༥. བྷ་དྡཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི བྷ་དྡཱ་ལི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ནནྟི ཨེ་ཀ་སྨིཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ ཨ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ, བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀ་ཀ་ཙོ་པ་མེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནི. ན ཨུ་སྶ་ཧཱ་མཱིཏི ན ས་ཀྐོ་མི. སི་ཡཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ སི་ཡཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོཏི ཨེ་ཝཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ་ཏི ཨི་ཏི མེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་དེ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱཏི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཀི་ར པ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་པྤི་མྷི དི་ནྣེ ས་པྤི་ནཱ ཨུ་ཎྷ་མེ་ཝ ཐོ་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨེ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ. བྷ་དྡཱ་ལི, པ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ས་ཀིཾ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཏྟཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨོ་ད་ན་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀེ ཋཱ་ནེ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཊྚེ་ཡྻ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཀོ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཨུ་སྶ་ཧཱ་མཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཀཱ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཀཱ་ཀཱ ཙ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ཚཱ་ཏ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཚཱ་ཏ་ཀ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ པ་ན ཝི་ར་ཝ་ནྟ་སྶེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ – ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཝི་ཀཱ་ལེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཁཱ་དེ་ཡྻ ཝཱ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༢༤༨) སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་དྡཱ་ལི,…པེ… ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཝེ་དེ་སཱིཏི.
ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙོ་པི སི་ཀྑཱ་ཡ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཝ་ས་ནྟོ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ན ད་དེ་ཡྻ, ཏ་ཐེ་ཝ ན ཨ་དཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཏ་ཀྐ་མཱ་ལ༹་ཀཾ, ན ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཡ་སྨིཾ ཀུ་ལེ བྷ་ག་ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཏ་སྶ དྭཱ་རེ་པི ན ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཙ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི, སོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏི. ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀི་རེ་ས ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ. ཏེ་ན་སྶ ན ཨ་ཉྙོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཧོ་སི, – ‘‘མ་ཡཱ ནཱ་མ ཨུ་ད་ར་ཀཱ་ར་ཎཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཾ, ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ མེ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟོ་པི ལ་ཛྫཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་དཱ་སི.
༡༣༥. ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀཾ ཨ་དཾ་སུ, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཏཾ དོ་ས་ཀནྟི ཨེ་ཏཾ ཨོ་ཀཱ་ས་མེ་ཏཾ ཨ་པ་རཱ་དྷཾ, ས་ཏྠུ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྐ་ར་ཏ་རནྟི ཝ་སྶ་ཉྷི ཝ་སི་ཏྭཱ དི་སཱ་པ་ཀྐ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་ཧིཾ ཝ་སི་ཏྠཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝ་སི་མྷཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཀ་ཏ་རཾ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སི, ཀ་ཏ་རཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ, ཀ་ཏ་རཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ་རོ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ‘‘ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སི, བྷ་དྡཱ་ལི, ནཱ་མ ནཾ ཨེ་ཀོ ཐེ་རོ པ་ཊི་བཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་ནྟི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ནཱ་མ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་ཡཾ དོ་སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ དུ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཉྙེ་པི བྷི་ཀྑཱུ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཐ ཏྭཾ ‘‘ཨེ་ཐཱ་ཝུ་སོ, མ་མ ས་ཏྠཱ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ནྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་སྶ་སི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ, ད་ས་བ་ལཾ ནཱ་མ པ་ཊི་བཱ་ཧི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཀྑ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཏེ ཨ་ཡཾ ཨ་པ་རཱ་དྷོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ དུ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ཏྭཾ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཁ་མཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་སྶ་སི. ཏ་ཏྲ དི་སཱ་ཝཱ་སི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་ཏ’’ནྟི…པེ… དུ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ.
ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན མ་ཧ་ནྟེ་པི ཨ་གུ་ཎེ ཨ་ལ་གྒི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ, བྷ་ནྟེ,’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ཡོཏི ཨ་པ་རཱ་དྷོ. མཾ ཨ་ཙྩ་ག་མཱཏི མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱུཏི ཁ་མ་ཏུ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ, པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་པ་རཱ་དྷ་སྶ དོ་ས་སྶ ཁ་ལི་ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་གྒྷཱཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན. ས་མ་ཡོ་པི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལཱིཏི, བྷ་དྡཱ་ལི, ཏ་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་མྤི ཏེ ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ན ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
༡༣༦. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི, ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི་ཏི དྭེ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལཱ. ཨེ་ཏེ པ་ན ས་ཏྟ་པི ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ ཏེ་ས་མྤི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ སུ་ཝ་ཙ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བྷ་དྡཱ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ ཙ དུ་བྦ་ཙ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་པི ནུ ཏྭཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོཏི དེ་ས་ནཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? བྷ་དྡཱ་ལི་སྶ ནི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – བྷ་དྡཱ་ལི, ཨི་མེ ས་ཏྟ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ལོ་ཀེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ མ་མ སཱ་ས་ནེ སཱ་མི་ནོ, མ་ཡི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟེ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟེ ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཏྭཾ པ་ན མ་མ སཱ་ས་ན་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཀོ, མ་ཡི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི.
རི་ཏྟོ ཏུ་ཙྪོཏི ཨ་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན རི་ཏྟ་ཀོ ཏུ་ཙྪ་ཀོ, ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཙ་ནེ ཀི་ཉྩི ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཋི་ཏོ, ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་སི, ཁ་མཱ་པེ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཏེ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱཏི ཏཾ ཏ་ཝ ཨ་པ་རཱ་དྷཾ མ་ཡཾ ཁ་མཱ་མ. ཝུ་ཌྜྷི ཧེ་སཱ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེཏི ཨེ་སཱ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཝུ་ཌྜྷི ནཱ་མ. ཀ་ཏ་མཱ? ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་པ་ཛྫ་ནཱ. དེ་ས་ནཾ པ་ན པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༡༣༧. ས་ཏྠཱ་པི ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ – ‘‘ཀིཾ ཏ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སེ་ན, ཡོ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི, སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ དེ་ཝ་ཏཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པ་ཝ་ད་ནྟི, བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་མྤི ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི སཱི་ལཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏི, ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི. སོ ‘‘ཀིཾ མཱ་དི་ས་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཨེ་ཝཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༤༠. པ་ས་ཡ྄ཧ པ་ས་ཡ྄ཧ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་པི དོ་སེ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀཱ་རེ་ནྟི. ནོ ཏ་ཐཱཏི མ་ཧ་ནྟེ་པི ཨ་པ་རཱ་དྷེ ཡ་ཐཱ ཨི་ཏ་རཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ས་ཡ྄ཧ ན ཀཱ་རེ་ནྟི. སོ ཀི་ར, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་དྡཱ་ལི, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཧི ས་ཏྠཱ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཏོ་པི, ཀ་ཉྩི བྷི་ཀྑུཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་དྡཱ་ལི, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠུ་ས་ནྟི་ཀཱ་པི ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ་པི ན ས་མ་སྶཱ་སི་ཏོ, ས་ཏྠཱ་རཱ་པཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ས་ཏྠཱ་པི ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨོ་ཝ་ད་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དྷ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ཙྩོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཉྙནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་མཱ་ན་སུ་ཏྟེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནི. ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་མྤི ན ཝ་ཏྟ་ཏི. ན ལོ་མཾ པཱ་ཏེ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཏྟེ ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཝི་ལོ་མ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི. ན ནི་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ནི་ཏྠཱ་ར་ཎ་ཀ་ཝ་ཏྟ་མྷི ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏོ ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྶ དུ་བྦ་ཙ་ཀ་ར་ཎེ. ཨ་བྷི་ཎྷཱ་པ་ཏྟི་ཀོཏི ནི་ར་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཀོ. ཨཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོཏི སཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཀཱ་ལོ་ཝ་སྶ བ་ཧུ, སུ་དྡྷོ ནི་རཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཀཱ་ལོ ཨ་པྤོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱིཏི ཁི་པྤཾ ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, དཱི་གྷ་སུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཾ ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ཏྟ་ཝེ་ལཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པུ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཾ ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཝེ་ལཱ, ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་དཱ་ན་ཝེ་ལཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནྷཱ་ན་ཝེ་ལཱ, ཐེ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ལཱ, མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཝེ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ་པི ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ་པི ཨཱ་ག་ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཀཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ, ཨོ་ཀཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, ཏྭཾ ཨི་མ་མེ་ཝ ཋཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་སི, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཏྠེ་རོ སི་ནེ་ཧ་པཱ་ནཾ པི་ཝ་ཏི, ཨ་སུ་ཀོ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཀ་སྨཱ ཏུ་རི་ཏོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་སུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི.
༡༤༡. ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱིཏི ལ་ཧུཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ན དཱི་གྷ་སུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པ་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཡཾ སུ་བྦ་ཙོ བྷི་ཀྑུ, ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ ནཱ་མ གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ནི་ས་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ན ཕཱ་སུ་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རོ་པི དུ་ཀྑོ ཧོ་ཏི, སཱི་གྷ་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་མཱ’’ཏི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ནྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟི.
༡༤༢. ཨ་དྷི་ཙྩཱ་པ་ཏྟི་ཀོཏི ཀ་དཱ་ཙི ཀ་དཱ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཀི་ཉྩཱ་པི ལ་ཛྫཱི ཧོ་ཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ, དུ་བྦ་ཙ་ཏྟཱ པ་ན་སྶ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི.
༡༤༤. ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝ་ཧ་ཏི པེ་མ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མེ་ན ཡཱ་པེ་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་དི་སཱ ཧི ཨ་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ, ན་ཝ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ གུ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ པེ་མ་མ་ཏྟེ་ན ཡཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཧི ས་ངྒ་ཧཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཋི་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ས་མ་ཎཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་ཐཱ་མ་གྒེ་ན ‘‘ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟི, ན ཨི་ཏ་ར’’ནྟི ཨི་མ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཾ.
༡༤༥. ཨ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཎྛ་ཧིཾ་སཱུཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ས་ཏྟེ་སུ ཧཱ་ཡ་མཱ་ནེ་སཱུཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཧཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཧཱ་ཡ་ནྟི ནཱ་མ. ས་དྡྷ་མྨེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་མཱ་ནེཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་མཱ་ནེ. པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨོ་པི ཧི པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཀེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ཨ་ས་ཏི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི ནཱ་མ. ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱཏི ཨཱ་ས་ཝཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ. ཡེ་སུ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ པ་རཱུ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ནེ་སཾ ཏེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་དྷ་མྨཱ ཡཱ་ཝ ན ས་ངྒྷེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ན ཏཱ་ཝ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀཱ་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཀཱ་ལཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏོཏི ཡ་དཱ, ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་དོ་སཱ ས་ངྒྷེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་དཱ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་དོ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟིཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀཱ་ལཾ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཉྩ ཀཱ་ལ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཏཱ་ཝ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ཏྟནྟི མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ. ས་ངྒྷོ ཧི ཡཱ་ཝ ན ཐེ་ར་ན་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཧོ་ནྟི, སཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. མ་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟེ པ་ན ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟེ ས་ངྒྷེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི –
‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་དྭི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཡྻ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ (པཱ་ཙི. ༥༡). ཡཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ནུ་ཝ་སྶཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ (པཱ་ཙི. ༡༡༧༡). ཡཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨེ་ཀ་ཝ་སྶཾ དྭེ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༡༡༧༥).
ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ལཱ་བྷ་གྒནྟི ལཱ་བྷ་སྶ ཨ་གྒཾ. ས་ངྒྷོ ཧི ཡཱ་ཝ ན ལཱ་བྷ་གྒ་པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ན ཏཱ་ཝ ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. པ་ཏྟེ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི –
‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སྶ ཝཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཝཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ས་ཧ་ཏྠཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ད་དེ་ཡྻ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༢༧༠).
ཨི་ད་ཉྷི ལཱ་བྷ་གྒ་པ་ཏྟེ ས་ངྒྷེ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ.
ཡ་ས་གྒནྟི ཡ་ས་སྶ ཨ་གྒཾ. ས་ངྒྷོ ཧི ཡཱ་ཝ ན ཡ་ས་གྒ་པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ན ཏཱ་ཝ ཡ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. པ་ཏྟེ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི ‘‘སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༣༢༧). ཨི་ད་ཉྷི ཡ་ས་གྒ་པ་ཏྟེ ས་ངྒྷེ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ.
བཱ་ཧུ་ས་ཙྩནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. ས་ངྒྷོ ཧི ཡཱ་ཝ ན བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ན ཏཱ་ཝ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་པ་ཏྟེ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀཾ ནི་ཀཱ་ཡཾ དྭེ ནི་ཀཱ་ཡེ པ་ཉྩ་པི ནི་ཀཱ་ཡེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པུ་གྒ་ལཱ ར་སེ་ན ར་སཾ སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ – ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི (པཱ་ཙི. ༤༡༨)…པེ… ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ་པི ཙེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༤༢༩) ན་ཡེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི.
ར་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ར་ཏྟི་ཡོ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ར་ཏྟ་ཉྙཱུ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བ་ཧཱུ ར་ཏྟི་ཡོ ཛཱ་ན་ནྟི, ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ར་ཏྟ་ཉྙཱུ་ནཾ བྷཱ་ཝཾ ར་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཾ. ཏ་ཏྲ ར་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟེ ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་སེ་ནཾ ཝ་ངྒ་ནྟ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སོ ཧཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱུ་ན་ད་ས་ཝ་སྶེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་ཝ་སྶོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སི – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱུ་ན་ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༥). ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པུ་ན བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ད་ས་ཝ་སྶ་མྷཱ ད་ས་ཝ་སྶ་མྷཱ’’ཏི བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པ་ར་མྤི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སི – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལེ་ན ཨ་བྱ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི. ཨི་ཏི ར་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ དྭེ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི.
༡༤༦. ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སུ་སཱུ་པ་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ དེ་སེ་སིནྟི ཏ་རུ་ཎཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཨུ་པ་མཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་ས་ཡིཾ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ར་ཎེ. ན ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨེ་སེ་ཝ ཧེ་ཏཱུཏི ན ཨེ་ས སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཧེ་ཏུ.
༡༤༧. མུ་ཁཱ་དྷཱ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏཱིཏི ཁ་ལཱི་ན་བ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི མུ་ཁ་ཊྛ་པ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཾ གཱི་ཝཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏུཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི. ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡི་ཏཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་སེ་ཝ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཀ་ཐེ་སི. ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་སེ་ཝ་ནཱ་ཙཱ་རེ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱིཏི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝི་སེ་ཝ་ནཾ ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡུ་གཱ་དྷཱ་ནེཏི ཡུ་ག་ཊྛ་པ་ནེ ཡུ་ག་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཾ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ.
ཨ་ནུ་ཀྐ་མེཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པཱ་དེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཀྑི་པ་ནེ ཙ ནི་ཀྑི་པ་ནེ ཙ. པ་ར་སེ་ནཱ་ཡ ཧི ཨཱ་ཝཱ་ཊེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་སྶ་སྶ པཱ་དེ ཚི་ནྡ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨེ་ས ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པཱ་དེ ཨུ་ཀྑི་པི་སྶ་ཏཱི་ཏི ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི. མ་ཎྜ་ལེཏི ཡ་ཐཱ ཨ་སྶེ ནི་སི་ནྣོ་ཡེ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏཾ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ མ་ཎྜ་ལེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི. ཁུ་ར་ཀཱ་སེཏི ཨ་གྒ་གྒ་ཁུ་རེ་ཧི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མ་ནེ. ར་ཏྟིཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ཀ་ར་ཎ་སྨི་ཉྷི ཡ་ཐཱ པ་ད་ས་དྡོ ན སུ་ཡྻ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཨ་གྒ་གྒ་ཁུ་རེ་ཧི་ཡེ་ཝ ག་མ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཛ་ཝེཏི སཱི་གྷ་ཝཱ་ཧ་ནེ. ‘‘དྷཱ་ཝེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རཱ་ཛ་ཡེ ས་ཏི པ་ལཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ, པ་རཾ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི. ད་ཝ་ཏྟེཏི ད་ཝ་ཏྟཱ་ཡ, ཡུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་སྨི་ཉྷི ཧ་ཏྠཱི་སུ ཝཱ ཀོ་ཉྩ་ནཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཨ་སྶེ་སུ ཝཱ ཧ་ས་ནྟེ་སུ ར་ཐེ་སུ ཝཱ ནི་གྷོ་ས་ནྟེ་སུ ཡོ་དྷེ་སུ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཏ་སྶ ར་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ར་སེ་ན་པ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི.
རཱ་ཛ་གུ་ཎེཏི ར་ཉྙཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་གུ་ཎེ. ཀཱུ་ཊ་ཀ་ཎྞ་ར་ཉྙོ ཀི་ར གུ་ལ༹་ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ཨ་སྶོ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་པ་བྦ་ཏཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཀ་ལ་མྦ་ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ས་མྤ་ཏྟོ. ཨ་སྶོ ཏཱི་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, རཱ་ཛཱ ཨ་སྶཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཧོ ཏ་ཡཱ ཨ་སྶོ སི་ཀྑཱ་པི་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ – ‘‘སུ་སི་ཀྑཱ་པི་ཏོ དེ་ཝ ཨ་སྶོ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཧི ཙི་ཏྟཾ ‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་སྶཱ་མི, ཝཱ་ལཾ ཏེ་མི་སྶ་ཏི, ཝཱ་ལེ ཏི་ནྟེ ར་ཉྙོ ཨ་ངྒེ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏེ་ཡྻཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་རཱི་རེ ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏ་ན་བྷ་ཡེ་ན ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཝཱ་ལཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སི. ཨ་སྶོ ཝེ་གེ་ན ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པཱ་རཾ ག་ཏོ. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི. རཱ་ཛ་ཝཾ་སེཏི ཨ་སྶ་རཱ་ཛ་ཝཾ་སེ. ཝཾ་སོ ཙེ་སོ ཨ་སྶ་རཱ་ཛཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན པ་ཧཱ་རེ་ན ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་ས་རཱི་རཱ་པི ཨ་སྶཱ་རོ་ཧཾ པ་ར་སེ་ནཱ་ཡ ཨ་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ བ་ཧི ནཱི་ཧ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་ཏྟ་མེ ཛ་ཝེཏི ཛ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ, ཡ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཛ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཏྟ་མེ ཧ་ཡེཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཧ་ཡ་བྷཱ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཧ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཧ་ཡོ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་ཧ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ན ཨ་ཉྙོ. ཨུ་ཏྟ་མ་ཧ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙ ཧ་ཡོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཛ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ཉྙོ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀཾ སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སི་ནྡྷ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་དཱ་སི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ་པི ཏ་སྶ སི་ནྡྷ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏཾ མཱ་ས་ཁཱ་ད་ཀ་གྷོ་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་སུ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏཾ ད་མེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཀཱུ་ཊ་སྶོ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ ཨ་སྶཱ་ཙ་རི་ཡ་པུ་བྦ་ཀོ ད་ཧ་རོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ པ་རི་ཁཱ་པི་ཊྛེ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ན་གྒྷོ, བྷ་ནྟེ, སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀོ’’ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཙེ རཱ་ཛཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, མ་ངྒ་ལ་སྶཾ ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ, ཏཱ་ཏ, རཱ་ཛཱ ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་སཱི་དེ་ཡྻ ར་ཉྙོ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ, – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ན་གྒྷོ སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཡཱ དི་ཊྛོ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི? ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཀིཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ན་ཀ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཐཱ་ལེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ན་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཝ་ན་ཀ་ར་སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་ནྡྷཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ལཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ས་བྦཾ དཱ་པེ་སི. ད་ཧ་རོ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཨ་སྶོ ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ གུ་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠི མ་ཉྙེ’’ཏི སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ད་ཧ་རོ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི. ཨ་སྶོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཐཱ་ལེ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི, ར་སཾ པི་ཝི. ཨ་ཐ ནཾ ག་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ལི་མྤི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི. སོ ད་ཧ་ར་སྶ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ མ་ངྒ་ལ་སྶ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ད་ཧ་རོ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ན་གྒྷོ སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀོ, ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཾ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི.
ཨ་ཐ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་སྶ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶི་སྶ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. སཱ་དྷུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ ཀུ་ཧིཾ ཋ་ཏྭཱ པ་སྶཱ་མཱ་ཏི? ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཨ་སྶཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ད་ཧ་རོ ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ རུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཨ་སྶ་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་སྶོ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ རུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ. རཱ་ཛཱ ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས. དི་ཊྛོ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི? ན དི་ཊྛོ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. ཝ་ལ་ཉྫ་ཀ་ད་ཎྜཾ ཨེ་ཏཾ རུ་ཀྑཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋ་པེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི ‘‘ཝ་ལ་ཉྫ་ཀ་ད་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་སྶོ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ མུ་ཁེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ. དི་ཊྛཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. དི་ཊྛཾ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི.
པུ་ན ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི ‘‘ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ པཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ཙ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་སྶོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. དི་ཊྛོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ན དི་ཊྛོ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་སྶ པཱ་དེ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་སྶོ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ པཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡི. བ་ལ་ཝ་ཏཱ པུ་རི་སེ་ན ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཨ་ལཱ་ཏ་གྒི་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་སྶོ ག་ནྟྭཱ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏོ. དི་ཊྛཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. དི་ཊྛཾ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. མ་ངྒ་ལ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་པཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཧཱི་ཏི ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི.
པུ་ན ‘‘པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་དུ་མ་པ་ཏྟེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རཱ་ཧཱི’’ཏི ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་དུ་མ་པ་ཏྟེ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི, ཨེ་ཀཾ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ན་ཀྐ་ནྟཾ ཝཱ ཕཱ་ལི་ཏཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏཾ ཝཱ ཁ་ཎྜི་ཏཾ ཝཱ ནཱ་ཧོ་སི. དི་ཊྛཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. དི་ཊྛཾ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. དྷཱ་ཏཱུ་པ་ཏྠ་དྡྷོ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཨ་ཊྛཱ་སི. དི་ཊྛཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི? དི་ཊྛཾ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཧ་ཡོ ཨེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་མ་ཛ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི.
ཨུ་ཏྟ་མེ སཱ་ཁ་ལྱེཏི མུ་དུ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ. མུ་དུ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཧི, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ར་ཉྙོ མ་ངྒ་ལ་སྶོ བྷ་ཝི་སྶ་སི, རཱ་ཛ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཧ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མེ སཱ་ཁ་ལྱེ’’ཏི. རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོཏི ར་ཉྙོ ཨུ་པ་བྷོ་གོ. ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཧ་ཏྠཾ ཝི་ཡ པཱ་དཾ ཝི་ཡ ཨ་ནོ་ཧཱ་ཡེ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ངྒ་ནྟི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ སེ་ན་ངྒེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ་པི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ. ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ. ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན ཨ་ཊྛ ཕ་ལ་ངྒཱ་ནི སེ་སཱ དྷ་མྨཱ ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན དེ་ས་ནཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
བྷ་དྡཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.