༣. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀེཏི པུ་ཎྜ་རཱི་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏི སེ་ཏ་མྦ་རུ་ཀྑོ, སོ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་རཱ་མེ ཨེ་ཀོ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཀ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀོ. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཏ་ཏྠ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཙི་ར་སྶཾ ཁོ, བྷ་ནྟེཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་བྦ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨནྟི ཨི་དྷ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ དྷ་མྨོ ནཱ་མ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ. སེ་སཾ ཛཱི་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༢.༥༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ན མེ ཏེཏི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཉྙ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ‘‘ས་བྦ་ཉྙཱུ ས་བྦ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་པ་རི་སེ་སཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, – ‘‘ཙ་ར་ཏོ ཙ མེ…པེ… པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཧི ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཉྙ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༡༨༦. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཀིཾ ཁཱི་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པུ་ན ཁེ་པེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝཱ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝཱ་ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཛཱ་ན་ན་གུ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཛཱ་ན་ན་གུ་ཎཾ, ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ས་ཀ་ལ་བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ སཾ་ཁི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི.
གི་ཧི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི གི་ཧི་བ་ནྡྷ་ནཾ གི་ཧི་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ ནི་ཀ་ནྟིཾ. ན་ཏྠི ཁོ ཝ་ཙྪཱཏི གི་ཧི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡེ་པི ཧི ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཨུ་གྒ་སེ་ནོ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཝཱི་ཏ་སོ་ཀ་དཱ་ར་ཀོ་ཏི གི་ཧི་ལི་ངྒེ ཋི་ཏཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ, ཏེ་པི མ་གྒེ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་ཀ་ནྟིཾ སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟཱ. ཏཾ པ་ཏྭཱ པ་ན ན ཏེ་ན ལི་ངྒེ་ན ཨ་ཊྛཾ་སུ, གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཧཱི་ནཾ, ཨུ་ཏྟ་མ་གུ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ པ་བྦ་ཛ་ཏི ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི ཝཱ. བྷཱུ་མ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ནི་ལཱི་ཡ་ནོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. སེ་ས་ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ མ་ནུ་སྶེ་སུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝེ་སུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ ཙ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ པ་ནེ་ཏྠ ན ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཉྷི ཋཱ་ནཾ ལ་ལི༹་ཏ་ཛ་ན་སྶ ཨཱ་ཝཱ་སོ, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཏེ་སཾ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ར་ཧཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ. ཨི་ཏི ཏ་ཏྠ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཙ་ཝི་ཏྭཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་རི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨ་རི་ཡཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི.
སོ་པཱ་སི ཀ་མྨ་ཝཱ་དཱིཏི སོ་པི ཀ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཧོ་སི, ཀི་རི་ཡ་མྤི ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྠ. ཏ་ཉྷི ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏ་དཱ ཀི་ར མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ པཱ་ས་ཎྜ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཏ་སྶ་པི པཱ་ས་ཎྜ་སྶ ནི་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ན ཧཱ་པེ་སི, ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཧུ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་གྒི་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཨ་གྒི་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ན ཁོ ཨ་ཧནྟི པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ ནཱ་ཧཾ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཀོ་ཏི ཝ་ད་ཏི, དུ་ཏི་ཡེ ནཱ་ཧཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཀོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དོ. ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༨༩. ས་དུ་ཀྑནྟི ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑེ་ན ཙེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀ་དུ་ཀྑེ་ན ཙ ས་དུ་ཀྑཾ. ས་ཝི་གྷཱ་ཏནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དྭི་ནྣཾ ཝ་སེ་ན ས་ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ. ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སཾ. ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ.
ཀི་ཉྩི དི་ཊྛི་ག་ཏནྟི ཀཱ་ཙི ཨེ་ཀཱ དི་ཊྛི་པི རུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་པ་ནཱི་ཏནྟི ནཱི་ཧ་ཊཾ ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ. དི་ཊྛནྟི པ་ཉྙཱ་ཡ དི་ཊྛཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡཾ ཨ་དྡ་ས, ཏ་སྨཱ. ས་བྦ་མ་ཉྙི་ཏཱ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ ཏི་ཎྞ་མྤི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ན་མ་ཉྙི་ཏཱ་ནཾ. མ་ཐི་ཏཱ་ནནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ནི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ས་བྦ་ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར-མ་མཾ་ཀཱ་ར-མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ནནྟི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་ཧཾ་ཀཱ་རོ དི་ཊྛི, མ་མཾ་ཀཱ་རོ ཏ་ཎྷཱ, མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ མཱ་ནོ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟོ.
༡༩༠. ན ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ, ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ན ས་སྶ་ཏ་མེ་ཝ, ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཙ ན ཙ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏཾ, ནེ་ཝ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ན ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པཾ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛོ ཨ་ནཱ་ལ་མྦོ ཧོ་ཏུ, སུ་ཁ་པ་ཝེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ མཱ ལ་བྷ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཉྙ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཨ་ལནྟི ས་མ་ཏྠཾ པ་རི་ཡ་ཏྟཾ. དྷ་མྨོཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཡོ་གེ་ན. ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ནྟེ་ན.
༡༩༡. ཏེ་ན ཧི ཝ་ཙྪཱཏི ཡ་སྨཱ ཏྭཾ ས་མྨོ་ཧ་མཱ་པཱ་དི་ནྟི ཝ་ད་སི, ཏ་སྨཱ ཏཾ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི. ཨ་ནཱ་ཧཱ་རོ ནི་བྦུ་ཏོཏི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ ནི་བྦུ་ཏོ.
༡༩༢. ཡེ་ན རཱུ་པེ་ནཱཏི ཡེ་ན རཱུ་པེ་ན ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ རཱུ་པཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ. ག་མྦྷཱི་རོཏི གུ་ཎ་ག་མྦྷཱི་རོ. ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོཏི པ་མཱ་ཎཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. དུ་པྤ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷོཏི དུ་ཨོ་གཱ་ཧོ དུ་ཛྫཱ་ནོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོཏི ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ག་མྦྷཱི་རོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ དུ་ཛྫཱ་ནོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་པི. ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཡ་ཐཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཾ ཨ་གྒིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སཾ ག་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ.
ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ. སཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨ་གྒི་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. མ་ཧཱ་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཧ་ཀ་ཐཱིཏི ས་དྡྷིཾ་ཝཱ་དོ, བ་ཧུཾ མ་ཡཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐི་ཏ་པུ་བྦ་ནྟི ཀ་ཐཾ སཱ་རེ་ཏི མེ་ཏྟིཾ གྷ་ཊེ་ཏི. པུ་རི་མཱ་ནི ཧི དྭེ སུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི, སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ (སཾ. ནི. ༤.༤༡༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ནཱ་མ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡེ་པི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་པི ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་ས་མ་ཀཱ་སི་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཡ་ཉྷི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཀོ, ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཙ སཱི་གྷཾ ལ་དྡྷིཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི, ཝ་སཱ་ཏེ་ལ་མ་ཀྑི་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ ཝི་ཡ ཙི་རེ་ན སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. པ་སྶ་ཏི ཙ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ལ་དྡྷིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏ་སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་ས་མ་ཀཱ་སི་ཡེ་ཝ. ཨི་དཾ པ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མ་ག་མ་ནཾ. སོ ཧི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཏ་ར་ཎཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཏ་ར་ཎཾ ཝཱ, ཡ་ཊྛིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་སྨཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ སཱ་དྷུ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ མཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟ་དེ་ས་ནཾ, ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་སི. མཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏི་སཾ་ཁི་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ, ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ས་དི་སཱ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཧི ས་ཏྟ་པ་ཀ་ར་ཎེ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ ཙ ས་བྦཾ སཾ་ཁི་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ མཱུ་ལ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ནཱ་པི སཾ་ཁི་ཏྟ་མེ་ཝ དེ་སེ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༩༤. ཏ་ཏྠ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཀུ་ས་ལནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཀཱ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.
ཡ་ཏོ ཁོ, ཝ་ཙྪ, བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ པ་ན ཛཱི་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟེ ཙ ཙ་ངྐཱི་སུ་ཏྟེ ཙ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཙ ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༩༥. ཨ་ཏྠི པ་ནཱཏི ཀིཾ པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར་སྶ ལ་དྡྷི – ‘‘ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ས་ཏྠཱ་ཝ ཨ་ར་ཧཱ ཧོ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀོ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠི. ས་མ་ཎོ ཙ གོ་ཏ་མོ ‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཝ་ཙྪ, བྷི་ཀྑུ་ནོ’ཏི ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏཱུཏི བྷ་ཝཾ ཏཱ་ཝ གོ་ཏ་མོ ཏི་ཊྛ་ཏུ, བྷ་ཝ་ཉྷི ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨིཾ བྱཱ་ཀ་ཏེ ཨུ་ཏྟ་རི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི, བྷ་ག་ཝཱ་པི་སྶ བྱཱ་ཀཱ་སི.
༡༩༦. ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོཏི ས་མྤཱ་ད་ཀོ པ་རི་པཱུ་ར་ཀོ.
༡༩༧. སེ་ཁཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཏྟ་བྦནྟི ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཡཾ པ་ཏྟ་བྦཾ. ཏཾ ས་བྦཾ མ་ཡཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་དཱི པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ སེ་ཀྑཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཧེ་ཊྛི་མཱ་ནི ཙ ཏཱི་ཎི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༢༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ་པི ཨ་ནེ་ན པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཕ་ལཾ པ་ན ཨ་པ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཡོ་གཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏཱི་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘ཡོ ཝེ ཀི་ལེ་སཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ པ་ཉྩ,
པ་རི་པུ་ཎྞ་སེ་ཁོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ;
ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ས་མཱ་ཧི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ,
ས ཝེ ཋི་ཏ་ཏྟོ་ཏི ན་རོ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (ཨ. ནི. ༤.༥);
ཨ་ནཱ་གཱ་མི་པུ་གྒ་ལོ ཧི ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞ་སེ་ཁོ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སེ་ཁཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. མ་གྒ་སྶ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ པུ་ཙྪཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན མ་གྒོ་པི བ་ཧུ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཙེ. ཨེ་ཏཾ ན བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏྠོ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ན ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་དྡྷ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ཚ་ནྣ་མྤི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ས་མ་ཐེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི.
༡༩༨. ས་ཏི ས་ཏི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེཏི ས་ཏི ས་ཏི་ཀཱ་ར་ཎེ. ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཝཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢༠༠. པ་རི་ཙི་ཎྞོ མེ བྷ་ག་ཝཱཏི ས་ཏྟ ཧི སེ་ཁཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཙ་ར་ནྟི ནཱ་མ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཙི་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ཐེ་རོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཏ་མ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནིཾ་སུ, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ཝ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. དེ་ཝ་ཏཱཏི ཏེ་སཾ གུ་ཎཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི དེ་ཝ་ཏཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མ་ཧཱ་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. དཱི་གྷ་ན་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི དཱི་གྷ་ན་ཁ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱུ་ཀ་ར་ཁ་ཏཱ་ཡནྟི སཱུ་ཀ་ར་ཁ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ལེ་ཎེ. ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར ཏཾ ལེ་ཎཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རེ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་བྷཱུ་མི་ག་ཏཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ སཱུ་ཀ་རོ ཏ་སྶ ཚ་ད་ན་པ་རི་ཡ་ནྟ་ས་མཱི་པེ པཾ་སུཾ ཁ་ཎི. དེ་ཝེ ཝུ་ཊྚེ པཾ་སུ་དྷོ་ཏོ ཚ་ད་ན་པ་རི་ཡ་ནྟོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཀོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ དི་སྭཱ – ‘‘པུ་བྦེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟ་ལེ་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ པཾ་སུཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ལེ་ཎཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཀུ་ཊྚ་པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སུ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ-སུ་དྷཱ་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ས་དི་སཱ་ཡ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཡ ས་ནྠ་ཏ་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དཱ་སི. ལེ་ཎཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨ་ཧོ་སི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
དཱི་གྷ་ན་ཁོཏི ཏ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ནཱ་མཾ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི? སོ ཀི་ར ཐེ་རེ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏུ་ལོ ཨ་ཉྙཾ པཱ་ས་ཎྜཾ ག་ནྟྭཱ ན ཙི་རཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏ་སྶ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཛཱ་ཏོ. པ་ཝ་ཏྟི་མྤི་སྶ ན སུ་ཎཱ་མི, ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟཾ ནུ ཁོ སཱ་ས་ནཾ, ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོཏི ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ས་མ་ཡེ ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ མཱ་ཏུ་ལེ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤེ་ན ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ’’ཏི.
ས་བྦཾ མེ ན་ཀྑ་མ་ཏཱིཏི ས་བྦཱ མེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ ན་ཀྑ་མ་ནྟི, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ ན་ཀྑ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ནེ་ན ‘‘ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཀྑ་རེ ཏཱ་ཝ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡཱ་པི ཁོ ཏེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་སཱ་པི ཏེ དི་ཊྛི ན་ཀྑ་མ་ཏཱིཏི ཨེ་སཱ་པི ཏེ པ་ཋ་མཾ རུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་དི་ཊྛི ན་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་སཱ ཙེ མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, དི་ཊྛི ཁ་མེ་ཡྻཱཏི མ་ཡ྄ཧ་ཉྷི ས་བྦཾ ན་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི, ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ཡཱ ཨེ་སཱ ས་བྦཾ མེ ན་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི, ཨེ་སཱ མེ ཁ་མེ་ཡྻ. ཡཾ ཏཾ ‘‘ས་བྦཾ མེ ན་ཀྑ་མ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི་སྶ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ས་བྦ་ག་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་པི ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི ཁ་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏ་མྤི ཁ་མེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དེ ཨཱ་རོ་པི་ཏཾ དོ་སཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན་སྶ ‘‘ཨེ་སཱ དི་ཊྛི ན མེ ཁ་མ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ནེ་སཱ ན ཁ་མ་ཏི ན རུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་བྦཾ མེ ན ཁ་མ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི རུ་ཙི་ཏཾ. ཏེ་ན ཧི དི་ཊྛི་ཨ་ཀྑ་མེ་ན ཨ་རུ་ཙི་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་བྦཾ ཁ་མ་ཏཱི་ཏི རུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ན པ་ནེ་ས ཏཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་སྶཱ་པི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏོ ཁོ ཏེ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན,…པེ… ཨ་ཉྙ་ཉྩ དི་ཊྛིཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏོཏི པ་ཛ་ཧ་ན་ཀེ་སུ ནི་སྶ་ཀྐཾ, ཡེ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཡེ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩི་ཡ་ནྟི, ཏེ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བ་ཧཱུ ཧི བ་ཧུ་ཏ་རཱཏི ཨེ་ཏྠ ཧི་ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, བ་ཧཱུ བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ར་ཏོ ཏ་ནཱུ ཧི ཏ་ནུ་ཏ་རཱཏི པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སཱུཏི ཡེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཉྩེ་ཝ དི་ཊྛིཾ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཉྩ དི་ཊྛིཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི མཱུ་ལ་ད་སྶ་ནཾ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཨ་པ་ར་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ས་སྶ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨུ་ཙྪེ་ད་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ས་སྶ་ཏཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ ག་ཧེ་ཏུཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ས་སྶ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ ག་ཧེ་ཏུཾ. མཱུ་ལ་ས་སྶ་ཏཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ས་སྶ་ཏ་མེ་ཝ ས་ཀྐཱ ག་ཧེ་ཏུཾ. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ‘‘རཱུ་པཾ ས་སྶ་ཏ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ‘‘ན སུ་དྡྷ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ས་སྶ་ཏཾ, ཝེ་ད་ནཱ་པི ས་སྶ་ཏཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི ས་སྶ་ཏ’’ནྟི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨུ་ཙྪེ་དེ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཁ་ནྡྷེ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཉྩེ་ཝ དི་ཊྛིཾ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཉྩ དི་ཊྛིཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཨ་ཏོཏི ཨ་པྤ་ཛ་ཧ་ན་ཀེ་སུ ནི་སྶ་ཀྐཾ, ཡེ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་ཧི, ཡེ པ་ཛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩི་ཡ་ནྟི, ཏེ་ཝ ཏ་ནུ་ཏ་རཱ ཨ་པྤ་ཏ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཉྩེ་ཝ དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཉྩ དི་ཊྛིཾ ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི ཏ་ཉྩ མཱུ་ལ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཉྩ ད་སྶ་ནཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ‘‘རཱུ་པཾ ས་སྶ་ཏ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་མེ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶ་ན’’ནྟི པ་ཛ་ཧ་ཏི ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ རཱུ་པཾ ས་སྶ་ཏ་ནྟི ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ, ཝེ་ད་ནཱ་པི ས་སྶ་ཏཱ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི ས་སྶ་ཏ་ནྟི ད་སྶ་ནཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཨུ་ཙྪེ་དེ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཁ་ནྡྷེ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཉྩ མཱུ་ལ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཉྩ ད་སྶ་ནཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི.
ས་ནྟ་གྒི་ཝེ་སྶ་ནཱཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? ཨ་ཡཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་ལ་དྡྷི་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ ནི་གཱུ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶཱ པ་ན ལ་དྡྷི་ཡཱ ཝ་ཎྞེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ པཱ་ཏུ་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏི་སྶོ ལ་དྡྷི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
སཱ་རཱ་གཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚེ ར་ཛྫ་ན་སྶ ཨཱ་ས་ནྣཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཝ་ཊྚ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ས་ནྟི་ཀེ. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཡཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ན་སྶ ག་ཧ་ཎ་སྶ ཙ ཨཱ་ས་ནྣཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སཱ་རཱ་གཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཊྚེ ཨ་ར་ཛྫ་ན་སྶ ཨཱ་ས་ནྣཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ས་སྶ་ཏ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ད་ནྡྷ་ཝི་རཱ་གཾ, ཨུ་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཁི་པྤ་ཝི་རཱ་གཾ. ཀ་ཐཾ? ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཧི ཨི་དྷ་ལོ་ཀཾ པ་ར་ལོ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ བྷཱ་ཡ་ཏི, ཝ་ཊྚཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ སཱི་གྷཾ ལ་དྡྷིཾ ཛ་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་སྶ་ཏ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ད་ནྡྷ་ཝི་རཱ་ག་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱི པ་ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ཝ་ཊྚཾ ན ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝེ སཱི་གྷཾ ད་སྶ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟོ བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཁི་པྤ་ཝི་རཱ་ག་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༠༢. སོ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏི པ་སཾ་ས་ཏི, ཨ་དྡྷཱ མེ སུ་ནྡ་རཾ ད་སྶ་ན’’ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི མེ བྷ་ཝནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཀ་ཉྫི་ཡེ་ནེ་ཝ ཏི་ཏྟ་ཀཱ་ལཱ་བུ, ཨུ་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ པཱུ་རི་ཏོ, སོ ཡ་ཐཱ ཀ་ཉྫི་ཡཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ན ས་ཀྐཱ ལཱ་བུ་མྷི ཏེ་ལ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ, པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི་པི ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏཾ ལ་དྡྷིཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཨ་བྷ་བྦོ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ ལ་དྡྷིཾ ཛ་ཧཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྲ་གྒི་ཝེ་སྶ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཝི་གྒ་ཧོཏི ཀ་ལ་ཧོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་སཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་གྒ་ཧཱ་དི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ཏཱ་སཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. སོ ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་མི་ནཱ ཝི་གྒ་ཧཱ་དི་ནཱ’’ཏི ཏཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི.
༢༠༥. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་མི་ཏ་ཀ་ཉྫི་ཡེ ལཱ་བུ་མྷི ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧ་ད་ཡེ ཨ་མ་ཏོ་ས་དྷཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཀཱ་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཝ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཡོ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ཡ་ཚ་ནྡོཏི ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཏ་ཎྷཱ. སྣེ་ཧོཏི ཏ་ཎྷཱ་སྣེ་ཧོ་ཝ. ཀཱ་ཡ་ནྭ་ཡ་ཏཱཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ན་ཀ་ཀི་ལེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏི་སྶོ ཁོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པུ་ན ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་ས་མྨི་སྶ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡ་སྨིཾ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ས་མ་ཡེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སུ་ཁཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཉྙཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་རཾ ཝཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཝཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སི་ནྣཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ནྟི བྷི་ནྣ་ཨུ་ད་ཀ་པུ་པྥུ་ལཱ༹ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ཝཱ. སུ་ཁཱ་པི ཁོཏི་ཨཱ་དི ཏཱ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ན ཀེ་ན་ཙི སཾ་ཝ་ད་ཏཱིཏི ཏ་སྶ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཧ’’ནྟི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དི་ནཱ་པི ས་དྡྷིཾ ན སཾ་ཝ་ད་ཏི, ཏ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ན ཝི་ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡོ་པི ཝཱ་དཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཉྩ ལོ་ཀེ ཝུ་ཏྟནྟི ཡཾ ལོ་ཀེ ཀ་ཐི་ཏཾ ཝོ་ཧ་རི་ཏཾ, ཏེ་ན ཝོ་ཧ་ར་ཏི ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ཀི་ཉྩི དྷ་མྨཾ པ་རཱ་མཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ན ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཡོ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཀ་ཏཱ་ཝཱི,
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧ་དྷཱ་རཱི;
ཨ་ཧཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི་པི སོ ཝ་དེ་ཡྻ,
མ་མཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི་པི སོ ཝ་དེ་ཡྻ;
ལོ་ཀེ ས་མ་ཉྙཾ ཀུ་ས་ལོ ཝི་དི་ཏྭཱ,
ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ན སོ ཝོ་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༥);
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་མཱ ཁོ ཙི་ཏྟ ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ ལོ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཱ ལོ་ཀ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ, ཡཱ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝོ་ཧ་ར་ཏི ཨ་པ་རཱ་མ་ས’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༤༤༠).
༢༠༦. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧཱཏི ས་སྶ་ཏཱ་དཱི་སུ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་སྶ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ས་སྶ་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ, ཨུ་ཙྪེ་དཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ རཱུ་པ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏོཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩཱིཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་དྡྷེ་ཧི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙེ་ས པ་ར་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཁུ་དཾ ཝི་ནོ་དེ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ར་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ པ་ཏྟོ, སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ མ་ཏྠ་ཀཾ, སོ་ལ༹་ས ཙ པ་ཉྙཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. དཱི་གྷ་ན་ཁོ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ.
བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ སཱུ་རི་ཡེ དྷ་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་མ་ཀཱ་སི, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི – མཱ་གྷ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཡུ་ཏྟོ པུ་ཎྞ་མ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ, ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནཱ་མ་ནྟི་ཏཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ་སཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི, ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ-ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི-ཨ་ནཱ་གཱ་མི-སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ-ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ན་ཏྠི, ས་བྦེ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ཝ, ཨེ་ཀོ་པི ཙེ་ཏྠ ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཀེ་སེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་བྦེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
དཱི་གྷ་ན་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྱཱ་གཱ་རེཏི ཨ་གྒི་ཧོ་མ་སཱ་ལ་ཡཾ. ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀེཏི དྭེ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ མཱ་ཏུ་ལོ ཙ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ཙ. ཏེ་སུ མཱ་ཏུ་ལོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ, བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ་པི ས་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ དེ་ཝ་ག་བྦྷ་ས་དི་སཾ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཚཱ་རི་ཀ་ཏི་ཎ་ཀ་ཙ་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ཀླཱ་པེ ཨ་གྱཱ་གཱ་རེ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ར་ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝ་སི་ཏྠ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ, ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ཨ་གྱཱ་གཱ་རཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ དཱ་ར་ཀ་དཱ་རི་ཀཱ་ཧི ཨོ་ཀི་ཎྞཾ ཨ་ཝི་ཝི་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་མྤི དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ…པེ… ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ པ་ཉྙ་ཏྟནྟི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ་དི་ཝ་སཾ པ་ན པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀ་སྨཱ? ཏ་དཱ ཧི པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་དྡ་ས – ‘‘ཨ་ཛྫ མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ ཨི་མཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, སོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི. པ་རེ་སཾ ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི མ་ཡཱ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ’’ཏི ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་མ་ཎ་སེ་ཡྻཱ་ནུ་རཱུ་པཾ མ་ཉྙེཏི ཨི་མཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀཾ ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ སེ་ཡྻཱ’’ཏི མ་ཉྙཱ་མི. ན ཙ ཨ་ས་ཉྙ་ཏ་ས་མ་ཎ་སྶ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ. ཏ་ཐཱ་ཧེ་ཏྠ ཧ་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ པཱ་དེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ སཱི་སེ་ན པ་ཧ་ཊ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཀུ་ལོ ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞོ ཨ་བྷི་ནྣོ ཚེ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རེ་ན ཏཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཝི་ཡ. ས་ཉྙ་ཏ་ས་མ་ཎ་སྶ ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀ་སྶ བྷོ ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. བྷཱུ་ན་ཧུ་ནོཏི ཧ་ཏ་ཝ་ཌྜྷི་ནོ མ་རི་ཡཱ་ད་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཝ་ཌྜྷི་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ལ་དྡྷི་ཀ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཏ་སྶ ལ་དྡྷི – ཙ་ཀྑུ བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་དི་ཊྛཾ ད་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, དི་ཊྛཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. སོ་ཏཾ བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་སུ་ཏཾ སོ་ཏ་བྦཾ, སུ་ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. གྷཱ་ནཾ བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་གྷཱ་ཡི་ཏཾ གྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, གྷཱ་ཡི་ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཛི་ཝ྄ཧཱ བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཱ, ཨ་སྶཱ་ཡི་ཏཾ སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, སཱ་ཡི་ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་ཡོ བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཕུ་ཊྛཾ ཕུ་སི་ཏ་བྦཾ, ཕུ་ཊྛཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. མ་ནོ བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ སོ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཝ་ཌྜྷིཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན –
‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ སོ་ཏེ་ན སཾ་ཝ་རོ;
གྷཱ་ནེ་ན སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ སཾ་ཝ་རོ.
ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཾ་ཝ་རོ;
མ་ན་སཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཝ་རོ;
ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཝུ་ཏོ བྷི་ཀྑུ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༦༠-༣༦༡) –
ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ སཾ་ཝ་རཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ ‘‘ཝ་ཌྜྷི་ཧ་ཏོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ མ་རི་ཡཱ་ད་ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘བྷཱུ་ན་ཧུ་ནོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་རི་ཡེ ཉཱ་ཡེ དྷ་མྨེ ཀུ་ས་ལེཏི པ་རི་སུ་དྡྷེ ཀཱ་ར་ཎ་དྷ་མྨེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ. ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མ ཨུ་གྒ་ཏ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཏ་སྶ ཡ་ས་སྶི་ནོ ཨུ་པ་རི ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནེ་ན ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ མུ་ཁེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ མཱ ས་ཧ་སཱ ཨ་བྷཱ་སི, མུ་ཁེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཧཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནོ སུ་ཏྟེ ཨོ་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སུ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན མ་ཡཾ མུ་ཁཱ་རུ་ལ༹ྷི་ཙྪཱ་མ་ཏྟཾ ཝ་དཱ་མ, སུ་ཏྟེ ཙ ནཱ་མ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཀ་སྶ བྷཱ་ཡེ་ཡྻཱ་མ, ཏ་སྨཱ ས་མྨུ་ཁཱ་པི ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོཏི མ་མ ར་ཀྑ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶུ་ཀྐོ ཨ་ཝཱ་ཝ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟོ་ཝ ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཱཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏོ་ཝ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མྦ་ཛ་མྦཱུ་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨ་པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ མ་ཡཱ ཀ་ཐི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན བྷ་ཝཾ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཝ་དེ་ཡྻ, ཝ་ད་སྶཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༠༨. ཨ་སྶོ་སི ཁོཏི ས་ཏྠཱ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་དྡ་ས, དྭི་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན ས་དྡ་མྤི ཨ་སྶོ་སི. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ. སཾ་ཝི་གྒོཏི པཱི་ཏི་སཾ་ཝེ་གེ་ན སཾ་ཝི་གྒོ ཙ་ལི་ཏོ ཀ་མྤི་ཏོ. ཏ་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ནེ་ཝ མཱ་ག་ཎྜི་ཡེ་ན ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ, ན མ་ཡཱ. ཨ་མྷེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཏྠ ཏ་ཏི་ཡོ་པི ན་ཏྠི, སུ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་དྡོ ཏི་ཁི་ཎ་སོ་ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ན་ཝ་ན་ཝུ་ཏི་ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་གྒཱ་ནི ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཾ་ཝི་གྒོ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ པ་བྷི་ནྣ་མུ་ཁཾ ཝི་ཡ བཱི་ཛཾ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ས་ནྣི་སཱི་དི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་མཱ་ནོ པུ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༠༩. ས་ཏྠཱ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཏྭཾ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡ, མཾ ཨ་ཝ་ཙཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཙ་ཀྑུཾ ཁོ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ་ཏི ཙ་ཀྑུ རཱུ་པཱ་རཱ་མཾ. རཱུ་པེ ར་ཏ་ནྟི རཱུ་པ་ར་ཏཾ. རཱུ་པེ་ན ཙ་ཀྑུ ཨཱ་མོ་དི་ཏཾ པ་མོ་དི་ཏ་ནྟི རཱུ་པ་ས་མུ་དི་ཏཾ. ད་ནྟནྟི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ. གུ་ཏྟནྟི གོ་པི་ཏཾ. ར་ཀྑི་ཏནྟི ཋ་པི་ཏ་ར་ཀྑཾ. སཾ་ཝུ་ཏནྟི པི་ཧི་ཏཾ. སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱཏི པི་དྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ.
༢༡༠. པ་རི་ཙཱ་རི་ཏ་པུ་བྦོཏི ཨ་བྷི་ར་མི་ཏ་པུ་བྦོ. རཱུ་པ་པ་རི་ལཱ༹་ཧནྟི རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ. ཨི་མ་སྶ པ་ན ཏེ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡ, ཀི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡནྟི ཨི་མ་སྶ རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཏ་ཡཱ ཀིཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་སྶ, ཝུ་ཌྜྷི་ཧ་ཏོ མ་རི་ཡཱ་ད་ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. ན ཀི་ཉྩི, བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༢༡༡. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཏ་ཡཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཧ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧ་མྤི ཏེ ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱཏི གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝ་སྶི་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཝ་སི་ཏུཾ, ཨ་ཡཾ ཝ་སྶི་ཀོ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཝ་སྶཾ ཝཱ་སོ ཝ་སྶཾ, ཝ་སྶཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝ་སྶི་ཀོ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྠ ཝ་སྶི་ཀོ པཱ་སཱ་དོ ནཱ་ཏི་ཨུ་ཙྩོ ཧོ་ཏི ནཱ་ཏི་ནཱི་ཙོ, དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི་པི་སྶ ནཱ་ཏི་ཏ་ནཱུ་ནི ནཱ་ཏི་བ་ཧཱུ་ནི, བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫཱ་ནི་པེ་ཏྠ མི་སྶ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཧེ་མ་ནྟི་ཀེ ཐ་མྦྷཱ་པི བྷི་ཏྟི་ཡོ་པི ནཱི་ཙཱ ཧོ་ནྟི, དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི ཏ་ནུ་ཀཱ་ནི སུ་ཁུ་མ་ཙྪི་དྡཱ་ནི. ཨུ་ཎྷ་པ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཏྟི་ནི་ཡཱུ་ཧཱ་ནི ནཱི་ཧ་རཱི་ཡ་ནྟི. བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་ཎྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནི ཀ་མྦ་ལཱ་དཱི་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫཾ སི་ནི་དྡྷཾ ཀ་ཊུ་ཀ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཉྩ. གི་མྷི་ཀེ ཐ་མྦྷཱ་པི བྷི་ཏྟི་ཡོ་པི ཨུ་ཙྩཱ ཧོ་ནྟི. དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ བ་ཧཱུ་ནི ཝི་པུ་ལ་ཛཱ་ལཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི དུ་ཀཱུ་ལ་མ་ཡཱ་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫཱ་ནི མ་དྷུ་ར་ར་ས་སཱི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནི. ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ས་མཱི་པེ་སུ ཙེ་ཏྠ ན་ཝ ཙཱ་ཊི་ཡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ཧི ས་ཉྪཱ་དེ་ནྟི. ཏེ་སུ ཏེ་སུ པ་དེ་སེ་སུ ཨུ་ད་ཀ་ཡ་ནྟཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི, ཡེ་ཧི དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་གྷ་ཊེ ཙ ར་ཛ་ཏ་གྷ་ཊེ ཙ ག་ནྡྷོ་ད་ཀ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ག་ཙྪ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. མ་ཧ་ནྟེ་སུ ལོ་ཧ་ཀ་ཊཱ་ཧེ་སུ ག་ནྡྷ་ཀ་ལ་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་པ་དུ་མ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་ནི རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་སུཾ. སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨཱི་ཧི པུ་པྥཱ་ནི པུ་པྥ་ནྟི. ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ བྷ་མ་ར་ག་ཎཱ པཱ་སཱ་དཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པུ་པྥེ་སུ ར་སཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. པཱ་སཱ་དོ ཨ་ཏི་སུ་ག་ནྡྷོ ཧོ་ཏི. ཡ་མ་ཀ་བྷི་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རེ ལོ་ཧ་ནཱ་ལི༹ཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་ཝ་བྷཱུ་མི་ཀ་པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་ཎེ ར་ཏ་ན་མ་ཎྜ་པ་མ་ཏྠ་ཀེ སུ་ཁུ་མ་ཙྪི་དྡ་ཀཾ ཛཱ་ལཾ བ་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སུ་ཀྑ་མ་ཧིཾ་ས་ཙ་མྨཾ པ་སཱ་རེ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ མ་ཧིཾ་ས་ཙ་མྨེ པཱ་སཱ་ཎ་གུ་ལེ༹ ཁི་པ་ནྟི, མེ་གྷ་ཐ་ནི་ཏ་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཡ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟི, ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཛཱ་ལ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏ་ཏི, ཝ་སྶ་པ་ཏ་ན་ས་ལི་ལཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནཱི་ལ་པ་ཊཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི, ནཱི་ལ་པ་ཊཾ པཱ་རུ་པ་ཏི, ནཱི་ལ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏི. པ་རི་ཝཱ་རཱ་པི་སྶ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ནཱ་ཊ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནེ་ཝ ནཱི་ལ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་མ་ཎྜ་པཾ ག་ཙྪ་ནྟི. དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ སཱི་ཏ་ལཾ ཨུ་ཏུ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི.
པཱ་སཱ་ད་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་རཱ ཧོ་ནྟི. དི་ཝཱ་ཀཱ་ལེ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ས་ཀུ་ཎ་ག་ཎཱ པཱ་ཙཱི་ན་ས་ར་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ར་ཝ་མཱ་ནཱ པཱ་སཱ་ད་མ་ཏྠ་ཀེ་ན པ་ཙྪི་མ་ས་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི. པ་ཙྪི་མ་ས་ར་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ཙཱི་ན་ས་རཾ, ཨུ་ཏྟ་ར་ས་ར་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་ས་རཾ, ད་ཀྑི་ཎ་ས་ར་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ས་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ནྟ་ར་ཝ་སྶ་ས་མ་ཡོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཧེ་མ་ནྟི་ཀ་པཱ་སཱ་དོ པ་ན པ་ཉྩ་བྷཱུ་མི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཝ་སྶི་ཀ་པཱ་སཱ་དོ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀོ.
ནི་པྤུ་རི་སེ་ཧཱིཏི པུ་རི་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏེ་ཧི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏྠ ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནེ་ཝ ནི་པྤུ་རི་སཱ་ནི, ས་བྦ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི ནི་པྤུ་རི་སཱ་ནེ་ཝ. དོ་ཝཱ་རི་ཀཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཡོ་ཝ, ནྷཱ་པ་ནཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཡོ་ཝ. རཱ་ཛཱ ཀི་ར – ‘‘ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་སུ་ཁ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ན་སྶ པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ པ་རི་ས་ངྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སཱ མེ པུ་ཏྟ་སྶ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ས་བྦ་ཀི་ཙྩེ་སུ ཨི་ཏྠི་ཡོ་ཝ ཋ་པེ་སི. ཏཱ་ཡ ར་ཏི་ཡཱ ར་མ་མཱ་ནོཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ར་ཏིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༡༢. ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཏྠ་ནཱ ཧོ་ཏི, མ་ཧཱ ཙ ནེ་སཾ པ་པ་ཉྩོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཏི་ཏྟཱ མ་ནྟེ ག་ཝེ་ས་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ པ་ན མུ་དྡཱ་ག་ཎ་ན་མ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཡྻཱཏི མཱ་ནུ་ས་ཀ་ཀཱ་མ་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཝ་ཊྚོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རཱཏི ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་རཱ. པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱཏི ཨ་ཏ་པྤ་ཀ་ཏ་རཱ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཀུ་ས་གྒེ་ནུ་ད་ཀ་མཱ་དཱ་ཡ, ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཾ མི་ནེ;
ཨེ་ཝཾ མཱ་ནུ་ས་ཀཱ ཀཱ་མཱ, དི་བྦ་ཀཱ་མཱ་ན ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༣༨༩) –
ས་མ་དྷི་ག་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི དི་བྦ་སུ་ཁཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི.
ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཏཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ས་ཧ་སྶ་ཨི་ཏྠི་མ་ཛ྄ཛྷེ མོ་ད་ན་ཀཱ་ལོ, ཏ་སྶ སུ་ཙ་རི་ཏཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཀཱ་ལོ, ཏ་སྶ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནེ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ར་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལོ, ཏ་སྶ མཱ་ནུ་ས་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་པ་ཏྠ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ར་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟ་སྶ ཧཱི་ན་ཛ་ན་སུ་ཁ་སྶ ཨ་པ་ཏྠ་ན་ཀཱ་ལོ་ཏི.
༢༡༣. སུ་ཁཱིཏི པ་ཋ་མཾ དུ་ཀྑི་ཏོ པ་ཙྪཱ སུ་ཁི་ཏོ ཨ་སྶ. སེ་རཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཝེ་ཛྫ་དུ་ཏི་ཡ་ཀོ པ་ཙྪཱ སེ་རཱི ཨེ་ཀ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ས་ཡཾ་ཝ་སཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཝེ་ཛྫ་སྶ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཝེ་ཛྫེ་ན ནི་སཱི་དཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ནི་སཱི་དི, ནི་པ་ཛྫཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ནི་པ་ཛྫི, བྷུ་ཉྫཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ བྷུ་ཉྫི, པི་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ པི་ཝི, པ་ཙྪཱ ས་ཡཾ་ཝ་སཱི ཛཱ་ཏོ. ཡེ་ན ཀཱ་མཾ ག་མོཏི པ་ཋ་མཾ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟུཾ ནཱ་ལ་ཏྠ, པ་ཙྪཱ རོ་གེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཝ་ན་ད་སྶ་ན-གི་རི་ད་སྶ་ན-པ་བྦ་ཏ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ ག་མོ ཛཱ་ཏོ, ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ཙྪེ་ཡྻ.
ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – པུ་རི་ས་སྶ ཀུ་ཊྛི་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ན་ཀཱ་ལོ, ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལླཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་མ་ཝ་ཏྠུ, དྭེ ཀ་པ་ལླཱ་ནི ཝི་ཡ དྭེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ས་ཀྐ་སྶ པ་ན དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལླཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡ་ནཱ་ཊ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཡོ, ན་ཁེ་ཧི ཝ་ཎ་མུ་ཁཱ་ནི ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལླེ པ་རི་ཏཱ་པ་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཾ, བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་རོ་ག་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ དི་སྭཱ ནི་ཀྑ་མྨ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ར་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལོ, ཨ་ཉྙཾ ཀུ་ཊྛི་པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ཨ་པ་ཏྠ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏཱ་ཡ ར་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟ་སྶ ཧཱི་ན་ཛ་ན་ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་ཏྠ་ན་ཀཱ་ལོ་ཏི.
༢༡༤. ཨུ་པ་ཧ་ཏི་ནྡྲི་ཡོཏི ཀི་མི་ར་ཀུ་ཊྛེ་ན ནཱ་མ ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དོ. ཨུ་པ་ཧ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཧ་ཏ་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ. ཏེ ཡ་ཐཱ སོ ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡོ ཀུ་ཊྛཱི དུ་ཀྑ་ས་མྥ་སྶ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་གྒི་སྨིཾ སུ་ཁ་མི་ཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙཾ པ་ཙྩ་ལ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་ས་མྥ་སྶེ་སྭེ་ཝ ཀཱ་མེ་སུ སུ་ཁ་མི་ཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙཾ པ་ཙྩ་ལ་ཏྠུཾ.
༢༡༥. ཨ་སུ་ཙི་ཏ་རཱ་ནི ཙེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཏཱ་ནི ཨ་སུ་ཙཱི་ནི ཙ དུ་གྒ་ནྡྷཱ་ནི ཙ པཱུ་ཏཱི་ནི ཙ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨ་སུ་ཙི་ཏ་རཱ་ནི ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ནྡྷ་ཏ་རཱ་ནི ཙ པཱུ་ཏི་ཏ་རཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི. ཀཱ་ཙཱིཏི ཏ་སྶ ཧི པ་རི་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཙ ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་ནྟ་སྶ ཙ པཱ་ཎ་ཀཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ནྟི, དུ་ཊྛ་ལོ་ཧི་ཏ་དུ་ཊྛ་པུ་བྦཱ པ་གྒྷ་ར་ནྟི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཀཱ་ཙི ཨ་སྶཱ་ད་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་རོ་གྱ་པ་ར་མཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཡེ ཀེ་ཙི དྷ་ན་ལཱ་བྷཱ ཝཱ ཡ་ས་ལཱ་བྷཱ ཝཱ པུ་ཏྟ་ལཱ་བྷཱ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་རོ་གྱཾ ཏེ་སཾ པ་ར་མཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ལཱ་བྷོ་ཏི, ཨཱ་རོ་གྱ་པ་ར་མཱ ལཱ་བྷཱ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ཝཱ མ་གྒ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཕ་ལ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ནི་བྦཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ པ་ར་མཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ སུ་ཁ་ནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མཾ སུ་ཁཾ. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒཱ་ནནྟི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ག་མ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་མ་ཏ་གཱ་མཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ཁེ་མོ, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ ཁེ་མ་ཏ་རོ ཨ་ཉྙོ མ་གྒོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཁེ་མཾ ཨ་མ་ཏ་གཱ་མི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཁེ་མ་ནྟི་པི ཨ་མ་ཏ་ནྟི་པི ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ཁེ་མ་གཱ་མི་ནོ ཙ ཨ་མ་ཏ་གཱ་མི་ནོ ཙཱ་ཏི ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ, ས་བྦེ་སཾ ཏེ་སཾ ཁེ་མ་ཨ་མ་ཏ་གཱ་མཱི་ནཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ པ་ར་མོ ཨུ་ཏྟ་མོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
༢༡༦. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ. ས་མེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ མི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལི་ཏཾ ཝི་ཡ ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ནོ་མ་ཛྫ་ཏཱིཏི པཱ་ཎིཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ མ་ཛྫ་ཏི – ‘‘ཨི་དཾ ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨཱ་རོ་གྱཾ, ཨི་དཾ ཏཾ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ཀཱ་ལེ་ན སཱི་སཾ ཀཱ་ལེ་ན ཨུ་རཾ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༢༡༧. ཚེ་ཀནྟི ས་མྤ་ནྣཾ. སཱ་ཧུ་ལི༹་ཙཱི་རེ་ནཱཏི ཀཱ་ལ༹་ཀེ་ཧི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མེ་ཧི ཀ་ཏ་ཐཱུ་ལ་ཙཱི་རེ་ན. ས་ངྐཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ཀེ་ནཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཡྻཱཏི ཀཱ་ལེ་ན ད་སཱ་ཡ ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ནྟེ ཀཱ་ལེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཡྻ, ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦ་ཀེ་ཧེ་སཱཏི པུ་བྦ་ཀེ་ཧི ཨེ་སཱ. ཝི་པ་སྶཱི་པི ཧི བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ཀ་སྶ་པོ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི, ‘‘ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏ་གཱ་ཐཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨུ་གྒ་ཎྷི. ས་ཏྠ་རི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ. ཏེ པོ་ཏྠ་ཀ་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ད་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ – སཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གཱ་ཐཱཏི.
༢༡༨. རོ་གོ་ཝ བྷཱུ་ཏོ་ཏི རོ་ག་བྷཱུ་ཏོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་རི་ཡཾ ཙ་ཀྑུནྟི པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. པ་ཧོ་ཏཱིཏི ས་མ་ཏྠོ. བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རེ་ཡྻཱཏི ཨུ་དྡྷཾ་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷོ་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ན་ཉྩཱ་ཏི བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རེ་ཡྻ.
༢༡༩. ན ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻཱཏི ཡ་སྶ ཧི ཨ་ནྟ་རཱ པི་ཏྟ་སེ་མྷཱ་དི་པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ན ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ ཨུ་པ་ཧ་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ ཚེ་ཀཾ ཝེ་ཛྫཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་པྤཱ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫཾ སེ་ཝ་ནྟོ ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི ནཱ་མ. ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་སྶ པ་ན མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ན་ཊྛཱ་ནི, ཏ་སྨཱ སོ ན ལ་བྷ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི.
༢༢༠. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོཏི ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པི་ཏྟཱ་དི་པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ན ཨ་ནྡྷོ. ཨ་མུ་སྨིནྟི ཏ་སྨིཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ. ཨ་མི་ཏྟ་ཏོ་པི ད་ཧེ་ཡྻཱཏི ཨ་མི་ཏྟོ མེ ཨ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་མི་ཏྟ་ཏོ ཋ་པེ་ཡྻ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མི་ནཱ ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཝ་ཊྚེ ཨ་ནུ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན. ཏ་སྶ མེ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་ས་ནྡྷི དྭི་ས་ངྑེ་པོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཝ་ཊྚཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ.
༢༢༡. དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨནྟི དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ པ་ཊི་པ་དཾ. ཨི་མེ རོ་གཱ ག་ཎྜཱ ས་ལླཱཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱཏི ཝི་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ས་ནྡ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ས་ནྡ་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པི་ལ་ཀྑ་གུ་ཧཱ་ཡནྟི ཏ་སྶཱ གུ་ཧཱ་ཡ དྭཱ་རེ པི་ལ་ཀྑ་རུ་ཀྑོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ པི་ལ་ཀྑ་གུ་ཧཱ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏཱ. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ. དེ་ཝ་ཀ་ཏ་སོ་བྦྷོཏི ཝ་སྶོ་ད་ཀེ་ནེ་ཝ ཏི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཛཱ་ཏོ མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ. གུ་ཧཱ་ད་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ གུ་ཧཱཏི པཾ་སུ་གུ་ཧཱ. སཱ ཨུ་ནྣ་མེ ཨུ་ད་ཀ་མུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་མ་ངྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཙ པཾ་སུ་ཉྩ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཐ་མྦྷེ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀེ པ་ད་ར་ཙྪ་ནྣ་གེ་ཧ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཝ་ས་ནྟི. སཱ ཝ་སྶཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཎྞཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་དཱ་གྷེ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘གུ་ཧཱ་ད་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝི་ཧཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྷི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་པ་བྦ་ཏ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝཱ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི.
ཨུ་ནྣཱ་དི་ནི་ཡཱཏི ཨུ་ཙྩཾ ན་ད་མཱ་ནཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ན་ད་མཱ་ནཱ་ཡ ཙ་སྶཱ ཨུ་དྡྷ་ངྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཙྩོ, དི་སཱ་སུ པ་ཏྠ་ཊ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ས་དྡོ་ཏི ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡོ, ཏཱ་ཡ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ་ཡ. ཏེ་སཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ བོ་དྷི་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝཱ ན་ཏྠི. ཏེ་ན ཏེ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ བཱ་ལཱ་ཏ་པེ ནི་སི་ནྣཱ, སཱ་ཡཾ ཝཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཧ་ཏྠོ སོ་བྷ་ཎོ ཨི་མ་སྶ པཱ་དོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་དཱ་ར་ཀ་དཱ་རི་ཀཱ་ཝ་ཎྞེ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་བྷ་ཝ་སྶཱ་དཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན རཱ་ཛ་ཀ་ཐཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. སཱ ཧི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཀ་ཐཱ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏོ མ་ནྡྷཱ་ཏཱ དྷ་མྨཱ་སོ་ཀོ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ རཱ་ཛ་ཀ་ཐཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཙོ་ར་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ.
ཏེ་སུ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ རཱ་ཛཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི. ‘‘སོ་པི ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཁ་ཡཾ ག་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཙོ་རེ་སུ་པི ‘‘མཱུ་ལ་དེ་ཝོ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, མེ་གྷ་མཱ་ལོ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཏེ་སཾ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཧོ སཱུ་རཱ་ཏི གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ. ཡུ་དྡྷེ་པི བྷཱ་ར་ཏ་ཡུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ཨ་སུ་ཀོ ཨེ་ཝཾ མཱ་རི་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝི་དྡྷོ’’ཏི ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ. ‘‘ཏེ་པི ནཱ་མ ཁ་ཡཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཀ་ཐཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཨ་ནྣཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྡྷ་ཝ་ནྟཾ ར་ས་ཝ་ནྟཾ ཕ་སྶ་ས་མྤ་ནྣཾ ཁཱ་དི་མྷ བྷུ་ཉྫི་མྷ པི་ཝི་མྷ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་མྷཱ’’ཏི ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱ་ཏྠ་ཀཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ – ‘‘པུ་བྦེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞཱ་དི་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཾ ས་ཡ་ནཾ མཱ་ལཾ ག་ནྡྷཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ད་མྷ, ཙེ་ཏི་ཡེ པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀ་རི་མྷཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཉཱ་ཏི་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ་པི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ སཱུ་རཱ ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘པུ་བྦེ མ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙི་ཏྲེ་ཧི ཡཱ་ནེ་ཧི ཙ་རི་མྷཱ’’ཏི ཝཱ ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱ་ཏྠ་ཀཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་པི ནོ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཁ་ཡཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘པུ་བྦེ མ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ད་མྷཱ’’ཏི ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ. གཱ་མ་ཀ་ཐཱ་པི སུ་ནི་ཝི་ཊྛ་དུ་ནྣི་ཝི་ཊྛ་སུ་བྷི་ཀྑ་དུ་བྦྷི་ཀྑཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ སཱུ་རཱ ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱ་ཏྠ་ཀཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ་ཏི ཝཱ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ ག་ཏཱ་ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནི་ག་མ་ན་ག་ར་ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ཐཱ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏྠི་ཀ་ཐཱ་པི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཙྩ ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ ཁ་ཡཾ ག་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱུ་ར་ཀ་ཐཱ་པི ན་ནྡི་མི་ཏྟོ ནཱ་མ ཡོ་དྷོ སཱུ་རོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་དྡྷོ པ་ས་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི ཁ་ཡཾ ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་སི་ཁཱ་ཀ་ཐཱ་པི ཨ་སུ་ཀཱ ཝི་སི་ཁཱ སུ་ནི་ཝི་ཊྛཱ དུ་ནྣི་ཝི་ཊྛཱ སཱུ་རཱ ས་མ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ ཁ་ཡཾ ག་ཏཱ ཨི་ཙྩེ་ཝཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཀུ་མྦྷ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱཏི ཀུ་མྦྷ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠ་ཀ་ཐཱ ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀུ་མྦྷ་དཱ་སི་ཀ་ཐཱ ཝཱ. སཱ་པི ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ན་ཙྩི་ཏུཾ གཱ་ཡི་ཏུཾ ཚེ་ཀཱ’’ཏི ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་བྦ་པེ་ཏ་ཀ་ཐཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཉཱ་ཏི་ཀ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཉཱ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ས་དི་སོ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ནཱ་ན་ཏྟ་ཀ་ཐཱཏི པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཐཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཱ. ལོ་ཀ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཀེ་ན ནི་མྨི་ཏོ, ཨ་སུ་ཀེ་ན ནཱ་མ ནི་མྨི་ཏོ, ཀཱ་ཀཱ སེ་ཏཱ ཨ་ཊྛཱི་ནཾ སེ་ཏ་ཏྟཱ, བ་ཀཱ ར་ཏྟཱ ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ར་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་ཝི་ཏ་ཎྜ་ས་ལླཱ་པ་ཀ་ཐཱ.
ས་མུ་དྡ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ ཀ་སྨཱ ས་མུ་དྡོ སཱ་ག་རོ, སཱ་ག་ར་དེ་ཝེ་ན ཁ་ཎི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་ག་རོ, ཁ་ཏོ མེ་ཏི ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ནི་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ ས་མུ་དྡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ ས་མུ་དྡ་ཀྑཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ཐཱ. ཨི་ཏི བྷ་ཝོ, ཨི་ཏི ཨ་བྷ་ཝོ་ཏི ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཀ་ཐཱ ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ཝོ་ཏི ས་སྶ་ཏཾ, ཨ་བྷ་ཝོ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་དཾ. བྷ་ཝོ་ཏི ཝ་ཌྜྷི, ཨ་བྷ་ཝོ་ཏི ཧཱ་ནི. བྷ་ཝོ་ཏི ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ, ཨ་བྷ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐོ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཚ་བྦི་དྷཱ་ཡ ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བཱ་ཏྟིཾ་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི་ཡཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏོ ས་ནྡ་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་མེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱ, མ་ཡ་ཉྩ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནེ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀཱུ་པ་མཱ ཛཱ་ཏཱ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ་པི ནོ པ་རི་ཧཱི་ནོ. ས་ཙེ པ་ན ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝཱ གི་ཧི་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ་པི ཝཱ་སྶ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ལ་ཛྫ་ནཱི་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་རི་ས་དོ་སོ ཁོ པ་ན པ་རི་ས་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རོ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཐེ་རཾ ཨ་དྡ་ས. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ས་ནྡ་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ…པེ… ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུནྟི.
ཏ་ཏྠ ས་ཎྛ་པེ་སཱིཏི སི་ཀྑཱ་པེ་སི, ཝ་ཛྫ་མ་སྶཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སི. ཡ་ཐཱ སུ་ཊྛ་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ ཋ་པེ་སི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ པུ་རི་སོ ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏི, པཱ་རུ་པ་ནཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏི, ར་ཛོ་ཀི་ཎྞ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཉྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་པྤ་ས་དྡཱ བྷོ་ནྟོ’’ཏི སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ སུ་ཊྛ་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ ཋ་པེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཀཱ་མཱཏི ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཀཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཀཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ན ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ ཡཱ་པེ་ནྟི. ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཝི་ནཱི་ཏཱཏི ཨ་པྤ་ས་དྡེ་ན ནི་ར་ཝེ་ན བུ་དྡྷེ་ན ཝི་ནཱི་ཏཱ. ཨ་པྤ་ས་དྡ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དི་ནོཏི ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ནི་སྶ་དྡཾ. ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དི་ནོ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱཏི ཨི་དྷཱ་ག་ནྟ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ས ཐེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་དྡྷིཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཀི་ར བུ་དྡྷེ་སུ ཝཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ – ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ག་ཏོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཏོ, ན ཁོ པ་ནེ་ཏེ ཡ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི, པ་སྶ་ཐ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟི ཨུ་ཙྩེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟི. ཏེ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ དི་སྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ་པི གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ་པི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་གྒཱ. ཏུ་མྷེ པ་ན ཨ་མྷེ ཨ་ཀྑཱི་ཧི པ་སྶི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཐ, སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཐ, ཀིཾ ཝོ ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་པ་ར་དྡྷ’’ནྟི. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ མ་ནུ་སྶཱ – ‘‘བུ་དྡྷཱ་པི ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ དི་སྭཱ ན་པྤ་མ་ཛྫ་ནྟི. ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུནྟི ས་ནྡ་ཀཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སྶ་དྡཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
༢༢༤. སྭཱ་ག་ཏཾ བྷོ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶཱཏི སུ་ཨཱ་ག་མ་ནཾ བྷོ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ. བྷ་ཝ་ནྟེ ཧི ནོ ཨཱ་ག་ཏེ ཨཱ་ན་ནྡོ ཧོ་ཏི, ག་ཏེ སོ་ཀོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཙི་ར་སྶཾ ཁོཏི པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཐེ་རོ པ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ཙཱ་རི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་མ་ག་མ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ན མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ཨཱ་ས་ནཾ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨཱ་ས་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏུ བྷ་ཝཾ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཨི་ད་མཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱཏི ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཝོ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མ་མཱ་ག་མ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ, མ་མཱ་ག་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀ་ཏ་མཱ ཀ་ཐཱ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ག་ཏཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཐ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ‘‘ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ ཨེ་སཱ ནི་སྶཱ་རཱ ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི དཱི་པེ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏེ་སཱ, བྷོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནེ་སཱ བྷོ་ཏོཏི ས་ཙེ བྷ་ཝཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཙྪཱ་པེ་སཱ ཀ་ཐཱ ན དུ་ལླ་བྷཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ནི་མཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི. བྷོ་ཏོ པ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ སུ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་མྷཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ སཱ་དྷུ ཝ་ཏ བྷ་ཝ་ནྟཾ ཡེ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་མ་ཡེ. ཨ་ན་སྶཱ་སི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་སྶཱ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི. ས་ས་ཀྐནྟི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ན ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ས་ནྟོ ཙ ནཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻཱཏི ན ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ན པ་རི་པཱུ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཉཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལནྟི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཊྛེ་ན ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ.
༢༢༥. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ. ན་ཏྠི དི་ནྣནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི སཱ་ལེ་ཡྻ་ཀ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༤༤༠) ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོཏི ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཡོ. པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི་ཀཱ་ཡནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ བཱ་ཧི་ར་པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུཾ. ཨ་ནུ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ཡཱ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ, ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཨུ་པེ་ཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་པཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟི. ཨཱ་ས་ནྡི་པ་ཉྩ་མཱཏི ནི་པ་ནྣ་མ་ཉྩེ་ན པ་ཉྩ་མཱ, མ་ཉྩོ ཙེ་ཝ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཉྩ་པཱ་དེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་རི་སཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝཱ་ལཱ༹་ཧ་ནཱཏི ཡཱ་ཝ སུ་སཱ་ནཱ. པ་དཱ་ནཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ སཱི་ལ་ཝཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཝཾ དུ་སྶཱི་ལོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི གུ་ཎ་པ་དཱ་ནི. ས་རཱི་ར་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏྠ པ་དཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཀཱ་པོ་ཏ་ཀཱ་ནཱིཏི ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ་ནི, པཱ་རཱ་ཝ་ཏ་པ་ཀྑ་ཝ་ཎྞཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
བྷ་སྶ་ནྟཱཏི བྷ་སྨ་ནྟཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ལི༹. ཨཱ་ཧུ་ཏི་ཡོཏི ཡཾ པ་ཧེ་ཎ་ཀ་ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་བྷེ་དཾ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཚཱ་རི་ཀཱ་ཝ་སཱ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ ཕ་ལ་དཱ་ཡ་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ཏྟུ་པ་ཉྙ་ཏྟནྟི ད་ཏྟཱུ་ཧི བཱ་ལ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – བཱ་ལེ་ཧི ཨ་བུ་དྡྷཱི་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟ་མི་དཾ དཱ་ནཾ, ན པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི. བཱ་ལཱ དེ་ནྟི, པ་ཎྜི་ཏཱ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དནྟི ཨ་ཏྠི དི་ནྣཾ དི་ནྣ་ཕ་ལ་ནྟི ཨི་མཾ ཨ་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ད་ནྟི ཏེ་སཾ ཏུ་ཙྪཾ ཝ་ཙ་ནཾ མུ་སཱ་ཝི་ལཱ་པོ. བཱ་ལེ ཙ པ་ཎྜི་ཏེ ཙཱཏི བཱ་ལཱ ཙ པ་ཎྜི་ཏཱ ཙ.
ཨ་ཀ་ཏེ་ན མེ ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏནྟི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཀ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་མ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྶ ས་མ་ཡེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝུ་སི་ཏེ་ནེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝུ་སི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨེ. ས་མ་ས་མཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་མཱ, ས་མེ་ན ཝཱ གུ་ཎེ་ན ས་མཱ. སཱ་མ་ཉྙཾ པ་ཏྟཱཏི ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ.
༢༢༦. ཀ་ར་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ན་ཏྠི ཧེ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དཱི་ནི.
༢༢༨. ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སེ ཨ་ཀ་ཊཱཏི ཨ་ཀ་ཏཱ. ཨ་ཀ་ཊ་ཝི་དྷཱཏི ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་དྷཱ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་རཱ་པི་ཏཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནི་མྨི་ཏཱཏི ཨི་དྡྷི་ཡཱ་པི ན ནི་མྨི་ཏཱ. ཨ་ནི་མྨཱ་ཏཱཏི ཨ་ནི་མྨཱ་པི་ཏཱ. ཀེ་ཙི ཨ་ནི་མྨི་ཏ་བྦཱ་ཏི པ་དཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་ནྡི་སྶ་ཏི. ཝ་ཉྫྷཱཏི ཝ་ཉྫྷ་པ་སུ་ཝ་ཉྫྷ་ཏཱ་ལཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ཕ་ལཱ, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཛ་ན་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་དི་ཛ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ ཝི་ཡ ཋི་ཏཱ་ཏི ཀཱུ་ཊ་ཊྛཱ. ཨཱི་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱཏི མུ་ཉྫེ ཨཱི་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཋི་ཏཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་མི་དཾ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ མུ་ཉྫ་ཏོ ཨཱི་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སུ་ནི་ཁཱ་ཏོ ཨེ་སི་ཀ་ཏྠ་མྦྷོ ནི་ཙྩ་ལོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཏེ་སཾ ཝི་ནཱ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ན ཨི་ཉྫ་ནྟཱིཏི ཨེ་སི་ཀ་ཏྠ་མྦྷོ ཝི་ཡ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ན ཙ་ལ་ནྟི. ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ནྟཱིཏི པ་ཀ་ཏིཾ ན ཛ་ཧ་ནྟི. ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ཨུ་པ་ཧ་ན་ནྟི. ནཱ་ལནྟི ན ས་མ་ཏྠཱ.
པ་ཐ་ཝཱི་ཀཱ་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཐ་ཝཱི་ཡེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་ཀཱ་ཡོ, པ་ཐ་ཝཱི་ས་མཱུ་ཧོ ཝཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཛཱི་ཝ་ས་ཏྟ་མེ་སུ ཀཱ་ཡེ་སུ. ན་ཏྠི ཧ་ནྟཱ ཝཱཏི ཧ་ནྟུཾ ཝཱ གྷཱ་ཏེ་ཏུཾ ཝཱ སོ་ཏུཾ ཝཱ སཱ་ཝེ་ཏུཾ ཝཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ས་ཏྟ་ནྣཾ་ཏྭེ་ཝ ཀཱ་ཡཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ མུ་གྒ་རཱ་སི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཧ་ཊཾ ས་ཏྠཾ མུ་གྒ་རཱ་སི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ་ན པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཚི་དྡེ་ན ཝི་ཝ་རེ་ན ས་ཏྠཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་མཱི’’ཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡོ་ནི་པ་མུ་ཁ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི པ་མུ་ཁ་ཡོ་ནཱི་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཡོ་ནཱི་ནཾ ཙུ་དྡ་ས་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ས་ཊྛི་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཚ་ས་ཏཱ་ནི. པ་ཉྩ ཙ ཀ་མྨུ་ནོ ས་ཏཱ་ནཱིཏི པ་ཉྩ ཀ་མྨ་ས་ཏཱ་ནི ཙ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ དི་ཊྛིཾ དཱི་པེ་ཏི. པ་ཉྩ ཙ ཀ་མྨཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཙ ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཧུ པ་ཉྩ ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཎ་ཏི. ཏཱི་ཎཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི. ཀ་མྨེ ཙ ཨ་ཌྜྷ་ཀ་མྨེ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཉྩ ཀ་མྨ་ནྟི ལ་དྡྷི, མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀ་མྨ་ནྟི. དྭ་ཊྛི་པ་ཊི་པ་དཱཏི དྭཱ་ས་ཊྛི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. དྭ་ཊྛ་ནྟ་ར་ཀ་པྤཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཉྙེ དྭེ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཚ་ལཱ༹་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ.
ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་བྷཱུ་མི་ཡོཏི མ་ནྡ་བྷཱུ་མི ཁི་ཌྜཱ་བྷཱུ་མི ཝཱི་མཾ་ས་ཀ་བྷཱུ་མི ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་བྷཱུ་མི སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི ས་མ་ཎ་བྷཱུ་མི ཛི་ན་བྷཱུ་མི པ་ནྣ་བྷཱུ་མཱི་ཏི ཨི་མཱ ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་བྷཱུ་མི་ཡོ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ་དི་ཝ་སེ ས་མྦཱ་དྷ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ མ་ནྡཱ ཧོ་ནྟི མོ་མཱུ་ཧཱ. ཨ་ཡཾ མ་ནྡ་བྷཱུ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཡེ པ་ན དུ་གྒ་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཨ་བྷི་ཎྷཾ རོ་ད་ནྟི ཙེ་ཝ ཝི་ར་ཝ་ནྟི ཙ. སུ་ག་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ཧ་ས་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཁི་ཌྜཱ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ མ་ཉྩཾ ཝཱ པཱི་ཋཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ད་ནི་ཀྑི་པ་ནཾ ཝཱི་མཾ་ས་ཀ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ. པ་ད་སཱ་ཝ ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལོ ཨུ་ཛུ་ག་ཏ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ. སི་པྤཱ་ནཾ སི་ཀྑ་ན་ཀཱ་ལོ སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ. གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛ་ན་ཀཱ་ལོ ས་མ་ཎ་བྷཱུ་མི ནཱ་མ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ སེ་ཝི་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལོ ཛི་ན་བྷཱུ་མི ནཱ་མ. བྷི་ཀྑུ ཙ པ་ནྣ་ཀོ ཛི་ནོ ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ལཱ་བྷིཾ ས་མ་ཎཾ པ་ནྣ་བྷཱུ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ས་ཏེཏི ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝུ་ཏྟི་ས་ཏཱ་ནི. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ས་ཏེཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫ་ས་ཏཱ་ནི. ནཱ་གཱ་ཝཱ་ས་ས་ཏེཏི ནཱ་ག་མ་ཎྜ་ལ་ས་ཏཱ་ནི. ཝཱི་སེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཏེཏི ཝཱི་ས ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཏཱ་ནི. ཏིཾ་སེ ནི་ར་ཡ་ས་ཏེཏི ཏིཾ་ས ནི་ར་ཡ་ས་ཏཱ་ནི. ར་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ར་ཛ་ཨོ་ཀི་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཧ་ཏྠ་པི་ཊྛི་པཱ་ད་པི་ཊྛཱ་དཱི་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ས་ཏྟ ས་ཉྙཱི་ག་བྦྷཱཏི ཨོ་ཊྛ་གོ་ཎ་ག་དྲ་བྷ་ཨ་ཛ་པ་སུ་མི་ག་མ་ཧིཾ་སེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ས་ཉྙཱི་ག་བྦྷཱཏི སཱ་ལི་ཡ་ཝ་གོ་དྷུ་མ་མུ་གྒ་ཀ་ངྒུ་ཝ་ར་ཀ་ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ནི་ག་ཎྛི་ག་བྦྷཱཏི ནི་ག་ཎྛི་མྷི ཛཱ་ཏ་ག་བྦྷཱ, ཨུ་ཙྪུ་ཝེ་ལུ༹་ན་ལཱ༹་ད་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ས་ཏྟ དེ་ཝཱཏི བ་ཧཱུ དེ་ཝཱ, སོ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. མཱ་ནུ་སཱ་པི ཨ་ན་ནྟཱ, སོ ས་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ས་ཏྟ པི་སཱ་ཙཱཏི པི་སཱ་ཙཱ མ་ཧ་ནྟཱ, ས་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ས་རཱཏི མ་ཧཱ་ས་རཱ. ཀ་ཎྞ་མུ་ཎྜ-ར་ཐ་ཀཱ་ར-ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ-སཱི་ཧ་པ་པཱ་ཏ་ཀུ་ལི༹་ར-མུ་ཙ་ལི་ནྡ-ཀུ་ཎཱ་ལ་ད་ཧེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི. པ་ཝུ་ཊཱཏི ག་ཎྛི་ཀཱ. པ་པཱ་ཏཱཏི མ་ཧཱ་པ་པཱ་ཏཱ. པ་པཱ་ཏ་ས་ཏཱ་ནཱིཏི ཁུ་དྡ་ཀ་པ་པཱ་ཏ་ས་ཏཱ་ནི. སུ་པི་ནཱཏི མ་ཧཱ་སུ་པི་ནཱ. སུ་པི་ན་ས་ཏཱ་ནཱིཏི ཁུ་དྡ་ཀ་སུ་པི་ན་ས་ཏཱ་ནི. མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོཏི མ་ཧཱ་ཀ་པྤཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མྷཱ ས་རཱ ཝ་སྶ་ས་ཏེ ཝ་སྶ་ས་ཏེ ཀུ་ས་གྒེ་ན ཨེ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏ་མྷི ས་རེ ནི་རུ་ད་ཀེ ཀ་ཏེ ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་ཀ་པྤོ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཁེ་པེ་ཏྭཱ བཱ་ལཱ ཙ པ་ཎྜི་ཏཱ ཙ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་སྶ ལ་དྡྷི. པ་ཎྜི་ཏོ་པི ཀི་ར ཨ་ནྟ་རཱ སུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, བཱ་ལོ་པི ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན ག་ཙྪ་ཏི.
སཱི་ལེ་ནཱཏི ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི. ཝ་ཏེ་ནཱཏི ཏཱ་དི་སེ་ན ཝ་ཏེ་ན. ཏ་པེ་ནཱཏི ཏ་པོ་ཀ་མྨེ་ན. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཾ པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏི ནཱ་མ ཡོ ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི ཨ་ནྟ་རཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. པ་རི་པ་ཀྐཾ ཕུ་སྶ ཕུ་སྶ བྱ་ནྟིཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ ཡོ ‘‘ཨ་ཧཾ བཱ་ལོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་རི་མཱ་ཎཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཏི. ཧེ་ཝཾ ན་ཏྠཱིཏི ཨེ་ཝཾ ན་ཏྠི. ཏ་ཉྷི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. དོ་ཎ་མི་ཏེཏི དོ་ཎེ་ན མི་ཏཾ ཝི་ཡ. སུ་ཁ་དུ་ཀྑེཏི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ. པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀ་ཏེཏི ཝུ་ཏྟ་པ་རི་མཱ་ཎེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཀ་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟོ. ན་ཏྠི ཧཱ་ཡ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ནེཏི ན་ཏྠི ཧཱ་ཡ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་ནི. ན སཾ་སཱ་རོ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ ཧཱ་ཡ་ཏི, ན བཱ་ལ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཀྐཾ་སཱ་ཝ་ཀཾ་སེཏི ཨུ་ཀྐཾ་སཱ་ཝ་ཀཾ་སཱ, ཧཱ་པ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་གུ་ལེ༹ཏི ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སུ་ཏྟ་གུ་ལ༹ཾ. ནི་བྦེ་ཋི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ པ་ལེ་ཏཱིཏི པ་བྦ་ཏེ ཝཱ རུ་ཀྑ་གྒེ ཝཱ ཋ་ཏྭཱ ཁི་ཏྟཾ སུ་ཏྟ་པ་མཱ་ཎེ་ན ནི་བྦེ་ཋི་ཡ་མཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, སུ་ཏྟེ ཁཱི་ཎེ ཏ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏི ན ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༢༢༩. ཀི་མི་དནྟི ཀི་མི་དཾ ཏ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཀིཾ ས་བྦ་ཉྙུ ནཱ་མ ཏྭ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ནི་ཡ་ཏི་ཝཱ་དེ པ་ཀྑི་པ་ནྟོ སུ་ཉྙཾ མེ ཨ་གཱ་རནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༢༣༠. ཨ་ནུ་སྶ་ཝི་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ས་ཙྩོཏི ས་ཝ་ནཾ ས་ཙྩ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ཡཱཏི ཝ་གྒ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཱ་ཡ པི་ཊ་ཀ་ག་ནྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ.
༢༣༢. མ་ནྡོཏི མ་ནྡ་པ་ཉྙོ. མོ་མཱུ་ཧོཏི ཨ་ཏི་མཱུ་ལ༹ྷོ. ཝཱ་ཙཱ་ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀཱི་དི་སཾ? ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པཾ, ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝི་ཀྑེ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་མ་རཱ ནཱ་མ མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏི. སཱ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ནི་མྨུ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་ད་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཝ་མཱ་ནཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཡ་མྤི ཝཱ་དོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏི, གཱ་ཧཾ ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པཾ.
ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི པུ་ཊྛོ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ཀིཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏ་ཐཱ་ཏི་པི མེ ནོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཀིཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི་པི མེ ནོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷེ་ནཱ་པི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ ལ་དྡྷཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ནོ་ཏི་པི མེ ནོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ཀིཾ ནོ ནོ་ཏི ཏེ ལ་དྡྷཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ནོ ནོ་ཏི་པི མེ ནོ’’ཏི ཝི་ཀྑེ་པ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི པ་ཀྑེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ནི་བྦི་ཛྫ པ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨེ་ས ས་ཏྠཱ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི. པུ་རི་མེ་སུ་པི ཨ་ན་སྶཱ་སི་ཀེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༢༣༤. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུནྟི ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ གི་ཧི་བྷཱུ་ཏོ ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་ནི ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ད་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི. ནོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ན པ་ནེ་ས ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏི, ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏི. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སྶ ཀ་ཐ་ནྟི. ཏ་སྶཱ་པི པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ས་བྦ་སོ་ཝ པ་ཧཱི་ནཱ, དྷ་མྨེ་ན པ་ན ལ་དྡྷཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི.
༢༣༦. པུ་ཏྟ་མ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟཱཏི སོ ཀི་ར ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ མ་ཏཱ ནཱ་མཱ་ཏི ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ མ་ཏཱ ནཱ་མ, ཏེ་སཾ མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟ་མ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ པུ་ཏྟ་མ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ས་མ་ཎེ གོ་ཏ་མེཏི ས་མ་ཎེ གོ་ཏ་མེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ས་ནྡ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. མ་ཧཱ་ས་ཀུ་ལུ་དཱ་ཡི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་ས་ཀུ་ལུ་དཱ་ཡི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མོ་ར་ནི་ཝཱ་པེཏི ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མོ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ མོ་ར་ནི་ཝཱ་པོཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ. ཨ་ནྣ་བྷཱ་རོཏི ཨེ་ཀ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ནཱ་མཾ. ཏ་ཐཱ ཝ་ར་དྷ་རོཏི. ཨ་ཉྙེ ཙཱཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་མེ ཏ་ཡོ, ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ བ་ཧཱུ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ. ཨ་པྤ་ས་དྡ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱིཏི ཨི་དྷ ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཝི་ནཱི་ཏོ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝི་ནཱི་ཏོ་ཏི.
༢༣༨. པུ་རི་མཱ་ནཱིཏི ཧི་ཡྻོ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པུ་རི་མཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་རཾ པུ་རི་མ་ཏ་རཱ་ནི. ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལ་སཱ་ལཱ་ཡནྟི ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལ་སཱ་ལཱ ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་སཱ་ལཱ ན་ཏྠི, ཡ་ཏྠ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ ཀ་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟི, སཱ བ་ཧཱུ་ནཾ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཀིཾ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀིཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ‘‘ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལ་སཱ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་སཱ་ལཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ལཱ་བྷཱཏི ཡེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ད་ཊྛུཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཝཱ ནེ་སཾ སོ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷཱ་ནཾ ཨི་མེ ལཱ་བྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ངྒྷི་ནོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་ངྒྷོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ངྒྷི་ནོ. སྭེ་ཝ ག་ཎོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎི་ནོ. ཨཱ་ཙཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶ ག་ཎ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཉཱ་ཏཱཏི པ་ཉྙཱ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ. ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་གུ་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ ཨ་ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎེ་ཧི ཙ ས་མུ་གྒ་ཏོ ཡ་སོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡ་ས་སྶི་ནོ. པཱུ་ར་ཎཱ་དཱི་ན་ཉྷི ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪོ ས་ནྟུ་ཊྛོ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་མྤི ན ནི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡ་སོ ས་མུ་གྒ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎེ་ཧི. ཏི་ཏྠ་ཀ་རཱཏི ལ་དྡྷི་ཀ་རཱ. སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏཱཏི ཨི་མེ སཱ་དྷཱུ སུ་ནྡ་རཱ ས་པྤུ་རི་སཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏཱ. བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶཱཏི ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཝ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝི་ནོ ཙ པ་ཎྜི་ཏ་ཛ་ན་སྶ. ཏ་ཏྠ ཏི་ཏྠི་ཡཱ བཱ་ལ་ཛ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏ་ཛ་ན་སྶ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན པཱུ་ར་ཎོ ཀ་སྶ་པོ ས་ངྒྷཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ བ་ཧཱུ་ནི ནི་བྦཱ་ན་ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཏི་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཀཱ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ས་བྦེ་པི ཏ་ཏྠ ཨོ་ས་ཊཱ་ཏི? ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ཏྠ་ཉྩ. ཏེ་ས་ཉྷི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཏེ ཙ ར་ཀྑི་སྶཱ་མ. ས་མ་ཎ་སྶ ཙ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་ས་ར་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་བྦེ ཨོ་ས་ར་ནྟི.
༢༣༩. ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱཏི ཝཱ་དེ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་པ་ཀྐ་ནྟཱཏི, ཨ་པ་ག་ཏཱ, ཀེ་ཙི དི་སཾ པ་ཀྐ་ནྟཱ, ཀེ་ཙི གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ, ཀེ་ཙི ཨི་མཾ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ. ས་ཧི་ཏཾ མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཧི་ཏཾ སི་ལི་ཊྛཾ, ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ཧི་ཏཾ ཏེཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ས་ཧི་ཏཾ. ཨ་དྷི་ཙི་ཎྞཾ ཏེ ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟནྟི ཡཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ན སུ་པྤ་གུ་ཎཾ, ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ན ཀི་ཉྩི ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་རོ་པི་ཏོ ཏེ ཝཱ་དོཏི མ་ཡཱ ཏ་ཝ ཝཱ་དེ དོ་སོ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ. ཙ་ར ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ཡཱཏི དོ་ས་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཙ་ར ཝི་ཙ་ར, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ སི་ཀྑཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦེ་ཋེ་ཧི ཝཱ ས་ཙེ པ་ཧོ་སཱིཏི ཨ་ཐ ས་ཡཾ པ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ནི་བྦེ་ཋེ་ཧི. དྷ་མྨ་ཀྐོ་སེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཀྐོ་སེ་ན.
༢༤༠. ཏཾ ནོ སོ་སྶཱ་མཱཏི ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མ. ཁུ་དྡ་མ་དྷུནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏཾ ད་ཎྜ་ཀ་མ་དྷུཾ. ཨ་ནེ་ལ་ཀནྟི ནི་དྡོ་སཾ ཨ་པ་ག་ཏ་མ་ཙྪི་ཀ་ཎྜ་ཀཾ. པཱི་ལེ༹་ཡྻཱཏི ད་དེ་ཡྻ. པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ན་རཱུ་པོཏི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནུ ཁོ ནོ བྷོ་ཛ་ནཾ ད་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་ཛ་ན་ཧ་ཏྠོ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཨ་སྶ. ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ.
༢༤༡. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ནཱཏི ལཱ་མ་ཀ་ལཱ་མ་ཀེ་ན. པ་ཝི་ཝི་ཏྟོཏི ཨི་དཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཏཱི་ཧི ཝི་ཝེ་ཀེ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཝ.
༢༤༢. ཀོ་ས་ཀཱ་ཧཱ་རཱ་པཱིཏི དཱ་ན་པ་ཏཱི་ནཾ གྷ་རེ ཨ་གྒ་བྷི་ཀྑཱ་ཋ་པ་ན་ཏྠཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ས་རཱ་ཝཱ ཧོ་ནྟི, དཱ་ན་པ་ཏི་ནོ ཨ་གྒ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, པ་བྦ་ཛི་ཏེ ས་མྤ་ཏྟེ ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ཏ་སྶ དེ་ནྟི. ཏཾ ས་རཱ་ཝ་ཀཾ ཀོ་ས་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡེ ཙ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀོ་ས་ཀེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟི, ཏེ ཀོ་ས་ཀཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི. བེ་ལུ་ཝཱ་ཧཱ་རཱཏི བེ་ལུ་ཝ་མ་ཏྟ་བྷ་ཏྟཱ་ཧཱ་རཱ. ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀནྟི ཨོ་ཊྛ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ལེ་ཁཱ་ས་མཾ. ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པྤཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་དྷ་མྨེ་ན. ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ན་པྤཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཨ་པྤཱ་ཧཱ་རོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ ཏ་ཡོ མཱ་སེ པ་ཏྠོ་ད་ནེ་ནེ་ཝ ཡཱ་པེ་སི པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཏ་ཡོ མཱ་སེ བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལེ་ཧེ་ཝ ཡཱ་པེ་སི. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་པྤཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཧོ་སིཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ན བྷི་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་དི ཏེ ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨེ་ན ས་ཀྐ་རེ་ཡྻུཾ, མ་ཡཱ ཧི ཏེ ཝི་སེ་ས་ཏ་རཱ. ཨ་ཉྙོ ཙེ་ཝ པ་ན དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠི, ཡེ་ན མཾ ཏེ ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱཏི ས་མཱ་དི་ནྣ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཱ. ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱཏི ས་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ལཱུ་ཁཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ. ན་ནྟ་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ནྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠ་ཁ་ཎྜཱ་ནི, ཡ་དི ཧི ནེ་སཾ ཨ་ནྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ. ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱཏི ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཐི་ར་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་ལཱ་བུ་ལོ་མ་སཱ་ནཱིཏི ཨ་ལཱ་བུ་ལོ་མ་ས་དི་ས་སུ་ཏྟཱ་ནི སུ་ཁུ་མཱ་ནཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ས་ཏྠཱ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ཏི་མུ་ཏྟ་ཀ་སུ་སཱ་ན་ཏོ ཧི་སྶ པུ་ཎྞ་དཱ་སི་ཡཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པཱ་ཏི་ཏ་སཱ་ཎ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ག་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཀ་མྤི. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ག་ཎྷིཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ན བྷི་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ངྒཱ. ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ནོཏི ལོ་ལུ་པྤ་ཙཱ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རཱ. ཨུ་ཉྪཱ་ས་ཀེ ཝ་ཏེ ར་ཏཱཏི ཨུ་ཉྪཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཏེ ར་ཏཱ, ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་གྷ་ར་དྭཱ་ར་ཊྛཱ་ཡི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་བ་ར་མི་སྶ་ཀཾ བྷ་ཏྟཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རནྟི བྲ་ཧྨཱ་ཡུ་སུ་ཏྟེ ཨུ་མྨཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ, ཨི་དྷ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ས་ཏྠཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨ་པྤཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ པ་ན ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ན སཱ་ད་ཡིཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ན བྷི་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི.
རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀཱཏི ཚ་ནྣཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀ་ངྒཱ. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀཱཏི ཚ་ནྣ་ཉྩ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀ་ངྒཱ. ཨ་ཊྛ་མཱ་སེཏི ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷི་ཀེ མཱ་སེ. ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ པ་ན ཙཱི་ཝ་རཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཾ ཚ་ནྣཾ པ་ཝི་ས་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ས་ཏྠཱ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ པ་ན་སྶ ཚ་བྦ་སྶི་ཀ་མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནེ་ན ཙ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ་ན ཙ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ ཚ་ནྣཾ ན པཱ་ཝི་སིཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ན བྷི་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱཏི གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཱ. ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ས་ར་ནྟཱིཏི ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཾ, བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ པ་ན ཝ་ས་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ས་ཏྠཱ ནོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླི་ཡི་ཏུ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༡༦༢; ༥༦༥) ཨེ་ཝ་ཉྷི་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ པ་ཊི་ས་ལླི་ཡིཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ན བྷི་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི. མ་མཾ སཱ་ཝ་ཀཱཏི མཾ སཱ་ཝ་ཀཱ.
༢༤༤. ས་ནི་དཱ་ནནྟི ས་པྤ་ཙྩ་ཡཾ. ཀིཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ན དེ་སེ་ཏཱི་ཏི. ནོ ན དེ་སེ་ཏི, ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ པ་ན ཏཾ དེ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏི, ནོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ནྟི. ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི པུ་རི་མ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ.
༢༤༥. ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ་ད་པ་ཐནྟི ཨ་ཛྫ ཋ་པེ་ཏྭཱ སྭེ ཝཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ ཝཱ མཱ་སེ ཝཱ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཝཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ག་མ་ན་ཝཱ་ད་པ་ཐཾ. ན ད་ཀྑ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ས་ཙྩ་ཀོ ནི་ག་ཎྛོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟོ ན ཨ་དྡ་ས, ཨེ་ཝཾ ན ད་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཾ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཡྻུནྟི མ་མ ཀ་ཐཱ་ཝཱ་རཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཾ པ་ཝེ་སེ་ཡྻུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡཱིཏི, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨ་ཧཾ ཨ་མྦ་ཊྛ་སོ་ཎ་ད་ཎྜ་ཀཱུ་ཊ་ད་ནྟ་ས་ཙྩ་ཀ་ནི་ག་ཎྛཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ཧཱ་ཝཱ་དེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་པི – ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཨེ་ཀ་སཱ་ཝ་ཀོ་པི ཨུ་པ་མཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་དེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ན པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་མི. མ་མ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སཱ་ཝ་ཀཱ མ་མ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི.
༢༤༦. ཏེ་སཱ་ཧཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་མཱིཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་མི ས་མྤཱ་དེ་མི པ་རི་པཱུ་རེ་མི, ཨ་ཉྙཾ པུ་ཊྛོ ཨ་ཉྙཾ ན བྱཱ་ཀ་རོ་མི, ཨ་མྦཾ པུ་ཊྛོ ལ་བུ་ཛཾ ཝི་ཡ ལ་བུ་ཛཾ ཝཱ པུ་ཊྛོ ཨ་མྦཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ བུ་དྡྷ་སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཾ, ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ‘‘ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པ་ཉྙཱ, ‘‘ཡེ་ན དུ་ཀྑེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཙྩ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ས་ཙྩ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཾ བྷ་ཛ་ཏི.
༢༤༧. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཨུ་དཱ་ཡཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སཱ་ན་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་མཱི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ.
ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེཏི ཨུ་པཱ་ཡ་པ་དྷཱ་ནེ. ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏཱིཏི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཝཱ་ཡ་མ་ཏཱིཏི ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱིཏི ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི. པ་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཨུ་པཱ་ཡ་པ་དྷཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ – ‘‘ཡཱ ཋི་ཏི, སོ ཨ་ས་མྨོ་སོ…པེ… ཡཾ ཝེ་པུ་ལླཾ, སཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༤༠༦) ཨེ་ཝཾ པུ་རི་མཾ པུ་རི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ་ཏི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་མེ་ཧི པ་ན ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་ཧི ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ? ཀ་སྶ་པ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཀ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་ཏྠ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུ་ནྟི ཨཱ་ཏ་པྤཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཱ མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུ་ནྟི ཨཱ་ཏ་པྤཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ མེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུ་ནྟི ཨཱ་ཏ་པྤཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཱ མེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུ་ནྟི ཨཱ་ཏ་པྤཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༤༥).
ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙེ་ཝ མ་གྒོ ཙ, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཀུ་ས་ལཱ ནཱ་མ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ. མ་གྒོ པ་ན ས་ཀིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སོ ཧི ཕ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ ད་ཏྭཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. པུ་རི་མ་སྨི་མྤི ཝཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ན ཡུ་ཏྟཾ.