༦. ལ་ཊུ་ཀི་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ལ་ཊུ་ཀི་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡེ་ན སོ ཝ་ན་ས་ཎྜོཏི ཨ་ཡ་མྤི མ་ཧཱ་ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ཀྐ་མི. ཏ་སྨཱ ཡེ་ན སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པ་ཧ་ཏྟཱཏི ཨ་པ་ཧཱ་ར་ཀོ. ཨུ་པ་ཧ་ཏྟཱཏི ཨུ་པ་ཧཱ་ར་ཀོ. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ.
༡༤༩. ཡཾ བྷ་ག་ཝཱཏི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་ངྒྷཱཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཾ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཊི་ཙྩ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ན པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཀ་ཐཾ ཡཱ་པེ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ ར་ཏྟི་བྷོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱུ་པེ་ཡྻནྟི སཱུ་པེ་ན ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཀ་ལཱི༹་རཱ་དི. ས་མ་གྒཱ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱཏི ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མ. ས་ངྑ་ཏི་ཡོཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནི. ས་བྦཱ ཏཱ ར་ཏྟིནྟི ས་བྦཱ ཏཱ ས་ངྑ་ཏི་ཡོ ར་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, དི་ཝཱ པ་ན ཨ་པྤཱ པ་རི་ཏྟཱ ཐོ་ཀི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཧི དི་ཝཱ ཡཱ་གུ་ཀ་ཉྫི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཡཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ར་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་པ་ཎཱི་ཏ་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ནྟི.
པུ་ན བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ ར་ཏྟི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡནྟི བ་ཧ་ལ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ. མཱ་ཎ་ཝེ་ཧཱིཏི ཙོ་རེ་ཧི. ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་ཧཱིཏི ཀ་ཏ་ཙོ་ར་ཀ་མྨེ་ཧི. ཙོ་རཱ ཀི་ར ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ ཡཾ ནེ་སཾ དེ་ཝ་ཏཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ནི་པྥ་ནྣཾ, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ མ་ནུ་སྶེ མཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ལ་ལོ་ཧི་ཏཱ་དཱི་ནི ག་ཎྷ་ནྟི. ཏེ ཨ་ཉྙེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ མཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, པ་བྦ་ཛི་ཏཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་ཧཱིཏི ཨ་ཊ་ཝི་ཏོ གཱ་མཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཀ་མྨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཏྠཾ པུ་རེ་ཏ་རཾ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི. ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑུ ཨ་ཛྫེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ཨི་དྷེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ སྭེ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏི.
པུ་ན བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི ཝི་ཛྫུ་ཝི་ཛྫོ་ཏ་ན་ཀྑ་ཎེ. ཝི་སྶ་ར་མ་ཀཱ་སཱིཏི མ་ཧཱ་ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་བྷུ་མྨེཏི བྷཱུ’ཏི ཝ་ཌྜྷི, ཨ་བྷཱུ’ཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷི, ཝི་ནཱ་སོ མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པི་སཱ་ཙོ ཝ་ཏ མནྟི པི་སཱ་ཙོ མཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཝ་ཏ. ཨཱ་ཏུ་མཱ་རཱི མཱ་ཏུ་མཱ་རཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཏཱུཏི པི་ཏཱ, མཱ་ཏཱུཏི མཱ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་སྶ པི་ཏཱ ཝཱ མཱ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟ་ཀོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ཡཱ་པེ་ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ ར་ཏྟིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ན ཙ་ར་ཏི. ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མ་ཏཱ མ་ཉྙེ, ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙ་ར་སཱི་ཏི.
༡༥༠. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ནི་ཀྐཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སཱུ་ཏི ག་ར་ཧ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཧཾ་སཱུཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀིཾ པ་ནི་མ་སྶཱཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཧེ་ཏུ ཀིཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ, ན་ནུ ཨ་པ་སྶ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ཨ་སུ་ཎ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀ་སྶཱཏི པ་རི་ཏྟ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ. ཨ་དྷི་ས་ལླི་ཁ་ཏེ་ཝཱ་ཡནྟི ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པི་ས་ནྟོ ཝི་ཡ པ་དུ་མ་ནཱ་ལ༹་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཀ་ཙེ་ན ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ས་ལླེ་ཁ་ཏི, ཨ་ཏི་ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏི. སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ, ཏེ་སུ ཙ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི. ཏེ་ས་ཉྷི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ཙེ ཨེ་ཏེ ‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཏཾ, ཧ་ར་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཀིཾ ས་ཏྠཱ ན ཧ་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ ‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ, སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝཱ, པ་ཉྙ་པེ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི.
ཏེ་སནྟི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ་ནཾ. ཏནྟི ཏཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ. ཐཱུ་ལོ ཀ་ལི་ངྒ་རོཏི ག་ལེ བ་དྡྷཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཊྛཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ལ་ཊུ་ཀི་ཀཱ ས་ཀུ་ཎི་ཀཱཏི ཙཱ་ཏ་ཀ་ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ. སཱ ཀི་ར ར་ཝ་ས་ཏཾ ར་ཝི་ཏྭཱ ན་ཙྩ་ས་ཏཾ ན་ཙྩི་ཏྭཱ ས་ཀིཾ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ པ་ན ནཾ དི་སྭཱ ཝ་ཙྪ་པཱ་ལ་ཀཱ་ད་ཡོ ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཾ པཱུ་ཏི་ལ་ཏཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ག་མེ་ཏཱིཏི ཨུ་པེ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཏ་སྶཱཏི ཏཾ པཱུ་ཏི་ལ་ཏཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཏ་སྶཱ ཨ་པྤ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨ་པྤ་ཐཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཙ བ་ལ་ཝ་བ་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་མ, མ་ཧ་ནྟཾ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ར་ཛྫུ ཝི་ཡ དུ་ཙྪི་ཛྫཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་སནྟི ཏེ་སཾ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཉྙཱ་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཙ བ་ལ་ཝཾ བ་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་མ, དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི མ་ཧ་ནྟཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ དུ་པྤ་ཛ་ཧཾ ཧོ་ཏི.
༡༥༡. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶཱཏི ཀིཾ ཨི་མ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཧེ་ཏུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ཡ་སྶ ནོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ. ན་ནུ ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ་པི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱཏི ཨ་ནུ་སྶུ་ཀྐཱ. པ་ནྣ་ལོ་མཱཏི པ་ཏི་ཏ་ལོ་མཱ, ན ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཡེ་ན ཨུ་དྡྷ་གྒ་ལོ་མཱ. པ་ར་ད་ཏྟ་ཝུ་ཏྟཱཏི པ་རེ་ཧི དི་ནྣ་ཝུ་ཏྟི་ནོ, པ་ར་ཏོ ལ་དྡྷེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ག་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. མི་གོ ཧི པ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ག་ནྟྭཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝཱ ཝ་ཎ་ཏེ་ལཾ ཝཱ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་གཱ་མ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཧ་ཊ་ཊྛཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མི་གཱ ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཱ. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མི་ག་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཉྷི ཏ་སྶཱཏི ཏཾ ཝ་ར་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་སྶ མ་ཧཱ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ མ་ཧཱ་ཐཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཙ དུ་བྦ་ལ་བ་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་མ. པཱུ་ཏི་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ སུ་ཚི་ཛྫཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་སཾ ཏནྟི ཏེ་སཾ ཏཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཉྙཱ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ མ་ཧ་ནྟཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་ཡ སུ་པྤ་ཛ་ཧཾ ཧོ་ཏི.
༡༥༢. ད་ལི་དྡོཏི དཱ་ལི་དྡི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་སྶ་ཀོཏི ནི་སྶ་ཀོ. ཨ་ནཱ་ལ༹ྷི་ཡོཏི ཨ་ན་ཌྜྷོ. ཨ་གཱ་ར་ཀནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་གེ་ཧཾ. ཨོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒནྟི ཡ་སྶ གེ་ཧ་ཡ་ཊྛི་ཡོ པི་ཊྛི་ཝཾ་ས་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ མ་ཎྜ་ལེ ལ་གྒཱ, མ་ཎྜ་ལ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ལ་གྒཱ. ཀཱ་ཀཱ་ཏི་དཱ་ཡིནྟི ཡ་ཏྠ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་ནྟོ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཝི་སུཾ དྭཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཀཱ་ཀཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི. སཱུ་ར་ཀཱ་ཀཱ ཧི པ་ལཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཡ་ཐཱ་ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. ན་པ་ར་མ་རཱུ་པནྟི ན པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ གེ་ཧཾ ཝི་ཡ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པཾ. ཁ་ཊོ་པི་ཀཱཏི ཝི་ལཱི་ཝ་མ་ཉྩ་ཀོ. ཨོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒཱཏི ཨོ་ཎ་ཏུ་ཎྞ་ཏཱ. དྷ་ཉྙ་ས་མ་ཝཱ་པ་ཀནྟི དྷ་ཉྙ་ཉྩ ས་མ་ཝཱ་པ་ཀ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ དྷ་ཉྙཾ ནཱ་མ ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀོ. ས་མ་ཝཱ་པ་ཀནྟི ལཱ་བུ་བཱི་ཛ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་བཱི་ཛ་ཀཱ་དི བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཾ. ན་པ་ར་མ་རཱུ་པནྟི ཡ་ཐཱ པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ག་ནྡྷ་སཱ་ལི་བཱི་ཛཱ་དི པ་རི་སུ་དྡྷཾ བཱི་ཛཾ, ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ. ཛཱ་ཡི་ཀཱཏི ཀ་པ་ཎ་ཛཱ་ཡཱ. ན་པ་ར་མ་རཱུ་པཱཏི པ་ཙྪི་སཱི་སཱ ལ་མྦ་ཏྠ་ནཱི མ་ཧོ་ད་རཱ པི་སཱ་ཙཱ ཝི་ཡ བཱི་བྷ་ཙྪཱ. སཱ་མ་ཉྙནྟི ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ. སོ ཝ་ཏ་སྶཾ, ཡོ་ཧནྟི སོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པུ་རི་སོ ནཱ་མ ཨ་སྶཾ, ཡོ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ་ནྟི.
སོ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི སོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ་པི གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ ལཱ་བྷ་ག་རུ་ཀཱ དུ་ཀྐ་རཱ དུ་རཱ་ས་དཱ, ས་ཏྟ་པི ཨ་ཊྛ་པི གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷོ་ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ་མྤི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ མེ པུ་ན ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཏི་ཎ་ཝ་ལླི་ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཱ ནཱ་མ དུ་སྶ་མོ་དྷཱ་ནི་ཡཱ, ཀི་ནྟི ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཏཾ ཨ་གཱ་ར་ཀཾ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་པཱ་སཱ་དོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཁ་ཊོ་པི་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡི ག་ཏེ ཨི་མཾ ཝི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ནཱ་ལཱ་ཏཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, པུ་ན ཨ་ཊྚ་ནི་པཱ་ད་ཝི་ལཱི་ཝཱ་དཱི་ནི ལ་དྡྷ་བྦཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཀི་ནྟི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ སཱ སི་རི་ས་ཡ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཏོ དྷ་ཉྙ་ཀུ་མྦྷིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡི ག་ཏེ ཨ་ཡཾ གྷ་ར་ཎཱི ཨི་མཾ དྷ་ཉྙཾ ཏེ་ན ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏི. པུ་ན ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི ནཱ་མ ལ་དྡྷ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ཀི་ནྟི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ སཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ༹་སཱ་ནི ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཏོ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡི ག་ཏེ ཨི་མཾ ཧ་ཏྠི་གོ་པ་ཀོ ཝཱ ཨ་སྶ་གོ་པ་ཀོ ཝཱ ཡོ ཀོ་ཙི པ་ལོ་བྷེ་སྶ་ཏི, པུ་ན ཨཱ་ག་ཏེ་ན བྷ་ཏྟ་པཱ་ཙི་ཀཱ ནཱ་མ ལ་དྡྷ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ཀི་ནྟི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ སཱ རཱུ་པི་ནཱི དེ་ཝཱི ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སོ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༥༣. ནི་ཀྑ་ག་ཎཱ་ནནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑ་ས་ཏཱ་ནཾ. ཙ་ཡོཏི ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཀ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ. དྷ་ཉྙ་ག་ཎཱ་ནནྟི དྷ་ཉྙ་ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནཾ.
༡༥༤. ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, ཨུ་དཱ་ཡི, པུ་གྒ་ལཱཏི ཨི་དྷ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཏེ ཏ་ཉྩེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏེ ཏ་ཉྩེ་ཝ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཛ་ཧ་ན་ཀཱ ཙ ཨ་པྤ་ཛ་ཧ་ན་ཀཱ ཙ རཱ་སི་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏཱ, ན པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་ཏྠཾ ག་ཏོ པུ་རི་སོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ རུ་ཀྑེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ངྐ་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་ཛ་ཧ་ན་ཀེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཛ་ཧ་ན་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཨུ་པ་དྷི་པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཁ་ནྡྷུ་པ་དྷི་ཀི་ལེ་སུ་པ་དྷི་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རུ་པ་དྷི་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱུ་པ་དྷཱི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཨུ་པ་དྷཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ. ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱཏི ཨུ་པ་དྷི་ཨ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ན་ཀཱ. ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ར་ནྟི དྷཱ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ས་རཱ. ས་ངྐ་པྤེ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྐ་པྤཱ. པ་ད་དྭ་ཡེ་ན་པི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི. སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ. ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙཱིཏི བ་ཧུ་ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱཏི ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན. ནི་པཱ་ཏོཏི ཨ་ཡོ་ཀ་ཊཱ་ཧ་མྷི པ་ཏ་ནཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི, པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཁི་པྤཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཡོ རཱ་ས་ཡོ ད་སྶི་ཏཱ. ཏེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁི་པྤཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ད་ཡོ ཏཱ་ཝ མཱ པ་ཛ་ཧ་ནྟུ, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཀ་ཐཾ ན པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི? སོ་པི ཧི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ བྷ་ཝ་ལོ་བྷོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སུ་ཁཾ ཨ་ཧོ་སུ་ཁ་ནྟི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཏཱ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ནྟུ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀ་ཐཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཧི ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན ས་ཧ་སཱ ཀི་ལེ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ‘‘མཱ་དི་ས་སྶ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀི་ལེ་སོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ མ་གྒེ་ན ཀི་ལེ་སེ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ཏི. ཨི་ཏི སོ པ་ཛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. ཏེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁི་པྤཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ, མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མེ (མ. ནི. ༡.༢༨༨ ཨཱ་ད་ཡོ), ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནེ་ཏི (མ. ནི. ༣.༤༥༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨི་མེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ, པ་ཉྷོ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨུ་པ་དྷི དུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཁ་ནྡྷཱ ཨུ་པ་དྷི ནཱ་མ. ཏཾ དུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལ་ནྟི ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སུ་པ་དྷི་ནཱ ནི་རུ་པ་དྷི ཧོ་ཏི, ནི་གྒ་ཧ་ཎོ ནི་ཏ་ཎྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ.
༡༥༥. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏེ ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ནྟི’’. ཡེ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་པི ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀི་ལེ་སེ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མེ ཨུ་དཱ་ཡི ཀཱ་མ་གུ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མི་ལ༹ྷ་སུ་ཁནྟི ཨ་སུ་ཙི་སུ་ཁཾ. ཨ་ན་རི་ཡ་སུ་ཁནྟི ཨ་ན་རི་ཡེ་ཧི སེ་ཝི་ཏ་སུ་ཁཾ. བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏ་སྶ སུ་ཁ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ་པི ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ་པི བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁནྟི ཀཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སུ་ཁཾ. པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁནྟི ག་ཎ་ཏོ་པི ཀི་ལེ་ས་ཏོ་པི པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སུ་ཁཾ. ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁནྟི རཱ་གཱ་དི་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཁཾ. ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁནྟི མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མྦོ་དྷ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཁཾ. ན བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏ་སྶ སུ་ཁ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ་པི ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ་པི ན བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ.
༡༥༦. ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིཾ ཝ་དཱ་མཱིཏི ཨི་ཉྫ་ནཾ ཙ་ལ་ནཾ ཕ་ནྡ་ན་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཀི་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིནྟི ཀི་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཨི་ཉྫི་ཏཾ. ཨི་དཾ ཏ་ཏྠ ཨི་ཉྫི་ཏ་སྨིནྟི ཡེ ཨེ་ཏེ ཨ་ནི་རུ་དྡྷཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ, ཨི་དཾ ཏ་ཏྠ ཨི་ཉྫི་ཏཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནི་ཉྫི་ཏ་སྨིཾ ཝ་དཱ་མཱིཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཉྫ་ནཾ ཨ་ཙ་ལ་ནཾ ནི་པྥ་ནྡ་ན་ནྟི ཝ་དཱ་མི.
ཨ་ན་ལ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱིཏི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཨཱ་ལ་ཡ་ནྟི ཝ་དཱ་མི, ཏ་ཎྷཱ་ལ་ཡོ ཨེ་ཏྠ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ན་ལཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ, ན ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ལ་མེ་ཏ་ནྟི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶཱ་པཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ་པི ས་ནྟཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཧཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་དཱ་མི. ཨ་ཎུཾ ཝཱ ཐཱུ་ལཾ ཝཱཏི ཁུ་དྡ་ཀཾ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཝཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཝཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. དེ་ས་ནཱ པ་ན ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ལ་ཊུ་ཀི་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.