༣. མ་ཧཱ་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཧ་ཀ་ཐཱིཏི ས་དྡྷིཾ་ཝཱ་དོ, བ་ཧུཾ མ་ཡཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐི་ཏ་པུ་བྦ་ནྟི ཀ་ཐཾ སཱ་རེ་ཏི མེ་ཏྟིཾ གྷ་ཊེ་ཏི. པུ་རི་མཱ་ནི ཧི དྭེ སུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི, སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ (སཾ. ནི. ༤.༤༡༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ནཱ་མ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡེ་པི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་པི ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་ས་མ་ཀཱ་སི་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཡ་ཉྷི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཀོ, ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཙ སཱི་གྷཾ ལ་དྡྷིཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི, ཝ་སཱ་ཏེ་ལ་མ་ཀྑི་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ ཝི་ཡ ཙི་རེ་ན སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. པ་སྶ་ཏི ཙ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ལ་དྡྷིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏ་སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་ས་མ་ཀཱ་སི་ཡེ་ཝ. ཨི་དཾ པ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མ་ག་མ་ནཾ. སོ ཧི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཏ་ར་ཎཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཏ་ར་ཎཾ ཝཱ, ཡ་ཊྛིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་སྨཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ སཱ་དྷུ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ མཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟ་དེ་ས་ནཾ, ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་སི. མཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏི་སཾ་ཁི་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ, ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ས་དི་སཱ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཧི ས་ཏྟ་པ་ཀ་ར་ཎེ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ ཙ ས་བྦཾ སཾ་ཁི་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ མཱུ་ལ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ནཱ་པི སཾ་ཁི་ཏྟ་མེ་ཝ དེ་སེ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༩༤. ཏ་ཏྠ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཀུ་ས་ལནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཀཱ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.
ཡ་ཏོ ཁོ, ཝ་ཙྪ, བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ པ་ན ཛཱི་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟེ ཙ ཙ་ངྐཱི་སུ་ཏྟེ ཙ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཙ ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༩༥. ཨ་ཏྠི པ་ནཱཏི ཀིཾ པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར་སྶ ལ་དྡྷི – ‘‘ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ས་ཏྠཱ་ཝ ཨ་ར་ཧཱ ཧོ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀོ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠི. ས་མ་ཎོ ཙ གོ་ཏ་མོ ‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཝ་ཙྪ, བྷི་ཀྑུ་ནོ’ཏི ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏཱུཏི བྷ་ཝཾ ཏཱ་ཝ གོ་ཏ་མོ ཏི་ཊྛ་ཏུ, བྷ་ཝ་ཉྷི ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨིཾ བྱཱ་ཀ་ཏེ ཨུ་ཏྟ་རི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི, བྷ་ག་ཝཱ་པི་སྶ བྱཱ་ཀཱ་སི.
༡༩༦. ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོཏི ས་མྤཱ་ད་ཀོ པ་རི་པཱུ་ར་ཀོ.
༡༩༧. སེ་ཁཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཏྟ་བྦནྟི ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཡཾ པ་ཏྟ་བྦཾ. ཏཾ ས་བྦཾ མ་ཡཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་དཱི པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ སེ་ཀྑཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཧེ་ཊྛི་མཱ་ནི ཙ ཏཱི་ཎི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༢༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ་པི ཨ་ནེ་ན པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཕ་ལཾ པ་ན ཨ་པ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཡོ་གཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏཱི་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘ཡོ ཝེ ཀི་ལེ་སཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ པ་ཉྩ,
པ་རི་པུ་ཎྞ་སེ་ཁོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ;
ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ ས་མཱ་ཧི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ,
ས ཝེ ཋི་ཏ་ཏྟོ་ཏི ན་རོ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (ཨ. ནི. ༤.༥);
ཨ་ནཱ་གཱ་མི་པུ་གྒ་ལོ ཧི ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞ་སེ་ཁོ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སེ་ཁཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. མ་གྒ་སྶ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ པུ་ཙྪཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན མ་གྒོ་པི བ་ཧུ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཙེ. ཨེ་ཏཾ ན བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏྠོ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ན ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་དྡྷ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ཚ་ནྣ་མྤི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ས་མ་ཐེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི.
༡༩༨. ས་ཏི ས་ཏི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེཏི ས་ཏི ས་ཏི་ཀཱ་ར་ཎེ. ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཝཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢༠༠. པ་རི་ཙི་ཎྞོ མེ བྷ་ག་ཝཱཏི ས་ཏྟ ཧི སེ་ཁཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཙ་ར་ནྟི ནཱ་མ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཙི་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ཐེ་རོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཏ་མ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནིཾ་སུ, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ཝ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. དེ་ཝ་ཏཱཏི ཏེ་སཾ གུ་ཎཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི དེ་ཝ་ཏཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མ་ཧཱ་ཝ་ཙྪ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.