༤. ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྷི་ར་ཏྠཱུཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝོ སེ་ཊྛི ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀེ་ན ཝ་ཏྠེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཎི་དྷཱ་ན་མ་ཀཱ་སི, ས་ཏྠུ བོ་དྷི་རུ་ཀྑེ པ་དཱི་པ་པཱུ་ཛ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀ་ར་ཝི་ཀ་ས་ཀུ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ མ་དྷུ་ར་ཀཱུ་ཛི་ཏཾ ཀཱུ་ཛ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཡཱུ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ས་ན་གུ་ཧཱ་ཡ དྭཱ་རེ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་དྷུ་ར་ཝ་སྶི་ཏཾ ཝ་སྶི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ན་ནྡ་ཀོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༦.༢༢-༢༦) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ཡཱ པཱ་ད་པུ་ཏྟ་མེ;
པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, ཏ་ཡོ ཨུ་ཀྐེ ཨ་དྷཱ་ར་ཡིཾ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, སོ་ཧཾ ཨུ་ཀྐ་མ་དྷཱ་ར་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཨུ་ཀྐ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧཱ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀོ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་སི. ཏེ་ན ནཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐེ་རཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཨི་ཏྠཱི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཧ་སི. ཐེ་རོ ཏ་སྶཱ ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ས་རཱི་ར་སྶ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མུ་ཁེ་ན དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ –
༢༧༩. ‘‘དྷི་ར་ཏྠུ པཱུ་རེ དུ་གྒ་ནྡྷེ, མཱ་ར་པ་ཀྑེ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ;
ན་ཝ་སོ་ཏཱ་ནི ཏེ ཀཱ་ཡེ, ཡཱ་ནི ས་ནྡ་ནྟི ས་བྦ་དཱ.
༢༨༠. ‘‘མཱ པུ་རཱ་ཎཾ ཨ་མ་ཉྙི་ཏྠོ, མཱ་སཱ་དེ་སི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ;
ས་གྒེ་པི ཏེ ན ར་ཛྫ་ནྟི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མཱ་ནུ་སེ.
༢༨༡. ‘‘ཡེ ཙ ཁོ བཱ་ལཱ དུ་མྨེ་དྷཱ, དུ་མྨ་ནྟཱི མོ་ཧ་པཱ་རུ་ཏཱ;
ཏཱ་དི་སཱ ཏ་ཏྠ ར་ཛྫ་ནྟི, མཱ་ར་ཁི་ཏྟ་མྷི བ་ནྡྷ་ནེ.
༢༨༢. ‘‘ཡེ་སཾ རཱ་གོ ཙ དོ་སོ ཙ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ ཝི་རཱ་ཛི་ཏཱ;
ཏཱ་དཱི ཏ་ཏྠ ན ར་ཛྫ་ནྟི, ཚི་ནྣ་སུ་ཏྟཱ ཨ་བ་ནྡྷ་ནཱ’’ཏི. – གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ དྷཱིཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ར་ཏྠཱུཏི ར-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, དྷཱི ཨ་ཏྠུ ཏཾ ཛི་གུ་ཙྪཱ་མི ཏ་ཝ དྷི་ཀྐཱ་རོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱུ་རེཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏ་སྶཱ དྷི་ཀྐཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཱ་ནི ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. པཱུ་རེཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཛེ་གུ་ཙྪེ་ཧི ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པེ་ཧི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཨ་སུ་ཙཱི་ཧི ས་མྤུ་ཎྞེ. དུ་གྒ་ནྡྷེཏི ཀུ་ཎ་པ་པཱུ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་དུ་གྒ་ནྡྷེ. མཱ་ར་པ་ཀྑེཏི ཡ་སྨཱ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་མཱ་རཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མཱ་ར་སྶ ཙ ཨོ་ཏཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཾ དེ་ཏི. ཏ་སྨཱ མཱ་ར་སྶ པ་ཀྑོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མཱ་ར་པ་ཀྑེ’’ཏི. ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་སྶ་ཝ་ནེ་ན ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ ཨ་སུ་ཙི་ནི་སྶ་ནྡ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ. ཨི་དཱ་ནི་སྶཱ ན་ཝ་སོ་ཏཱ་ནི ཏེ ཀཱ་ཡེ, ཡཱ་ནི ས་ནྡ་ནྟི ས་བྦ་དཱཏི ‘‘ཨ་ཀྑི་མྷཱ ཨ་ཀྑི་གཱུ་ཐ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སུ. ནི. ༡༩༩) ཝུ་ཏྟཾ ཨ་སུ་ཙི་ནོ ཨ་ཝ་སྶ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ན ན་ཝ་ཚི་དྡཾ དྷུ་ཝ་སྶ་ཝཾ ཨ་སུ་ཙི་བྷ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི མཱ པུ་རཱ་ཎཾ ཨ་མ་ཉྙི་ཏྠོཏི པུ་རཱ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཧ་སི་ཏ་ལ་པི་ཏཾ ཀཱི་ལི༹་ཏཾ མཱ མ་ཉྙི, ‘‘ཨི་དཱ་ནི་པི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མཱ ཙི་ནྟེ་ཧི. མཱ་སཱ་དེ་སི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པུ་རི་མ་ཀཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏེ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཏཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཡ་ཐཱ ཙ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཙ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཨ་ཝ་བུ་དྡྷཱ, ཏ་ཐཱ ཨི་མེ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ པ་ཀ་ཏི་ས་ཏྟེ ཝི་ཡ ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་མཱ་ནཱ མཱ་སཱ་དེ་སི. ཨ་ནཱ་སཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. ས་གྒེ་པི ཏེ ན ར་ཛྫ་ནྟི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མཱ་ནུ་སེཏི ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷེ་ནཱ་པི ཨ་ཀྑཱ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་སུ་ཁེ ས་གྒེ་པི ཏེ སཱ་ཝ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ན ར་ཛྫ་ནྟི, ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ སུ་པ་རི་དི་ཊྛ་ཏྟཱ རཱ་གཾ ན ཛ་ནེ་ནྟི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མཱི་ལ༹ྷ་རཱ་སི་ས་དི་སེ མཱ་ནུ་སེ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ, ཏ་ཏྠ ན ར་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
ཡེ ཙ ཁོཏི ཡེ པ་ན བཱ་ལྱ་པྤ་ཡོ་ག་ཏོ བཱ་ལཱ, དྷ་མྨོ་ཛ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་མྨེ་དྷཱ, ཨ་སུ་བྷེ སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ་ན དུ་ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་ཡ དུ་མྨ་ནྟཱི, མོ་ཧེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ མོ་ཧ་པཱ་རུ་ཏཱ ཏཱ་དི་སཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏེ, མཱ་ར་ཁི་ཏྟ་མྷི བ་ནྡྷ་ནེ མཱ་རེ་ན ཨོ་ཌྜི་ཏེ མཱ་ར་པཱ་སེ, ར་ཛྫ་ནྟི ར་ཏྟཱ གི་དྡྷཱ ག་དྷི་ཏཱ མུ་ཙྪི་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི.
ཝི་རཱ་ཛི་ཏཱཏི ཡེ་སཾ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཏེ་ལ་ཉྫ་ན་རཱ་གོ ཝི་ཡ དུ་མྨོ་ཙ་ནཱི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝོ རཱ་གོ ས་པ་ཏྟོ ཝི་ཡ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སོ དུ་སྶ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ དོ་སོ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝི་རཱ་གེ་ན ས་བྦ་སོ ཝི་རཱ་ཛི་ཏཱ པ་ཧཱི་ནཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ, ཏཱ་དི་སཱ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ས་ཏྠེ་ན ཚི་ནྣབྷ་ཝ་ནེ་ཏྟིསུ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི བ་ནྡྷ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བ་ནྡྷ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ མཱ་ར་པཱ་སེ ན ར་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ག་ཏོ.
ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.