༤. དཱི་གྷ་ན་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི དཱི་གྷ་ན་ཁ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱུ་ཀ་ར་ཁ་ཏཱ་ཡནྟི སཱུ་ཀ་ར་ཁ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ལེ་ཎེ. ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར ཏཾ ལེ་ཎཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རེ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་བྷཱུ་མི་ག་ཏཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ སཱུ་ཀ་རོ ཏ་སྶ ཚ་ད་ན་པ་རི་ཡ་ནྟ་ས་མཱི་པེ པཾ་སུཾ ཁ་ཎི. དེ་ཝེ ཝུ་ཊྚེ པཾ་སུ་དྷོ་ཏོ ཚ་ད་ན་པ་རི་ཡ་ནྟོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཀོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ དི་སྭཱ – ‘‘པུ་བྦེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟ་ལེ་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ པཾ་སུཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ལེ་ཎཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཀུ་ཊྚ་པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སུ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ-སུ་དྷཱ་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ས་དི་སཱ་ཡ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཡ ས་ནྠ་ཏ་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དཱ་སི. ལེ་ཎཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨ་ཧོ་སི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
དཱི་གྷ་ན་ཁོཏི ཏ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ནཱ་མཾ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི? སོ ཀི་ར ཐེ་རེ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏུ་ལོ ཨ་ཉྙཾ པཱ་ས་ཎྜཾ ག་ནྟྭཱ ན ཙི་རཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏ་སྶ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཛཱ་ཏོ. པ་ཝ་ཏྟི་མྤི་སྶ ན སུ་ཎཱ་མི, ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟཾ ནུ ཁོ སཱ་ས་ནཾ, ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོཏི ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ས་མ་ཡེ ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ མཱ་ཏུ་ལེ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤེ་ན ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ’’ཏི.
ས་བྦཾ མེ ན་ཀྑ་མ་ཏཱིཏི ས་བྦཱ མེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ ན་ཀྑ་མ་ནྟི, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ ན་ཀྑ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ནེ་ན ‘‘ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཀྑ་རེ ཏཱ་ཝ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡཱ་པི ཁོ ཏེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་སཱ་པི ཏེ དི་ཊྛི ན་ཀྑ་མ་ཏཱིཏི ཨེ་སཱ་པི ཏེ པ་ཋ་མཾ རུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་དི་ཊྛི ན་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་སཱ ཙེ མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, དི་ཊྛི ཁ་མེ་ཡྻཱཏི མ་ཡ྄ཧ་ཉྷི ས་བྦཾ ན་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི, ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ཡཱ ཨེ་སཱ ས་བྦཾ མེ ན་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི, ཨེ་སཱ མེ ཁ་མེ་ཡྻ. ཡཾ ཏཾ ‘‘ས་བྦཾ མེ ན་ཀྑ་མ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི་སྶ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ས་བྦ་ག་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་པི ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི ཁ་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏ་མྤི ཁ་མེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དེ ཨཱ་རོ་པི་ཏཾ དོ་སཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན་སྶ ‘‘ཨེ་སཱ དི་ཊྛི ན མེ ཁ་མ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ནེ་སཱ ན ཁ་མ་ཏི ན རུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་བྦཾ མེ ན ཁ་མ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི རུ་ཙི་ཏཾ. ཏེ་ན ཧི དི་ཊྛི་ཨ་ཀྑ་མེ་ན ཨ་རུ་ཙི་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་བྦཾ ཁ་མ་ཏཱི་ཏི རུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ན པ་ནེ་ས ཏཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་སྶཱ་པི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏོ ཁོ ཏེ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན,…པེ… ཨ་ཉྙ་ཉྩ དི་ཊྛིཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏོཏི པ་ཛ་ཧ་ན་ཀེ་སུ ནི་སྶ་ཀྐཾ, ཡེ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཡེ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩི་ཡ་ནྟི, ཏེ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བ་ཧཱུ ཧི བ་ཧུ་ཏ་རཱཏི ཨེ་ཏྠ ཧི་ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, བ་ཧཱུ བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ར་ཏོ ཏ་ནཱུ ཧི ཏ་ནུ་ཏ་རཱཏི པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སཱུཏི ཡེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཉྩེ་ཝ དི་ཊྛིཾ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཉྩ དི་ཊྛིཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི མཱུ་ལ་ད་སྶ་ནཾ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཨ་པ་ར་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ས་སྶ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨུ་ཙྪེ་ད་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ས་སྶ་ཏཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ ག་ཧེ་ཏུཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ས་སྶ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ ག་ཧེ་ཏུཾ. མཱུ་ལ་ས་སྶ་ཏཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ས་སྶ་ཏ་མེ་ཝ ས་ཀྐཱ ག་ཧེ་ཏུཾ. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ‘‘རཱུ་པཾ ས་སྶ་ཏ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ‘‘ན སུ་དྡྷ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ས་སྶ་ཏཾ, ཝེ་ད་ནཱ་པི ས་སྶ་ཏཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི ས་སྶ་ཏ’’ནྟི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨུ་ཙྪེ་དེ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཁ་ནྡྷེ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཉྩེ་ཝ དི་ཊྛིཾ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཉྩ དི་ཊྛིཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཨ་ཏོཏི ཨ་པྤ་ཛ་ཧ་ན་ཀེ་སུ ནི་སྶ་ཀྐཾ, ཡེ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་ཧི, ཡེ པ་ཛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩི་ཡ་ནྟི, ཏེ་ཝ ཏ་ནུ་ཏ་རཱ ཨ་པྤ་ཏ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཉྩེ་ཝ དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཉྩ དི་ཊྛིཾ ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི ཏ་ཉྩ མཱུ་ལ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཉྩ ད་སྶ་ནཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ‘‘རཱུ་པཾ ས་སྶ་ཏ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་མེ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶ་ན’’ནྟི པ་ཛ་ཧ་ཏི ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ རཱུ་པཾ ས་སྶ་ཏ་ནྟི ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ, ཝེ་ད་ནཱ་པི ས་སྶ་ཏཱ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི ས་སྶ་ཏ་ནྟི ད་སྶ་ནཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཨུ་ཙྪེ་དེ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཁ་ནྡྷེ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཉྩ མཱུ་ལ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཉྩ ད་སྶ་ནཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི.
ས་ནྟ་གྒི་ཝེ་སྶ་ནཱཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? ཨ་ཡཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་ལ་དྡྷི་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ ནི་གཱུ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶཱ པ་ན ལ་དྡྷི་ཡཱ ཝ་ཎྞེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ པཱ་ཏུ་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏི་སྶོ ལ་དྡྷི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
སཱ་རཱ་གཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚེ ར་ཛྫ་ན་སྶ ཨཱ་ས་ནྣཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཝ་ཊྚ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ས་ནྟི་ཀེ. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཡཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ན་སྶ ག་ཧ་ཎ་སྶ ཙ ཨཱ་ས་ནྣཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སཱ་རཱ་གཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཊྚེ ཨ་ར་ཛྫ་ན་སྶ ཨཱ་ས་ནྣཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ས་སྶ་ཏ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ད་ནྡྷ་ཝི་རཱ་གཾ, ཨུ་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཁི་པྤ་ཝི་རཱ་གཾ. ཀ་ཐཾ? ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཧི ཨི་དྷ་ལོ་ཀཾ པ་ར་ལོ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ བྷཱ་ཡ་ཏི, ཝ་ཊྚཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ སཱི་གྷཾ ལ་དྡྷིཾ ཛ་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་སྶ་ཏ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ད་ནྡྷ་ཝི་རཱ་ག་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱི པ་ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ཝ་ཊྚཾ ན ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝེ སཱི་གྷཾ ད་སྶ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟོ བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཁི་པྤ་ཝི་རཱ་ག་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༠༢. སོ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏི པ་སཾ་ས་ཏི, ཨ་དྡྷཱ མེ སུ་ནྡ་རཾ ད་སྶ་ན’’ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི མེ བྷ་ཝནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཀ་ཉྫི་ཡེ་ནེ་ཝ ཏི་ཏྟ་ཀཱ་ལཱ་བུ, ཨུ་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ པཱུ་རི་ཏོ, སོ ཡ་ཐཱ ཀ་ཉྫི་ཡཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ན ས་ཀྐཱ ལཱ་བུ་མྷི ཏེ་ལ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ, པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི་པི ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏཾ ལ་དྡྷིཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཨ་བྷ་བྦོ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ ལ་དྡྷིཾ ཛ་ཧཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྲ་གྒི་ཝེ་སྶ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཝི་གྒ་ཧོཏི ཀ་ལ་ཧོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་སཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་གྒ་ཧཱ་དི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ཏཱ་སཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. སོ ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་མི་ནཱ ཝི་གྒ་ཧཱ་དི་ནཱ’’ཏི ཏཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི.
༢༠༥. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་མི་ཏ་ཀ་ཉྫི་ཡེ ལཱ་བུ་མྷི ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧ་ད་ཡེ ཨ་མ་ཏོ་ས་དྷཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཀཱ་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཝ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཡོ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ཡ་ཚ་ནྡོཏི ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཏ་ཎྷཱ. སྣེ་ཧོཏི ཏ་ཎྷཱ་སྣེ་ཧོ་ཝ. ཀཱ་ཡ་ནྭ་ཡ་ཏཱཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ན་ཀ་ཀི་ལེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏི་སྶོ ཁོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པུ་ན ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་ས་མྨི་སྶ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡ་སྨིཾ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ས་མ་ཡེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སུ་ཁཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཉྙཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་རཾ ཝཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཝཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སི་ནྣཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ནྟི བྷི་ནྣ་ཨུ་ད་ཀ་པུ་པྥུ་ལཱ༹ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ཝཱ. སུ་ཁཱ་པི ཁོཏི་ཨཱ་དི ཏཱ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ན ཀེ་ན་ཙི སཾ་ཝ་ད་ཏཱིཏི ཏ་སྶ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཧ’’ནྟི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དི་ནཱ་པི ས་དྡྷིཾ ན སཾ་ཝ་ད་ཏི, ཏ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ན ཝི་ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡོ་པི ཝཱ་དཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཉྩ ལོ་ཀེ ཝུ་ཏྟནྟི ཡཾ ལོ་ཀེ ཀ་ཐི་ཏཾ ཝོ་ཧ་རི་ཏཾ, ཏེ་ན ཝོ་ཧ་ར་ཏི ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ཀི་ཉྩི དྷ་མྨཾ པ་རཱ་མཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ན ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཡོ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཀ་ཏཱ་ཝཱི,
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧ་དྷཱ་རཱི;
ཨ་ཧཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི་པི སོ ཝ་དེ་ཡྻ,
མ་མཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི་པི སོ ཝ་དེ་ཡྻ;
ལོ་ཀེ ས་མ་ཉྙཾ ཀུ་ས་ལོ ཝི་དི་ཏྭཱ,
ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ན སོ ཝོ་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༥);
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་མཱ ཁོ ཙི་ཏྟ ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ ལོ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཱ ལོ་ཀ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ, ཡཱ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝོ་ཧ་ར་ཏི ཨ་པ་རཱ་མ་ས’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༤༤༠).
༢༠༦. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧཱཏི ས་སྶ་ཏཱ་དཱི་སུ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་སྶ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ས་སྶ་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ, ཨུ་ཙྪེ་དཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ རཱུ་པ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏོཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩཱིཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་དྡྷེ་ཧི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙེ་ས པ་ར་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཁུ་དཾ ཝི་ནོ་དེ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ར་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ པ་ཏྟོ, སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ མ་ཏྠ་ཀཾ, སོ་ལ༹་ས ཙ པ་ཉྙཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. དཱི་གྷ་ན་ཁོ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ.
བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ སཱུ་རི་ཡེ དྷ་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་མ་ཀཱ་སི, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི – མཱ་གྷ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཡུ་ཏྟོ པུ་ཎྞ་མ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ, ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནཱ་མ་ནྟི་ཏཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ་སཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི, ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ-ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི-ཨ་ནཱ་གཱ་མི-སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ-ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ན་ཏྠི, ས་བྦེ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ཝ, ཨེ་ཀོ་པི ཙེ་ཏྠ ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཀེ་སེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་བྦེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
དཱི་གྷ་ན་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.