༥. ཛ་མྦུ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་སཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཛ་མྦུ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཏི་སྶ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠུ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ས་དྡ་ཧ་ནྟོ བོ་དྷི་རུ་ཀྑཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བཱི་ཛ་ནེ་ན པཱུ་ཛེ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཀཱ་རི་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱི་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རོ ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རོ ཀེ་སོ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ གཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ དི་སྭཱ སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ཀེ་ན ཀེ་ས་མ་སྶཱུ་ནི ཨོ་ཧཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ སུ་ནྡ་རཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝ་སཱ་པེ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪེ་ར་པ་ཀ་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝ་རཾ ཏེ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་མི་ནཱ པཱ་པུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཝ་ས་ན་ཏོ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ཀེ་སེ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཙེ་ལ་སྶ ས་ཏོ གཱུ་ཐ་མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ཛཱི་ཝ་ན’’ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠེ་ན གཱུ་ཐཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཁཱ་དི, མུ་ཏྟ་ཉྩ པི་ཝི. ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ པུ་ན གཱུ་ཐ་མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣོ་པི པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ནི་ག་ཎྛོ ཧུ་ཏྭཱ གཱུ་ཐ་བྷ་ཀྑོ ཨ་ཧོ་སི.
པུ་ན ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ མ་ནུ་སྶ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་ད་བ་ལེ་ན དུ་གྒ་ཏ་ཀཱུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཐ་ཉྙཾ ཝཱ ཁཱི་རཾ ཝཱ ས་པྤིཾ ཝཱ པཱ་ཡ་མཱ་ནོ, ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ མུ་ཏྟ་མེ་ཝ པི་ཝ་ཏི, ཨོ་ད་ནཾ བྷོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ, ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ གཱུ་ཐ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ གཱུ་ཐ་མུ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ་པི ཏ་དེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཏོ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ པ་རི་ཙྩ་ཛིཾ་སུ. སོ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ ན་གྒ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན ནྷཱ་ཡ་ཏི, ར་ཛོ་ཛ་ལླ་དྷ་རོ ཀེ་ས་མ་སྶཱུ་ནི ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་པཱ་དེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་མ་ནྟ་ནཾ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, མཱ་སོ་པ་ཝཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀེ་ཧི དི་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཾ མཱ་སེ མཱ་སེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཀུ་ས་གྒེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ ཛི་ཝ྄ཧ་གྒེ་ན ལེ་ཧ་ཏི, ར་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ལླ་གཱུ་ཐཾ ས་པྤཱ་ཎ་ཀ’’ནྟི ཨ་ཁཱ་དི་ཏྭཱ སུ་ཀྑ་གཱུ་ཐ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ་ནི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ‘‘མ་ཧཱ་ཏ་པོ པ་ར་མ་པྤི་ཙྪོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཏ་ནྣི་ནྣོ ཏ་པྤོ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཧ་ད་ཡ་བྦྷ་ནྟ་རེ གྷ་ཊེ པ་དཱི་པཾ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན དྷ་མྨ་པ་དེ ‘‘མཱ་སེ མཱ་སེ ཀུ་ས་གྒེ་ནཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཛ་མྦུ་ཀ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ མི་ཙྪཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཾ མ་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ –
༢༨༣. ‘‘པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶཱ་ནི, ར་ཛོ་ཛ་ལླ་མ་དྷཱ་ར་ཡིཾ;
བྷུ་ཉྫ་ནྟོ མཱ་སི་ཀཾ བྷ་ཏྟཾ, ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨ་ལོ་ཙ་ཡིཾ.
༢༨༤. ‘‘ཨེ་ཀ་པཱ་དེ་ན ཨ་ཊྛཱ་སིཾ, ཨཱ་ས་ནཾ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡིཾ;
སུ་ཀྑ་གཱུ་ཐཱ་ནི ཙ ཁཱ་དིཾ, ཨུ་དྡེ་ས་ཉྩ ན སཱ་དི་ཡིཾ.
༢༨༥. ‘‘ཨེ་ཏཱ་དི་སཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན, བ་ཧུཾ དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་ནཾ;
ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ མ་ཧོ་གྷེ་ན, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་མཱ་ག་མཾ.
༢༨༦. ‘‘ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ པ་སྶ, པ་སྶ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ;
ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. –
ཨི་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶཱ་ནི, ར་ཛོ་ཛ་ལླ་མ་དྷཱ་ར་ཡིནྟི ན་གྒ་པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ནྷཱ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ པ་ཉྩཱ་དྷི་ཀཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ས་རཱི་རེ ལ་གྒཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་རེ་ཎུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ར་ཛོ, ས་རཱི་ར་མ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཛ་ལླ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན དྷཱ་རེ་སིཾ. བྷུ་ཉྫ་ནྟོ མཱ་སི་ཀཾ བྷ་ཏྟནྟི ར་ཏྟི་ཡཾ གཱུ་ཐཾ ཁཱ་ད་ནྟོ ལོ་ཀ་ཝ་ཉྩ་ན་ཏྠཾ མཱ་སོ་པ་ཝཱ་སི་ཀོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀེ་ཧི དི་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཾ མཱ་སེ མཱ་སེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཛི་ཝ྄ཧ་གྒེ པ་ཋ་ན་ཝ་སེ་ན བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཨ་ལོ་ཙ་ཡིནྟི ཏཱ་དི་ས་ཙྪཱ་རི་ཀཱ་པ་ཀྑེ་པེ་ན སི་ཐི་ལ་མཱུ་ལཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ལུ་ཉྩཱ་པེ་སིཾ.
ཨེ་ཀ་པཱ་དེ་ན ཨ་ཊྛཱ་སིཾ, ཨཱ་ས་ནཾ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡིནྟི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨཱ་ས་ནཾ ནི་ས་ཛྫཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་སིཾ, ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཙ ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པཱ་དེ་ན ཨ་ཊྛཱ་སིཾ. ཨུ་དྡེ་སནྟི ནི་མ་ནྟ་ནཾ. ཨུ་དི་སྶ་ཀ་ཏ་ནྟི ཀེ་ཙི. ན སཱ་དི་ཡིནྟི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏཱ་དི་སཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན, བ་ཧུཾ དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་ནནྟི ཨེ་ཏཱ་དི་སཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝི་པཱ་ཀ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀཾ དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་ནཾ བ་ཧུཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ཨི་དྷ ཙ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ མ་ཧོ་གྷེ་ནཱཏི ཀཱ་མོ་གྷཱ་དི་ནཱ མ་ཧ་ཏཱ ཨོ་གྷེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ དི་ཊྛོ་གྷེ་ན ཨ་པཱ་ཡ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཏི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནོ, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎ་མཱ་ག་མནྟི ཏཱ་དི་སེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཙྪི་དྡེ་ན ཀི་ཙྪེ་ན མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པུ་ཉྙ་བ་ལེ་ན བུ་དྡྷཾ ‘‘ས་ར་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ག་མཱ་སིཾ, ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝེ་ཙྩ་པ་སཱ་དེ་ན ས་ཏྠ་རི པ་སཱི་དིཾ. ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ པ་སྶ, པ་སྶ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏནྟི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ག་ཏཾ མ་མ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ པ་སྶ, པ་སྶ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ ཡོ་ཧཾ ཏ་ཐཱ་མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ་པི ཨེ་ཀོ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨེ་དི་སཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ས་མྤཱ་པི་ཏོ. ‘‘ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི ཏེ་ནཱ་ཧ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༦.༡༧-༢༡) –
‘‘ཏི་སྶ་སྶཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མ་ཝ་ནྡི་ཡཾ;
པ་གྒ་ཡ྄ཧ བཱི་ཛ་ནིཾ ཏ་ཏྠ, སཱི་ཧཱ་ས་ན་མ་བཱི་ཛ་ཧཾ.
‘‘དྭེ་ན་ཝུ་ཏེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, སཱི་ཧཱ་ས་ན་མ་བཱི་ཛ་ཧཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བཱི་ཛ་ནཱ་ཡ ཨི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཛ་མྦུ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.