༢. བྷི་ཀྑུ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ནྟེ པ་དྷཱ་ན་གྷ་ར་ས་ངྑེ་པེ ཝི་ཝེ་ཀ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ པཱ་སཱ་དེ པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ བྲཱུ་ཧ་ཡ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཀ་ཎྚ་ཀོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏི་ཁི་ཎོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ བྲཱུ་ཧ་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་སི. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ. ཨཱ་ས་ནནྟི པ་ཀ་ཏི་པ་ཉྙ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. ཨུ་ད་ཀཱ་དྷཱ་ནེཏི ཨུ་ད་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ. ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ.
ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི རཱ་ཧུ་ལ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་ཉྷཾ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ རཱ་ཧུ་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ཙཱུ་ལ༹་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་མི་དཾ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ནྟི.
ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘དཱ་ཡ་ཛྫཾ མེ ས་མ་ཎ དེ་ཧཱི’’ཏི དཱ་ཡ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ད་ཧ་ར་ཀུ་མཱ་རཱ ནཱ་མ ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཨོ་ཝཱ་ད་མ་སྶ དེ་མཱི་ཏི རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ནཱ་མ, རཱ་ཧུ་ལ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏྭཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ས་བྦ་བུ་དྡྷེ་ཧི ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏཾ ད་ས་པུ་ཙྪཾ པ་ཉྩ་པ་ཎྞཱ་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ – ‘‘ཨེ་ཀོ པ་ཉྷོ ཨེ་ཀོ ཨུ་དྡེ་སོ ཨེ་ཀཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ དྭེ པ་ཉྷཱ…པེ… ད་ས པ་ཉྷཱ ད་ས ཨུ་དྡེ་སཱ ད་ས ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ ཀིཾ? ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ…པེ… ད་ས ནཱ་མ ཀིཾ? ད་ས་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཁུ. པཱ. ༤.༡༠) ཨི་མཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི. པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ད་ཧ་ར་ཀུ་མཱ་རཱ ནཱ་མ པི་ཡ་མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་དི་ཊྛ་མེ་ཝ དི་ཊྛཾ ཨ་མྷེ་ཧི, དི་ཊྛ་མེ་ཝ ན དི་ཊྛཾ ཨ་མྷེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི ཨོ་ཝཱ་ད་མ་སྶ དེ་མཱི’’ཏི ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་པི སུ་ཁ་ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཏྠཾ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཙ་ཏ་སྶོ ཨུ་ད་ཀཱ་དྷཱ་ནཱུ་པ་མཱ་ཡོ, ཏ་ཏོ དྭེ ཧ་ཏྠི་ཨུ་པ་མཱ་ཡོ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་སཱུ་པ་མ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་སི. ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཾ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ རཱ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟཾ (སུ. ནི. རཱ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟ) ཀ་ཐེ་སི. ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ བྷ་ཝེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ན ཀ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ རཱ་ཧུ་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ (སཾ. ནི. ༢.༡༨༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐེ་སི. ‘‘ཨ་ཧཾ སོ་བྷཱ་མི, མ་མ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ས་ནྣ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ན ཀ་ཏྟ་བྦོ་ཏི མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་ཏྠ རཱ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟཾ ཨི་མ་སྨིཾ ནཱ་མ ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་བྷི་ཎྷོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. རཱ་ཧུ་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་ལཱ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝ་སྶ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟཾ. ཙཱུ་ལ༹་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་མཱ་ར་ཀ་པ་ཉྷ་ཉྩ ཨི་ད་ཉྩ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སུ རཱ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ཎྷོ་ཝཱ་ད་ཏྠཾ, རཱ་ཧུ་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, ཐེ་ར་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་བྦྷ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་དཾ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ, ཙཱུ་ལ༹་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་དཾ ཐེ་ར་སྶ པ་ཉྩ་ད་ས-ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡ-དྷ་མྨ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་གཱ་ཧཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ རཱ་ཧུ་ལ་ཏྠེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨི་ད་མཱ་ཧ –
‘‘ཀི་ཀཱི་ཝ བཱི་ཛཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ, ཙཱ་མ་རཱི ཝཱ་ལ་མུ་ཏྟ་མཾ;
ནི་པ་ཀོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ, མ་མཾ ར་ཀྑི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི. (ཨ་པ. ༡.༢.༨༣);
སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་ཉྷཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ, ཨི་དཾ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ པ་སྶ་སི ནོཏི པ་སྶ་སི ནུ. པ་རི་ཏྟནྟི ཐོ་ཀཾ. སཱ་མ་ཉྙནྟི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ. ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་ཀྐུ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ.
༡༠༨. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཧུ་ལ, ར་ཉྙོ ནཱ་གོཏི ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ སཾ་ཝ་ར་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཨོ་པ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཨཱི་སཱ་ད་ནྟོཏི ར་ཐཱི་སཱ་ས་དི་ས་ད་ནྟོ. ཨུ་རུ་ལ༹ྷ་ཝཱཏི ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷི་ཏོ ཨཱ་རོ་ཧ་ས་མྤ་ནྣོ. ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏོཏི སུ་ཛཱ་ཏོ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ. ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོཏི ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་པུ་བྦོ. ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏེ པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟོ གྷཱ་ཏེ་ཏི. པུ་ར་ཏྠི་མ་ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ན པུ་ར་ཏྠི་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ཏཱ་ཝ པ་ཊི་སེ་ནཱ་ཡ ཕ་ལ་ཀ་ཀོ་ཊྛ་ཀ་མུ་ཎྜ་པཱ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ པཱ་ཏེ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ཡེ་ན. སཱི་སེ་ན ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ པ་དེ་སཾ མ་དྡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི དྭེ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཎྞེ་ཧི ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏེ ས་རེ ཀ་ཎྞེ་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ཏ་ནཾ. ད་ནྟེ་ཧི ཀ་མྨཾ ནཱ་མ པ་ཊི་ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧ་ཨ་སྶཱ་རོ་ཧ་པ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. ན་ངྒུ་ཊྛེ་ན ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན་ངྒུ་ཊྛེ བ་ནྡྷཱ་ཡ དཱི་གྷཱ་སི་ལ་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཡ་མུ་ས་ལེ་ན ཝཱ ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ནཾ. ར་ཀྑ་ཏེ་ཝ སོ་ཎྜནྟི སོ་ཎྜཾ པ་ན མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ཏི.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནོ ཀ་ར་ཎེ. ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟནྟི ཨ་ནི་སྶ་ཊྛཾ, པ་རེ་སཾ ཛ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ པ་རཱ་ཛ་ཡཾ པ་སྶཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི. སོ་ཎྜཱ་ཡ་པི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ཡ་མུ་གྒ་རཾ ཝཱ ཁ་དི་ར་མུ་ས་ལཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠ་ཊྛཱ་ནཾ མ་དྡ་ཏི. པ་རི་ཙྩ་ཏྟནྟི ཝི་སྶ་ཊྛཾ, ཨི་དཱ་ནི ཧ་ཏྠི་ཡོ་དྷཱ་དཱི་སུ ན ཀུ་ཏོ་ཙི བྷཱ་ཡ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛ་ཡཾ པ་རེ་ས་ཉྩ པ་རཱ་ཛ་ཡཾ པ་སྶཱི་ཏི མ་ཉྙ་ཏི. ནཱ་ཧཾ ཏ་སྶ ཀི་ཉྩི པཱ་པནྟི ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཝཱ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཀ་མྨེ་སུ ཝཱ ཀི་ཉྩི པཱ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཏི་ཧ ཏེཏི ཡ་སྨཱ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ པཱ་པཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཡཱ ཧ་སཱ་ཡ་པི ད་ཝ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ་པི མུ་སཱ ན བྷ་ཎི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏྠོཏི ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཏྠོ, ཡཾ མུ་ཁེ ཝ་ཛྫཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ.
༡༠༩. ས་ས་ཀྐཾ ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་སཾ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་སཱིཏི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་སི མཱ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི. ཨ་ནུ་པ་ད་ཛྫེ་ཡྻཱ་སཱིཏི ཨ་ནུ་པ་དེ་ཡྻཱ་སི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཡྻཱ་སི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི. ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་ནུ་སི་ཀྑཱིཏི ར་ཏྟི་ཉྩ དི་ཝ་ཉྩ སི་ཀྑ་མཱ་ནོ.
༡༡༡. ཨ་ཊྚཱི་ཡི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཊྚེ་ན པཱི་ལི༹་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཧ་རཱ་ཡི་ཏ་བྦནྟི ལ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦནྟི གཱུ་ཐཾ དི་སྭཱ ཝི་ཡ ཛི་གུ་ཙྪཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ. མ་ནོ་ཀ་མྨ་སྶ པ་ན ཨ་དེ་ས་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ ཨི་དྷ དེ་སེ་ཏ་བྦ་ནྟི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཏྟ་ཀེ པ་ན ཋཱ་ནེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཀི་ཏྟ་ཀེ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟི. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་ནི. བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣེ་ན ཧི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་ས་ཛྫཱ ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མེ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་རེ་སཾ ཨ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཝཱ’’ཏི. ས་ཙེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, དེ་ས་ནཱ་ཡུ་ཏྟཾ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན་ཏྠི, ཏེ་ནེ་ཝ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ. མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ན ཨེ་ཏ་སྨིཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ? ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མེ ཨ་ཛྫ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པ་ཊི་གྷཾ ཝཱ’’ཏི? ས་ཙེ ཨ་ཏྠི, ‘‘པུ་ན ན ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན་ཏྠི, ཏེ་ནེ་ཝ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ.
༡༡༢. ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱཏི བུ་དྡྷཱ ཝཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཝཱ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཨེ་ཝཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སུཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི པ་རི་སོ་དྷེ་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི པ་རི་སོ་དྷེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ་ཧི་པི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟེ་ཧི ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨི་མཾ པ་ན དེ་ས་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ ཨུ་སྶི་ཏ་སྶ ར་ཏ་ན་རཱ་སི་ནོ ཡོ་ཛ་ནི་ཡ་མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་སཱི་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱིཏི ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཏ་དཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ པ་དེ པ་དཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ལཱ་སི་ཏ་ག་མ་ནེ་ན པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ་ཏྠེ་རོ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ.
ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ སུ་པུ་པྥི་ཏ་སཱ་ལ་ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ སུ་བྷཱུ་མི་ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ག་ཛ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ མ་ཎི་གུ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཝི་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ སཱི་ཧ་མི་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སཱི་ཧ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ མ་ཎི་པ་བྦ་ཏ་ས་སྶི་རི་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜ་ཏོ དཱ་ཋ་བ་ལོ མ་ཧཱ་བྱ་གྒྷོ ཝི་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ བྱ་གྒྷ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་བྱ་གྒྷ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ སི་མྦ་ལི་དཱ་ཡ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སུ་པ་ཎྞ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ སུ་པ་ཎྞ་རཱ་ཛ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སུ་པ་ཎྞ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏ་ཏོ ག་ག་ན་ཏ་ལཾ པ་ཀྑ་ནྡ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ ཧཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡ་ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་ས་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ལ༹ྷཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཧཱ་ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝཾ པ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཝཱ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ག་ན་ཏ་ལེ ས་མྤ་ཡཱ་ཏ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་མྤ་ཡཱ་ཏ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཾ ན་བྷཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་ར་ཀ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ ཏཱ་ར་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ ཨ་ནུ་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཨོ་ས་དྷི་ཏཱ་ར་ཀཱ ཝི་ཡ.
བྷ་ག་ཝཱ་པི མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཾ ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་རཱ་ཛ་ཝཾ་སེ ཛཱ་ཏོ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ་པི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ས་ངྑེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཁཱི་ར་ས་དི་སོ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཛཱ་ཏི་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ་པི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ་པི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ས་རཱི་རཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ དེ་ཝ་ན་ག་རེ་སུ ས་མུ་སྶི་ཏ་ར་ཏ་ན་ཏོ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལློ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཏི་མ་ནོ་ཧ་ར་ཎཾ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡ་སྶཱ་པི. ཨི་ཏི དྭེ་པི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ, དྭེ་པི རཱ་ཛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, དྭེ་པི ཁ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ, དྭེ་པི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ, དྭེ་པི ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨེ་ཀ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ས་ཀྐ་སུ་ཡཱ་མ་ས་ནྟུ་སི་ཏ་སུ་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་དཱི་ནཾ སི་རི་ཡཱ སི་རིཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙིཾ་སུ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ པཱ་ད་ཏ་ལ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་རི ཀེ་ས་ནྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ལོ་ཀེ་སི. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བུ་དྡྷ་ཝེ་ས་ཝི་ལཱ་སཾ དི་སྭཱ ‘‘སོ་བྷ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ས་རཱི་རོ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཙུ་ཎྞ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝི་ཡ, ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཀ་ན་ཀ་པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ, ཡ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ས་མཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཨ་གྒྷི་ཀཾ ཝི་ཡ, ར་ཏྟ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་པི ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ན་ཀ་པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ, པ་ཝཱ་ལ༹་ལ་ཏཱ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཨ་གྒྷི་ཀཾ ཝི་ཡ, ཙཱི་ན་པི་ཊྛ་ཙུ་ཎྞ་པཱུ་ཛི་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝི་ཡ, ལཱ་ཁཱ་ར་སཱ་ནུ་ལི་ཏྟོ ཀ་ན་ཀ་ཡཱུ་པོ ཝི་ཡ, ར་ཏྟ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ནྟ་ར་ཏོ ཏ་ངྑ་ཎ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ, ཨ་ཧོ ས་མ་ཏིཾ་ས་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་ཛྫི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ སི་རཱི་ས་མྤ་ཏྟཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི སོ་བྷཱ་མི. ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་དཱི་པེ་སུ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ ཨ་ཀ་རི་སྶཱ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ད་སྶཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལཾ ཨ་སོ་བྷི་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ གེ་ཧ་སྶི་ཏཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི.
བྷ་ག་ཝཱ་པི པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙྪ་ཝི་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏོ དཱ་ནི རཱ་ཧུ་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་སུ ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཀཱ་ལོ ཛཱ་ཏོ, ཀིཾ བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ནུ ཁོ རཱ་ཧུ་ལོ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ས་ཧཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ས་ནྣ་ཨུ་ད་ཀེ མ་ཙྪཾ ཝི་ཡ, པ་རི་སུ་དྡྷེ ཨཱ་དཱ་ས་མ་ཎྜ་ལེ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཙ ཏ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ ཨ་དྡ་ས. དི་སྭཱ་ཝ – ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཧུ་ལོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྲ་ཛོ ཧུ་ཏྭཱ མ་མ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ‘ཨ་ཧཾ སོ་བྷཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ས་ནྣ’ནྟི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཏི་ཏྠེ པ་ཀྑ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་ར་ཏི, དི་སཱ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཨ་དྡྷི་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ག་ནྟ་བྦཾ དི་སཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན་སྶ ཀི་ལེ་སོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་སྶི་ཏུཾ ན ད་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི. ཏ་ཏོ ནི་ར་ཡེ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷཱ་པེ་སྶ་ཏི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡ་མྤི, པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ་པི, ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡེ་པི, ས་མྦཱ་དྷེ་པི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨི་ནྟི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ པ་རི་པཱ་ཏེ་སྶ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི –
ཨ་ན་ཏྠ་ཛ་ན་ནོ ལོ་བྷོ, ལོ་བྷོ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཀོ་པ་ནོ;
བྷ་ཡ་མ་ནྟ་ར་ཏོ ཛཱ་ཏཾ, ཏཾ ཛ་ནོ ནཱ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ལུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ལུ་དྡྷོ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶ་ཏི;
ཨ་ནྡྷ་ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏི, ཡཾ ལོ་བྷོ ས་ཧ་ཏེ ན་རཾ. (ཨི་ཏི་ཝུ. ༨༨) –
ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ར་ཏ་ན་པཱུ་རཱ མ་ཧཱ་ནཱ་ཝཱ བྷི་ནྣ་ཕ་ལ་ཀ་ནྟ་རེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ཝེ་གེ་ན་སྶཱ ཝི་ཝ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི ན ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ. ཡཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཡཾ ཀི་ལེ་སོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ སཱི་ལ་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ནཾ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་མ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ པ་ན ཋཱ་ནེ་སུ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་ག་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊི་མཱ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཁ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནི. ནེ་ཏཾ མ་མཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. རཱུ་པ་མེ་ཝ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཀ་སྨཱ པུ་ཙྪ་ཏི? ཏ་སྶ ཀི་ར – ‘‘ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ནུ ཁོ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ན་ཡོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ན་ཡེ ཋི་ཏོ པུ་ཙྪ་ཏི. ན་ཡ་ཀུ་ས་ལོ ཧེ་ས ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ, ཨི་དཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨི་ད་མྤི ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨི་ད་མྤི ན ཀ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ན་ཡ་ས་ཏེ་ན་པི ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ན་པི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་དཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ, པཱ་ཏོ་ཝ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པ་རི་ཝེ་ཎེ པ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨོ་ཀི་ར་ཏི – ‘‘ཨ་ཛྫ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་རི་བྷཱ་སཾ ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་པི ནཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་ནྟོ – ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ རཱ་ཧུ་ལོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༠༩) སི་ཀྑཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. སོ་པི ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏ་མེ་ཝ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི –
‘‘ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ པི་ཏཱ མ་མ;
ས་མྨུ་ཁཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ, ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི མཾ.
སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ་ན་ཧཾ ཨ་གྒོ, དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ་ན ཐོ་མི་ཏོ;
ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ཉྩ, ས་ཧཱ་ཡོ པ་ཝ་རོ མ་མ.
དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ, དྷ་མྨཱ་ར་ཀྑོ ཙ པེ་ཏྟི་ཡོ;
སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ས་བྦཾ མེ ཛི་ན་སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ རཱུ་པ་མེ་ཝ, ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་མྤི རཱ་ཧུ་ལཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀོ ན་ཛྫཱཏི ཀོ ནུ ཨ་ཛྫ. ཐེ་ར་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནི་སྶི་ཏཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཉ་ཏྭཱ ‘ས་མ་ཎེ་ན ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ན ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏ་བྦོ’ཏི ནེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, ག་ཙྪ བྷི་ཀྑུ རཱ་ཧུ་ལཾ ཝ་དེ་ཧི ‘མཱ པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སཱི’ཏི ན དཱུ་ཏཾ པེ་སེ་སི. མཾ ས་མྨུ་ཀྑེ ཋ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ས་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཙོ་རཾ ཙཱུ་ལཱ༹་ཡ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ག་ཏོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི. སུ་ག་ཏོ་ཝཱ་དོ ཙ ནཱ་མ ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻེ་ཧི་པི ཀ་པྤེ་ཧི དུ་ལླ་བྷོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀོ ནུ ཝི་ཉྙཱུ པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨ་ཛྫ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐེ་ས ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཡ ཡ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏེ་ན ཨོ་ཝཱ་དོ ལ་དྡྷོ, ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘མཱ ནི་ཝ་ཏྟ ཏཱ་ཝ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལོ ཏེ’’ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཛྫ ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཨ་མ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏི ག་ཏེ པ་ཙྪཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས. ཨེ་ཏ་སྶ ཀི་རཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྟཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཾ. ཡ་དཱ ཧི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཀཱ་ཀི་ནོ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་དཱ པཱ་ཏོ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ པ་ན ཐེ་རཱ ཨེ་ཝཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་དཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ག་ཏེ ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ – ‘‘བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ ས་བྦེ་ཝ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི ཝཱ, ན ཝཱ ས་ཀྐོ་ནྟཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨ་ས་མྨ་ཊྛཾ ཋཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ ཀ་ཙ་ཝ་རོ ཨ་ཚ་ཌྜི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི. པཱ་ནཱི་ཡ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་མྷི པཱ་ནཱི་ཡ་ཀཱུ་ཊེ ཨ་ས་ཏི པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཾ ཋ་པེ་ཏི. གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་མི, ཀིཾ ཝོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ’’ནྟི? པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་ད་ཧ་རཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘ཨ་བྷི་ར་མ་ཐ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྠ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་སཱ་ར་ཀཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན’’ནྟི ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི ཀུ་ཧི་ཉྩི ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ སེ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ པ་ཋ་མཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ སེ་ན་ངྒཱ་ནི སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ པ་ཙྪཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ པ་ཋ་མཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨི་མཾ ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡཾ ཨ་དྡ་ས. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྪཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་དྡ་སཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡཾ ནི་ཡོ་ཛེ་སི? ནི་ས་ཛྫཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ. ཐེ་རོ ཀི་ར ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་ཙ་ལོ ཨ་ནོ་བ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ, ཨི་ད་མ་སྶ ཨེ་ཏི་སྶཱ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིནྟི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཀཱི་ཝ་མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཨེ་ཀཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ས་བྦཱ་ས་ཝེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་མ་སཱི་སཱི ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝི་ར་དྡྷོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝེ བཱ་ཧི་ཡ་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་པྥ་ལཱ. མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏཱི ཡ་སྶ, པ་རི་པུ་ཎྞཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ;
ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ པ་རི་ཙི་ཏཱ, ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏཱ;
སོ་མཾ ལོ་ཀཾ པ་བྷཱ་སེ་ཏི, ཨ་བྦྷཱ མུ་ཏྟོ་ཝ ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༥༤༨; པ་ཊི. མ. ༡.༡.༦༠) –
ཨི་མཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཐེ་རོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཐེ་རོ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ནྟི ཨུ་བྷོ་པི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ག་ཏཱ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཨོ་ཧཱི་ནོ. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཨོ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི, ན ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཧ་ཏྠེ པེ་སེ་སི, ན པ་སེ་ན་དི་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་ཀ་ཉྷི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏེ ཀཱ་ཛ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ. ཡ་ཐཱ ཙ བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཝཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཀཱ་སི. རཱ་ཧུ་ལ་ཏྠེ་རོ ནི་རཱ་ཧཱ་རོ ཚི་ནྣ་བྷ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ མཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨོ་ཧཱི་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ནཱ་པི ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠེ པ་ཧི་ཎི, ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ་པི མེ ཨོ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་ཐེ་ཝ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཀུ་ཏོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨོ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏི་མཱ་ནཾ ཝཱ ཛ་ནེ་སྶ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་མྤི – ‘‘ཨི་ཏི་པི རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨི་ཏི་པི དུ་ཀྑཾ, ཨི་ཏི་པི ཨ་སུ་བྷཾ, ཨི་ཏི་པི ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་གྒིཾ ཨ་བྷི་མ་ཏྠེ་ནྟོ ཝི་ཡ ནི་ར་ནྟ་རཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ན་ཉྷི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ དུ་བྦ་ཙོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘དུ་བྦ་ཙོ རཱ་ཧུ་ལོ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ་པི ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི ཙ ག་ར་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏ་རཱ པཱི་ལཱ༹ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༡༤. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱ་ཧུ་ལཱཏི ཀ་སྨཱ? བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིཾ པུ་ཊྛོ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི. རཱུ་པེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘རཱ་ཧུ་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཧེ་ཊྛཱ ཙ་སྶ ས་ངྑེ་པེ་ན རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི་སྶཱ་པི དྭི་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཝི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཏཾ་ནི་སྶི་ཏཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུཾ ཀ་སྨཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་སཱི་ཏི? ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཧེ་ཊྛཱ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི, ན ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ མུ་ཁེ་ན ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་སི. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་རཱུ་པ་མྤི པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ, རཱུ་པཾ ཡཱ་ཏི ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏཾ;
ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ, ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་སི ནཱ་ཡ་ཀོ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན པུ་རི་མཱ་སུ ཏཱ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༡༡༨. ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏནྟི ཨཱ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཾ. ཨུ་པཱ་དི་ནྣནྟི་ཨཱ་དི་ནྣཾ ག་ཧི་ཏཾ པ་རཱ་མ་ཊྛཾ, ས་རཱི་ར་ཊྛ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡནྟི མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་ཀ་ཎྞ་ཝི་ཝ་རཾ. ནཱ་ས་ཙྪི་དྡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ་ན ཙཱཏི ཡེ་ན ཚི་དྡེ་ན. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏི, ཛི་ཝ྄ཧཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཏོ ཧི ཡཱ་ཝ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཾ ཚི་དྡ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ ཙཱཏི ཡ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ. ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱིཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྷི མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཊ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷོ་བྷཱ་གཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱིཏི ཡེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ངྐཾ ཨ་ནྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤཱིཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཁུ་མ་སུ་ཁུ་མཾ ཙ་མྨ་མཾ་སཱ་དི་ཨ་ནྟ་ར་ག་ཏ་ཉྩེ་ཝ ལོ་མ་ཀཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཋི་ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠཱ་པི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༡༩. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཐ་ཝཱི་ས་མནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་སུ ཧི ཨ་ར་ཛྫ་ནྟོ ཨ་དུ་སྶ་ནྟོ ཏཱ་དཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ མ་ནཱ་པཱ ནཱ་མ, དྭེ དོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་མ་ནཱ་པཱ ནཱ་མ. ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏེ ཕ་སྶཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ་མུ་ཊྛི་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ‘‘ཨ་ཧཾ སོ་བྷཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ས་ནྣ’’ནྟི པུ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. གཱུ་ཐ་ག་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ གཱུ་ཐ་མེ་ཝ གཱུ་ཐ་ག་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ.
ན ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཏི་ཊྛི་ཏོཏི པ་ཐ་ཝཱི་པ་བྦ་ཏ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཡ་དི ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པ་ཐ་ཝི་ཡཱ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཧེ་ཝ བྷི་ཛྫེ་ཡྻ, པ་བྦ་ཏེ པ་ཏ་མཱ་ནེ ས་ཧེ་ཝ པ་ཏེ་ཡྻ, རུ་ཀྑེ ཚི་ཛྫ་མཱ་ནེ ས་ཧེ་ཝ ཚི་ཛྫེ་ཡྻ.
༡༢༠. མེ་ཏྟཾ རཱ་ཧུ་ལཱཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཧེ་ཊྛཱ ཧི ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ, ན ཙ ས་ཀྐཱ ཨ་ཧཾ ཏཱ་དཱི ཧོ་མཱི་ཏི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ, ན་པི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་པྤ་སུ་ཏོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ལཱ་བྷཱི, མཾ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ བྷ་ཛ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཏཱ་དཱི ཧོ་མཱི’’ཏི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཀོ་ཙི ཏཱ་དཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, མེ་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོཏི ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཾ ཝཱ པཱ་པེ་ནྟ་སྶ. ཡོ བྱཱ་པཱ་དོཏི ཡོ ས་ཏྟེ ཀོ་པོ, སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི. ཝི་ཧེ་སཱཏི པཱ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཧིཾ་ས་ནཾ. ཨ་ར་ཏཱིཏི པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཙེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་ཏཱ. པ་ཊི་གྷོཏི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཏྟེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཙ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ན་ཀི་ལེ་སོ. ཨ་སུ་བྷནྟི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཾ. ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ ནཱ་མེ་སཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཝ. རཱ་གོཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་གོ. ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙནྟི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ས་ཉྙཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨེ་སཱ ཨ་ས་ཉྙཱ་པི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་སྨི་མཱ་ནོཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ.
༡༢༡. ཨི་དཱ་ནི ཐེ་རེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠོ ཙ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་བྦོ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་སཱི་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མཱ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ལུ་ཀྱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མཱ་ལུ་ཀྱ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀ་སྶ ཐེ་ར་སྶ. ཋ་པི་ཏཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཱིཏི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ནཱ་མ ན བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཋ་པི་ཏཱ་ནི ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི ཙ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ས་ཏྟོ. ཏཾ མེ ན རུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཏཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན རུ་ཙྩ་ཏི. སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡཱཏི སི་ཀྑཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ.
༡༢༥. ཀོ ས་ནྟོ ཀཾ པ་ཙྩཱ་ཙི་ཀྑ་སཱིཏི ཡཱ་ཙ་ཀོ ཝཱ ཧི ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཾ པ་ཙྩཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀོ ཝཱ ཡཱ་ཙ་ཀཾ. ཏྭཾ ནེ་ཝ ཡཱ་ཙ་ཀོ ན ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀོ, སོ དཱ་ནི ཏྭཾ ཀོ ས་ནྟོ ཀཾ པ་ཙྩཱ་ཙི་ཀྑ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༢༦. ཝི་དྡྷོ ཨ་སྶཱཏི པ་ར་སེ་ནཱ་ཡ ཋི་ཏེ་ན ཝི་དྡྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. གཱ་ལ༹ྷ་པ་ལེ་པ་ནེ་ནཱཏི བ་ཧ་ལ་ལེ་པ་ནེ་ན. བྷི་ས་ཀྐནྟི ཝེ་ཛྫཾ. ས་ལླ་ཀ་ཏྟནྟི ས་ལླ་ཀ་ནྟ་ནཾ ས་ལླ་ཀ་ནྟི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀཾ. ཨ་ཀྐ་སྶཱཏི ཨ་ཀྐ་ཝཱ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཀྐ་སྶཱ’’ཏི. ས་ཎྷ་སྶཱཏི ཝེ་ཎུ་ཝི་ལཱི་ཝ་སྶ. མ་རུ་ཝཱ་ཁཱི་ར་པ་ཎྞཱི་ན་མྤི ཝཱ་ཀེ་ཧི་ཡེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཡ་དི ཝཱ མ་རུ་ཝཱ་ཡ ཡ་དི ཝཱ ཁཱི་ར་པ་ཎྞི་ནོཏི. ག་ཙྪནྟི པ་བྦ་ཏ་ག་ཙྪ་ན་དཱི་ག་ཙྪཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏཾ. རོ་པི་མནྟི རོ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ས་ར་ཝ་ན་ཏོ ས་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. སི་ཐི་ལ་ཧ་ནུ་ནོཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀ་སྶ པ་ཀྑི་ནོ. བྷེ་ར་ཝ་སྶཱཏི ཀཱ་ལ༹་སཱི་ཧ་སྶ. སེ་མྷཱ་ར་སྶཱཏི མ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ནོཏི ཨེ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༢༧. ཨ་ཏྠེ་ཝ ཛཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ་ཝ ན་ཏྠི, ཛཱ་ཏི པ་ན ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་སཱ་ཧནྟི ཡེ་སཾ ཨ་ཧཾ. ནི་གྷཱ་ཏནྟི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ཝི་ནཱ་སཾ. མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཧི ཨེ་ཏེ་སུ ནི་བྦི་ནྣཱ ཨི་དྷེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༢༨. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཏཾ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ མ་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧེ་ཏཾ མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏཾ ན ཧོ་ཏི. ན ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀནྟི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཏྟ་མྤི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་སཱི་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཧོ་ཏི. ན ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཝཱ རཱ་གཱ་དི་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻེ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་མྦོ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏཾ ཧཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀནྟི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཾ པུ་བྦ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མ་མྤི དེ་ས་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ནི་ཊྛཱ་པེ་སཱི་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ལུ་ཀྱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. མ་ཧཱ་མཱ་ལུ་ཀྱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་མཱ་ལུ་ཀྱ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཱིཏི ཧེ་ཊྛཱ ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀཱ་ནི ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི. སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱིཏི བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི. ཀ་སྶ ཁོ ནཱ་མཱཏི ཀ་སྶ དེ་ཝ་སྶ ཝཱ མ་ནུ་སྶ་སྶ ཝཱ དེ་སི་ཏཱ་ནི དྷཱ་རེ་སི, ཀིཾ ཏྭ་མེ་ཝེ་ཀོ ཨ་སྶོ་སི, ན ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙཱི་ཏི? ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཨ་ནུ་ས་ཡ་མཱ་ནོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏཾ, ཐེ་རེ་ན་པི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་མེ་ཝ བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཏ་སྶ ཝཱ་དེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དོ་སོ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ. སོ ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཐེ་ར་སྶ ཏ་ཐཱ་ལ་དྡྷི་ཀ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཏ་སྶ ལ་དྡྷི ‘‘ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་སེ་ཧི སཾ་ཡུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་སཾ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི. ཏེ་ན་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དོ་སོ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, སཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་པ་ཎྜི་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སཾ་ཝཱ་དི་ཏཱ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ནཱཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཧི་ཏེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏེ་ན. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་རེ་ཏེ་ནཱཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཏེ་ན. ནི་སྶ་ར་ཎནྟི དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏཱཏི ཨ་ཝི་ནོ་དི་ཏཱ ཨ་ནཱི་ཧ་ཊཱ. ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠོ་ཡེ་ཝ. ‘‘སཱ་ནུ་ས་ཡཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘ཨ་ཉྙཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཉྙོ ཨ་ནུ་ས་ཡོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཧི ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ བྷ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘སཱ་ནུ་ས་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཏེ་སཾ ལ་དྡྷི. ཏེ ‘‘ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ. ན ཧི སཱི་ས་ཏོ ཨ་ཉྙོ པུ་རི་སོ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཐཱ་པི སི་ཡཱ – ‘‘ཡ་དི ཏ་དེ་ཝ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ སོ ཨ་ནུ་ས་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཐེ་ར་སྶ ཏ་རུ་ཎཱུ་པ་མོ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷོ དུ་ཨཱ་རོ་པི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ན དུ་ཨཱ་རོ་པི་ཏོ, ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ སོ་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་སོ བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘སཱ་ནུ་ས་ཡཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༣༢. ཏ་ཙཾ ཚེ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – ཏ་ཙ་ཙྪེ་དོ ཝི་ཡ ཧི ས་མཱ་པ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ, ཕེ་གྒུ་ཙྪེ་དོ ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, སཱ་ར་ཙྪེ་དོ ཝི་ཡ མ་གྒོ. པ་ཊི་པ་དཱ པ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ད་ཊྛ་བྦཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཱ.
༡༣༣. ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཱཏི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན. ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡཱ་ལ་སི་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ཀ་ཐི་ཏཱ. ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧཱིཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཝི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏཱིཏི ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཉྩ རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ དྷ་མྨེཏི ཏེ རཱུ་པ་ག་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟེ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨེ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི ན ནི་ཙྩ་ཏོ. དུ་ཀྑ་ཏོཏི ན སུ་ཁ་ཏོ. རོ་ག་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཊྛེ་ན རོ་ག་ཏོ, ཨ་ནྟོ་དོ་ས་ཊྛེ་ན ག་ཎྜ་ཏོ, ཨ་ནུ་པ་ཝི་དྡྷ་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑ་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཙ ས་ལླ་ཏོ, དུ་ཀྑ་ཊྛེ་ན ཨ་གྷ་ཏོ, རོ་ག་ཊྛེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ, ཨ་ས་ཀ་ཊྛེ་ན པ་ར་ཏོ, པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན པ་ལོ་ཀ་ཏོ, ནི་སྶ་ཏྟ་ཊྛེ་ན སུ་ཉྙ་ཏོ, ན ཨ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ, པ་ལོ་ཀ་ཏོ་ཏི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, དུ་ཀྑ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, པ་ར་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ་ཏི ཏཱི་ཧི ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
སོ ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི སོ ཏེ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ དི་ཊྛེ་ཧི ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨེ་ཧི. ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝཱ་པེ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཏི མོ་ཙེ་ཏི ཨ་པ་ནེ་ཏི. ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཐུ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨེ་ཏཾ ས་ནྟཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཡ ཨ་མ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏཾ ས་ནྟ་མེ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏ་ནྟི ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོཏི ཏཱ་ཡ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཋི་ཏོ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་རཱ་གེ་ནཱཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨེ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཧི ས་བྦ་སོ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི.
ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏནྟི ཨི་དྷ པ་ན རཱུ་པཾ ན ག་ཧི་ཏཾ. ཀ་སྨཱ? ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཧེ་ཊྛཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ རཱུ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན་པི་ནེ་ན རཱུ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ, ཧེ་ཊྛཱ རཱུ་པཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨི་དཱ་ནི ཨ་རཱུ་པཾ ས་མྨ་ས་ཏཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན་པི་ནེ་ན རཱུ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ. ཨ་རཱུ་པེ པ་ན ས་བྦ་སོ་པི རཱུ་པཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ་པི ཨི་དྷ རཱུ་པཾ ན ག་ཧི་ཏཾ.
ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ་ར་ཧཱིཏི ཀིཾ པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི? ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན ག་ཙྪ་ཏོ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ དྷུ་རཾ ཧོ་ཏི, སོ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ག་ཙྪ་ཏོ པ་ཉྙཱ དྷུ་རཾ ཧོ་ཏི, སོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཐེ་ར་སྶ ཀ་ངྑཱ ན་ཏྠི. ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ, ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ་པི ཨེ་ཀོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཾ ཝ་དཱ་མཱིཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཾ ཝ་དཱ་མི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི, ཏེ་ན ཏེ ཨེ་ཏཾ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ. ཨ་ཧཾ པ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ, ཏེ་ན མེ ཨེ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ དྷུ་རཾ ཧོ་ཏི, སོ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཉྙཱ དྷུ་རཾ ཧོ་ཏི, སོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཉྙཱ དྷུ་རཾ ཧོ་ཏི, སོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ དྷུ་རཾ ཧོ་ཏི, སོ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་རེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ, མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨི་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་མ་ཏྟ་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མ་ཧཱ་མཱ་ལུ་ཀྱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. བྷ་དྡཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི བྷ་དྡཱ་ལི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ནནྟི ཨེ་ཀ་སྨིཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ ཨ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ, བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀ་ཀ་ཙོ་པ་མེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནི. ན ཨུ་སྶ་ཧཱ་མཱིཏི ན ས་ཀྐོ་མི. སི་ཡཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ སི་ཡཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོཏི ཨེ་ཝཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ་ཏི ཨི་ཏི མེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་དེ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱཏི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཀི་ར པ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་པྤི་མྷི དི་ནྣེ ས་པྤི་ནཱ ཨུ་ཎྷ་མེ་ཝ ཐོ་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨེ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ. བྷ་དྡཱ་ལི, པ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ས་ཀིཾ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཏྟཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨོ་ད་ན་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀེ ཋཱ་ནེ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཊྚེ་ཡྻ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཀོ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཨུ་སྶ་ཧཱ་མཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཀཱ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཀཱ་ཀཱ ཙ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ཚཱ་ཏ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཚཱ་ཏ་ཀ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ པ་ན ཝི་ར་ཝ་ནྟ་སྶེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ – ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཝི་ཀཱ་ལེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཁཱ་དེ་ཡྻ ཝཱ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༢༤༨) སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་དྡཱ་ལི,…པེ… ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཝེ་དེ་སཱིཏི.
ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙོ་པི སི་ཀྑཱ་ཡ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཝ་ས་ནྟོ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ན ད་དེ་ཡྻ, ཏ་ཐེ་ཝ ན ཨ་དཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཏ་ཀྐ་མཱ་ལ༹་ཀཾ, ན ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཡ་སྨིཾ ཀུ་ལེ བྷ་ག་ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཏ་སྶ དྭཱ་རེ་པི ན ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཙ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི, སོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏི. ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀི་རེ་ས ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ. ཏེ་ན་སྶ ན ཨ་ཉྙོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཧོ་སི, – ‘‘མ་ཡཱ ནཱ་མ ཨུ་ད་ར་ཀཱ་ར་ཎཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཾ, ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ མེ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟོ་པི ལ་ཛྫཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་དཱ་སི.
༡༣༥. ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀཾ ཨ་དཾ་སུ, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཏཾ དོ་ས་ཀནྟི ཨེ་ཏཾ ཨོ་ཀཱ་ས་མེ་ཏཾ ཨ་པ་རཱ་དྷཾ, ས་ཏྠུ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྐ་ར་ཏ་རནྟི ཝ་སྶ་ཉྷི ཝ་སི་ཏྭཱ དི་སཱ་པ་ཀྐ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་ཧིཾ ཝ་སི་ཏྠཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝ་སི་མྷཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཀ་ཏ་རཾ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སི, ཀ་ཏ་རཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ, ཀ་ཏ་རཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ་རོ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ‘‘ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སི, བྷ་དྡཱ་ལི, ནཱ་མ ནཾ ཨེ་ཀོ ཐེ་རོ པ་ཊི་བཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་ནྟི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ནཱ་མ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་ཡཾ དོ་སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ དུ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཉྙེ་པི བྷི་ཀྑཱུ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཐ ཏྭཾ ‘‘ཨེ་ཐཱ་ཝུ་སོ, མ་མ ས་ཏྠཱ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ནྟ་སྶ ས་ཧཱ་ཡཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་སྶ་སི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ, ད་ས་བ་ལཾ ནཱ་མ པ་ཊི་བཱ་ཧི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཀྑ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཏེ ཨ་ཡཾ ཨ་པ་རཱ་དྷོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ དུ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ཏྭཾ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཁ་མཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་སྶ་སི. ཏ་ཏྲ དི་སཱ་ཝཱ་སི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་ཏ’’ནྟི…པེ… དུ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ.
ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན མ་ཧ་ནྟེ་པི ཨ་གུ་ཎེ ཨ་ལ་གྒི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ, བྷ་ནྟེ,’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ཡོཏི ཨ་པ་རཱ་དྷོ. མཾ ཨ་ཙྩ་ག་མཱཏི མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱུཏི ཁ་མ་ཏུ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ, པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་པ་རཱ་དྷ་སྶ དོ་ས་སྶ ཁ་ལི་ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་གྒྷཱཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན. ས་མ་ཡོ་པི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལཱིཏི, བྷ་དྡཱ་ལི, ཏ་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་མྤི ཏེ ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ན ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
༡༣༦. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི, ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི་ཏི དྭེ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལཱ. ཨེ་ཏེ པ་ན ས་ཏྟ་པི ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ ཏེ་ས་མྤི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ སུ་ཝ་ཙ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བྷ་དྡཱ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ ཙ དུ་བྦ་ཙ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་པི ནུ ཏྭཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོཏི དེ་ས་ནཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? བྷ་དྡཱ་ལི་སྶ ནི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – བྷ་དྡཱ་ལི, ཨི་མེ ས་ཏྟ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ལོ་ཀེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ མ་མ སཱ་ས་ནེ སཱ་མི་ནོ, མ་ཡི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟེ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟེ ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཏྭཾ པ་ན མ་མ སཱ་ས་ན་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཀོ, མ་ཡི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི.
རི་ཏྟོ ཏུ་ཙྪོཏི ཨ་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན རི་ཏྟ་ཀོ ཏུ་ཙྪ་ཀོ, ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཙ་ནེ ཀི་ཉྩི ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཋི་ཏོ, ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་སི, ཁ་མཱ་པེ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཏེ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱཏི ཏཾ ཏ་ཝ ཨ་པ་རཱ་དྷཾ མ་ཡཾ ཁ་མཱ་མ. ཝུ་ཌྜྷི ཧེ་སཱ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེཏི ཨེ་སཱ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཝུ་ཌྜྷི ནཱ་མ. ཀ་ཏ་མཱ? ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་པ་ཛྫ་ནཱ. དེ་ས་ནཾ པ་ན པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༡༣༧. ས་ཏྠཱ་པི ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ – ‘‘ཀིཾ ཏ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སེ་ན, ཡོ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི, སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ དེ་ཝ་ཏཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པ་ཝ་ད་ནྟི, བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་མྤི ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི སཱི་ལཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏི, ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི. སོ ‘‘ཀིཾ མཱ་དི་ས་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཨེ་ཝཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༤༠. པ་ས་ཡ྄ཧ པ་ས་ཡ྄ཧ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་པི དོ་སེ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀཱ་རེ་ནྟི. ནོ ཏ་ཐཱཏི མ་ཧ་ནྟེ་པི ཨ་པ་རཱ་དྷེ ཡ་ཐཱ ཨི་ཏ་རཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ས་ཡ྄ཧ ན ཀཱ་རེ་ནྟི. སོ ཀི་ར, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་དྡཱ་ལི, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཧི ས་ཏྠཱ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཏོ་པི, ཀ་ཉྩི བྷི་ཀྑུཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་དྡཱ་ལི, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠུ་ས་ནྟི་ཀཱ་པི ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ་པི ན ས་མ་སྶཱ་སི་ཏོ, ས་ཏྠཱ་རཱ་པཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ས་ཏྠཱ་པི ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨོ་ཝ་ད་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དྷ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ཙྩོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཉྙནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་མཱ་ན་སུ་ཏྟེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནི. ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་མྤི ན ཝ་ཏྟ་ཏི. ན ལོ་མཾ པཱ་ཏེ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཏྟེ ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཝི་ལོ་མ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི. ན ནི་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ནི་ཏྠཱ་ར་ཎ་ཀ་ཝ་ཏྟ་མྷི ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏོ ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྶ དུ་བྦ་ཙ་ཀ་ར་ཎེ. ཨ་བྷི་ཎྷཱ་པ་ཏྟི་ཀོཏི ནི་ར་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཀོ. ཨཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོཏི སཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཀཱ་ལོ་ཝ་སྶ བ་ཧུ, སུ་དྡྷོ ནི་རཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཀཱ་ལོ ཨ་པྤོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱིཏི ཁི་པྤཾ ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, དཱི་གྷ་སུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཾ ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, ཝ་ཏྟ་ཝེ་ལཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པུ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཾ ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཝེ་ལཱ, ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་དཱ་ན་ཝེ་ལཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནྷཱ་ན་ཝེ་ལཱ, ཐེ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ལཱ, མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཝེ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ་པི ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ་པི ཨཱ་ག་ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཀཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ, ཨོ་ཀཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, ཏྭཾ ཨི་མ་མེ་ཝ ཋཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་སི, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཏྠེ་རོ སི་ནེ་ཧ་པཱ་ནཾ པི་ཝ་ཏི, ཨ་སུ་ཀོ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཀ་སྨཱ ཏུ་རི་ཏོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་སུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི.
༡༤༡. ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱིཏི ལ་ཧུཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ན དཱི་གྷ་སུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པ་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཡཾ སུ་བྦ་ཙོ བྷི་ཀྑུ, ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ ནཱ་མ གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ནི་ས་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ན ཕཱ་སུ་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རོ་པི དུ་ཀྑོ ཧོ་ཏི, སཱི་གྷ་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་མཱ’’ཏི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ནྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟི.
༡༤༢. ཨ་དྷི་ཙྩཱ་པ་ཏྟི་ཀོཏི ཀ་དཱ་ཙི ཀ་དཱ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཀི་ཉྩཱ་པི ལ་ཛྫཱི ཧོ་ཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ, དུ་བྦ་ཙ་ཏྟཱ པ་ན་སྶ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི.
༡༤༤. ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝ་ཧ་ཏི པེ་མ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མེ་ན ཡཱ་པེ་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་དི་སཱ ཧི ཨ་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ, ན་ཝ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ གུ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ པེ་མ་མ་ཏྟེ་ན ཡཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཧི ས་ངྒ་ཧཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཋི་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ས་མ་ཎཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་ཐཱ་མ་གྒེ་ན ‘‘ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟི, ན ཨི་ཏ་ར’’ནྟི ཨི་མ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཾ.
༡༤༥. ཨ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཎྛ་ཧིཾ་སཱུཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ས་ཏྟེ་སུ ཧཱ་ཡ་མཱ་ནེ་སཱུཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཧཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཧཱ་ཡ་ནྟི ནཱ་མ. ས་དྡྷ་མྨེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་མཱ་ནེཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་མཱ་ནེ. པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དྡྷ་མྨོ་པི ཧི པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཀེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ཨ་ས་ཏི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི ནཱ་མ. ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱཏི ཨཱ་ས་ཝཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ. ཡེ་སུ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ པ་རཱུ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ནེ་སཾ ཏེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་དྷ་མྨཱ ཡཱ་ཝ ན ས་ངྒྷེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ན ཏཱ་ཝ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀཱ་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཀཱ་ལཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏོཏི ཡ་དཱ, ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་དོ་སཱ ས་ངྒྷེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་དཱ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་དོ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟིཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀཱ་ལཾ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཉྩ ཀཱ་ལ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཏཱ་ཝ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ཏྟནྟི མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ. ས་ངྒྷོ ཧི ཡཱ་ཝ ན ཐེ་ར་ན་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཧོ་ནྟི, སཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. མ་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟེ པ་ན ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟེ ས་ངྒྷེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི –
‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་དྭི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཡྻ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ (པཱ་ཙི. ༥༡). ཡཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ནུ་ཝ་སྶཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ (པཱ་ཙི. ༡༡༧༡). ཡཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨེ་ཀ་ཝ་སྶཾ དྭེ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༡༡༧༥).
ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ལཱ་བྷ་གྒནྟི ལཱ་བྷ་སྶ ཨ་གྒཾ. ས་ངྒྷོ ཧི ཡཱ་ཝ ན ལཱ་བྷ་གྒ་པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ན ཏཱ་ཝ ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. པ་ཏྟེ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི –
‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སྶ ཝཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཝཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ས་ཧ་ཏྠཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ད་དེ་ཡྻ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༢༧༠).
ཨི་ད་ཉྷི ལཱ་བྷ་གྒ་པ་ཏྟེ ས་ངྒྷེ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ.
ཡ་ས་གྒནྟི ཡ་ས་སྶ ཨ་གྒཾ. ས་ངྒྷོ ཧི ཡཱ་ཝ ན ཡ་ས་གྒ་པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ན ཏཱ་ཝ ཡ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. པ་ཏྟེ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི ‘‘སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༣༢༧). ཨི་ད་ཉྷི ཡ་ས་གྒ་པ་ཏྟེ ས་ངྒྷེ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ.
བཱ་ཧུ་ས་ཙྩནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. ས་ངྒྷོ ཧི ཡཱ་ཝ ན བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ན ཏཱ་ཝ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་པ་ཏྟེ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀཾ ནི་ཀཱ་ཡཾ དྭེ ནི་ཀཱ་ཡེ པ་ཉྩ་པི ནི་ཀཱ་ཡེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པུ་གྒ་ལཱ ར་སེ་ན ར་སཾ སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ – ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི (པཱ་ཙི. ༤༡༨)…པེ… ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ་པི ཙེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༤༢༩) ན་ཡེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི.
ར་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ར་ཏྟི་ཡོ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ར་ཏྟ་ཉྙཱུ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བ་ཧཱུ ར་ཏྟི་ཡོ ཛཱ་ན་ནྟི, ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ར་ཏྟ་ཉྙཱུ་ནཾ བྷཱ་ཝཾ ར་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཾ. ཏ་ཏྲ ར་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟེ ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་སེ་ནཾ ཝ་ངྒ་ནྟ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སོ ཧཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱུ་ན་ད་ས་ཝ་སྶེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་ཝ་སྶོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སི – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱུ་ན་ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༥). ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པུ་ན བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ད་ས་ཝ་སྶ་མྷཱ ད་ས་ཝ་སྶ་མྷཱ’’ཏི བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པ་ར་མྤི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སི – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལེ་ན ཨ་བྱ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི. ཨི་ཏི ར་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ དྭེ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི.
༡༤༦. ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སུ་སཱུ་པ་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ དེ་སེ་སིནྟི ཏ་རུ་ཎཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཨུ་པ་མཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་ས་ཡིཾ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ར་ཎེ. ན ཁོ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨེ་སེ་ཝ ཧེ་ཏཱུཏི ན ཨེ་ས སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཧེ་ཏུ.
༡༤༧. མུ་ཁཱ་དྷཱ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏཱིཏི ཁ་ལཱི་ན་བ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི མུ་ཁ་ཊྛ་པ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཾ གཱི་ཝཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏུཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི. ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡི་ཏཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་སེ་ཝ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཀ་ཐེ་སི. ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་སེ་ཝ་ནཱ་ཙཱ་རེ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱིཏི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝི་སེ་ཝ་ནཾ ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡུ་གཱ་དྷཱ་ནེཏི ཡུ་ག་ཊྛ་པ་ནེ ཡུ་ག་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཾ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ.
ཨ་ནུ་ཀྐ་མེཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པཱ་དེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཀྑི་པ་ནེ ཙ ནི་ཀྑི་པ་ནེ ཙ. པ་ར་སེ་ནཱ་ཡ ཧི ཨཱ་ཝཱ་ཊེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་སྶ་སྶ པཱ་དེ ཚི་ནྡ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨེ་ས ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པཱ་དེ ཨུ་ཀྑི་པི་སྶ་ཏཱི་ཏི ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི. མ་ཎྜ་ལེཏི ཡ་ཐཱ ཨ་སྶེ ནི་སི་ནྣོ་ཡེ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏཾ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ མ་ཎྜ་ལེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི. ཁུ་ར་ཀཱ་སེཏི ཨ་གྒ་གྒ་ཁུ་རེ་ཧི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མ་ནེ. ར་ཏྟིཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ཀ་ར་ཎ་སྨི་ཉྷི ཡ་ཐཱ པ་ད་ས་དྡོ ན སུ་ཡྻ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཨ་གྒ་གྒ་ཁུ་རེ་ཧི་ཡེ་ཝ ག་མ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཛ་ཝེཏི སཱི་གྷ་ཝཱ་ཧ་ནེ. ‘‘དྷཱ་ཝེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རཱ་ཛ་ཡེ ས་ཏི པ་ལཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ, པ་རཾ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི. ད་ཝ་ཏྟེཏི ད་ཝ་ཏྟཱ་ཡ, ཡུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་སྨི་ཉྷི ཧ་ཏྠཱི་སུ ཝཱ ཀོ་ཉྩ་ནཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཨ་སྶེ་སུ ཝཱ ཧ་ས་ནྟེ་སུ ར་ཐེ་སུ ཝཱ ནི་གྷོ་ས་ནྟེ་སུ ཡོ་དྷེ་སུ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཏ་སྶ ར་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ར་སེ་ན་པ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི.
རཱ་ཛ་གུ་ཎེཏི ར་ཉྙཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་གུ་ཎེ. ཀཱུ་ཊ་ཀ་ཎྞ་ར་ཉྙོ ཀི་ར གུ་ལ༹་ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ཨ་སྶོ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་པ་བྦ་ཏཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཀ་ལ་མྦ་ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ས་མྤ་ཏྟོ. ཨ་སྶོ ཏཱི་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, རཱ་ཛཱ ཨ་སྶཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཧོ ཏ་ཡཱ ཨ་སྶོ སི་ཀྑཱ་པི་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ – ‘‘སུ་སི་ཀྑཱ་པི་ཏོ དེ་ཝ ཨ་སྶོ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཧི ཙི་ཏྟཾ ‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་སྶཱ་མི, ཝཱ་ལཾ ཏེ་མི་སྶ་ཏི, ཝཱ་ལེ ཏི་ནྟེ ར་ཉྙོ ཨ་ངྒེ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏེ་ཡྻཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་རཱི་རེ ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏ་ན་བྷ་ཡེ་ན ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཝཱ་ལཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སི. ཨ་སྶོ ཝེ་གེ་ན ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པཱ་རཾ ག་ཏོ. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི. རཱ་ཛ་ཝཾ་སེཏི ཨ་སྶ་རཱ་ཛ་ཝཾ་སེ. ཝཾ་སོ ཙེ་སོ ཨ་སྶ་རཱ་ཛཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན པ་ཧཱ་རེ་ན ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་ས་རཱི་རཱ་པི ཨ་སྶཱ་རོ་ཧཾ པ་ར་སེ་ནཱ་ཡ ཨ་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ བ་ཧི ནཱི་ཧ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་ཏྟ་མེ ཛ་ཝེཏི ཛ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ, ཡ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཛ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཏྟ་མེ ཧ་ཡེཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཧ་ཡ་བྷཱ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཧ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཧ་ཡོ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་ཧ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ན ཨ་ཉྙོ. ཨུ་ཏྟ་མ་ཧ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙ ཧ་ཡོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཛ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ཉྙོ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀཾ སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སི་ནྡྷ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་དཱ་སི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ་པི ཏ་སྶ སི་ནྡྷ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏཾ མཱ་ས་ཁཱ་ད་ཀ་གྷོ་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་སུ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏཾ ད་མེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཀཱུ་ཊ་སྶོ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ ཨ་སྶཱ་ཙ་རི་ཡ་པུ་བྦ་ཀོ ད་ཧ་རོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ པ་རི་ཁཱ་པི་ཊྛེ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ན་གྒྷོ, བྷ་ནྟེ, སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀོ’’ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཙེ རཱ་ཛཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, མ་ངྒ་ལ་སྶཾ ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ, ཏཱ་ཏ, རཱ་ཛཱ ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་སཱི་དེ་ཡྻ ར་ཉྙོ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ, – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ན་གྒྷོ སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཡཱ དི་ཊྛོ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི? ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཀིཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ན་ཀ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཐཱ་ལེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ན་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཝ་ན་ཀ་ར་སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་ནྡྷཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ལཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ས་བྦཾ དཱ་པེ་སི. ད་ཧ་རོ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཨ་སྶོ ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ གུ་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠི མ་ཉྙེ’’ཏི སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ད་ཧ་རོ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི. ཨ་སྶོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཐཱ་ལེ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི, ར་སཾ པི་ཝི. ཨ་ཐ ནཾ ག་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ལི་མྤི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི. སོ ད་ཧ་ར་སྶ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ མ་ངྒ་ལ་སྶ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ད་ཧ་རོ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ན་གྒྷོ སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀོ, ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཾ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི.
ཨ་ཐ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་སྶ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶི་སྶ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. སཱ་དྷུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ ཀུ་ཧིཾ ཋ་ཏྭཱ པ་སྶཱ་མཱ་ཏི? ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཨ་སྶཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ད་ཧ་རོ ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ རུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཨ་སྶ་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་སྶོ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ རུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ. རཱ་ཛཱ ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས. དི་ཊྛོ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི? ན དི་ཊྛོ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. ཝ་ལ་ཉྫ་ཀ་ད་ཎྜཾ ཨེ་ཏཾ རུ་ཀྑཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋ་པེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི ‘‘ཝ་ལ་ཉྫ་ཀ་ད་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་སྶོ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ མུ་ཁེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ. དི་ཊྛཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. དི་ཊྛཾ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི.
པུ་ན ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི ‘‘ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ པཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ཙ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་སྶོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. དི་ཊྛོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ན དི་ཊྛོ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་སྶ པཱ་དེ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་སྶོ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ པཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡི. བ་ལ་ཝ་ཏཱ པུ་རི་སེ་ན ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཨ་ལཱ་ཏ་གྒི་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་སྶོ ག་ནྟྭཱ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏོ. དི་ཊྛཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. དི་ཊྛཾ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. མ་ངྒ་ལ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་པཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཧཱི་ཏི ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི.
པུ་ན ‘‘པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་དུ་མ་པ་ཏྟེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རཱ་ཧཱི’’ཏི ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་དུ་མ་པ་ཏྟེ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི, ཨེ་ཀཾ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ན་ཀྐ་ནྟཾ ཝཱ ཕཱ་ལི་ཏཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏཾ ཝཱ ཁ་ཎྜི་ཏཾ ཝཱ ནཱ་ཧོ་སི. དི་ཊྛཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. དི་ཊྛཾ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. དྷཱ་ཏཱུ་པ་ཏྠ་དྡྷོ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཨ་ཊྛཱ་སི. དི་ཊྛཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི? དི་ཊྛཾ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཧ་ཡོ ཨེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་མ་ཛ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི.
ཨུ་ཏྟ་མེ སཱ་ཁ་ལྱེཏི མུ་དུ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ. མུ་དུ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཧི, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ར་ཉྙོ མ་ངྒ་ལ་སྶོ བྷ་ཝི་སྶ་སི, རཱ་ཛ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཧ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མེ སཱ་ཁ་ལྱེ’’ཏི. རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོཏི ར་ཉྙོ ཨུ་པ་བྷོ་གོ. ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཧ་ཏྠཾ ཝི་ཡ པཱ་དཾ ཝི་ཡ ཨ་ནོ་ཧཱ་ཡེ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ངྒ་ནྟི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ སེ་ན་ངྒེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་སེ་ཁཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ་པི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ. ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ. ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན ཨ་ཊྛ ཕ་ལ་ངྒཱ་ནི སེ་སཱ དྷ་མྨཱ ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན དེ་ས་ནཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
བྷ་དྡཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ལ་ཊུ་ཀི་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ལ་ཊུ་ཀི་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡེ་ན སོ ཝ་ན་ས་ཎྜོཏི ཨ་ཡ་མྤི མ་ཧཱ་ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ཀྐ་མི. ཏ་སྨཱ ཡེ་ན སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པ་ཧ་ཏྟཱཏི ཨ་པ་ཧཱ་ར་ཀོ. ཨུ་པ་ཧ་ཏྟཱཏི ཨུ་པ་ཧཱ་ར་ཀོ. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ.
༡༤༩. ཡཾ བྷ་ག་ཝཱཏི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་ངྒྷཱཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཾ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཊི་ཙྩ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ན པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཀ་ཐཾ ཡཱ་པེ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ ར་ཏྟི་བྷོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱུ་པེ་ཡྻནྟི སཱུ་པེ་ན ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཀ་ལཱི༹་རཱ་དི. ས་མ་གྒཱ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱཏི ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མ. ས་ངྑ་ཏི་ཡོཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནི. ས་བྦཱ ཏཱ ར་ཏྟིནྟི ས་བྦཱ ཏཱ ས་ངྑ་ཏི་ཡོ ར་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, དི་ཝཱ པ་ན ཨ་པྤཱ པ་རི་ཏྟཱ ཐོ་ཀི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཧི དི་ཝཱ ཡཱ་གུ་ཀ་ཉྫི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཡཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ར་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་པ་ཎཱི་ཏ་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ནྟི.
པུ་ན བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ ར་ཏྟི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡནྟི བ་ཧ་ལ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ. མཱ་ཎ་ཝེ་ཧཱིཏི ཙོ་རེ་ཧི. ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་ཧཱིཏི ཀ་ཏ་ཙོ་ར་ཀ་མྨེ་ཧི. ཙོ་རཱ ཀི་ར ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ ཡཾ ནེ་སཾ དེ་ཝ་ཏཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ནི་པྥ་ནྣཾ, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ མ་ནུ་སྶེ མཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ལ་ལོ་ཧི་ཏཱ་དཱི་ནི ག་ཎྷ་ནྟི. ཏེ ཨ་ཉྙེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ མཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, པ་བྦ་ཛི་ཏཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་ཧཱིཏི ཨ་ཊ་ཝི་ཏོ གཱ་མཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཀ་མྨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཏྠཾ པུ་རེ་ཏ་རཾ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི. ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑུ ཨ་ཛྫེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ཨི་དྷེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ སྭེ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏི.
པུ་ན བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི ཝི་ཛྫུ་ཝི་ཛྫོ་ཏ་ན་ཀྑ་ཎེ. ཝི་སྶ་ར་མ་ཀཱ་སཱིཏི མ་ཧཱ་ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་བྷུ་མྨེཏི བྷཱུ’ཏི ཝ་ཌྜྷི, ཨ་བྷཱུ’ཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷི, ཝི་ནཱ་སོ མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པི་སཱ་ཙོ ཝ་ཏ མནྟི པི་སཱ་ཙོ མཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཝ་ཏ. ཨཱ་ཏུ་མཱ་རཱི མཱ་ཏུ་མཱ་རཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཏཱུཏི པི་ཏཱ, མཱ་ཏཱུཏི མཱ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་སྶ པི་ཏཱ ཝཱ མཱ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟ་ཀོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ཡཱ་པེ་ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ ར་ཏྟིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ན ཙ་ར་ཏི. ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མ་ཏཱ མ་ཉྙེ, ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙ་ར་སཱི་ཏི.
༡༥༠. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ནི་ཀྐཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སཱུ་ཏི ག་ར་ཧ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཧཾ་སཱུཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཧེ་ཏུ ཀིཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ, ན་ནུ ཨ་པ་སྶ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ཨ་སུ་ཎ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀ་སྶཱཏི པ་རི་ཏྟ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ. ཨ་དྷི་ས་ལླི་ཁ་ཏེ་ཝཱ་ཡནྟི ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པི་ས་ནྟོ ཝི་ཡ པ་དུ་མ་ནཱ་ལ༹་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཀ་ཙེ་ན ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ས་ལླེ་ཁ་ཏི, ཨ་ཏི་ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏི. སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ, ཏེ་སུ ཙ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི. ཏེ་ས་ཉྷི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ཙེ ཨེ་ཏེ ‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཏཾ, ཧ་ར་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཀིཾ ས་ཏྠཱ ན ཧ་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ ‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ, སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝཱ, པ་ཉྙ་པེ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི.
ཏེ་སནྟི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ་ནཾ. ཏནྟི ཏཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ. ཐཱུ་ལོ ཀ་ལི་ངྒ་རོཏི ག་ལེ བ་དྡྷཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཊྛཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ལ་ཊུ་ཀི་ཀཱ ས་ཀུ་ཎི་ཀཱཏི ཙཱ་ཏ་ཀ་ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ. སཱ ཀི་ར ར་ཝ་ས་ཏཾ ར་ཝི་ཏྭཱ ན་ཙྩ་ས་ཏཾ ན་ཙྩི་ཏྭཱ ས་ཀིཾ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ པ་ན ནཾ དི་སྭཱ ཝ་ཙྪ་པཱ་ལ་ཀཱ་ད་ཡོ ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཾ པཱུ་ཏི་ལ་ཏཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ག་མེ་ཏཱིཏི ཨུ་པེ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཏ་སྶཱཏི ཏཾ པཱུ་ཏི་ལ་ཏཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཏ་སྶཱ ཨ་པྤ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨ་པྤ་ཐཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཙ བ་ལ་ཝ་བ་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་མ, མ་ཧ་ནྟཾ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ར་ཛྫུ ཝི་ཡ དུ་ཙྪི་ཛྫཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་སནྟི ཏེ་སཾ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཉྙཱ་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཙ བ་ལ་ཝཾ བ་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་མ, དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི མ་ཧ་ནྟཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ དུ་པྤ་ཛ་ཧཾ ཧོ་ཏི.
༡༥༡. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶཱཏི ཀིཾ ཨི་མ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཧེ་ཏུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ཡ་སྶ ནོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ. ན་ནུ ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ་པི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱཏི ཨ་ནུ་སྶུ་ཀྐཱ. པ་ནྣ་ལོ་མཱཏི པ་ཏི་ཏ་ལོ་མཱ, ན ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཡེ་ན ཨུ་དྡྷ་གྒ་ལོ་མཱ. པ་ར་ད་ཏྟ་ཝུ་ཏྟཱཏི པ་རེ་ཧི དི་ནྣ་ཝུ་ཏྟི་ནོ, པ་ར་ཏོ ལ་དྡྷེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ག་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. མི་གོ ཧི པ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ག་ནྟྭཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝཱ ཝ་ཎ་ཏེ་ལཾ ཝཱ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་གཱ་མ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཧ་ཊ་ཊྛཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མི་གཱ ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཱ. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མི་ག་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཉྷི ཏ་སྶཱཏི ཏཾ ཝ་ར་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་སྶ མ་ཧཱ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ མ་ཧཱ་ཐཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཙ དུ་བྦ་ལ་བ་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་མ. པཱུ་ཏི་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ སུ་ཚི་ཛྫཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་སཾ ཏནྟི ཏེ་སཾ ཏཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཉྙཱ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ མ་ཧ་ནྟཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་ཡ སུ་པྤ་ཛ་ཧཾ ཧོ་ཏི.
༡༥༢. ད་ལི་དྡོཏི དཱ་ལི་དྡི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་སྶ་ཀོཏི ནི་སྶ་ཀོ. ཨ་ནཱ་ལ༹ྷི་ཡོཏི ཨ་ན་ཌྜྷོ. ཨ་གཱ་ར་ཀནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་གེ་ཧཾ. ཨོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒནྟི ཡ་སྶ གེ་ཧ་ཡ་ཊྛི་ཡོ པི་ཊྛི་ཝཾ་ས་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ མ་ཎྜ་ལེ ལ་གྒཱ, མ་ཎྜ་ལ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ལ་གྒཱ. ཀཱ་ཀཱ་ཏི་དཱ་ཡིནྟི ཡ་ཏྠ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་ནྟོ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཝི་སུཾ དྭཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཀཱ་ཀཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སཱུ་ར་ཀཱ་ཀཱ ཧི པ་ལཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཡ་ཐཱ་ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. ན་པ་ར་མ་རཱུ་པནྟི ན པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ གེ་ཧཾ ཝི་ཡ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པཾ. ཁ་ཊོ་པི་ཀཱཏི ཝི་ལཱི་ཝ་མ་ཉྩ་ཀོ. ཨོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒཱཏི ཨོ་ཎ་ཏུ་ཎྞ་ཏཱ. དྷ་ཉྙ་ས་མ་ཝཱ་པ་ཀནྟི དྷ་ཉྙ་ཉྩ ས་མ་ཝཱ་པ་ཀ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ དྷ་ཉྙཾ ནཱ་མ ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀོ. ས་མ་ཝཱ་པ་ཀནྟི ལཱ་བུ་བཱི་ཛ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་བཱི་ཛ་ཀཱ་དི བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཾ. ན་པ་ར་མ་རཱུ་པནྟི ཡ་ཐཱ པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ག་ནྡྷ་སཱ་ལི་བཱི་ཛཱ་དི པ་རི་སུ་དྡྷཾ བཱི་ཛཾ, ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ. ཛཱ་ཡི་ཀཱཏི ཀ་པ་ཎ་ཛཱ་ཡཱ. ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཱཏི པ་ཙྪི་སཱི་སཱ ལ་མྦ་ཏྠ་ནཱི མ་ཧོ་ད་རཱ པི་སཱ་ཙཱ ཝི་ཡ བཱི་བྷ་ཙྪཱ. སཱ་མ་ཉྙནྟི ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ. སོ ཝ་ཏ་སྶཾ, ཡོ་ཧནྟི སོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པུ་རི་སོ ནཱ་མ ཨ་སྶཾ, ཡོ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ་ནྟི.
སོ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི སོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ་པི གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ ལཱ་བྷ་ག་རུ་ཀཱ དུ་ཀྐ་རཱ དུ་རཱ་ས་དཱ, ས་ཏྟ་པི ཨ་ཊྛ་པི གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷོ་ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ་མྤི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ མེ པུ་ན ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཏི་ཎ་ཝ་ལླི་ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཱ ནཱ་མ དུ་སྶ་མོ་དྷཱ་ནི་ཡཱ, ཀི་ནྟི ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཏཾ ཨ་གཱ་ར་ཀཾ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་པཱ་སཱ་དོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཁ་ཊོ་པི་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡི ག་ཏེ ཨི་མཾ ཝི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ནཱ་ལཱ་ཏཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, པུ་ན ཨ་ཊྚ་ནི་པཱ་ད་ཝི་ལཱི་ཝཱ་དཱི་ནི ལ་དྡྷ་བྦཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཀི་ནྟི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ སཱ སི་རི་ས་ཡ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཏོ དྷ་ཉྙ་ཀུ་མྦྷིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡི ག་ཏེ ཨ་ཡཾ གྷ་ར་ཎཱི ཨི་མཾ དྷ་ཉྙཾ ཏེ་ན ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏི. པུ་ན ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི ནཱ་མ ལ་དྡྷ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ཀི་ནྟི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ སཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ༹་སཱ་ནི ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཏོ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡི ག་ཏེ ཨི་མཾ ཧ་ཏྠི་གོ་པ་ཀོ ཝཱ ཨ་སྶ་གོ་པ་ཀོ ཝཱ ཡོ ཀོ་ཙི པ་ལོ་བྷེ་སྶ་ཏི, པུ་ན ཨཱ་ག་ཏེ་ན བྷ་ཏྟ་པཱ་ཙི་ཀཱ ནཱ་མ ལ་དྡྷ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ཀི་ནྟི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ སཱ རཱུ་པི་ནཱི དེ་ཝཱི ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སོ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༥༣. ནི་ཀྑ་ག་ཎཱ་ནནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑ་ས་ཏཱ་ནཾ. ཙ་ཡོཏི ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཀ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ. དྷ་ཉྙ་ག་ཎཱ་ནནྟི དྷ་ཉྙ་ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནཾ.
༡༥༤. ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, ཨུ་དཱ་ཡི, པུ་གྒ་ལཱཏི ཨི་དྷ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཏེ ཏ་ཉྩེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏེ ཏ་ཉྩེ་ཝ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཛ་ཧ་ན་ཀཱ ཙ ཨ་པྤ་ཛ་ཧ་ན་ཀཱ ཙ རཱ་སི་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏཱ, ན པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་ཏྠཾ ག་ཏོ པུ་རི་སོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ རུ་ཀྑེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ངྐ་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་ཛ་ཧ་ན་ཀེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཛ་ཧ་ན་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཨུ་པ་དྷི་པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཁ་ནྡྷུ་པ་དྷི་ཀི་ལེ་སུ་པ་དྷི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རུ་པ་དྷི་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱུ་པ་དྷཱི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཨུ་པ་དྷཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ. ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱཏི ཨུ་པ་དྷི་ཨ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ན་ཀཱ. ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ར་ནྟི དྷཱ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ས་རཱ. ས་ངྐ་པྤེ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྐ་པྤཱ. པ་ད་དྭ་ཡེ་ན་པི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི. སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ. ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙཱིཏི བ་ཧུ་ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱཏི ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན. ནི་པཱ་ཏོཏི ཨ་ཡོ་ཀ་ཊཱ་ཧ་མྷི པ་ཏ་ནཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི, པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཁི་པྤཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཡོ རཱ་ས་ཡོ ད་སྶི་ཏཱ. ཏེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁི་པྤཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ད་ཡོ ཏཱ་ཝ མཱ པ་ཛ་ཧ་ནྟུ, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཀ་ཐཾ ན པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི? སོ་པི ཧི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ བྷ་ཝ་ལོ་བྷོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སུ་ཁཾ ཨ་ཧོ་སུ་ཁ་ནྟི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཏཱ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ནྟུ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀ་ཐཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཧི ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན ས་ཧ་སཱ ཀི་ལེ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ‘‘མཱ་དི་ས་སྶ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀི་ལེ་སོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ མ་གྒེ་ན ཀི་ལེ་སེ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་ཏི སོ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. ཏེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁི་པྤཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ, མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མེ (མ. ནི. ༡.༢༨༨ ཨཱ་ད་ཡོ), ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནེ་ཏི (མ. ནི. ༣.༤༥༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨི་མེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ, པ་ཉྷོ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨུ་པ་དྷི དུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཁ་ནྡྷཱ ཨུ་པ་དྷི ནཱ་མ. ཏཾ དུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལ་ནྟི ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སུ་པ་དྷི་ནཱ ནི་རུ་པ་དྷི ཧོ་ཏི, ནི་གྒ་ཧ་ཎོ ནི་ཏ་ཎྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ.
༡༥༥. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏེ ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ནྟི’’. ཡེ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་པི ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀི་ལེ་སེ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མེ ཨུ་དཱ་ཡི ཀཱ་མ་གུ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མི་ལ༹ྷ་སུ་ཁནྟི ཨ་སུ་ཙི་སུ་ཁཾ. ཨ་ན་རི་ཡ་སུ་ཁནྟི ཨ་ན་རི་ཡེ་ཧི སེ་ཝི་ཏ་སུ་ཁཾ. བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏ་སྶ སུ་ཁ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ་པི ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ་པི བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁནྟི ཀཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སུ་ཁཾ. པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁནྟི ག་ཎ་ཏོ་པི ཀི་ལེ་ས་ཏོ་པི པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སུ་ཁཾ. ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁནྟི རཱ་གཱ་དི་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཁཾ. ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁནྟི མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཁཾ. ན བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏ་སྶ སུ་ཁ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ་པི ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ་པི ན བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ.
༡༥༦. ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིཾ ཝ་དཱ་མཱིཏི ཨི་ཉྫ་ནཾ ཙ་ལ་ནཾ ཕ་ནྡ་ན་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཀི་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིནྟི ཀི་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཨི་ཉྫི་ཏཾ. ཨི་དཾ ཏ་ཏྠ ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིནྟི ཡེ ཨེ་ཏེ ཨ་ནི་རུ་དྡྷཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ, ཨི་དཾ ཏ་ཏྠ ཨི་ཉྫི་ཏཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནི་ཉྫི་ཏ་སྨིཾ ཝ་དཱ་མཱིཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཉྫ་ནཾ ཨ་ཙ་ལ་ནཾ ནི་པྥ་ནྡ་ན་ནྟི ཝ་དཱ་མི.
ཨ་ན་ལ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱིཏི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཨཱ་ལ་ཡ་ནྟི ཝ་དཱ་མི, ཏ་ཎྷཱ་ལ་ཡོ ཨེ་ཏྠ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ན་ལཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ, ན ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ལ་མེ་ཏ་ནྟི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶཱ་པཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ་པི ས་ནྟཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཧཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་དཱ་མི. ཨ་ཎུཾ ཝཱ ཐཱུ་ལཾ ཝཱཏི ཁུ་དྡ་ཀཾ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཝཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཝཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. དེ་ས་ནཱ པ་ན ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ལ་ཊུ་ཀི་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཙཱ་ཏུ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཙཱ་ཏུ་མ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཙཱ་ཏུ་མཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ གཱ་མེ. པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་དྷུ་ནཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི. ཐེ་རཱ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ཨི་མེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ད་ས་བ་ལཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཨེ་ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱཏི ‘‘ཀ་ཙྩཱ་ཝུ་སོ, ཁ་མ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཀ་ཐཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ. སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཎྛཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ. པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་ཊི་སཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱཏི, བྷ་ནྟེ, ཨི་དཾ མེ པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཐ, ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨི་དཾ ཐཱ་ལ་ཀཾ, ཨི་དཾ ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦཾ, ཨི་མཾ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ས་ངྒོ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ.
ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱཏི ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་གྒ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཙྩཾ, པ་ཏྠ་ཊ་ཏྟཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟཱ. ཀེ་ཝ་ཊྚཱ མ་ཉྙེ མ་ཙྪ་ཝི་ལོ་པེཏི ཀེ་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ མ་ཙྪ་པ་ཙྪི་ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་དྷ ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཙྪཾ དེ་ཧི, ཨེ་ཀཾ མ་ཙྪ་ཕཱ་ལཾ དེ་ཧི, ཨེ་ཏ་སྶ ཏེ མ་ཧཱ དི་ནྣོ, མ་ཡ྄ཧཾ ཁུ་དྡ་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཙྪ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཛཱ་ལེ པ་ཀྑི་ཏྟེ་པི ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀེ་ཝ་ཊྚཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙེ ཙ ‘‘པ་ཝི་ཊྛོ ན པ་ཝི་ཊྛོ, ག་ཧི་ཏོ ན ག་ཧི་ཏོ’’ཏི མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཎཱ་མེ་མཱིཏི ནཱི་ཧ་རཱ་མི. ན ཝོ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྠ་བྦནྟི ཏུ་མྷེ མཱ་དི་ས་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟཱ ཀིཾ ནཱ་མ སཱ་རུ་པྤཾ ཀ་རི་སྶ་ཐ, ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་པི ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་མྷེ མ་ཧཱ་ས་དྡ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་མྷེ པ་ཎཱ་མེ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ས་བྦེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ,’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཧོ་སི ‘‘མ་ཡཾ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སོ་སྶཱ་མ, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པ་ན ག་རུ་ནོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་རི་མྷཱ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ དོ་སོ་ཡཾ, པ་ཎཱ་མི་ཏ་མྷཱ, ན ནོ ལ་དྡྷཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྠུཾ, ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ས་རཱི་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ, ན མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ’’ནྟི. ཏེ བ་ལ་ཝ་དོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
༡༥༨. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི ཏེ ཀི་ར ས་ཀྱཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ས་མ་ཡེ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སི་ནྣཱ པ་སྶིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟཱ, ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཧ་ནྡཱཏི ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཀ་ཧཾ པ་ན ཏུ་མྷེཏི ཏུ་མྷེ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཐ, ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ད་ས་བ་ལ་སྶཱ་ཏི? ཏེ་སཾ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ, དི་ཊྛོ ནོ བྷ་ག་ཝཱ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་པ་རི་ཧཱ་རོ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ན ལེ་ས་ཀ་པྤཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ པ་ཎཱ་མི་ཏོཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ པ་ན རཱ་ཛཱ་ནོ སཱ་ས་ནེ དྷུ་ར་ཝ་ཧཱ, ཏ་སྨཱ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘དྭཱི་ཧི ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་སུ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་སུ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཝི་ག་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཨི་མེ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཧཱ་ཡ་སྨ་ནྟོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་སུ་པི བྷི་ཀྑཱུ་སུ ‘‘མ་ཡཾ མ་ཧཱ་ས་དྡ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཎཱ་མི་ཏཱ, ན མ་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་པི པ་ཊི་པྥ་རི་ཏོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི, ས་བྦེ པ་ན ས་མ་ཀཾ་ཡེ་ཝ, ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ,’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ.
༡༥༩. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱུཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏུ. ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏཱུཏི ཨེ་ཏུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏུ. ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོཏི ཨཱ་མི་སཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཙ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཙ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི ད་ས་བ་ལ་སྶ ད་སྶ་ནཾ ན ལ་བྷཱ་མཱ་ཏི པ་སཱ་ད་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོཏི པ་སཱ་ད་ཉྙ་ཐ་ཏྟེ་ན ཝི་བྦྷ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. བཱི་ཛཱ་ནཾ ཏ་རུ་ཎཱ་ནནྟི ཏ་རུ་ཎ་ས་སྶཱ་ནཾ. སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ར་ཀཱ་ལེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ མི་ལཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སུ་སྶི་ཏྭཱ མི་ལཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཝ་ཙྪ་ཀ་སྶ པ་ན ཁཱི་ར་པི་པཱ་སཱ་ཡ སུ་སྶ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ནཱ་མ, སུ་སྶི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ ནཱ་མ.
༡༦༠. པ་སཱ་དི་ཏོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཐེ་རོ ཀི་ར ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣོ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་དྡ་ས, དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ས་དྡཾ སུ་ཎི, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏ་སྨཱ – ‘‘ཀ་ཉྩི བྷི་ཀྑུཾ པེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཀྐོ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ན ཕཱ་སུ་ཀཾ, ཡཱ་ཝ ས་ཏྠཱ ན པེ་སེ་ཏི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོཏི ཨ་ཉྙེ་སུ ཀི་ཙྩེ་སུ ཨ་ནུ་སྶུ་ཀྐོ ཧུ་ཏྭཱ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རནྟི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ མ་ཉྙེ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ, སོ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ མེ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. མ་ཡ་མྤི དཱ་ནཱིཏི མ་ཡཾ པ་རཾ ཨོ་ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏཱ, ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་རོ་ཝཱ་དེ་ན. ཨི་དཱ་ནི མ་ཡ་མྤི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཐེ་རོ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝི་ར་དྡྷོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ན ཨ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཡ་ཉྷི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ དྭི་ནྣ་མྤི མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ བྷཱ་རོ, ཏེ་ན ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་མེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏེ་ན་སྶ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི.
༡༦༡. ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི. ཡོ ཏཱ་ནི ཨ་བྷཱི་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ པ་ན ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནྟེཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་རོ་ཧ་ནྟེ པུ་གྒ་ལེ. ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡནྟི སུཾ་སུ་མཱ་ར་བྷ་ཡཾ. སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡནྟི ཙ་ཎྜ་མ་ཙྪ་བྷ་ཡཾ.
༡༦༢. ཀོ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ཡ་ཐཱ ཧི བཱ་ཧི་རཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཨཱུ་མཱི་སུ ཨོ་སཱི་དི་ཏྭཱ མ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཀོ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སེ ཨོ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཀོ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སོ ‘‘ཨཱུ་མི་བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ.
༡༦༣. ཨོ་ད་རི་ཀ་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ཡ་ཐཱ ཧི བཱ་ཧི་རཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཀུ་མྦྷཱི་ལེ་ན ཁཱ་དི་ཏོ མ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ད་རི་ཀ་ཏྟེ་ན ཁཱ་དི་ཏོ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨོ་ད་རི་ཀ་ཏྟཾ ‘‘ཀུ་མྦྷཱི་ལ་བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༦༤. ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི སཱི་ས་པྤ་ཙཱ་ལ་ཀཱ་དི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ར་ཀྑི་ཏ་ཀཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི དུ་ཊྛུ་ལླ་བྷཱ་ས་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཀྑི་ཏ་ཝཱ་ཙོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱཏི ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏིཾ ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ཧཱིཏི ཨ་པི་ཧི་ཏེ་ཧི. པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ཡ་ཐཱ ཧི བཱ་ཧི་རཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ མ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ཝ་ཊྚེ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ.
༡༦༥. ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏཱིཏི ཀི་ལ་མེ་ཏི མི་ལཱ་པེ་ཏི. རཱ་གཱ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནཱཏི རཱ་གཱ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏེ་ན. མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ཡ་ཐཱ ཧི བཱ་ཧི་རཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཙ་ཎྜ་མ་ཙྪཾ ཨཱ་ག་མྨ ལ་དྡྷ་པྤ་ཧཱ་རོ མ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི. ཏ་སྨཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ‘‘སུ་སུ་ཀཱ་བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ.
ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི བྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ནོ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨུ་ད་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ན་ཏྠི, ཨུ་ད་ཀ་པི་པཱ་སཱ་ཡ པི་པཱ་སི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི ར་ཛོ་ཛ་ལླེ་ན ཀི་ལི་ཊྛ་ས་རཱི་རོ ཙ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི བྷཱ་ཡི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ ཨ་པ་བྦ་ཛ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨི་མཾ སཱ་ས་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་ཎྷཱ་པི་པཱ་སཱ་ཡ པི་པཱ་སི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ར་ཛེ་ན སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཙ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི ཨ་བྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་རོ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ནི ཨ་བྷཱ་ཡི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶཱ་པི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཧོ་ཏི. ཐེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི བྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ནོ་ཏ་ར་ནྟོ སོ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ར་ཏཱི་རཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་བྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷཱ་ཡི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ ཨ་པ་བྦ་ཛ་ནྟོ་པི ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་པཱ་རཾ ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་བྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ནྟོ པ་ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན དེ་ས་ནཱ ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ