༡༠. ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་སཱི་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཛ་ན་པ་དེ. ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ པ་ཉྩ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ ར་ཏྟི་བྷོ་ཛ་ནཱ བྷུ་ཉྫ་ཐ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ, དི་ཝཱ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི དྭེ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཛ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དི་ཝཱ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་མེ་ཝ ཛ་ཧཱ་པེ་སི, པུ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཛ་ཧཱ་པེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀ་སྨཱ? ཨི་མཱ་ནི ཧི དྭེ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནི ཝ་ཊྚེ ཨཱ་ཙི་ཎྞཱ་ནི ས་མཱ་ཙི་ཎྞཱ་ནི ན་དིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡཱ་ནི, ནི་ཝཱ་ཏེ་སུ ཙ གྷ་རེ་སུ སུ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ དྭེ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན པ་ཛ་ཧ་ནྟཱ ཀི་ལ་མ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཛ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་དྡཱ་ལི་སུ་ཏྟེ དི་ཝཱ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཛ་ཧཱ་པེ་སི, ཨི་དྷ ར་ཏྟིཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཛ་ཧཱ་པེ་ནྟོ པ་ན ན ཏ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝཱ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝཱ, ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་ཏ་ཉྩ ས་ཉྫཱ་ནི་སྶ་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝ ཛ་ཧཱ་པེ་སི. ཀཱི་ཊཱ་གི་རཱིཏི ཏ་སྶ ནི་ག་མ་སྶ ནཱ་མཾ.
༡༧༥. ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀཱཏི ཨ་སྶ་ཛི ཙ པུ་ན་བྦ་སུ་ཀོ ཙ ཚ་སུ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ་སུ དྭེ ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡཱ. པ་ཎྜུ་ཀོ ལོ་ཧི་ཏ་ཀོ མེ་ཏྟི་ཡོ བྷུ་མྨ་ཛ་ཀོ ཨ་སྶ་ཛི པུ་ན་བྦ་སུ་ཀོ་ཏི ཨི་མེ ཚ ཛ་ནཱ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ ནཱ་མ. ཏེ་སུ པ་ཎྜུ་ཀ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་ས་ནྟི, མེ་ཏྟི་ཡ་བྷུ་མྨ་ཛ་ཀཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ, ཨི་མེ དྭེ ཛ་ནཱ ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱཏི ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སི་ནོ, ཏཾ་ནི་བ་ནྡྷཱ ཨ་ཀ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཛི་ཎྞཾ པ་ཊི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི, ཀ་ཏེ ཨི་སྶ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཀཱ་ལི་ཀནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀཱ་ལེ པ་ཏྟ་བྦཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ.
༡༧༨. མ་ཡཱ ཙེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨི་དྷ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཝ་ས་སྶ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ན ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ པ་ན ཝེ་ད་ནཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱཏི ཨི་ད་ཉྩ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་སོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཐཱཏི ཨི་ད་ཉྩ ནེ་ཀྑ་མྨ་སི་ཏ་སོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི དྭཱི་སུ ཝཱ་རེ་སུ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ནེ་ཀྑ་མྨ་སི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དོ་མ་ན་སྶཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༨༡. ཨེ་ཝཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཝེ་ད་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ་སཾ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཡེ་ས་ཉྩ ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏཾ ཏེ་སཾ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ནཱཏི ཏེ་སཾ ཡཾ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཀ་ཏཾ. ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ་ནཱིཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི, ཡ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ནྟི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་མ་ནྣཱ་ན་ཡ་མཱ་ནཱཏི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་མཱ་ནཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ.
༡༨༢. ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱཏི ཨི་དྷ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཡེ་སཾ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན་ཏྠི, ཏེ དྭེ ཧོ་ནྟི. ཡེ་སཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ པ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་པི ཨི་མེ ས་ཏྟ པུ་གྒ་ལཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོཏི དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ, མ་གྒེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ. སོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ, ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཙ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. པཱ་ལི༹ པ་ནེ་ཏྠ – ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི (པུ. པ. ༢༠༨) ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷི་ནོ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ.
པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟོ. སོ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ་ཝ ཧོ་ཏི. པཱ་ལི༹ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ན ཧེ་ཝ ཁོ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི.
ཕུ་ཊྛ་ནྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི. ཡོ ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶཾ པ་ཋ་མཾ ཕུ་ས་ཏི, པ་ཙྪཱ ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, སོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཊྛཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཊྛཱ ཚ་བྦི་དྷོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི’’ཏི.
དི་ཊྛ་ནྟཾ པ་ཏྟོ་ཏི དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ. ཏ་ཏྲི་དཾ ས་ངྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ – དུ་ཀྑཱ ས་ངྑཱ་རཱ, སུ་ཁོ ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཉཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི དི་ཊྛཾ ཝི་དི་ཏཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཕུ་སི་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་སོ་པི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི ཝི་ཡ ཚ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཱ ཙ་སྶ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝོ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི ཝོ་ཙ་རི་ཏཱ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ’’ཏི (པུ. པ. ༢༠༨).
ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ས་དྡྷཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟོ. སོ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཚ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི – ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཱ ཙ་སྶ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝོ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི ཝོ་ཙ་རི་ཏཱ…པེ… ནོ ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་སྶ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི (པུ. པ. ༢༠༨). ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ཨོ་ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡོ ཧོ་ཏི, དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ལེ་ས་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ད་ནྡྷཾ ཏི་ཁི་ཎཾ སཱུ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཧ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ནཱ་ཏི་ཏི་ཁི་ཎེ་ན ཨ་སི་ནཱ ཀ་ད་ལིཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཚི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ན མ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ཨ་སི ན སཱི་གྷཾ ཝ་ཧ་ཏི, ས་དྡོ སུ་ཡྻ་ཏི, བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཀཱ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཡ་ཐཱ པ་ན ནི་སི་ཏ་ཨ་སི་ནཱ ཀ་ད་ལིཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཚི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ཨ་སི སཱི་གྷཾ ཝ་ཧ་ཏི, ས་དྡོ ན སུ་ཡྻ་ཏི, བ་ལ་ཝ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི. དྷ་མྨོ་ཏི པ་ཉྙཱ, པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རི་མྷི ཙ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་བྷོ པ་ནེ་ཏེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཝཱ་ཧིཾ པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི’’ཏི (པུ. པ. ༢༠༨). ཏ་ཐཱ – ‘‘ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ཝཱ་ཧིཾ ས་དྡྷཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི’’ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་སཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡཱ པ་ནེ་སཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ནཱ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་རུ་པྤཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ. པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ དི་སྭཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝཱཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒཱ་དཱི་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཨཱ་ས་ཝཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཱཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཝེ་དི་ཏཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ. པ་ཉྙཱ་ཡ ཝོ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི, ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཨི་མ་སྨིཾ མ་གྒོ, ཨི་མ་སྨིཾ ཕ་ལ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠེ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ ཙི་ཎྞ་ཙ་རི་ཏ་ཏྟཱ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི. ཝོ་ཙ་རི་ཏཱཏི ཝི་ཙ་རི་ཏཱ. ས་དྡྷཱ ནི་ཝི་ཊྛཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ས་དྡྷཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི. མ་ཏྟ་སོ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟཱིཏི མ་ཏྟཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཁ་མ་ནྟི. ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟནྟི ས་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ, ཨི་ཏ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ
ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ པུ་གྒ་ལེ་སུ ཏ་ཡོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་མ་གྒ་ཕ་ལཱ སེ་ཁཱ. ཏེ་སུ ཨ་ནུ་ལོ་མ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ སེ་ཝ་མཱ་ནཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ བྷ་ཛ་མཱ་ནཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་མ་ནྣཱ་ན་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏོ་ཝ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ན དྭེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་ནོ. ཏེ་ཧི ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ སེ་ཝི་ཏཾ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ བྷ་ཛི་ཏཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་མ་ནྣཱ་ནཱི་ཏཱ་ནི. ཨུ་པ་རི པ་ན ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སེ་ཝ་མཱ་ནཱ བྷ་ཛ་མཱ་ནཱ ས་མ་ནྣཱ་ན་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠོ.
ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་དཱི པ་ན ཨི་མ་མེ་ཝ པཱ་ལི༹ཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ – ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀོ, བ་ཧུ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ཡ་དི ཨ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ བྷ་ཛ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་མ་ནྣཱ་ནེ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ མ་གྒ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏྭཾ ‘ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀོ མ་གྒོ, བ་ཧུ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀོ’ཏི ཝ་ད་སི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སེ་ཝ་མཱ་ནོ ནཱི་ལོ་བྷཱ་སཾ པ་བྦ་ཏཾ པ་སྶ་ཏི, ཝ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, མི་ག་པ་ཀྑཱི་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་ནཾ ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡ་ཏི, པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝ་ནྟོ ར་སཾ སཱ་ཡ་ཏི, ནི་སཱི་ད་ནྟོ ནི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཕ་སྶཾ ཕུ་ས་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒཱི་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ས་མ་ངྒཱི་ཡེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་སི, ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་སི. ས་ཏྠཱ་རཱ ཧི པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ཙ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀུ་ས་ལོ. ཏ་སྨཱ པ་ཛ་ཧེ་ཏཾ ཝཱ་ད’’ནྟི པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ག་ཙྪ པཱ་ཏོ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ པི་ཝཱ་ཧཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༡༨༣. ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དི་ཀེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མ་མེ་ཝ མ་ཎྜཱུ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙཱ་རཱ་དྷ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝ་དཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ར་ཏོ པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་དྡྷཱ་ཛཱ་ཏོཏི ཨོ་ཀ་པྤ་ནི་ཡ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་ས་དྡྷོ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏཱིཏི ག་རཱུ་ནཾ ས་མཱི་པཾ ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏཱིཏི ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་ད་ཏི. དྷཱ་རེ་ཏཱིཏི སཱ་དྷུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏི. ཚ་ནྡོ ཛཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡོ ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨུ་སྶ་ཧ་ཏཱིཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏུ་ལེ་ཏཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཏུ་ལ་ཡ་ཏི. ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ པ་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ར་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏུ་ལ་ཡ་ནྟོ མ་གྒ་པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏི. པ་ཧི་ཏ་ཏྟོཏི པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ པ་ར་མ་ས་ཙྩནྟི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ ཙཱཏི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་སྶ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཏེ ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་ཀཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཙ་རི་ཡཾ ག་ར་ཧ་ནྟོ སཱ་པི ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ ནཱ་ཧོ་སཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱི་ཝ་དཱུ་རེ་ཝི་མེཏི ཀི་ཏྟ་ཀཾ དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ. ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མྤི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་པ་ཀྐ་ནྟཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན པ་ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ. ཙ་ཏུ་པྤ་དཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༨༤. ཡ་སྶུ་དྡི་ཊྛ་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ. ཡོ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྠཱཏི བཱ་ཧི་ར་ཀ་ས་ཏྠཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. པ་ཎོ་པ་ཎ་ཝི་ཡཱཏི པ་ཎ་ཝི་ཡཱ ཙ ཨོ་པ་ཎ་ཝི་ཡཱ ཙ. ན ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ན ཧོ་ཏི. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ ཨ་གྒྷ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཧཱ་པ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ གོ་ཎོ ཀིཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, ཝཱི་ས་ཏི ཨ་གྒྷ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཎ་ནྟོ པ་ཎ་ཏི ནཱ་མ. ན ཝཱི་ས་ཏི ཨ་གྒྷ་ཏི, ད་ས ཨ་གྒྷ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཎ་ནྟོ ཨོ་པ་ཎ་ཏི ནཱ་མ. ཨི་དཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཎོ་པ་ཎ་ཝི་ཡཱ ན ཨུ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པ་ཎོ་པ་ཎ་ཝི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨེ་ཝ་ཉྩ ནོ ཨ་སྶ, ཨ་ཐ ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མ, ན ཙ ནོ ཨེ་ཝ་མ་སྶ, ན ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ.
ཀིཾ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་སོ ཨཱ་མི་སེ་ཧི ཝི་སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་སཾ་ས་ཊྛ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པ་ཎོ་པ་ཎ་ཝི་ཡཱ ཀིཾ ཡུ་ཛྫི་སྶ་ཏི? པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧི་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏོཏི པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ. ཨ་ཡ་མ་ནུ་དྷ་མྨོཏི ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝོ. ཛཱ་ནཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ, ནཱ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ནེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཧཾ ན ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི མ་ཡི ས་དྡྷཱ་ཡ དི་ཝ་ས་སྶ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི. རུ་ལ༹་ཧ་ནཱི་ཡནྟི རོ་ཧ་ནཱི་ཡཾ. ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟནྟི སི་ནེ་ཧ་ཝ་ནྟཾ. ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ཝཱི་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧི ཏ་ཙོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ, ནྷཱ་རུ ཨེ་ཀཾ, ཨ་ཊྛི ཨེ་ཀཾ, མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ན ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. དེ་ས་ནཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན ནི་ཊྛཱ་པེ་སཱི་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.