋ་པི་ཏཱ་ནི པ་ལི་ཏཱ་ནི དི་སྭཱ་ཝ སཾ་ཝེ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཡུ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི མ་ཙྩུ་རཱ་ཛ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ སཾ་ཝི་གྒོ པ་བྦ་ཛྫཾ རོ་ཙེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘སི་རེ དི་སྭཱ་ན པ་ལི་ཏཾ, མ་གྷ་དེ་ཝོ དི་ས་མྤ་ཏི;
སཾ་ཝེ་གཾ ཨ་ལ་བྷཱི དྷཱི་རོ, པ་བྦ་ཛྫཾ ས་མ་རོ་ཙ་ཡཱི’’ཏི.
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒ་རུ་ཧཱ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨི་མེ ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཡོ་ཧ་རཱ;
པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་མ་ཡོ མ་མཱ’’ཏི.
པུ་རི་ས་ཡུ་གེཏི ཝཾ་ས་ས་མྦྷ་ཝེ པུ་རི་སེ. ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟཱ་པི ཧི པ་ཋ་མཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷི་ཏེ ཀེ་སེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཛ་ཊཱ་ཀ་ལཱ་པ་དྷ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་ན ཨ་ནེ་ས་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ ཨཱ་ཧ་ཊ་བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཡཱ་པེ་ནྟོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཾ བྷཱ་ཝེ་སི. ཏ་སྨཱ སོ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀུ་མཱ་ར་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀཱི་ལཱི༹ཏི ཨ་ངྐེ་ན ཨ་ངྐཾ པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཀཱི་ལི༹. མཱ་ལཱ་ཀ་ལཱ་པཾ ཝི་ཡ ཧི ནཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ར་ཉྙོ མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པུ་ཏྟོ…པེ… པ་བྦ་ཛཱིཏི ཨི་མ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་སེ པ་ཉྩ མ་ངྒ་ལཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. མ་གྷ་དེ་ཝ་ར་ཉྙོ མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ར་ཉྙོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་མ་ངྒ་ལཾ, ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་སྶ ཚ་ཏྟུ་སྶཱ་པ་ན་མ་ངྒ་ལཾ, ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ར་ཛྫ་མ་ངྒ་ལཾ, ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་སྶ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་མ་ངྒ་ལ་ནྟི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཡེ པ་ཉྩ མ་ངྒ་ལཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ ཨུ་ནྣ་ངྒ་ལ་མ་ཧོ་སི.
༣༡༡. པུ་ཏྟ་པ་པུ་ཏྟ་ཀཱཏི པུ་ཏྟཱ ཙ པུ་ཏྟ་པུ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་སྶ པ་ར་མྤ་རཱ. པ་ཙྪི་མ་ཀོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་པ་ཙྪི་མ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀི་ར བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ – ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ནུ ཁོ ཏཾ མ་ཡཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ནི་ཧ་ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས – ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ན པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ན ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་ཏུཾ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཾ་སེ ཛཱ་ཏ་ར་ཉྙོ་ཡེ་ཝ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཾ་ས་སྶ ནེ་མིཾ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝི་ཡ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ནི་མཱི་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཏི སོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་པ་ཙྪི་མ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. གུ་ཎེ་ཧི པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རོ. ཏ་སྶ ཧི ས་བྦ་རཱ་ཛཱུ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཱ དྭེ གུ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི, ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐི་ཀ་སྶ ཙ ད་སྶ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་སི. ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐི་ཀེ་སུ ཧི རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ་ཏི ག་ཏེ་སུ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཏུ་མྷེ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ ནོ ཝཱ’’ཏི. ཡེ ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི ‘‘ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ་ནཾ རཱ་ཛཱ ད་སྶ་ནཾ ན དེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཡཾ ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ ཀཱ་ལེ བྷོ་ཛ་ནཾ ཀུ་ཧིཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི་པི ཏ་ཏྠ ཝ་ཙ་ནོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠི. ཙ་ཏཱུ་སུ ཧི དྭཱ་རེ་སུ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཙ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི བྷ་ཏྟ་ཙཱ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ མ་སྶུཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ར་ཉྙོ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. དོ་ཝཱ་རི་ཀེ་ན ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ ཏུ་མྷེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏཱ ‘‘ཨཱ་མ ཨཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ན ཧི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ་ཏི པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རོ ཨ་ཧོ་སི.
༣༡༢. དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནནྟི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟ་དེ་ཝཱ་ནཾ. ཏེ ཀི་ར དེ་ཝཱ ཝི་དེ་ཧ་ར་ཊྛེ མི་ཐི་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ར་ཉྙོ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟཱ ར་ཉྙོ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ན’’ནྟི.
ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི་ག་ཏོ དཱ་ན་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘དཱ་ནཾ ནུ ཁོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཧུ སཱི་ལཾ, ཡ་དི དཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ དཱ་ན་མེ་ཝ ད་སྶཱ་མི. ཨ་ཐ སཱི་ལཾ, སཱི་ལ་མེ་ཝ པཱུ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨི་དཾ མ་ཧ་ནྟ’’ནྟི ནི་ཙྪི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ཀྐོ ག་ནྟྭཱ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ,…པེ… ས་མྨུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ར་ཉྙོ ཀ་ངྑཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་སྶ ཀ་ངྑ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ པ་ཉྷ་ཉྩ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙ་ཉྩ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ག་ནྟྭཱ ས་མྨུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ བྷཱི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཀྐོ – ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝི་སྶ་ཏྠོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ, ཀ་ངྑཾ ཏེ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
རཱ་ཛཱ –
‘‘པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་སྶ་ར;
དཱ་ནཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝཱ, ཀ་ཏ་མཾ སུ མ་ཧ་པྥ་ལ’’ནྟི. –
པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ས་ཀྐོ – ‘‘དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀིཾ, སཱི་ལ་མེ་ཝ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ. ཨ་ཧ་ཉྷི པུ་བྦེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ད་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་ས་ནྣཾ ཛ་ཊི་ལ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ཏོ ན མུ་ཏྟོ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ –
‘‘ཧཱི་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན, ཁ་ཏྟི་ཡེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི;
མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན ཙ དེ་ཝ་ཏྟཾ, ཨུ་ཏྟ་མེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ན ཧེ་ཏེ སུ་ལ་བྷཱ ཀཱ་ཡཱ, ཡཱ་ཙ་ཡོ་གེ་ན ཀེ་ན་ཙི;
ཡེ ཀཱ་ཡེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ནཱ་གཱ་རཱ ཏ་པ་སྶི་ནོ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༤༢༩-༤༣༠);
ཨེ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཀ་ངྑཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ག་མ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ལཱ་བྷཱ ཏེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནོཏི ཨ་བྷཱ་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སཱིཏི ཨ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ས་མཱ་ད་པེ་མི, པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན མ་ནུ་སྶ་པ་ཐེ སུ་ཁཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི.
༣༡༣. ཨེ་ཝཾ བྷ་དྡ་ནྟ་ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ བྷ་དྡ་ཀཾ ཏ་ཝ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝ་ཏྭཱ. ཡོ་ཛེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཡུ་གེ ས་ཧ་སྶ་ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ཏེ་སཾ པ་ན པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཡོ་ཛ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, མ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཡུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. སོ པ་ན དི་བྦ་ར་ཐོ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ན་དྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ར་ཐ་སཱི་སཾ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, ཨ་ཀྑ་བ་ནྡྷོ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, ཨ་ཀྑ་བ་ནྡྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གོ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, ས་བྦོ ས་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ར་ཏ་ན་མ་ཡོ. དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ནཱ་མ ཨུ་དྡྷཾ, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀོ ཨ་དྷོ, ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁཾ ར་ཐཾ པེ་སེ་སཱི་ཏི ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཀ་ཏི་མ་གྒཾ པེ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ སཱ་ཡ་མཱ་ས་བྷ་ཏྟེ ནི་ཊྛི་ཏེ ཙ་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ པེ་སེ་སི, ཡ་མ་ཀ་ཙ་ནྡཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ དི་སྭཱ ‘‘ཡ་མ་ཀ་ཙ་ནྡཱ ཨུ་གྒ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ན ཡ་མ་ཀ་ཙ་ནྡཱ, ཨེ་ཀཾ ཝི་མཱ་ནཾ, ན ཝི་མཱ་ནཾ, ཨེ་ཀོ ར་ཐོ་ཏི. ར་ཐོ་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ཀ་ཏི་ར་ཐ་པྤ་མཱ་ཎོ་ཝ, ཨ་སྶཱ་པི པ་ཀ་ཏི་ཨ་སྶ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ ར་ཐཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ པཱ་སཱ་དཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་ར་ཊྛཱ་ནེ ར་ཐཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རེ ཋ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ས་ཛྫཾ ཋ་པེ་སི.
ཨ་བྷི་རུ་ཧ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱཏི རཱ་ཛཱ – ‘‘དི་བྦ་ཡཱ་ནཾ མེ ལ་དྡྷ’’ནྟི ན ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་བྷི་རུ་ཧི, ནཱ་ག་རཱ་ནཾ པ་ན ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘པ་སྶ་ཐ ཏཱ་ཏཱ, ཡཾ མེ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝ་ར་ཉྙཱ དི་བྦ་ར་ཐོ པེ་སི་ཏོ, སོ ཙ ཁོ ན ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟཾ ཝཱ ཀུ་ལ་པྤ་དེ་སཾ ཝཱ པ་ཊི་ཙྩ པེ་སི་ཏོ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་གུ་ཎེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ པེ་སི་ཏོ. ས་ཙེ ཏུ་མྷེ་པི སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་སྶ་ཐ, ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི པེ་སེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏཾ སཱི་ལཾ. ནཱ་ཧཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཙི་རཱ་ཡི་སྶཱ་མི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཏ་ཏོ མཱ་ཏ་ལི ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ མ་མཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་མྷི དྭེ མ་གྒེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་པི་ཙ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ་ནཱཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མེ་སུ མ་གྒེ་སུ ཨེ་ཀོ ནི་ར་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཀོ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ, ཏེ་སུ ཏཾ ཀ་ཏ་མེ་ན ནེ་མི. ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ནྟྭཱ ཡ་ཏྠ པཱ་པ་ཀ་མྨ་ནྟཱ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་ནྟི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི པ་སྶི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཛཱ་ཏ་ཀེ་པི –
‘‘ཀེ་ན ཏཾ ནེ་མི མ་གྒེ་ན, རཱ་ཛ་སེ་ཊྛ དི་ས་མྤ་ཏི;
ཡེ་ན ཝཱ པཱ་པ་ཀ་མྨ་ནྟཱ, པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཱ ཙ ཡེ ན་རཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༤༥༠) –
གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ནི་ར་ཡེ ཏཱ་ཝ པ་སྶཱ་མི, ཨཱ་ཝཱ་སེ པཱ་པ་ཀ་མྨི་ནཾ;
ཋཱ་ནཱ་ནི ལུ་དྡ་ཀ་མྨཱ་ནཾ, དུ་སྶཱི་ལཱ་ན་ཉྩ ཡཱ ག་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༤༥༡);
ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ མཾ མཱ་ཏ་ལི ནེ་ཧཱིཏི མཱ་ཏ་ལི དྭཱི་ཧི མ་གྒེ་ཧི མཾ ནེ་ཧི, ཨ་ཧཾ ནི་ར་ཡཾ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མོ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་མྤཱི་ཏི. པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏ་མེ་ན ནེ་མཱི་ཏི. པ་ཋ་མཾ ནི་ར་ཡ་མ་གྒེ་ན ནེ་ཧཱི་ཏི. ཏ་ཏོ མཱ་ཏ་ལི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ད་ས མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ད་སྶེ་སི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ པ་ནེ་ཏྠ –
‘‘ད་སྶེ་སི མཱ་ཏ་ལི ར་ཉྙོ, དུ་གྒཾ ཝེ་ཏ་ར་ཎིཾ ན་དིཾ;
ཀུ་ཐི་ཏཾ ཁཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྟཾ ཨ་གྒི་སི་ཁཱུ་པ་མ’’ནྟི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༤༥༢) –
ཛཱ་ཏ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནི་ར་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ར་ཐཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ནྟྭཱ བཱི་ར་ཎཱི་དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ སོ་ཎ་དི་ནྣ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ག་ཎ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ནེ་སི. ཏ་ཏྲཱ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ –
‘‘ཡ་དི ཏེ སུ་ཏཱ བཱི་ར་ཎཱི ཛཱི་ཝ་ལོ་ཀེ,
ཨཱ་མཱ་ཡ་དཱ་སཱི ཨ་ཧུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ;
སཱ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏི་ཐིཾ ཝི་དི་ཏྭཱ,
མཱ་ཏཱ་ཝ པུ་ཏྟཾ ས་ཀི་མཱ་བྷི་ན་ནྡཱི;
སཾ་ཡ་མཱ སཾ་ཝི་བྷཱ་གཱ ཙ,
སཱ ཝི་མཱ་ན་སྨི མོ་ད་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༥༠༧) –
ཛཱ་ཏ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏོ པ་ན ཏ་སྶ ར་ཐ་ནེ་མི ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཨུ་མྨཱ་རེ པ་ཧ་ཏ་མ་ཏྟེ་ཝ དེ་ཝ་ན་ག་རེ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཀྐཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ཧཱ་ཡ དེ་ཝ་ས་ངྒྷོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་མ་ཀཱ་སི, ཏཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ད་རཾ དི་སྭཱ ས་ཀྐོ ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ – ‘‘ཨ་བྷི་ར་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དེ་ཝེ་སུ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ ཨ་ཛྫ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དེ་ཝ་ག་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་མ་ཀཱ་སི. ས་ཙེ ཨེ་ཀཾ དྭེ དི་ཝ་སེ ཝ་སི་སྶ་ཏི, ན མཾ དེ་ཝཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ཨུ་སཱུ་ཡ་མཱ་ནོ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཝ་སི་ཏུཾ པུ་ཉྙཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཉྙེ་སཾ པུ་ཉྙེ་ན ཝ་སཱ་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ – ‘‘ནཱ་ས་ཀྑི ཛ་ར་ས་ཀྐོ མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ, པ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷཾ ཁོ པ་ན ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨ་ལཾ མཱ་རི་སཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཛཱ་ཏ་ཀེ་པི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཡ་ཐཱ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཾ ཡཱ་ནཾ, ཡ་ཐཱ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཾ དྷ་ནཾ;
ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མེ་ཝེ ཏཾ, ཡཾ པ་ར་ཏོ དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ;
ན ཙཱ་ཧ་མེ་ཏ་མི་ཙྪཱ་མི, ཡཾ པ་ར་ཏོ དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༥༨༥-༥༨༦) –
ས་བྦཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏི་ཝཱ་རེ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ག་ཏོ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རོ – མ་ནྡྷཱ་ཏུ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ སཱ་དྷི་ན་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ གུ་ཏྟི་ལ་ཝཱི་ཎཱ་ཝཱ་ད་ཀ་ཀཱ་ལེ ནི་མི་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ་ཏི. སོ མ་ནྡྷཱ་ཏུ་ཀཱ་ལེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཀཱ་ལཾ ཝ་སི, ཏ་སྨི་ཉྷི ཝ་ས་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཚ་ཏྟིཾ་ས ས་ཀྐཱ ཙ་ཝིཾ་སུ. སཱ་དྷི་ན་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་སི, མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ཏྟ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. གུ་ཏྟི་ལ་ཝཱི་ཎཱ་ཝཱ་ད་ཀ་ཀཱ་ལེ ཙ ནི་མི་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཙ མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་ཏྟཾ ཝ་སི, མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
༣༡༤. ཏ་ཏྠེ་ཝ མི་ཐི་ལཾ པ་ཊི་ནེ་སཱིཏི པ་ཊི་ནེ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་སི་རི་ག་བྦྷེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི.
༣༡༥. ཀ་ལཱ༹་ར་ཛ་ན་ཀོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཀ་ལཱ༹་ར་ད་ནྟ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཀ་ལཱ༹་ར་ཛ་ན་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ན སོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛཱིཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ན ཨ་ཀཱ་སི, སེ་སཾ ས་བྦཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི.
༣༡༦. ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ ཀོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ཀེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ, ཀོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཀེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ཝཱ བྷི་ཀྑུ ‘‘ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ལ་དྡྷུ’’ནྟི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི. དུ་སྶཱི་ལེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་ཏྟ སེ་ཁཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མ་གྷ་དེ་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. མ་དྷུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་དྷུ་ར་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོཏི གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཛྫེ་ནི་ཀ་ར་ཉྙོ པུ་རོ་ཧི་ཏ་པུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཙ. མ་དྷུ་རཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. གུ་ནྡཱ་ཝ་ནེཏི ཀ་ཎྷ་ཀ་གུ་ནྡཱ་ཝ་ནེ. ཨ་ཝ་ནྟི་པུ་ཏྟོཏི ཨ་ཝ་ནྟི་ར་ཊྛེ ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟོ. ཝུ་དྡྷོ ཙེ་ཝ ཨ་ར་ཧཱ ཙཱཏི ད་ཧ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མྤི ན ཏ་ཐཱ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟི ཡ་ཐཱ མ་ཧ་ལླ་ཀཾ, ཐེ་རོ པ་ན ཝུ་དྡྷོ ཙེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ར་ཧཱ ཙ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ནཱཏི སོ ཀི་ར རཱ་ཛཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ལ་དྡྷི་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཊྛཱ་ནེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཝ སེ་ཊྛཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧཱི་ནོ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོཏི ཨི་ཏ་རེ ཏ་ཡོ ཝ་ཎྞཱ ཧཱི་ནཱ ལཱ་མ་ཀཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. སུ་ཀྐོཏི པ་ཎྜ་རོ. ཀ་ཎྷོཏི ཀཱ་ལ༹་ཀོ. སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟཱ་དི་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. བྲ་ཧྨུ་ནོ པུ་ཏྟཱཏི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ པུ་ཏྟཱ. ཨོ་ར་སཱ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱཏི ཨུ་རེ ཝ་སི་ཏྭཱ མུ་ཁ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཨུ་རེ ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་དྡྷི་ཏཱ་ཏི ཝཱ ཨོ་ར་སཱ. བྲ་ཧྨ་ཛཱཏི བྲ་ཧྨ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཱ. བྲ་ཧྨ་ནི་མྨི་ཏཱཏི བྲ་ཧྨུ་ནཱ ནི་མྨི་ཏཱ. བྲ་ཧྨ་དཱ་ཡཱ་དཱཏི བྲ་ཧྨུ་ནོ དཱ་ཡཱ་དཱ. གྷོ་སོ་ཡེ་ཝ ཁོ ཨེ་སོཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ.
༣༡༨. ཨི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱཏི ས་མི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི དྷ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཏྠེ་ཡྻ, ཏ་ཏྟ་ཀེ་ཧི་སྶ མ་ནོ་ར་ཐོ པཱུ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁ་ཏྟི་ཡོ་པི་སྶཱ་སྶཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡོ་པི ཨ་སྶ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡཱི ཨ་སྶ. ནེ་སཾ ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱིཏི ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི.
༣༢༢. ཨཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཱ་མཱཏི ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནཾ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ནི་སཱི་དཱ་ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་མ. ཨ་བྷི་ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཱ་མ་པི ནནྟི ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཱ་མ. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷོ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཙ. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ མ་མཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ ཡེ་ན་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏི ནཱ་མ. ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཝེ་ཀ་ལླཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཏཱ་ནི དེ་ནྟོ པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་བྷི་ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཱ་མ་པི ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིནྟི ར་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩ གུ་ཏྟིཾ. ཡཱ པ་ནེ་སཱ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཧ་ཏྠེ པུ་རི་སེ ཋ་པེ་ནྟེ་ན ར་ཀྑཱ, སཱ དྷ་མྨི་ཀཱ ནཱ་མ སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཀ་ཊྛ་ཧཱ་རི་ཀཱ་པ་ཎྞ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཧཱ་རཾ ན པ་ཝི་ས་ནྟི, མི་ག་ལུ་དྡ་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ མི་གེ ཝཱ མ་ཙྪེ ཝཱ ན ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟེ་ན དྷ་མྨི་ཀཱ ནཱ་མ སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨི་ཀ’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཝ་ཎྞཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན ས་མེ ས་མཱ་ནེ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མ་དྷུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. བོ་དྷི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི བོ་དྷི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀོ་ཀ་ན་དོཏི ཀོ་ཀ་ན་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་དུ་མཾ. སོ ཙ མ་ངྒ་ལ་པཱ་སཱ་དོ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་པ་དུ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཀོ་ཀ་ན་དོ་ཏི ས་ངྑཾ ལ་བྷི.
༣༢༥. ཡཱ་ཝ པ་ཙྪི་མ་སོ་པཱ་ན་ཀ་ལེ༹་ཝ་རཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཙྪི་མ་སོ་པཱ་ན་ཀ་ལེ༹་ཝ་རནྟི པ་ཋ་མཾ སོ་པཱ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོཏི ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏོ ཨ་དྡ་ས. བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱིཏི ‘‘ཀི་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ་ན ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རོ ཀ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ པུ་ཏྟ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. སོ ཧི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀོ, སུ་ཏ་ཉྩཱ་ནེ་ན ཨ་ཧོ་སི – ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀི་ར ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སཱ ཨི་ཙྪི་ཏཾ ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི. སོ – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ མ་མ ཙེ་ལ་པྤ་ཊི་ཀཾ ཨ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི. ནོ ཙེ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ན ཨ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཨེ་ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ན ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྡ་ས.
པུ་བྦེ ཀི་ར སོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དཱི་པེ ཝ་ས་མཱ་ནོ ས་མ་ཙྪ་ནྡེ་ན ས་ཀུ་ཎ་པོ་ཏ་ཀེ ཁཱ་དི. ས་ཙ་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨ་ཉྙོ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པུ་ཏྟཾ ལ་བྷེ་ཡྻ. ཨུ་བྷོ་ཧི པ་ན ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡེ་ཧི ཧུ་ཏྭཱ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏེ་ན་སྶ པུ་ཏྟོ ན ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. དུ་སྶེ པ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟེ – ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྠི་ཏ་པ་ཏྠི་ཏཾ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ལོ་ཀེ ཨ་ནུ་སྶ་ཝོ, མ་ཡཱ ཙ མ་ཧཱ་ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ཀ་ཏོ, ན ཙ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷཱ་མི, ཏུ་ཙྪཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི མི་ཙྪཱ་ག་ཧ་ཎཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ་པི – ‘‘ན་ཏྠི ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ, ཙེ་ལ་པྤ་ཊི་ཀཾ མ་དྡ་ནྟཱ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟེ་སུ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་དུ་ནོ, ཏེ བྷ་བྦཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཀྐ་མི་སྶ་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ན ཨ་ཀྐ་མི་སྶ་ནྟི. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ མ་ནྡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ན ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི. ཏེ་སུ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟེ་སུ ས་ཙེ པ་ཏྠི་ཏཾ ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, – ‘‘པུ་བྦེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏཾ ཨི་དཱ་ནི ན ལ་བྷ་ནྟི. ཏེ་ཡེ་ཝ མ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨི་མེ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པཱུ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི’’ཏི མ་ནུ་སྶཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ལ་པྤ་ཊི་ཀཱ ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༨). མ་ངྒ་ལ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨ་ན་ཀྐ་མ་ནྟེ་སུ པ་ན ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་སི – ‘‘གི་ཧཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ངྒ་ལི་ཀཱ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ཧཱི་ནཾ མ་ངྒ་ལ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༨).
༣༢༦. པ་ཙྪི་མཾ ཛ་ན་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཐེ་རོ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཀཱ་ར་ཎེ་སུ ཏ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ན ཁོ སུ་ཁེ་ན སུ་ཁནྟི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཧ? ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་ག་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ན ཨ་ཀྐ་མི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧ་མྤི ས་ཏྠཱ་རཱ ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༣༢༧. སོ ཁོ ཨ་ཧནྟི་ཨཱ་དི ‘‘ཡཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྪི་མེ ཡཱ་མེ’’ཏི ཏཱ་ཝ མ་ཧཱ་ས་ཙྩ་ཀེ (མ. ནི. ༡.༣༦༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཡཱ་ཝ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ པཱ་ས་རཱ་སི་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༢༧༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༣༤༣. ཨ་ངྐུ་ས་ག་ཡ྄ཧེ སི་པྤེཏི ཨ་ངྐུ་ས་ག་ཧ་ཎ་སི་པྤེ. ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཧནྟི ཚེ་ཀོ ཨ་ཧཾ. ཀ་སྶ པ་ནཱ་ཡཾ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱི་ཏི? པི་ཏུ ས་ནྟི་ཀེ, པི་ཏཱ་པི་སྶ པི་ཏུ ས་ནྟི་ཀེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷི. ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཀི་ར པ་ར་ནྟ་པ་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. རཱ་ཛ་མ་ཧེ་སཱི ག་རུ་བྷཱ་རཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏ་ལེ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ བཱ་ལཱ་ཏ་པཾ ཏ་པྤ་མཱ་ནཱ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཧ་ཏྠི་ལི་ངྒ་ས་ཀུ་ཎོ ‘‘མཾ་ས་པེ་སཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡི. སཱ ‘‘ཚ་ཌྜེ་ཡྻ མ’’ནྟི བྷ་ཡེ་ན ནི་སྶ་དྡཱ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཏཾ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ རུ་ཀྑ་ཝི་ཊ་པེ ཋ་པེ་སི. སཱ པཱ་ཎི་སྶ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱི མ་ཧཱ་ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. ས་ཀུ་ཎོ པ་ལཱ་ཡི, ཏ་སྶཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཀ་མྦ་ལཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཏོ ཙ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཏཱ་པ་སོ ཝ་ས་ཏི. སོ ཏ་སྶཱ ས་དྡེ་ན ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཏེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཛཱ་ཏིཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ པཱ་ཡེ་སི. དཱ་ར་ཀ་སྶ མེ་གྷ་ཨུ་ཏུ་ཉྩ པ་བྦ་ཏ་ཨུ་ཏུ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་དེ་ནོ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏཱ་པ་སོ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྭེ་པི ཛ་ནེ པོ་སེ་སི.
སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཾ སཱི་ལ་བྷེ་དཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སི. ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ པ་ར་ནྟ་པ་རཱ་ཛཱ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏཱ་པ་སོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ – ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ རཱ་ཛཱ མ་ཏོ, པུ་ཏྟོ ཏེ ཀིཾ ཨི་དྷ ཝ་སི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ པེ་ཏྟི་ཀེ ར་ཛྫེ ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི པུ་ཙྪི. སཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏ་ཉྩ་སྶ ཉ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏཱ་པ་སོ ཙ ཧ་ཏྠི་ག་ནྠ་སི་པྤཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་ཏོ་ནེ་ན ལ་དྡྷཾ? ས་ཀྐ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ. པུ་བྦེ ཀི་ར་སྶ ས་ཀྐོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀེ་ན ཀི་ལ་མ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ‘‘ཧ་ཏྠི་པ་རི་སྶ་ཡོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏ་སྶ ས་ཀྐོ ཧ་ཏྠི་ག་ནྠ་ཉྩེ་ཝ ཝཱི་ཎ་ཀ་ཉྩ ད་ཏྭཱ ‘‘པ་ལཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཨི་མཾ ཏ་ནྟིཾ ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ སི་ལོ་ཀཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ, པ་ཀྐོ་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཨི་མཾ སི་ལོ་ཀཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ་པ་སོ ཏཾ སི་པྤཾ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་དཱ་སི. སོ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཱི་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཏ་ནྟིཾ ཝཱ་དེ་ཏྭཱ སི་ལོ་ཀཾ ཝ་ད་ཏི, ཧ་ཏྠཱི བྷཱི་ཏཱ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ.