༥. མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྱཱ་གཱ་རེཏི ཨ་གྒི་ཧོ་མ་སཱ་ལ་ཡཾ. ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀེཏི དྭེ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ མཱ་ཏུ་ལོ ཙ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ཙ. ཏེ་སུ མཱ་ཏུ་ལོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ, བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ་པི ས་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ དེ་ཝ་ག་བྦྷ་ས་དི་སཾ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཚཱ་རི་ཀ་ཏི་ཎ་ཀ་ཙ་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ཀླཱ་པེ ཨ་གྱཱ་གཱ་རེ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ར་ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝ་སི་ཏྠ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ, ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ཨ་གྱཱ་གཱ་རཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ དཱ་ར་ཀ་དཱ་རི་ཀཱ་ཧི ཨོ་ཀི་ཎྞཾ ཨ་ཝི་ཝི་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་མྤི དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ…པེ… ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ པ་ཉྙ་ཏྟནྟི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ་དི་ཝ་སཾ པ་ན པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀ་སྨཱ? ཏ་དཱ ཧི པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་དྡ་ས – ‘‘ཨ་ཛྫ མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ ཨི་མཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, སོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི. པ་རེ་སཾ ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི མ་ཡཱ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ’’ཏི ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་མ་ཎ་སེ་ཡྻཱ་ནུ་རཱུ་པཾ མ་ཉྙེཏི ཨི་མཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ སེ་ཡྻཱ’’ཏི མ་ཉྙཱ་མི. ན ཙ ཨ་ས་ཉྙ་ཏ་ས་མ་ཎ་སྶ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ. ཏ་ཐཱ་ཧེ་ཏྠ ཧ་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ པཱ་དེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ སཱི་སེ་ན པ་ཧ་ཊ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཀུ་ལོ ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞོ ཨ་བྷི་ནྣོ ཚེ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རེ་ན ཏཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཝི་ཡ. ས་ཉྙ་ཏ་ས་མ་ཎ་སྶ ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀ་སྶ བྷོ ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. བྷཱུ་ན་ཧུ་ནོཏི ཧ་ཏ་ཝ་ཌྜྷི་ནོ མ་རི་ཡཱ་ད་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཝ་ཌྜྷི་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ལ་དྡྷི་ཀ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཏ་སྶ ལ་དྡྷི – ཙ་ཀྑུ བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་དི་ཊྛཾ ད་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, དི་ཊྛཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. སོ་ཏཾ བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་སུ་ཏཾ སོ་ཏ་བྦཾ, སུ་ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. གྷཱ་ནཾ བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་གྷཱ་ཡི་ཏཾ གྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, གྷཱ་ཡི་ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཛི་ཝ྄ཧཱ བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཱ, ཨ་སྶཱ་ཡི་ཏཾ སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, སཱ་ཡི་ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་ཡོ བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཕུ་ཊྛཾ ཕུ་སི་ཏ་བྦཾ, ཕུ་ཊྛཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. མ་ནོ བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ སོ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཝ་ཌྜྷིཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན –
‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ སོ་ཏེ་ན སཾ་ཝ་རོ;
གྷཱ་ནེ་ན སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ སཾ་ཝ་རོ.
ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཾ་ཝ་རོ;
མ་ན་སཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཝ་རོ;
ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཝུ་ཏོ བྷི་ཀྑུ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༦༠-༣༦༡) –
ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ སཾ་ཝ་རཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ ‘‘ཝ་ཌྜྷི་ཧ་ཏོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ མ་རི་ཡཱ་ད་ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘བྷཱུ་ན་ཧུ་ནོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་རི་ཡེ ཉཱ་ཡེ དྷ་མྨེ ཀུ་ས་ལེཏི པ་རི་སུ་དྡྷེ ཀཱ་ར་ཎ་དྷ་མྨེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ. ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མ ཨུ་གྒ་ཏ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཏ་སྶ ཡ་ས་སྶི་ནོ ཨུ་པ་རི ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནེ་ན ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ མུ་ཁེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ མཱ ས་ཧ་སཱ ཨ་བྷཱ་སི, མུ་ཁེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཧཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནོ སུ་ཏྟེ ཨོ་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སུ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན མ་ཡཾ མུ་ཁཱ་རུ་ལ༹ྷི་ཙྪཱ་མ་ཏྟཾ ཝ་དཱ་མ, སུ་ཏྟེ ཙ ནཱ་མ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཀ་སྶ བྷཱ་ཡེ་ཡྻཱ་མ, ཏ་སྨཱ ས་མྨུ་ཁཱ་པི ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོཏི མ་མ ར་ཀྑ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶུ་ཀྐོ ཨ་ཝཱ་ཝ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟོ་ཝ ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཱཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏོ་ཝ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མྦ་ཛ་མྦཱུ་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨ་པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ མ་ཡཱ ཀ་ཐི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན བྷ་ཝཾ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཝ་དེ་ཡྻ, ཝ་ད་སྶཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༠༨. ཨ་སྶོ་སི ཁོཏི ས་ཏྠཱ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་དྡ་ས, དྭི་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན ས་དྡ་མྤི ཨ་སྶོ་སི. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ. སཾ་ཝི་གྒོཏི པཱི་ཏི་སཾ་ཝེ་གེ་ན སཾ་ཝི་གྒོ ཙ་ལི་ཏོ ཀ་མྤི་ཏོ. ཏ་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ནེ་ཝ མཱ་ག་ཎྜི་ཡེ་ན ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ, ན མ་ཡཱ. ཨ་མྷེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཏྠ ཏ་ཏི་ཡོ་པི ན་ཏྠི, སུ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་དྡོ ཏི་ཁི་ཎ་སོ་ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ན་ཝ་ན་ཝུ་ཏི་ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་གྒཱ་ནི ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཾ་ཝི་གྒོ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ པ་བྷི་ནྣ་མུ་ཁཾ ཝི་ཡ བཱི་ཛཾ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ས་ནྣི་སཱི་དི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་མཱ་ནོ པུ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༠༩. ས་ཏྠཱ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཏྭཾ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡ, མཾ ཨ་ཝ་ཙཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཙ་ཀྑུཾ ཁོ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ་ཏི ཙ་ཀྑུ རཱུ་པཱ་རཱ་མཾ. རཱུ་པེ ར་ཏ་ནྟི རཱུ་པ་ར་ཏཾ. རཱུ་པེ་ན ཙ་ཀྑུ ཨཱ་མོ་དི་ཏཾ པ་མོ་དི་ཏ་ནྟི རཱུ་པ་ས་མུ་དི་ཏཾ. ད་ནྟནྟི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ. གུ་ཏྟནྟི གོ་པི་ཏཾ. ར་ཀྑི་ཏནྟི ཋ་པི་ཏ་ར་ཀྑཾ. སཾ་ཝུ་ཏནྟི པི་ཧི་ཏཾ. སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱཏི པི་དྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ.
༢༡༠. པ་རི་ཙཱ་རི་ཏ་པུ་བྦོཏི ཨ་བྷི་ར་མི་ཏ་པུ་བྦོ. རཱུ་པ་པ་རི་ལཱ༹་ཧནྟི རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ. ཨི་མ་སྶ པ་ན ཏེ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡ, ཀི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡནྟི ཨི་མ་སྶ རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཏ་ཡཱ ཀིཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་སྶ, ཝུ་ཌྜྷི་ཧ་ཏོ མ་རི་ཡཱ་ད་ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. ན ཀི་ཉྩི, བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༢༡༡. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཏ་ཡཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཧ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧ་མྤི ཏེ ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱཏི གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝ་སྶི་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཝ་སི་ཏུཾ, ཨ་ཡཾ ཝ་སྶི་ཀོ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཝ་སྶཾ ཝཱ་སོ ཝ་སྶཾ, ཝ་སྶཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝ་སྶི་ཀོ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྠ ཝ་སྶི་ཀོ པཱ་སཱ་དོ ནཱ་ཏི་ཨུ་ཙྩོ ཧོ་ཏི ནཱ་ཏི་ནཱི་ཙོ, དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི་པི་སྶ ནཱ་ཏི་ཏ་ནཱུ་ནི ནཱ་ཏི་བ་ཧཱུ་ནི, བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫཱ་ནི་པེ་ཏྠ མི་སྶ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཧེ་མ་ནྟི་ཀེ ཐ་མྦྷཱ་པི བྷི་ཏྟི་ཡོ་པི ནཱི་ཙཱ ཧོ་ནྟི, དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི ཏ་ནུ་ཀཱ་ནི སུ་ཁུ་མ་ཙྪི་དྡཱ་ནི. ཨུ་ཎྷ་པ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཏྟི་ནི་ཡཱུ་ཧཱ་ནི ནཱི་ཧ་རཱི་ཡ་ནྟི. བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་ཎྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནི ཀ་མྦ་ལཱ་དཱི་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫཾ སི་ནི་དྡྷཾ ཀ་ཊུ་ཀ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཉྩ. གི་མྷི་ཀེ ཐ་མྦྷཱ་པི བྷི་ཏྟི་ཡོ་པི ཨུ་ཙྩཱ ཧོ་ནྟི. དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ བ་ཧཱུ་ནི ཝི་པུ་ལ་ཛཱ་ལཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི དུ་ཀཱུ་ལ་མ་ཡཱ་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫཱ་ནི མ་དྷུ་ར་ར་ས་སཱི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནི. ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ས་མཱི་པེ་སུ ཙེ་ཏྠ ན་ཝ ཙཱ་ཊི་ཡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ཧི ས་ཉྪཱ་དེ་ནྟི. ཏེ་སུ ཏེ་སུ པ་དེ་སེ་སུ ཨུ་ད་ཀ་ཡ་ནྟཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི, ཡེ་ཧི དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་གྷ་ཊེ ཙ ར་ཛ་ཏ་གྷ་ཊེ ཙ ག་ནྡྷོ་ད་ཀ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ག་ཙྪ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. མ་ཧ་ནྟེ་སུ ལོ་ཧ་ཀ་ཊཱ་ཧེ་སུ ག་ནྡྷ་ཀ་ལ་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་པ་དུ་མ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་ནི རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་སུཾ. སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨཱི་ཧི པུ་པྥཱ་ནི པུ་པྥ་ནྟི. ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ བྷ་མ་ར་ག་ཎཱ པཱ་སཱ་དཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པུ་པྥེ་སུ ར་སཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. པཱ་སཱ་དོ ཨ་ཏི་སུ་ག་ནྡྷོ ཧོ་ཏི. ཡ་མ་ཀ་བྷི་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རེ ལོ་ཧ་ནཱ་ལི༹ཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་ཝ་བྷཱུ་མི་ཀ་པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་ཎེ ར་ཏ་ན་མ་ཎྜ་པ་མ་ཏྠ་ཀེ སུ་ཁུ་མ་ཙྪི་དྡ་ཀཾ ཛཱ་ལཾ བ་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སུ་ཀྑ་མ་ཧིཾ་ས་ཙ་མྨཾ པ་སཱ་རེ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ མ་ཧིཾ་ས་ཙ་མྨེ པཱ་སཱ་ཎ་གུ་ལེ༹ ཁི་པ་ནྟི, མེ་གྷ་ཐ་ནི་ཏ་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཡ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟི, ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཛཱ་ལ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏ་ཏི, ཝ་སྶ་པ་ཏ་ན་ས་ལི་ལཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནཱི་ལ་པ་ཊཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི, ནཱི་ལ་པ་ཊཾ པཱ་རུ་པ་ཏི, ནཱི་ལ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏི. པ་རི་ཝཱ་རཱ་པི་སྶ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ནཱ་ཊ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནེ་ཝ ནཱི་ལ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་མ་ཎྜ་པཾ ག་ཙྪ་ནྟི. དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ སཱི་ཏ་ལཾ ཨུ་ཏུ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི.
པཱ་སཱ་ད་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་རཱ ཧོ་ནྟི. དི་ཝཱ་ཀཱ་ལེ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ས་ཀུ་ཎ་ག་ཎཱ པཱ་ཙཱི་ན་ས་ར་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ར་ཝ་མཱ་ནཱ པཱ་སཱ་ད་མ་ཏྠ་ཀེ་ན པ་ཙྪི་མ་ས་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི. པ་ཙྪི་མ་ས་ར་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ཙཱི་ན་ས་རཾ, ཨུ་ཏྟ་ར་ས་ར་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་ས་རཾ, ད་ཀྑི་ཎ་ས་ར་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ས་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ནྟ་ར་ཝ་སྶ་ས་མ་ཡོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཧེ་མ་ནྟི་ཀ་པཱ་སཱ་དོ པ་ན པ་ཉྩ་བྷཱུ་མི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཝ་སྶི་ཀ་པཱ་སཱ་དོ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀོ.
ནི་པྤུ་རི་སེ་ཧཱིཏི པུ་རི་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏེ་ཧི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏྠ ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནེ་ཝ ནི་པྤུ་རི་སཱ་ནི, ས་བྦ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི ནི་པྤུ་རི་སཱ་ནེ་ཝ. དོ་ཝཱ་རི་ཀཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཡོ་ཝ, ནྷཱ་པ་ནཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཡོ་ཝ. རཱ་ཛཱ ཀི་ར – ‘‘ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་སུ་ཁ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ན་སྶ པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ པ་རི་ས་ངྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སཱ མེ པུ་ཏྟ་སྶ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ས་བྦ་ཀི་ཙྩེ་སུ ཨི་ཏྠི་ཡོ་ཝ ཋ་པེ་སི. ཏཱ་ཡ ར་ཏི་ཡཱ ར་མ་མཱ་ནོཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ར་ཏིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༡༢. ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཏྠ་ནཱ ཧོ་ཏི, མ་ཧཱ ཙ ནེ་སཾ པ་པ་ཉྩོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཏི་ཏྟཱ མ་ནྟེ ག་ཝེ་ས་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ པ་ན མུ་དྡཱ་ག་ཎ་ན་མ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཡྻཱཏི མཱ་ནུ་ས་ཀ་ཀཱ་མ་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཝ་ཊྚོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རཱཏི ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་རཱ. པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱཏི ཨ་ཏ་པྤ་ཀ་ཏ་རཱ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཀུ་ས་གྒེ་ནུ་ད་ཀ་མཱ་དཱ་ཡ, ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཾ མི་ནེ;
ཨེ་ཝཾ མཱ་ནུ་ས་ཀཱ ཀཱ་མཱ, དི་བྦ་ཀཱ་མཱ་ན ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༣༨༩) –
ས་མ་དྷི་ག་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི དི་བྦ་སུ་ཁཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི.
ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཏཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ས་ཧ་སྶ་ཨི་ཏྠི་མ་ཛ྄ཛྷེ མོ་ད་ན་ཀཱ་ལོ, ཏ་སྶ སུ་ཙ་རི་ཏཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཀཱ་ལོ, ཏ་སྶ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནེ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ར་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལོ, ཏ་སྶ མཱ་ནུ་ས་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་པ་ཏྠ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ར་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟ་སྶ ཧཱི་ན་ཛ་ན་སུ་ཁ་སྶ ཨ་པ་ཏྠ་ན་ཀཱ་ལོ་ཏི.
༢༡༣. སུ་ཁཱིཏི པ་ཋ་མཾ དུ་ཀྑི་ཏོ པ་ཙྪཱ སུ་ཁི་ཏོ ཨ་སྶ. སེ་རཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཝེ་ཛྫ་དུ་ཏི་ཡ་ཀོ པ་ཙྪཱ སེ་རཱི ཨེ་ཀ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ས་ཡཾ་ཝ་སཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཝེ་ཛྫ་སྶ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཝེ་ཛྫེ་ན ནི་སཱི་དཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ནི་སཱི་དི, ནི་པ་ཛྫཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ནི་པ་ཛྫི, བྷུ་ཉྫཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ བྷུ་ཉྫི, པི་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ པི་ཝི, པ་ཙྪཱ ས་ཡཾ་ཝ་སཱི ཛཱ་ཏོ. ཡེ་ན ཀཱ་མཾ ག་མོཏི པ་ཋ་མཾ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟུཾ ནཱ་ལ་ཏྠ, པ་ཙྪཱ རོ་གེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཝ་ན་ད་སྶ་ན-གི་རི་ད་སྶ་ན-པ་བྦ་ཏ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ ག་མོ ཛཱ་ཏོ, ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ཙྪེ་ཡྻ.
ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – པུ་རི་ས་སྶ ཀུ་ཊྛི་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ན་ཀཱ་ལོ, ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལླཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་མ་ཝ་ཏྠུ, དྭེ ཀ་པ་ལླཱ་ནི ཝི་ཡ དྭེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ས་ཀྐ་སྶ པ་ན དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལླཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡ་ནཱ་ཊ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཡོ, ན་ཁེ་ཧི ཝ་ཎ་མུ་ཁཱ་ནི ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལླེ པ་རི་ཏཱ་པ་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཾ, བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་རོ་ག་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ དི་སྭཱ ནི་ཀྑ་མྨ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ར་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལོ, ཨ་ཉྙཾ ཀུ་ཊྛི་པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ཨ་པ་ཏྠ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏཱ་ཡ ར་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟ་སྶ ཧཱི་ན་ཛ་ན་ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་ཏྠ་ན་ཀཱ་ལོ་ཏི.
༢༡༤. ཨུ་པ་ཧ་ཏི་ནྡྲི་ཡོཏི ཀི་མི་ར་ཀུ་ཊྛེ་ན ནཱ་མ ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དོ. ཨུ་པ་ཧ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཧ་ཏ་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ. ཏེ ཡ་ཐཱ སོ ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡོ ཀུ་ཊྛཱི དུ་ཀྑ་ས་མྥ་སྶ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་གྒི་སྨིཾ སུ་ཁ་མི་ཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙཾ པ་ཙྩ་ལ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་ས་མྥ་སྶེ་སྭེ་ཝ ཀཱ་མེ་སུ སུ་ཁ་མི་ཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙཾ པ་ཙྩ་ལ་ཏྠུཾ.
༢༡༥. ཨ་སུ་ཙི་ཏ་རཱ་ནི ཙེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཏཱ་ནི ཨ་སུ་ཙཱི་ནི ཙ དུ་གྒ་ནྡྷཱ་ནི ཙ པཱུ་ཏཱི་ནི ཙ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨ་སུ་ཙི་ཏ་རཱ་ནི ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ནྡྷ་ཏ་རཱ་ནི ཙ པཱུ་ཏི་ཏ་རཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི. ཀཱ་ཙཱིཏི ཏ་སྶ ཧི པ་རི་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཙ ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ནྟ་སྶ ཙ པཱ་ཎ་ཀཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ནྟི, དུ་ཊྛ་ལོ་ཧི་ཏ་དུ་ཊྛ་པུ་བྦཱ པ་གྒྷ་ར་ནྟི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཀཱ་ཙི ཨ་སྶཱ་ད་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་རོ་གྱ་པ་ར་མཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཡེ ཀེ་ཙི དྷ་ན་ལཱ་བྷཱ ཝཱ ཡ་ས་ལཱ་བྷཱ ཝཱ པུ་ཏྟ་ལཱ་བྷཱ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་རོ་གྱཾ ཏེ་སཾ པ་ར་མཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ལཱ་བྷོ་ཏི, ཨཱ་རོ་གྱ་པ་ར་མཱ ལཱ་བྷཱ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ཝཱ མ་གྒ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཕ་ལ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ནི་བྦཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ པ་ར་མཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ སུ་ཁ་ནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མཾ སུ་ཁཾ. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒཱ་ནནྟི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ག་མ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་མ་ཏ་གཱ་མཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ཁེ་མོ, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ ཁེ་མ་ཏ་རོ ཨ་ཉྙོ མ་གྒོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཁེ་མཾ ཨ་མ་ཏ་གཱ་མི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཁེ་མ་ནྟི་པི ཨ་མ་ཏ་ནྟི་པི ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ཁེ་མ་གཱ་མི་ནོ ཙ ཨ་མ་ཏ་གཱ་མི་ནོ ཙཱ་ཏི ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ, ས་བྦེ་སཾ ཏེ་སཾ ཁེ་མ་ཨ་མ་ཏ་གཱ་མཱི་ནཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ པ་ར་མོ ཨུ་ཏྟ་མོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
༢༡༦. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ. ས་མེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ མི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལི་ཏཾ ཝི་ཡ ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ནོ་མ་ཛྫ་ཏཱིཏི པཱ་ཎིཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ མ་ཛྫ་ཏི – ‘‘ཨི་དཾ ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨཱ་རོ་གྱཾ, ཨི་དཾ ཏཾ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ཀཱ་ལེ་ན སཱི་སཾ ཀཱ་ལེ་ན ཨུ་རཾ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༢༡༧. ཚེ་ཀནྟི ས་མྤ་ནྣཾ. སཱ་ཧུ་ལི༹་ཙཱི་རེ་ནཱཏི ཀཱ་ལ༹་ཀེ་ཧི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མེ་ཧི ཀ་ཏ་ཐཱུ་ལ་ཙཱི་རེ་ན. ས་ངྐཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ཀེ་ནཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཡྻཱཏི ཀཱ་ལེ་ན ད་སཱ་ཡ ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ནྟེ ཀཱ་ལེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཡྻ, ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦ་ཀེ་ཧེ་སཱཏི པུ་བྦ་ཀེ་ཧི ཨེ་སཱ. ཝི་པ་སྶཱི་པི ཧི བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ཀ་སྶ་པོ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི, ‘‘ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏ་གཱ་ཐཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨུ་གྒ་ཎྷི. ས་ཏྠ་རི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ. ཏེ པོ་ཏྠ་ཀ་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ད་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ – སཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གཱ་ཐཱཏི.
༢༡༨. རོ་གོ་ཝ བྷཱུ་ཏོ་ཏི རོ་ག་བྷཱུ་ཏོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་རི་ཡཾ ཙ་ཀྑུནྟི པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. པ་ཧོ་ཏཱིཏི ས་མ་ཏྠོ. བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རེ་ཡྻཱཏི ཨུ་དྡྷཾ་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷོ་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ན་ཉྩཱ་ཏི བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རེ་ཡྻ.
༢༡༩. ན ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻཱཏི ཡ་སྶ ཧི ཨ་ནྟ་རཱ པི་ཏྟ་སེ་མྷཱ་དི་པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ན ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ ཨུ་པ་ཧ་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ ཚེ་ཀཾ ཝེ་ཛྫཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་པྤཱ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫཾ སེ་ཝ་ནྟོ ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི ནཱ་མ. ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་སྶ པ་ན མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ན་ཊྛཱ་ནི, ཏ་སྨཱ སོ ན ལ་བྷ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི.
༢༢༠. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོཏི ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པི་ཏྟཱ་དི་པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ན ཨ་ནྡྷོ. ཨ་མུ་སྨིནྟི ཏ་སྨིཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ. ཨ་མི་ཏྟ་ཏོ་པི ད་ཧེ་ཡྻཱཏི ཨ་མི་ཏྟོ མེ ཨ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་མི་ཏྟ་ཏོ ཋ་པེ་ཡྻ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མི་ནཱ ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཝ་ཊྚེ ཨ་ནུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན. ཏ་སྶ མེ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་ས་ནྡྷི དྭི་ས་ངྑེ་པོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཝ་ཊྚཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ.
༢༢༡. དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨནྟི དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ པ་ཊི་པ་དཾ. ཨི་མེ རོ་གཱ ག་ཎྜཱ ས་ལླཱཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱཏི ཝི་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.