༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་གྒོ
༡. མི་ག་སི་ར་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་ཏོ ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མི་ག་སི་ར་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཀུ་ས་ཊྛ་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མི་ག་སི་ར་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ མི་ག་སི་རོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཛྫཱ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ ཚ་ཝ་སཱི་ས་མ་ནྟཾ ནཱ་མ སི་ཀྑི, ཡཾ པ་རི་ཛ་པྤེ་ཏྭཱ ཏི་ཝ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཏཱ་ན་མྤི སཱི་སཾ ན་ཁེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི.
སོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་ཛྫཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལོ་ཀེ་ན ས་ཀྐ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ – ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, མ་ཏཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཚ་ཝ་སཱི་སཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ནྟཾ པ་རི་ཛ་པྤེ་ཏྭཱ ན་ཁེ་ན སཱི་སཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟོ ནི་ར་ཡཱ་དི་ཀཾ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སཱི་ས་ཀ་པཱ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་ཐེ་ཧི ཏཱ་ཝ ཏ་སྶ ག་ཏིཾ, ཡ་སྶི་དཾ སཱི་ས་ཀ་པཱ་ལ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ ཏཾ ཀ་པཱ་ལཾ མ་ནྟཾ པ་རི་ཛ་པྤེ་ཏྭཱ ན་ཁེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ནེ་ཝ ཨ་ནྟཾ ན ཀོ་ཊིཾ པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ་རཱ, ‘‘ན ས་ཀྐོ་སི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་སྶཱ་མི ཏཱ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ་པི ན པ་སྶ་ཏེ་ཝ. བཱ་ཧི་ར་ཀ་མ་ནྟེ་ན ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ག་ཏིཾ ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ ཀ་ཙྪེ་ཧི ཙ སེ་དོ མུ་ཙྩི. སོ ལ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀི་ལ་མ་སི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཨཱ་མ, ཀི་ལ་མཱ་མི, ན ཨི་མ་སྶ ག་ཏིཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏུ་མྷེ པ་ན ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་མྤི ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཏོ སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ‘‘ཨི་མཾ ཝི་ཛྫཾ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་བྦ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ས་མ་ཐ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་དི་སི. སོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༨.༥༦-༦༠) –
‘‘ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝུ་སཱི་མ་ཏོ;
པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, ཀུ་ས་ཊྛ་ཀ་མ་དཱ་ས་ཧཾ.
‘‘ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤ་སྨིཾ, ཀུ་ས་ཊྛ་ཀ་མ་དཱ་ས་ཧཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཀུ་ས་ཊྛ་ཀ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –
༡༨༡. ‘‘ཡ་ཏོ ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ;
ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨུ་གྒ་ཙྪིཾ, ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་ཙྩ་གཾ.
༡༨༢. ‘‘བྲ་ཧྨུ་ནོ པེ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ, ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི མེ;
ཨ་ཀུ་པྤཱ མེ ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི, ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡཱ’’ཏི. – གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཡ་ཏོ ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེཏི ཡ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨུ་གྒ་ཙྪིནྟི སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་ཏོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནེ་ན ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟོ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་ཙྩ་གཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མིཾ.
བྲ་ཧྨུ་ནོ པེ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ, ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི མེཏི ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན བྲ་ཧྨུ་ནོ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡོ་གེ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ མ་མ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཏ་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན མ་མ ཙི་ཏྟཾ ས་བྦ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ མུ་ཙྩི. ཨ་ཀུ་པྤཱ མེ ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི, ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡཱཏི ཏ་ཐཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ས་བྦེ་སཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་པྤཱ མེ ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
མི་ག་སི་ར་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སི་ཝ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནི ག་ཧ་ཀཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སི་ཝ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀུ་མྨཱ་ས་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, སི་ཝ་ཀོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཛྫཱ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༦.༡༡༧-༡༢༡) –
‘‘ཨེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟ་སྶ, ཝི་པ་སྶི་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ;
རི་ཏྟ་ཀཾ པ་ཏྟཾ དི་སྭཱ་ན, ཀུ་མྨཱ་སཾ པཱུ་ར་ཡིཾ ཨ་ཧཾ.
‘‘ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ བྷི་ཀྑ་མ་ད་དིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཀུ་མྨཱ་ས་སྶ ཨི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –
༡༨༣. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནི ག་ཧ་ཀཱ་ནི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པུ་ན་པྤུ་ནཾ;
ག་ཧ་ཀཱ་རཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ, དུ་ཀྑཱ ཛཱ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ.
༡༨༤. ‘‘ག་ཧ་ཀཱ་ར་ཀ དི་ཊྛོ་སི, པུ་ན གེ་ཧཾ ན ཀཱ་ཧ་སི;
ས་བྦཱ ཏེ ཕཱ་སུ་ཀཱ བྷ་གྒཱ, ཐཱུ་ཎི་ཀཱ ཙ ཝི་དཱ་ལི་ཏཱ;
ཝི་མ་རི་ཡཱ་དི་ཀ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཨི་དྷེ་ཝ ཝི་དྷ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. – གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནི ག་ཧ་ཀཱ་ནི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པུ་ན་པྤུ་ནནྟི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནི ག་ཧ་ཀཱ་ནི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་གེ་ཧཱ་ནི ན ནི་བྦཱ་ནི ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏཱ་ནི ཨི་ཏྟ་རཱ་ནི པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ལཱ་ནི. ག་ཧ་ཀཱ་རཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་གེ་ཧ་སྶ ཀཱ་ར་ཀཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཌྜྷ་ཀིཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དུ་ཀྑཱ ཛཱ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནནྟི ཨི་དཾ ག་ཧ་ཀཱ་ར་ཀ་ག་ཝེ་ས་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎ་མི་སྶ་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ཏི ནཱ་མེ་སཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ དུ་ཀྑཱ, ན ཙ སཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་དི་ཊྛེ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཝི་ཙ་རི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ག་ཧ་ཀཱ་ར་ཀ དི་ཊྛོ་སཱིཏི ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཡེ་ན སོ ས་ཀྐཱ ད་ཊྛུཾ, ཏེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ག་ཧ་ཀཱ་ར་ཀ དི་ཊྛོ ཨ་སི. པུ་ན གེ་ཧནྟི པུ་ན ཨི་མ་སྨིཾ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་མ གེ་ཧཾ ན ཀཱ་ཧ་སི ན ཀ་རི་སྶ་སི. ས་བྦཱ ཏེ ཕཱ་སུ་ཀཱ བྷ་གྒཱཏི ཏ་ཝ ས་བྦཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་ས་ཕཱ་སུ་ཀཱ མ་ཡཱ བྷ་གྒཱ. ཐཱུ་ཎི་ཀཱ ཙ ཝི་དཱ་ལི་ཏཱཏི ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཡཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་གེ་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཀ་ཎྞི་ཀཱ ཙ བྷི་ནྣཱ. ཝི་མ་རི་ཡཱ་དི་ཀ་ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི མ་མ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ག་ཏ་ནྟཾ ཀ་ཏཾ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷེ་ཝ ཝི་དྷ་མི་སྶ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ ཝི་དྡྷཾ་སི་སྶ་ཏི, ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སི་ཝ་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ར་ཧཾ སུ་ག་ཏོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ད་ལི་དྡ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏ་སྶ དྷཱ་ཏུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་དེ་ཝ་ནཱ་ག་ག་རུ་ལ༹་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་ཡ་ཀྑ་ག་ནྡྷ་བྦེ་ཧི ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡེ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ཐཱུ་པེ ཀ་ཏེ ཏ་ཏྠ སུ་དྷོ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཝེ་ལ༹་གྒེ ཨཱ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ དྷ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྨ་ཏ་ཀོ ནཱ་མ ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏི དེ་ཝེ་ཧི ཙེ་ཏི་ཡ་པཱུ་ཛཱ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཋ་པི་ཏོ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་སེ དྷཱ་རེ་ནྟོ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༦.༡༢༢-༡༧༨) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོ, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན པཱ་ར་གཱུ;
ཛ་ལི་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ་ཝ, ས་མྦུ་དྡྷོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ.
‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ས་མཱ་ག་མྨ, པཱུ་ཛ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ;
ཙི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏཾ, ས་རཱི་རཾ ཨ་བྷི་རོ་པ་ཡུཾ.
‘‘ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ་ན, དྷཱ་ཏུཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ན་ཡུཾ;
ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ས་བྦེ, བུ་དྡྷ་ཐཱུ་པཾ ཨ་ཀཾ་སུ ཏེ.
‘‘པ་ཋ་མཱ ཀ་ཉྩ་ན་མ་ཡཱ, དུ་ཏི་ཡཱ ཙ མ་ཎི་མ་ཡཱ;
ཏ་ཏི་ཡཱ རཱུ་པི་ཡ་མ་ཡཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠཱི ཕ་ལི་ཀཱ་མ་ཡཱ.
‘‘ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་མི་ཀཱ ཙེ་ཝ, ལོ་ཧི་ཏ་ངྐ་མ་ཡཱ ཨ་ཧུ;
ཚ་ཊྛཱ མ་སཱ་ར་ག་ལླ་སྶ, ས་བྦཾ ར་ཏ་ན་མ་ཡཱུ་པ་རི.
‘‘ཛ་ངྒྷཱ མ་ཎི་མ་ཡཱ ཨཱ་སི, ཝེ་དི་ཀཱ ར་ཏ་ནཱ་མ་ཡཱ;
ས་བྦ་སོ་ཎྞ་མ་ཡོ ཐཱུ་པོ, ཨུ་དྡྷཾ ཡོ་ཛ་ན་མུ་གྒ་ཏོ.
‘‘དེ་ཝཱ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ མ་ནྟ་ཡུཾ ཏ་དཱ;
མ་ཡ་མྤི ཐཱུ་པཾ ཀ་སྶཱ་མ, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ.
‘‘དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཱ ན་ཏྠི, ས་རཱི་རཾ ཨེ་ཀ་པི་ཎྜི་ཏཾ;
ཨི་མ་མྷི བུ་དྡྷ་ཐཱུ་པ་མྷི, ཀ་སྶཱ་མ ཀ་ཉྩུ་ཀཾ མ་ཡཾ.
‘‘དེ་ཝཱ ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏྣེ་ཧི, ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཌྜྷེ་སུཾ ཡོ་ཛ་ནཾ;
ཐཱུ་པོ དྭི་ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷོ, ཏི་མི་རཾ བྱ་པ་ཧ་ནྟི སོ.
‘‘ནཱ་གཱ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ མ་ནྟ་ཡུཾ ཏ་དཱ;
མ་ནུ་སྶཱ ཙེ་ཝ དེ་ཝཱ ཙ, བུ་དྡྷ་ཐཱུ་པཾ ཨ་ཀཾ་སུ ཏེ.
‘‘མཱ ནོ པ་མ་ཏྟཱ ཨ་སྶུ་མྷ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ས་དེ་ཝ་ཀཱ;
མ་ཡ་མྤི ཐཱུ་པཾ ཀ་སྶཱ་མ, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ.
‘‘ཨི་ནྡ་ནཱི་ལཾ མ་ཧཱ་ནཱི་ལཾ, ཨ་ཐོ ཛོ་ཏི་ར་སཾ མ་ཎིཾ;
ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ, བུ་དྡྷ་ཐཱུ་པཾ ཨ་ཚཱ་ད་ཡུཾ.
‘‘ས་བྦཾ མ་ཎི་མ་ཡཾ ཨཱ་སི, ཡཱ་ཝ་ཏཱ བུ་དྡྷ་ཙེ་ཏི་ཡཾ;
ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་མུ་བྦེ་དྷཾ, ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎཾ ཏ་དཱ.
‘‘ག་རུ་ལཱ༹ ཙ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ མ་ནྟ་ཡུཾ ཏ་དཱ;
མ་ནུ་སྶཱ དེ་ཝ་ནཱ་གཱ ཙ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཾ་སུ ཏེ.
‘‘མཱ ནོ པ་མ་ཏྟཱ ཨ་སྶུ་མྷ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ས་དེ་ཝ་ཀཱ;
མ་ཡ་མྤི ཐཱུ་པཾ ཀ་སྶཱ་མ, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ.
‘‘ས་བྦཾ མ་ཎི་མ་ཡཾ ཐཱུ་པཾ, ཨ་ཀ་རུཾ ཏེ ཙ ཀ་ཉྩུ་ཀཾ;
ཡོ་ཛ་ནཾ ཏེ་པི ཝ་ཌྜྷེ་སུཾ, ཨཱ་ཡ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཙེ་ཏི་ཡཾ.
‘‘ཙ་ཏུ་ཡོ་ཛ་ན་མུ་བྦེ་དྷོ, བུ་དྡྷ་ཐཱུ་པོ ཝི་རོ་ཙ་ཏི;
ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏི དི་སཱ ས་བྦཱ, ས་ཏ་རཾ་སཱི་ཝ ཨུ་གྒ་ཏོ.
‘‘ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ ཙ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ མ་ནྟ་ཡུཾ ཏ་དཱ;
མ་ནུ་སྶཱ ཙེ་ཝ དེ་ཝཱ ཙ, ནཱ་གཱ ཙ ག་རུ་ལཱ༹ ཏ་ཐཱ.
‘‘པ་ཙྩེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ, ཨ་ཀཾ་སུ ཐཱུ་པ་མུ་ཏྟ་མཾ;
མཱ ནོ པ་མ་ཏྟཱ ཨ་སྶུ་མྷ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ས་དེ་ཝ་ཀཱ.
‘‘མ་ཡ་མྤི ཐཱུ་པཾ ཀ་སྶཱ་མ, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ;
ར་ཏ་ནེ་ཧི ཚཱ་དེ་སྶཱ་མ, ཨཱ་ཡ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཙེ་ཏི་ཡཾ.
‘‘ཡོ་ཛ་ནཾ ཏེ་པི ཝ་ཌྜྷེ་སུཾ, ཨཱ་ཡ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཙེ་ཏི་ཡཾ;
པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་མུ་བྦེ་དྷོ, ཐཱུ་པོ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏེ ཏ་དཱ.
‘‘ཡ་ཀྑཱ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ མ་ནྟ་ཡུཾ ཏ་དཱ;
མ་ནུ་སྶཱ དེ་ཝ་ནཱ་གཱ ཙ, ག་རུ་ལཱ༹ ཙ ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་ཀཱ.
‘‘པ་ཙྩེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ, ཨ་ཀཾ་སུ ཐཱུ་པ་མུ་ཏྟ་མཾ;
མཱ ནོ པ་མ་ཏྟཱ ཨ་སྶུ་མྷ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ས་དེ་ཝ་ཀཱ.
‘‘མ་ཡ་མྤི ཐཱུ་པཾ ཀ་སྶཱ་མ, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ;
ཕ་ལི་ཀཱ ཚཱ་ད་ཡི་སྶཱ་མ, ཨཱ་ཡ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཙེ་ཏི་ཡཾ.
‘‘ཡོ་ཛ་ནཾ ཏེ་པི ཝ་ཌྜྷེ་སུཾ, ཨཱ་ཡ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཙེ་ཏི་ཡཾ;
ཚ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀ་མུ་བྦེ་དྷོ, ཐཱུ་པོ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏེ ཏ་དཱ.
‘‘ག་ནྡྷ་བྦཱ ཙ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ, ཨེ་ཀ་ཏོ མ་ནྟ་ཡུཾ ཏ་དཱ;
མ་ནུ་ཛཱ དེ་ཝ་ཏཱ ནཱ་གཱ, ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ ག་རུ་ལཱ༹ ཏ་ཐཱ.
‘‘ས་བྦེ ཨ་ཀཾ་སུ བུ་དྡྷ་ཐཱུ་པཾ, མ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཀཱ་ར་ཀཱ;
མ་ཡ་མྤི ཐཱུ་པཾ ཀ་སྶཱ་མ, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ.
‘‘ཝེ་དི་ཡོ ས་ཏྟ ཀ་ཏྭཱ་ན, དྷ་ཛཾ ཚ་ཏྟཾ ཨ་ཀཾ་སུ ཏེ;
ས་བྦ་སོ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཐཱུ་པཾ, ག་ནྡྷ་བྦཱ ཀཱ་ར་ཡུཾ ཏ་དཱ.
‘‘ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་མུ་བྦེ་དྷོ, ཐཱུ་པོ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏེ ཏ་དཱ;
ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཱ ན ཉཱ་ཡ་ནྟི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཧོ་ཏི ས་བྦ་དཱ.
‘‘ཨ་བྷི་བྷོ་ནྟི ན ཏ་སྶཱ་བྷཱ, ཙ་ནྡ་སཱུ་རཱ ས་ཏཱ་ར་ཀཱ;
ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེ, པ་དཱི་པོ་པི ན པ་ཛྫ་ལི.
‘‘ཏེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཡེ ཀེ་ཙི, ཐཱུ་པཾ པཱུ་ཛེ་ནྟི མཱ་ནུ་སཱ;
ན ཏེ ཐཱུ་པཾ ཨཱ་རུ་ཧ་ནྟི, ཨ་མྦ་རེ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟི ཏེ.
‘‘དེ་ཝེ་ཧི ཋ་པི་ཏོ ཡ་ཀྑོ, ཨ་བྷི་ས་མྨ་ཏ་ནཱ་མ་ཀོ;
དྷ་ཛཾ ཝཱ པུ་པྥ་དཱ་མཾ ཝཱ, ཨ་བྷི་རོ་པེ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རིཾ.
‘‘ན ཏེ པ་སྶ་ནྟི ཏཾ ཡ་ཀྑཾ, དཱ་མཾ པ་སྶ་ནྟི ག་ཙྪ་ཏོ;
ཨེ་ཝཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ, ས་བྦེ ག་ཙྪ་ནྟི སུ་གྒ་ཏིཾ.
‘‘ཝི་རུ་དྡྷཱ ཡེ པཱ་ཝ་ཙ་ནེ, པ་ས་ནྣཱ ཡེ ཙ སཱ་ས་ནེ;
པཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ, ཐཱུ་པཾ པཱུ་ཛེ་ནྟི མཱ་ནུ་སཱ.
‘‘ན་ག་རེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཱ, ཨ་ཧོ་སིཾ བྷ་ཏ་ཀོ ཏ་དཱ;
ཨཱ་མོ་དི་ཏཾ ཛ་ནཾ དི་སྭཱ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ས་ཧཾ ཏ་དཱ.
‘‘ཨུ་ལཱ༹་རོ བྷ་ག་ཝཱ ནེ་སོ, ཡ་སྶ དྷཱ་ཏུ་གྷ་རེ དི་སཾ;
ཨི་མཱ ཙ ཛ་ན་ཏཱ ཏུ་ཊྛཱ, ཀཱ་རཾ ཀུ་བྦཾ ན ཏ་པྤ་རེ.
‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཀཱ་རཾ ཀ་སྶཱ་མི, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ;
ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དཱ་ཡཱ་དོ, བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ.
‘‘སུ་དྷོ་ཏཾ ར་ཛ་ཀེ་ནཱ་ཧཾ, ཨུ་ཏྟ་རེ་ཡྻཾ པ་ཊཾ མ་མ;
ཝེ་ལ༹་གྒེ ཨཱ་ལ་གྒེ་ཏྭཱ་ན, དྷ་ཛཾ ཨུ་ཀྑི་པི་མ་མྦ་རེ.
‘‘ཨ་བྷི་ས་མྨ་ཏ་ཀོ ག་ཡ྄ཧ, ཨ་མྦ་རེ ཧཱ་སི མེ དྷ་ཛཾ;
ཝཱ་ཏེ་རི་ཏཾ དྷ་ཛཾ དི་སྭཱ, བྷི་ཡྻོ ཧཱ་སཾ ཛ་ནེ་ས་ཧཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ, ས་མ་ཎཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ;
ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ, ཝི་པཱ་ཀཾ པུ་ཙྪ་ཧཾ དྷ་ཛེ.
‘‘སོ མེ ཀ་ཐེ་སི ཨཱ་ན་ནྡཱི, པཱི་ཏི་ས་ཉྫ་ན་ནཾ མ་མ;
ཏ་སྶ དྷ་ཛ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ, ཨ་ནུ་བྷོ་སྶ་སི ས་བྦ་དཱ.
‘‘ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐཱ་པ་ཏྟཱི, སེ་ནཱ ཙ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནཱི;
པ་རི་ཝཱ་རེ་སྶ་ནྟི ཏཾ ནི་ཙྩཾ, དྷ་ཛ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ས་ཊྛི་ཏཱུ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, བྷེ་རི་ཡོ ས་མ་ལ་ངྐ་ཏཱ;
པ་རི་ཝཱ་རེ་སྶ་ནྟི ཏཾ ནི་ཙྩཾ, དྷ་ཛ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཚ་ལ༹་སཱི་ཏི ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ནཱ་རི་ཡོ ས་མ་ལ་ངྐ་ཏཱ;
ཝི་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ, ཨཱ་མུ་ཀྐ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ.
‘‘ཨ་ལཱ༹་ར་པ་མྷཱ ཧ་སུ་ལཱ, སུ་ས་ཉྙཱ ཏ་ནུ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ;
པ་རི་ཝཱ་རེ་སྶ་ནྟི ཏཾ ནི་ཙྩཾ, དྷ་ཛ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ར་མི་སྶ་སི;
ཨ་སཱི་ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ཝི་ནྡོ, དེ་ཝ་ར་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶ་སི.
‘‘ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུཾ རཱ་ཛཱ ཙ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི;
པ་དེ་ས་ར་ཛྫཾ ཝི་པུ་ལཾ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཾ.
‘‘ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ས་མྦྷ་ཝོ;
གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ་ན, སུ་ཀྐ་མཱུ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཏོ;
པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ས་ཉྙུ་ཏྟོ, བྲ་ཧྨ་བ་ནྡྷུ བྷ་ཝི་སྶ་སི.
‘‘ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊིཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ, དཱ་སེ ཀ་མྨ་ཀ་རེ བ་ཧཱུ;
གོ་ཏ་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་སྶ་སི.
‘‘ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡི་ཏྭཱ ས་མྦུ་དྡྷཾ, གོ་ཏ་མཾ ས་ཀྱ་པུ་ངྒ་ཝཾ;
ཨུ་པ་ཝཱ་ཎོ་ཏི ནཱ་མེ་ན, ཧེ་སྶ་སི ས་ཏྠུ སཱ་ཝ་ཀོ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ཕ་ལཾ ད་སྶེ་སི མེ ཨི་དྷ;
སུ་མུ་ཏྟོ ས་ར་ཝེ་གོ་ཝ, ཀི་ལེ་སེ ཛྷཱ་པ་ཡིཾ མ་མ.
‘‘ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ ས་ནྟ་སྶ, ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་སྶ་ར་སྶ མེ;
ཏཱི་ཎི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི སཱ་མ་ནྟཱ, ཨུ་སྶཱི་ཡ་ནྟི དྷ་ཛཱ ས་དཱ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀ་རིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, དྷ་ཛ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ་ཏཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཐེ་ར་སྶ ཙ གི་ཧི་ས་ཧཱ་ཡོ དེ་ཝ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. སོ ཐེ་རཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཝེ་དེ་སི. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎོ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཉྙེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཐེ་རོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཀེ་ན་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ –
༡༨༥. ‘‘ཨ་ར་ཧཾ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ, ཝཱ་ཏེ་ཧཱ་བཱ་དྷི་ཀོ མུ་ནི;
ས་ཙེ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ ཨ་ཏྠི, མུ་ནི་ནོ དེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ.
༡༨༦. ‘‘པཱུ་ཛི་ཏོ པཱུ་ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ, ས་ཀྐ་རེ་ཡྻཱ་ན ས་ཀྐ་ཏོ;
ཨ་པ་ཙི་ཏོ་པ་ཙེ་ཡྻཱ་ནཾ, ཏ་སྶ ཨི་ཙྪཱ་མི ཧཱ་ཏ་ཝེ’’ཏི. – གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ པཱུ་ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦེ་ཧི ས་ཀྐཱ་དཱི་ཧི དེ་ཝེ་ཧི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་དཱི་ཧི ཙ བྲ་ཧྨེ་ཧི པཱུ་ཛི་ཏོ, ས་ཀྐ་རེ་ཡྻཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་ཏ་བྦེ་ཧི བི་མྦི་སཱ་ར་ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ཧི ས་ཀྐ་ཏོ, ཨ་པ་ཙེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡི་ཏ་བྦེ་ཧི མ་ཧེ་སཱི་ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ཧི ཨ་པ་ཙི་ཏོ, ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཨ་ར་ཧཾ, སོ་བྷ་ན་ག་མ་ནཱ་དི་ནཱ སུ་ག་ཏོ ས་བྦ་ཉྙཱུ མུ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་དེ་ཝོ ས་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ཀྐོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྲ་ཧྨཱ, སོ དཱ་ནི ཝཱ་ཏེ་ཧི ཝཱ་ཏ་ཧེ་ཏུ ཝཱ་ཏ་ཀྑོ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཛཱ་ཏོ. ས་ཙེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ཝཱ་ཏཱ་བཱ་དྷ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ ཏཾ ཧཱ་ཏ་ཝེ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ་མཱིཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཝཱ་ཏཱ་ར་ཧ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. ཏེ་ན ཙ ས་ཏྠུ རོ་གོ ཝཱུ་པ་ས་མི. ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི.