༡. ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ན་ཏྠི ཀོ་ཙི བྷ་ཝོ ནི་ཙྩོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ སུ་མེ་དྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཝི་ཛྫཱ་དྷ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ཝ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི ཚ་བྦ་ཎྞ་བུ་དྡྷ་རཾ་སི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ. སོ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ སུ་ཝི་སུ་དྡྷེ་ཧི ཝི་པུ་ལེ་ཧི ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་སི, པུ་པྥཱ་ནི བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྠུ ཨུ་པ་རི ཚ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཊྛཾ་སུ, སོ ཏེ་ན བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨུ་ལཱ༹་རཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨུ་ཏྟ་རོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ནྟྭཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ རཱུ་པེ་ན ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝ་ཡེ་ན སཱི་ལཱ་ཙཱ་རེ་ན ཙ ལོ་ཀ་སྶ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་སྶ ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ པ་ཝེ་དེ་སི. སོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རོ སཱ་མ་ཎེ་རོ པཱ་ཏོ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ ཏཱི་རེ པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝ་ཏི. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨུ་མ་ངྒ་ཙོ་རོ ཨཱ་ར་ཀྑ་པུ་རི་སེ་ཧི ཨ་ནུ་བ་དྡྷོ ཨ་གྒ་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏཾ ར་ཏ་ན་བྷ་ཎྜི་ཀཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ཏྟ་ས་མཱི་པཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཙོ་རཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟཱ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ བྷ་ཎྜི་ཀཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཙོ་རོ, ཨི་མི་ནཱ ཙོ་རི་ཡཾ ཀ་ཏ’’ནྟི སཱ་མ་ཎེ་རཾ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝ་སྶ་ཀཱ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ད་སྶེ་སུཾ. ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ ཙ ཏ་དཱ ར་ཉྙོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཚེ་ཛྫ་བྷེ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི. སོ ‘‘པུ་བྦེ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་དི་ཡི, སུ་དྡྷ་པཱ་ས་ཎྜི་ཡེ་སུ པ་བྦ་ཛཱི’’ཏི ཙ བ་དྡྷཱ་གྷཱ་ཏ་ཏྟཱ ཀ་མྨཾ ཨ་སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཝ ཛཱི་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ ཏཾ སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་པྥུ་ར་ནྟ་ཧ་ཏྠ་ན་ཁ་མ་ཎི་མ་ཡཱུ་ཁ་ས་མྦྷི་ནྣ་སི་ཏཱ་བྷ་ཏཱ་ཡ པ་གྒྷ་ར་ནྟ་ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀ་སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་དྷཱ་རཾ ཝི་ཡ ཛཱ་ལཱ་གུ་ཎྛི་ཏ་མུ་དུ་ཏ་ལུ་ན་དཱི་གྷ་ངྒུ་ལི་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་ཏྟ་ར་སྶ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨུ་ཏྟ་ར, ཨི་དཾ ཏེ པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་སྶ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཡཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་བ་ལེ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཨུ་ཏྟ་རོ ཨ་མ་ཏཱ་བྷི་སེ་ཀ་ས་དི་སེ་ན ས་ཏྠུ ཧ་ཏྠ་ས་མྥ་སྶེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་སོ་མ་ན་སྶ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙི་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཾ ས་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷོ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༦.༥༥-༩༢) –
‘‘སུ་མེ་དྷོ ནཱ་མ ས་མྦུ་དྡྷོ, བཱ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎོ;
ཝི་ཝེ་ཀ་ཀཱ་མོ བྷ་ག་ཝཱ, ཧི་མ་ཝ་ནྟ་མུ་པཱ་ག་མི.
‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ, ཨ་གྒོ ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ མུ་ནི;
པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ་ན, ནི་སཱི་དི པ་རི་སུ་ཏྟ་མོ.
‘‘ཝི་ཛྫཱ་དྷ་རོ ཏ་དཱ ཨཱ་སིཾ, ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ ཨ་ཧཾ;
ཏི་སཱུ་ལཾ སུ་ག་ཏཾ ག་ཡ྄ཧ, ག་ཙྪཱ་མི ཨ་མྦ་རེ ཏ་དཱ.
‘‘པ་བྦ་ཏ་གྒེ ཡ་ཐཱ ཨ་གྒི, པུ་ཎྞ་མཱ་ཡེ་ཝ ཙ་ནྡི་མཱ;
ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏེ བུ་དྡྷོ, སཱ་ལ་རཱ་ཛཱ་ཝ ཕུ་ལླི་ཏོ.
‘‘ཝ་ན་གྒཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ་ན, བུ་དྡྷ་རཾ་སཱི་བྷི་དྷཱ་ཝ་རེ;
ན་ལ༹་གྒི་ཝ་ཎྞ་ས་ངྐཱ་སཱ, དི་སྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་ད་ཡིཾ.
‘‘ཝི་ཙི་ནཾ ཨ་དྡ་སཾ པུ་པྥཾ, ཀ་ཎི་ཀཱ་རཾ དེ་ཝ་ག་ནྡྷི་ཀཾ;
ཏཱི་ཎི པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་མ་པཱུ་ཛ་ཡིཾ.
‘‘བུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏཱི་ཎི པུ་པྥཱ་ནི མེ ཏ་དཱ;
ཨུ་དྡྷཾ་ཝ་ཎྚཱ ཨ་དྷོ་པ་ཏྟཱ, ཚཱ་ཡཾ ཀུ་བྦ་ནྟི ས་ཏྠུ་ནོ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན སུ་ཀ་ཏེ་ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ཛ་ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་མ་ག་ཙྪ་ཧཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ མེ སུ་ཀ་ཏཾ བྱ་མྷཾ, ཀ་ཎི་ཀཱ་རཱི་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏི;
ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་མུ་བྦེ་དྷཾ, ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏཾ.
‘‘ས་ཧ་སྶ་ཀ་ཎྜཾ ས་ཏ་བྷེ་ཎྜུ, དྷ་ཛཱ་ལུ ཧ་རི་ཏཱ་མ་ཡཾ;
ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ནི་ཡྻཱུ་ཧཱ, བྱ་མྷེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝིཾ་སུ མེ.
‘‘སོ་ཎྞ་མ་ཡཱ མ་ཎི་མ་ཡཱ, ལོ་ཧི་ཏ་ངྐ་མ་ཡཱ་པི ཙ;
ཕ་ལི་ཀཱ་པི ཙ པ་ལླ་ངྐཱ, ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཱ.
‘‘མ་ཧཱ་ར་ཧ་ཉྩ ས་ཡ་ནཾ, ཏཱུ་ལི་ཀཱ ཝི་ཀ་ཏཱི་ཡུ་ཏཾ;
ཨུ་དྡྷ་ལོ་མི་ཉྩ ཨེ་ཀ་ནྟཾ, བི་མྦོ་ཧ་ན་ས་མཱ་ཡུ་ཏཾ.
‘‘བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ་ན, ཙ་ར་ནྟོ དེ་ཝ་ཙཱ་རི་ཀཾ;
ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪཱ་མི ག་མ་ནཾ, དེ་ཝ་ས་ངྒྷ་པུ་ར་ཀྑ་ཏོ.
‘‘པུ་པྥ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཏི་ཊྛཱ་མི, ཨུ་པ་རི་ཙྪ་ད་ནཾ མ་མ;
ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, ཀ་ཎི་ཀཱ་རེ་ཧི ཚཱ་དི་ཏཾ.
‘‘ས་ཊྛི་ཏཱུ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧུཾ;
པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི མཾ ནི་ཙྩཾ, ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་མ་ཏ་ནྡི་ཏཱ.
‘‘ཏ་ཏྠ ན་ཙྩེ་ཧི གཱི་ཏེ་ཧི, ཏཱ་ལེ༹་ཧི ཝཱ་དི་ཏེ་ཧི ཙ;
ར་མཱ་མི ཁི་ཌྜཱ ར་ཏི་ཡཱ, མོ་དཱ་མི ཀཱ་མ་ཀཱ་མ་ཧཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ བྷུ་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ, མོ་དཱ་མི ཏི་ད་སེ ཏ་དཱ;
ནཱ་རཱི་ག་ཎེ་ཧི ས་ཧི་ཏོ, མོ་དཱ་མི བྱ་མྷ་མུ་ཏྟ་མེ.
‘‘ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ, དེ་ཝ་ར་ཛྫ་མ་ཀཱ་ར་ཡིཾ;
ས་ཏཱ་ནཾ ཏཱི་ཎི་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཨ་ཧོ་ས་ཧཾ;
པ་དེ་ས་ར་ཛྫཾ ཝི་པུ་ལཾ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཾ.
‘‘བྷ་ཝེ བྷ་ཝེ སཾ་ས་ར་ནྟོ, མ་ཧཱ་བྷོ་གཾ ལ་བྷཱ་མ་ཧཾ;
བྷོ་གེ མེ ཨཱུ་ན་ཏཱ ན་ཏྠི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘དུ་ཝེ བྷ་ཝེ སཾ་ས་རཱ་མི, དེ་ཝ་ཏྟེ ཨ་ཐ མཱ་ནུ་སེ;
ཨ་ཉྙཾ ག་ཏིཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘དུ་ཝེ ཀུ་ལེ པ་ཛཱ་ཡཱ་མི, ཁ་ཏྟི་ཡེ ཙཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ;
ནཱི་ཙེ ཀུ་ལེ ན ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་སྶ་ཡཱ་ནཾ, སི་ཝི་ཀཾ ས་ནྡ་མཱ་ནི་ཀཾ;
ལ་བྷཱ་མི ས་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘དཱ་སཱི་ག་ཎཾ དཱ་ས་ག་ཎཾ, ནཱ་རི་ཡོ ས་མ་ལ་ངྐ་ཏཱ;
ལ་བྷཱ་མི ས་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་མྦ་ལི་ཡཱ་ནི, ཁོ་མ་ཀ་པྤཱ་སི་ཀཱ་ནི ཙ;
ལ་བྷཱ་མི ས་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ན་ཝ་ཝ་ཏྠཾ ན་ཝ་ཕ་ལཾ, ན་ཝ་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ;
ལ་བྷཱ་མི ས་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨི་མཾ ཁཱ་ད ཨི་མཾ བྷུ་ཉྫ, ཨི་མ་མྷི ས་ཡ་ནེ ས་ཡ;
ལ་བྷཱ་མི ས་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ས་བྦ་ཏྠ པཱུ་ཛི་ཏོ ཧོ་མི, ཡ་སོ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏོ མ་མ;
མ་ཧཱ་པ་ཀྑོ ས་དཱ ཧོ་མི, ཨ་བྷེ་ཛྫ་པ་རི་སོ ས་དཱ;
ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མོ ཧོ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘སཱི་ཏཾ ཨུ་ཎྷཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨ་ཐོ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཧ་ད་ཡེ མེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཧུ་ཏྭཱ་ན, སཾ་ས་རཱ་མི བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ;
ཝེ་ཝ་ཎྞི་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ་ན, སུ་ཀྐ་མཱུ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཏོ;
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པུ་རེ ཛཱ་ཏོ, མ་ཧཱ་སཱ་ལེ སུ་ཨ་ཌྜྷ་ཀེ.
‘‘པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཧི་ཏྭཱ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶོ་ཧཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་པཱ་པུ་ཎིཾ.
‘‘ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ཡཱི བུ་དྡྷོ, གུ་ཎ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་མཱ;
ཏ་རུ་ཎོ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡོ་ཧཾ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཝི་སུ་དྡྷཾ མེ, ས་མཱ་དྷི་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཧཾ;
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ ཀོ་ཝི་དོ;
དྷ་མྨེ་སུ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, ཡཾ བུ་དྡྷ་མ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ པུ་ན ཧུ་ཏྭཱ སཱུ་ལ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ ཝ་ཎོ སཾ་རཱུ་ལ༹ྷི, སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏཱ་དི་སཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཀ་ཐཾ ཏྭཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྑཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ, ‘‘པ་གེ་ཝ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཾ་སཱ་རེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ས་ངྑཱ་རཱ་ན་ཉྩ ས་བྷཱ་ཝོ སུ་དི་ཊྛོ, ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཏཱ་དི་སཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ་པི ཨ་ས་ཀྑིཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུ’’ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ –
༡༢༡. ‘‘ན་ཏྠི ཀོ་ཙི བྷ་ཝོ ནི་ཙྩོ, ས་ངྑཱ་རཱ ཝཱ་པི ས་སྶ་ཏཱ;
ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ ཏེ ཁ་ནྡྷཱ, ཙ་ཝ་ནྟི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ.
༡༢༢. ‘‘ཨེ་ཏ་མཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, བྷ་ཝེ་ན་མྷི ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ;
ནི་སྶ་ཊོ ས་བྦ་ཀཱ་མེ་ཧི, པ་ཏྟོ མེ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི. –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ན་ཏྠི ཀོ་ཙི བྷ་ཝོ ནི་ཙྩོཏི ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝཾ་བྷེ་དོ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཧཱི་ནོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལོ ཝོ་མི་སྶ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑོ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ཝི་བྷཱ་གོ ཡོ་ཀོ་ཙི ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ཐི་རོ ཨ་པ་ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨོ ན་ཏྠི ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཏ་དེ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཝཱ་པི ས་སྶ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ ཧི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ བྷ་ཝ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷཱུ་ཏཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ན ཙ ཝི་པ་རི་ཎ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ས་སྶ་ཏཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ ཏེ ཁ་ནྡྷཱ, ཙ་ཝ་ནྟི ཨ་པ་རཱ་པ་རནྟི. ཏེ བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་པཱི་ལི༹་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཝ་ནྟི པ་རི་བྷི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘བྷ་ཝོ, ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཙ ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ཏ་ཡོ་པི བྷ་ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ས་ངྑ་ཏེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དོ་སཾ པ་གེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི དི་ཊྛཱ ས་ངྑཱ་རཱ དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟཱ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏ་རཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ, ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༥).
ཡ་སྨཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ཏ་ཡོ་པི བྷ་ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་གཱ་རཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝེ་ན་མྷི ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ས་བྦ་སོ བྷ་ཝེ་ཧི ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཀཱ་མེ་སུ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ལེ་སོ་པི ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶ་ཊོ ས་བྦ་ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི, ཨ་མྷཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མཱ་ནུ་སེ་ཧི ཝི་ཡ དི་བྦེ་ཧི་པི ཀཱ་མེ་ཧི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཙི་ཏྟོ་སྨཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏྟོ མེ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ སུ་པ་རི་མ་ཛྫི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ བྷ་ཝེ་སུ སུ་པ་རི་དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝོ ཀཱ་མེ་སུ ཙ ཨ་ནཱ་ས་ཏྟ་མཱ་ན་སོ ཏ་སྨཱ སཱུ་ལ་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་སི་ནྣེ་ནཱ་པི མེ མ་ཡཱ པ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སེ་ཧི ཏ་ད་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་ད་མ་དཱ་སི.
ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.