༡. ཕུ་སྶ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏིཾ་ས་ནི་པཱ་ཏེ པཱ་སཱ་དི་ཀེ བ་ཧཱུ དི་སྭཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཕུ་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཎྜ་ལི་ཀ་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཕུ་སྶོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རེ་ཧི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཀཱ་མེ་སུ ཨ་ལ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་པཱ་ད་ཀཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཎྜ་ར་གོ་ཏྟོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣེ སུ་སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡེ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡེ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟེ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ‘‘སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཡཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི ལོ་ཀེ ཙི་རཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ –
༩༤༩. ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀེ བ་ཧཱུ དི་སྭཱ, བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟེ སུ་སཾ་ཝུ་ཏེ;
ཨི་སི པ་ཎྜ་ར་ས་གོ་ཏྟོ, ཨ་པུ་ཙྪི ཕུ་སྶ་ས་ཝ྄ཧ་ཡ’’ནྟི. – གཱ་ཐཾ ཨཱ་དི་ཏོ ཋ་པེ་སུཾ;
ཏ་ཏྠ པཱ་སཱ་དི་ཀེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་སཱ་དཱ་ར་ཧེ. བ་ཧཱུཏི ས་མྦ་ཧུ་ལེ. བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟེཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟེ. སུ་སཾ་ཝུ་ཏེཏི སུ་ཊྛུ སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡེ. ཨི་སཱིཏི ཏཱ་པ་སོ. པ་ཎྜ་ར་ས་གོ་ཏྟོཏི པ་ཎྜ་ར་སྶ ནཱ་མ ཨི་སི་ནོ ཝཾ་སེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ན ས་མཱ་ན་གོ་ཏྟོ. ཕུ་སྶ་ས་ཝ྄ཧ་ཡནྟི ཕུ་སྶ་ས་དྡེ་ན ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཏ་བྦཾ, ཕུ་སྶ་ནཱ་མ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༩༥༠. ‘‘ཀིཾ ཚ་ནྡཱ ཀི་མ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ, ཀི་མཱ་ཀ་པྤཱ བྷ་ཝི་སྶ་རེ;
ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྷི ཀཱ་ལ་མྷི, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི. –
ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ཨི་སི་ནོ པུ་ཙྪཱ་གཱ་ཐཱ.
ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཚ་ནྡཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཀཱི་དི་ས་ཙྪ་ནྡཱ ཀཱི་དི་སཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ, ཀིཾ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་མ་དྷི་པྤཱ་ཡཱཏི ཀཱི་དི་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ ཀཱི་དི་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ, ཀིཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝོ་དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཚ་ནྡཱ ནཱ་མ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཀཱི་དི་སཱི ཏེ་སཾ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ་ཡེ་ཝ. ཀི་མཱ་ཀ་པྤཱཏི ཀཱི་དི་སཱ་ཀ་པྤཱ. ཨཱ་ཀ་པྤཱ་ཏི ཙ ཝེ་ས་ག་ཧ་ཎཱ་དི་ཝཱ་རི་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝི་སྶ་རེཏི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཏཾ མེཏི ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཚ་ནྡཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ཀ་པྤ་བྷེ་དཾ པུ་ཙྪི་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཀྑཱ་ཧི ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི ཐེ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཐེ་རོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ས་ཀྐ་ཙྩ་ས་ཝ་ནེ ཏཱ་ཝ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ –
༩༥༡. ‘‘སུ་ཎོ་ཧི ཝ་ཙ་ནཾ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨི་སི པ་ཎྜ་ར་ས་ཝ྄ཧ་ཡ;
ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཧི, ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མྱ་ནཱ་ག་ཏ’’ནྟི. – གཱ་ཐ་མཱ་ཧ;
ཏ་སྶ་ཏྠོ – བྷོ པ་ཎྜ་ར་ནཱ་མ ཨི་སི, ཡཾ ཏྭཾ མཾ པུ་ཙྪ་སི, ཏཾ ཏེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏོ པ་ན མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎཱ་ཧི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏོ སཾ་ཝེ་གཱ་ཝ་ཧ་ཏོ ཙ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཐེ་རོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ བྷཱ་ཝི་ནིཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ –
༩༥༢. ‘‘ཀོ་དྷ་ནཱ ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི ཙ, མ་ཀྑཱི ཐ་མྦྷཱི ས་ཋཱ བ་ཧཱུ;
ཨི་སྶུ་ཀཱི ནཱ་ནཱ་ཝཱ་དཱ ཙ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ.
༩༥༣. ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་མཱ་ནི་ནོ དྷ་མྨེ, ག་མྦྷཱི་རེ ཏཱི་ར་གོ་ཙ་རཱ;
ལ་ཧུ་ཀཱ ཨ་ག་རཱུ དྷ་མྨེ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མ་གཱ་ར་ཝཱ.
༩༥༤. ‘‘བ་ཧཱུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ ལོ་ཀེ, ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟྱ་ནཱ་ག་ཏེ;
སུ་དེ་སི་ཏཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ, ཀི་ལེ་སི་སྶ་ནྟི དུ་མྨ་ཏཱི.
༩༥༥. ‘‘གུ་ཎ་ཧཱི་ནཱ་པི ས་ངྒྷ་མྷི, ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ;
བ་ལ་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, མུ་ཁ་རཱ ཨ་སྶུ་ཏཱ་ཝི་ནོ.
༩༥༦. ‘‘གུ་ཎ་ཝ་ནྟོ་པི ས་ངྒྷ་མྷི, ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱ ཡ་ཐཱ་ཏྠ་ཏོ;
དུ་བྦ་ལཱ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཧི་རཱི་མ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱ.
༩༥༧. ‘‘ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ཉྩ, ཁེ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠུ་མ་ཛེ་ལ༹་ཀཾ.
དཱ་སི་དཱ་ས་ཉྩ དུ་མྨེ་དྷཱ, སཱ་དི་ཡི་སྶ་ནྟྱ་ནཱ་ག་ཏེ.
༩༥༨. ‘‘ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙི་ནོ བཱ་ལཱ, སཱི་ལེ་སུ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ;
ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ནྟི, ཀ་ལ་ཧཱ་བྷི་ར་ཏཱ མ་གཱ.
༩༥༩. ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཏཱ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ནཱི་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་པཱ་རུ་ཏཱ;
ཀུ་ཧཱ ཐ་དྡྷཱ ལ་པཱ སི་ངྒཱི, ཙ་རི་སྶ་ནྟྱ་རི་ཡཱ ཝི་ཡ.
༩༦༠. ‘‘ཏེ་ལ་ས་ཎྛེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི, ཙ་པ་ལཱ ཨ་ཉྫ་ན་ཀྑི་ཀཱ;
ར་ཐི་ཡཱ་ཡ ག་མི་སྶ་ནྟི, ད་ནྟ་ཝ་ཎྞི་ཀ་པཱ་རུ་ཏཱ.
༩༦༡. ‘‘ཨ་ཛེ་གུ་ཙྪཾ ཝི་མུ་ཏྟེ་ཧི, སུ་ར་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ;
ཛི་གུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི ཀཱ་སཱ་ཝཾ, ཨོ་དཱ་ཏེ་སུ ས་མུ་ཙྪི་ཏཱ.
༩༦༢. ‘‘ལཱ་བྷ་ཀཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཀུ་སཱི་ཏཱ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ;
ཀི་ཙྪ་ནྟཱ ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི, གཱ་མ་ནྟེ་སུ ཝ་སི་སྶ་རེ.
༩༦༣. ‘‘ཡེ ཡེ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷི་སྶ་ནྟི, མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ར་ཏཱ ས་དཱ;
ཏེ ཏེ་ཝ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱ, བྷ་ཛི་སྶ་ནྟི ཨ་སཾ་ཡ་ཏཱ.
༩༦༤. ‘‘ཡེ ཡེ ཨ་ལཱ་བྷི་ནོ ལཱ་བྷཾ, ན ཏེ པུ་ཛྫཱ བྷ་ཝི་སྶ་རེ;
སུ་པེ་ས་ལེ་པི ཏེ དྷཱི་རེ, སེ་ཝི་སྶ་ནྟི ན ཏེ ཏ་དཱ.
༩༦༥. ‘‘མི་ལ་ཀྑུ་ར་ཛ་ནཾ ར་ཏྟཾ, ག་ར་ཧ་ནྟཱ ས་ཀཾ དྷ་ཛཾ;
ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ དྷ་ཛཾ ཀེ་ཙི, དྷཱ་རི་སྶ་ནྟྱ་ཝ་དཱ་ཏ་ཀཾ.
༩༦༦. ‘‘ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཙ ཀཱ་སཱ་ཝེ, ཏ་དཱ ཏེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི;
པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཙ ཀཱ་སཱ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༩༦༧. ‘‘ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑེ་ན, ས་ལླ་ཝི་དྡྷ་སྶ རུ་པྤ་ཏོ;
པ་ཊི་ས་ངྑཱ མ་ཧཱ་གྷོ་རཱ, ནཱ་ག་སྶཱ་སི ཨ་ཙི་ནྟི་ཡཱ.
༩༦༨. ‘‘ཚ་དྡ་ནྟོ ཧི ཏ་དཱ དི་སྭཱ, སུ་ར་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ;
ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་བྷ་ཎཱི གཱ་ཐཱ, ག་ཛོ ཨ་ཏྠོ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ.
༩༦༩. ‘‘ཨ་ནི་ཀྐ་སཱ་ཝོ ཀཱ་སཱ་ཝཾ, ཡོ ཝ་ཏྠཾ པ་རི་དྷ་སྶ་ཏི;
ཨ་པེ་ཏོ ད་མ་ས་ཙྩེ་ན, ན སོ ཀཱ་སཱ་ཝ་མ་ར་ཧ་ཏི.
༩༧༠. ‘‘ཡོ ཙ ཝ་ནྟ་ཀ་སཱ་ཝ་སྶ, སཱི་ལེ་སུ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ;
ཨུ་པེ་ཏོ ད་མ་ས་ཙྩེ་ན, ས ཝེ ཀཱ་སཱ་ཝ་མ་ར་ཧ་ཏི.
༩༧༡. ‘‘ཝི་པ་ནྣ་སཱི་ལོ དུ་མྨེ་དྷོ, པཱ་ཀ་ཊོ ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཡོ;
ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟོ ནི་སྶུ་ཀྐོ, ན སོ ཀཱ་སཱ་ཝ་མ་ར་ཧ་ཏི.
༩༧༢. ‘‘ཡོ ཙ སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣོ, ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ;
ཨོ་དཱ་ཏ་མ་ན་ས་ངྐ་པྤོ, ས ཝེ ཀཱ་སཱ་ཝ་མ་ར་ཧ་ཏི.
༩༧༣. ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཏོ ཨུ་ནྣ་ལོ༹ བཱ་ལོ, སཱི་ལཾ ཡ་སྶ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨོ་དཱ་ཏ་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི.
༩༧༤. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ, དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ད་རཱ;
ཏཱ་དཱི་ནཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ, ནི་གྒ་ཎྷི་སྶ་ནྟྱ་ནཱ་ག་ཏེ.
༩༧༥. ‘‘སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟཱ་པི ཐེ་རེ་ཧི, བཱ་ལཱ ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ;
ན སུ་ཎི་སྶ་ནྟི དུ་མྨེ་དྷཱ, པཱ་ཀ་ཊཱ ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཡཱ.
༩༧༦. ‘‘ཏེ ཏ་ཐཱ སི་ཀྑི་ཏཱ བཱ་ལཱ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ;
ནཱ་དི་ཡི་སྶ་ནྟུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ, ཁ་ལུ༹་ངྐོ ཝི་ཡ སཱ་ར་ཐིཾ.
༩༧༧. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྡྷཱ་ནཾ, པ་ཊི་པ་ཏྟི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི;
བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ, པ་ཏྟེ ཀཱ་ལ་མྷི པ་ཙྪི་མེ.
༩༧༨. ‘‘པུ་རཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏེ ཨེ་ཏཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ མ་ཧ་བྦྷ་ཡཾ;
སུ་བྦ་ཙཱ ཧོ་ཐ ས་ཁི་ལཱ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་གཱ་ར་ཝཱ.
༩༧༩. ‘‘མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཱ, ཧོ་ཐ སཱི་ལེ་སུ སཾ་ཝུ་ཏཱ;
ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ནི་ཙྩཾ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མཱ.
༩༨༠. ‘‘པ་མཱ་དཾ བྷ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཉྩ ཁེ་མ་ཏོ;
བྷཱ་ཝེ་ཐ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ, ཕུ་ས་ནྟཱ ཨ་མ་ཏཾ པ་ད’’ནྟི. – ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཀོ་དྷ་ནཱཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་སཱི་ལཱ. བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏེཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀིཾ ཐེ་ར་སྶ ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ ནཱ་ཧེ་སུ་ནྟི? ན ནཱ་ཧེ་སུཾ. ཏ་དཱ པ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀེ་སུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ བ་ཧཱུ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཀི་ལེ་སེ་སུ བ་ལ་ཝ་ནྟེ་སུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཨ་ཏི་ཀོ་དྷ་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱིཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ན་སཱི་ལཱ ཨུ་པ་ནཱ་ཧ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ བྱཱ་པཱ་དོ ཀོ་དྷོ, ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ. ས་ཀིཾ པ་ཝ་ཏྟོ ཝཱ དོ་སོ ཀོ་དྷོ, ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟོ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ. པ་རེ་སཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ གུ་ཎེ མ་ཀྑ་ནྟི པུ་ཉྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཉྫ་ནི་ཡཱ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་སྶ མ་ཀྑོ མ་ཀྑ་ནཾ པུ་ཉྫ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་ཀྑཱི. ཨ་ཏི་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཐ་མྦྷོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཐ་མྦྷཱི. ས་ཋཱཏི ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སཱ་ཋེ་ཡྻེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨི་སྶུ་ཀཱིཏི པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཁི་ཡྻ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཨི་སྶཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ནཱ་ནཱ་ཝཱ་དཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་རུ་དྡྷ་ཝཱ་དཱ ཝི་རུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཀཱ, ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཉྙཱ་ཏ་མཱ་ནི་ནོ དྷ་མྨེ, ག་མྦྷཱི་རེ ཏཱི་ར་གོ་ཙ་རཱཏི ག་མྦྷཱི་རེ དུ་རོ་བྷཱ་སེ ས་དྡྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཱ་ཏེ ཨེ་ཝ ‘‘ཉཱ་ཏོ་ཏི, དི་ཊྛོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མཱ་ནི་ནོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་སྶ ཨོ་ར་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་གོ་ཙ་རཱ. ལ་ཧུ་ཀཱཏི ལ་ཧུ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ་པ་ལཱ. ཨ་ག་རཱུ དྷ་མྨེཏི ས་དྡྷ་མྨེ གཱ་ར་ཝ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མ་གཱ་ར་ཝཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱ, ས་ངྒྷེ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཙ ག་རུ་གཱ་ར་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ. བ་ཧཱུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ, ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཙ བ་ཧཱུ ཨ་ནེ་ཀ་དོ་སཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ. ལོ་ཀེཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟྱ་ནཱ་ག་ཏེཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པཱ་ཏུ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. སུ་དེ་སི་ཏཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨནྟི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན སུ་ཊྛུ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན དེ་སི་ཏཾ ཨི་མཾ ཨཱ་ག་མ་ས་དྡྷ་མྨཾ. ཀི་ལེ་སི་སྶ་ནྟཱིཏི ཀི་ལི་ཊྛཾ ཀི་ལེ་ས་དཱུ་སི་ཏཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’ཏི ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ‘ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟཱི’’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ན ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ན ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་སྶ་ནྟི, དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྲཱ་པི ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་སི་སྶ་ནྟི མ་ལི་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. དུ་མྨ་ཏཱིཏི ནི་པྤ་ཉྙཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ…པེ… ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཝེ་ད་ལླ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཀ་ཎྷ་དྷ་མྨཾ ཨོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནཱ ན བུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༧༩).
གུ་ཎ་ཧཱི་ནཱཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ དུ་སྶཱི་ལཱ, ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ཙ. ཨ་ཐ ཝཱ གུ་ཎ་ཧཱི་ནཱཏི ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་རི་ཏྟཱ་དི་གུ་ཎེ་ན ཧཱི་ནཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་པྤ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོ. ས་ངྒྷ་མྷཱིཏི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱཏི ཀ་ཐེ་ནྟཱ, ས་ངྒྷེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཡཾ་ཀི་ཉྩི བྷ་ཎ་ནྟཱ. ཝི་སཱ་ར་དཱཏི ནི་བྦྷ་ཡཱ པ་ག་བྦྷཱ. བ་ལ་ཝ་ནྟོཏི པ་ཀྑ་བ་ལེ་ན བ་ལ་ཝ་ནྟོ. མུ་ཁ་རཱཏི མུ་ཁ་ཁ་རཱ ཁ་ར་ཝཱ་དི་ནོ. ཨ་སྶུ་ཏཱ་ཝི་ནོཏི ན སུ་ཏ་ཝ་ནྟོ, ཀེ་ཝ་ལཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན གུ་ཎ་དྷ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘དྷ་མྨཾ ‘ཨ་དྷ་མྨོ’ཏི, ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ‘དྷ་མྨོ’ཏི, ཝི་ན་ཡཾ ‘ཨ་ཝི་ན་ཡོ’ཏི, ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ‘ཝི་ན་ཡོ’’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི.
གུ་ཎ་ཝ་ནྟོཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ. ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱ ཡ་ཐཱ་ཏྠ་ཏོཏི ཨ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པཾ, ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠཾ ‘‘དྷ་མྨཾ ‘དྷ་མྨོ’ཏི, ཨ་དྷ་མྨཾ ‘ཨ་དྷ་མྨོ’ཏི, ཝི་ན་ཡཾ ‘ཝི་ན་ཡོ’ཏི ཨ་ཝི་ན་ཡཾ ‘ཨ་ཝི་ན་ཡོ’’’ཏི ཨེ་ཝཾ དཱི་པེ་ནྟཱ. དུ་བྦ་ལཱ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱིཏི པ་རི་སཱ་ཡཾ ཨ་ལ་ཛྫུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ བ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཏི་ཊྛི་སྶ་ཏི. ཧི་རཱི་མ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱཏི ཧི་རཱི་མ་ནྟོ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱ. ཏེ ཧི དྷ་མྨེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ས་མ་ཏྠཱ་པི པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཙ ཀེ་ཧི་ཙི ཝི་རོ་དྷཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱ དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ནྟི.
ར་ཛ་ཏནྟི རཱུ་པི་ཡཾ, ཏེ་ན ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པནྟི སུ་ཝ་ཎྞཾ, ཏེ་ན མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝཱ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ‘‘ཨ་པ་དཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ༥.༣༢; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠) ཝི་ཡ. ‘‘ར་ཛ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཁེ་ཏྟནྟི ཡ་ཏྠ པུ་བྦ་ཎྞཱ་པ་ར་ཎྞཾ རུ་ཧ་ཏི, ཏཾ ཁེ་ཏྟཾ. ཏ་ད་ཏྠཾ ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ཝ་ཏྠུ. ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀནྟི ཨེ་ལ༹་ཀཱ ནཱ་མ ཨ་ཛཱ་ཡེ་ཝ, ཏེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་སུ་ཛཱ་ཏཱི ཨ་ཛཱ ནཱ་མ. ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏྠ གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ. དཱ་སི་དཱ་ས་ཉྩཱཏི དཱ་སི་ཡོ ཙ དཱ་སེ ཙ. དུ་མྨེ་དྷཱཏི ཨ་ཝི་དྡ་སུ་ནོ, ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ སཱ་རུ་པྤཱ་སཱ་རུ་པྤཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་དི་ཡི་སྶ་ནྟི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་སྶ་ནྟི.
ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙི་ནོཏི པ་རེ ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཙི་ཏྟཱ, ཨ་ནུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཝཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སཱི་ལཱ. བཱ་ལཱཏི དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟ་ནཱ་དི་ནཱ བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ སཱི་ལེ་སུ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ་སུ ན ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ཏི, ས་མུ་སྶི་ཏ་ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ. ཝི་ཙ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི མཱ་ན་དྡྷ་ཛཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ནྟི. ཀ་ལ་ཧཱ་བྷི་ར་ཏཱ མ་གཱཏི སཱ་ར་མྦྷ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཀ་ར་ཎུ་ཏྟ་རི་ཡ་པ་སུ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧེ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ མ་ག་ས་དི་སཱ མི་གཱ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་པེ་ཀྑཱ གྷཱ་སེ་ས་ནཱ་བྷི་ར་ཏཱ དུ་བྦ་ལ་ཝི་ཧེ་ས་པ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་དྡྷ་ཏཱཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ར་ཧི་ཏཱ. ནཱི་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་པཱ་རུ་ཏཱཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ར་ཛ་ན་ར་ཏྟེ་ན ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན པཱ་རུ་ཏཱ, ཏཱ་དི་སཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཙེ་ཝ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ. ཀུ་ཧཱཏི སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ནཱ་དི་ནཱ ཀུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀུ་ཧ་ཀཱ, ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཀོ་ཧ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ཝི་མྷཱ་པ་ཡཱ. ཐ་དྡྷཱཏི ཀོ་དྷེ་ན མཱ་ནེ་ན ཙ ཐ་དྡྷ་མཱ་ན་སཱ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཧ་ད་ཡཱ. ལ་པཱཏི ལ་པ་ན་ཀཱ ཀུ་ཧ་ན་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ, པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ‘‘ཀེ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻ་སྶ ཨ་ཏྠོ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཝ་དཱ་པ་ན་ཀཱ, པ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཱ་ཝ་སེ་ན, ནི་པྤེ་སི་ཀ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཾ ལ་པ་ཀཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. སི་ངྒཱིཏི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སི་ངྒཾ? ཡཾ སི་ངྒཾ སི་ངྒཱ་ར་ཏཱ ཙཱ་ཏུ་ར་ཏཱ ཙཱ་ཏུ་རི་ཡཾ པ་རི་ཀྑ་ཏ་ཏཱ པཱ་རི་ཀྑ་ཏི་ཡ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༨༥༢) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི སི་ངྒ་ས་དི་སེ་ཧི པཱ་ཀ་ཊ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, སི་ངྒཱ་ར་ཙ་རི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་རི་ཡཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཀུ་ཧཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཾ. ཀུ་ཧ་ཀཱ་ན་ཉྷི ཨ་རི་ཡཱ་ན་མི་ཝ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་རི་ཡཱ ཝི་ཡ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏེ་ལ་ས་ཎྛེ་ཧཱིཏི སི་ཏྠ་ཀ་ཏེ་ལེ་ན ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏེ་ལེ་ན ཝཱ ཨོ་ས་ཎྛི་ཏེ་ཧི. ཙ་པ་ལཱཏི ཀཱ་ཡ་མ་ཎྜ་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་མ་ཎྜ་ནཱ་དི་ནཱ ཙཱ་པ་ལླེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྫ་ན་ཀྑི་ཀཱཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཉྫ་ནེ་ན ཨ་ཉྫི་ཏ་ནེ་ཏྟཱ. ར་ཐི་ཡཱ་ཡ ག་མི་སྶ་ནྟཱིཏི བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ལཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་པ་དེ་སེ་ཧི, མ་ཧཱ་ར་ཙྪཱ་ཡ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་བྦྷ་མི་སྶ་ནྟི. ད་ནྟ་ཝ་ཎྞི་ཀ་པཱ་རུ་ཏཱཏི ད་ནྟ་ཝ་ཎྞ་ར་ཏྟེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན པཱ་རུ་ཏ་ས་རཱི་རཱ.
ཨ་ཛེ་གུ་ཙྪནྟི ཨ་ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཝི་མུ་ཏྟེ་ཧཱིཏི ཨ་རི་ཡེ་ཧི. སུ་ར་ཏྟནྟི ཀ་པྤི་ཡ་ར་ཛ་ནེ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཏྟཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཙི་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ ཛི་གུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི ཀཱ་སཱ་ཝཾ. ཀ་སྨཱ? ཨོ་དཱ་ཏེ་སུ ས་མུ་ཙྪི་ཏཱ གེ་དྷཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ. ད་ནྟ་ཝ་ཎྞ་པཱ་རུ་པ་ན་སྶ ཧི ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ ཧི སེ་ཏ་ཀཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟཱ ‘‘ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ སེ་ཏ་ཀེ ག་ཧི་ཏེ ལི་ངྒ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ’’ཏི ད་ནྟ་ཝ་ཎྞཾ པཱ་རུ་པ་ནྟི.
ལཱ་བྷ་ཀཱ་མཱཏི ལཱ་བྷ་གི་དྡྷཱ. བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་སུ་པི ཀོ་ས་ཛྫ་ཡོ་ག་ཏོ ཀུ་སཱི་ཏཱ. ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ. ཀི་ཙྪ་ནྟཱཏི, ཀི་ལ་མ་ནྟཱ, ཝ་ན་པ་ཏྠེ་སུ ཝ་སི་ཏུཾ ཀི་ཙྪ་ནྟཱ ཀི་ལ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་མ་ནྟེ་སཱུཏི གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ གཱ་མ་ས་མཱི་པེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ, གཱ་མ་དྭཱ་རེ་སུ ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ. ཝ་སི་སྶ་རེཏི ཝ་སི་སྶ་ནྟི.
ཏེ ཏེ་ཝ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱཏི ཡེ ཡེ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷཱ, ཏེ ཏེ ཨེ་ཝ པུ་གྒ་ལེ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱ བྷ་མི་སྶ་ནྟི. བྷ་མི་སྶ་ནྟཱིཏི ས་ཡ་མྤི ཏེ ཝི་ཡ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ལཱ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་ནི སེ་ཝ་ནྟཱ པ་རི་བྦྷ་མི་སྶ་ནྟི. ‘‘བྷ་ཛི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, སེ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སཾ་ཡ་ཏཱཏི སཱི་ལ་སཾ་ཡ་མ་ར་ཧི་ཏཱ.
ཡེ ཡེ ཨ་ལཱ་བྷི་ནོ ལཱ་བྷནྟི ཡེ ཡེ བྷི་ཀྑཱུ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་པྤ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙ ལཱ་བྷ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ན ལཱ་བྷི་ནོ, ཏེ པུ་ཛྫཱ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཾ་སཱ ཏ་དཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀཱ་ལེ ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. སུ་པེ་ས་ལེ་པི ཏེ དྷཱི་རེཏི དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ དྷཱི་རེ སུ་ཊྛུ པེ་ས་ལེ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ན སེ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏ་དཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཏེ ལཱ་བྷི་ནོ ལཱ་བྷ་ཀཱ་མཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མི་ལ་ཀྑུ་ར་ཛ་ནཾ ར་ཏྟནྟི ཀཱ་ལ་ཀ་ཙྪ་ཀ་ར་ཛ་ནེ་ན ར་ཏྟཾ. ས་མཱ་ས་པ་ད་ཉྷེ་ཏཾ, གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. ག་ར་ཧ་ནྟཱ ས་ཀཾ དྷ་ཛནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ཛ་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟཱ. སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ཉྷི ཀཱ་སཱ་ཝོ དྷ་ཛོ ནཱ་མ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ དྷ་ཛཾ ཀེ་ཙཱིཏི ཀེ་ཙི ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ སེ་ཏ་ཝ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ དྷ་ཛ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཝ་དཱ་ཏ་ཀཾ སེ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟི.
ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཙ ཀཱ་སཱ་ཝེཏི ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛ་བྷཱུ་ཏེ ཀཱ་སཱ་ཝེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་བ་ཧུ་མཱ་ནཾ ཏ་དཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཏེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཙ ཀཱ་སཱ་ཝེཏི ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སེ་ཝཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་སཱ་ཝ་པ་རི་བྷོ་གེ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཀཱ་སཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟེ་ན ཀཱ་སཱ་ཝཾ བ་ཧུ་མཱ་ནེ་ན ‘‘དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཏོ ཨོ་ར་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཀཱ་སཱ་ཝ་སྶ ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ ཚ་དྡ་ནྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་མུ་དཱ་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ལླ་ཝི་དྡྷ་སྶཱཏི པུ་ཐུ་ནཱ ས་ཝི་སེ་ན ས་ལླེ་ན ཝི་དྡྷ་སྶ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ མ་ཧ་ཏཱ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ. རུ་པྤ་ཏོཏི ས་རཱི་ར་ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏོ. མ་ཧཱ་གྷོ་རཱཏི ས་རཱི་ར་ཛཱི་ཝི་ཏེ་སུ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ བྷི་མྨཱ ག་རུ་ཏ་རཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ཙི་ནྟི་ཡཱ ཙི་ནྟཱ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ ཚ་དྡ་ནྟ་མ་ཧཱ་ནཱ་ག་སྶཨཱ་སི, ཨ་ཧོ་སི. ཚ་དྡ་ནྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སོ་ཎུ་ཏྟ་རེ་ན ནཱ་མ ནེ་སཱ་དེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་ས་པཱི་ཏེ་ན ས་ལླེ་ན ཝི་དྡྷོ མ་ཧ་ཏཱ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ད་ཧི་ཏཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་དྡྷ་ཛེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ, ན མ་ཡཱ ཧིཾ་སི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཏ་ཏྠ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ས་མ་པྤི་ཏོ པུ་ཐུ་ས་ལླེ་ན ནཱ་གོ,
ཨ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ལུ་དྡ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི;
ཀི་མ་ཏྠ་ཡཾ ཀི་སྶ ཝཱ ས་མྨ ཧེ་ཏུ,
མ་མཾ ཝ་དྷཱི ཀ་སྶ ཝཱ་ཡཾ པ་ཡོ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི. (ཛཱ. ༡.༡༦.༡༢༤);
ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཐེ་རོ ‘‘ཚ་དྡ་ནྟོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ར་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛནྟི སོ་ཎུ་ཏྟ་རེ་ན པ་རི་ད་ཧི་ཏ་ཀཱ་སཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་བྷ་ཎཱིཏི ཨ་བྷཱ་སི. གཱ་ཐཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡོ. ག་ཛོཏི ཚ་དྡ་ནྟོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ. ཨ་ཏྠོ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱཏི ཨ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཧི་ཏཱ, ཧི་ཏ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཚ་དྡ་ནྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛེ་ན ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་སུ ཨ་ནི་ཀྐ་སཱ་ཝོཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཀ་སཱ་ཝེ་ཧི ཀ་སཱ་ཝོ, པ་རི་ད་ཧི་སྶ་ཏཱིཏི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏི. ‘‘པ་རི་དྷ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་པེ་ཏོ ད་མ་ས་ཙྩེ་ནཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མེ་ན ཙེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀེ་ན ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩེ་ན ཙ ཨ་པེ་ཏོ, ཝི་ཡུ་ཏྟོ པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན སོཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་སཱ་ཝཾ པ་རི་ད་ཧི་ཏུཾ ནཱ་ར་ཧ་ཏི.
ཝ་ནྟ་ཀ་སཱ་ཝ་སྶཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཝ་ནྟ་ཀ་སཱ་ཝོ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀ་སཱ་ཝོ པ་ཧཱི་ན་ཀ་སཱ་ཝོ ཨ་སྶ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ལེ་སཱུཏི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ་སུ. སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏོ. ཨུ་པེ་ཏོཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མེ་ན ཙེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཙྩེ་ན ཙ ཨུ་པ་ག་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས ཝེཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཏཾ ག་ནྡྷ་ཀཱ་སཱ་ཝ་ཝ་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་པ་ནྣ་སཱི་ལོཏི བྷི་ནྣ་སཱི་ལོ. དུ་མྨེ་དྷོཏི ནི་པྤ་ཉྙོ སཱི་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ར་ཧི་ཏོ. པཱ་ཀ་ཊོཏི ‘‘དུ་སྶཱི་ལོ ཨ་ཡ’’ནྟི པཱ་ཀ་ཊོ པ་ཀཱ་སོ, ཝི་ཀྑི་ཏྟི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པཱ་ཀ་ཊོ པཱ་ཀ་ཊི་ནྡྲི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཡོཏི བྷི་ནྣ་སཾ་ཝ་ར་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་ར་ཀོ, ཀཱ་མ་སྶ ཝཱ མཱ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟོཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་ཡེ་སུ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ. ནི་སྶུ་ཀྐོཏི ཨ་སུ་ཀྐོ སུ་ཀྐ་དྷ་མྨ་ར་ཧི་ཏོ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏོ, ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ར་ཧི་ཏོ ཝཱ.
ཝཱི་ཏ་རཱ་གོཏི ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་རཱ་གོ. ཨོ་དཱ་ཏ་མ་ན་ས་ངྐ་པྤོཏི སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་མ་ནོ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ས་ངྐ་པྤོ ཝཱ.
ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ སཱི་ལཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྶ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཀིཾ ནཱ་མ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ སཱ་དྷེ་སྶ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་ས་དི་སཾ ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ལི་ངྒ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱཏི རཱ་གཱ་དི་དོ་སེ་ཧི དཱུ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ཨ་ནཱ་ད་རཱཏི ས་ཏྠ་རི དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཨཱ་ད་ར་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ. ཏཱ་དཱི་ནཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནནྟི མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཧ་ད་ཡེ ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟེ ཨུ་ལཱ༹་ར་གུ་ཎེ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཧི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་གྒ་ཎྷི་སྶ་ནྟཱིཏི ‘‘སཱི་ལཱ་དི་ས་མྤ་ནྣེ དི་སྭཱ ཏེ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟཱ ཝི་པ་ནྣ་སཱི་ལེ ཨ་མྷེ ན བ་ཧུཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་གཱ་ར་ཝ་བྷ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ ཏེ ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཐཱ བཱ་དྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟཱ་པཱིཏི སི་ཀྑཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི. ཀ་མྨ་ཏྠེ ཧི ཨ་ཡཾ ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ. ཐེ་རེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི. ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎནྟི ཨི་དཾ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༤.༡༢༢) སི་ཀྑཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན སུ་ཎི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨོ་ཝཱ་དཾ ན ག་ཎྷི་སྶ་ནྟི.
ཏེ ཏ་ཐཱ སི་ཀྑི་ཏཱ བཱ་ལཱཏི ཏེ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི སི་ཀྑཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཨ་ནཱ་ད་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཏི. ནཱ་དི་ཡི་སྶ་ནྟུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཙ ཨཱ་ད་རཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཾ ན ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཁ་ལུ༹་ངྐོ ཝི་ཡ སཱ་ར་ཐིཾ ཡ་ཐཱ ཁ་ལུ༹་ངྐོ དུ་ཊྛ་སྶོ ཨ་སྶ་ད་མ་ཀཾ ནཱ་དི་ཡ་ཏི ན ཏ་སྶ ཨུ་པ་དེ་སེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་པི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡེ ན བྷཱ་ཡ་ནྟི ན སཱ་ར་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ནི་ག་མ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཏྟེ ཀཱ་ལ་མྷི པ་ཙྪི་མེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལོ? ‘‘ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལོ’’ཏི ཀེ་ཙི, ཏཾ ཨེ་ཀེ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི. སཱ་ས་ན་སྶ ཧི པ་ཉྩ་ཡུ་གཱ་ནི ཝི་མུ་ཏྟི་ཡུ་གཾ, ས་མཱ་དྷི་ཡུ་གཾ, སཱི་ལ་ཡུ་གཾ, སུ་ཏ་ཡུ་གཾ, དཱ་ན་ཡུ་ག་ནྟི. ཏེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡུ་གཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ ས་མཱ་དྷི་ཡུ་གཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ སཱི་ལ་ཡུ་གཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ སུ་ཏ་ཡུ་གཾ ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ. ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ཧི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ཏི ལཱ་བྷཱ་དི་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཡ་དཱ པ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི ས་བྦ་སོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ལི་ངྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ དྷ་ནཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི, སཱ ཀི་ར ནེ་སཾ ཙ་རི་མཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ སུ་ཏ་ཡུ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལོ, ‘‘སཱི་ལ་ཡུ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་པ་རེ.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ པ་ཙྪི་མེ ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ད་ནྟོ ‘‘པུ་རཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ པུ་རཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏེ ཨེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ མ་ཧཱ་བྷ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི པུ་རཱ, ཡཱ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་བྦ་ཙཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མཱ སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ག་རཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡོ པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧི་ནོ ཧོ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཁི་ལཱཏི མུ་དུ་ཧ་ད་ཡཱ.
མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱཏི ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ. ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཱཏི ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ནི་ཡུ་ཏྟཱ པ་རེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཱ. པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱཏི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ནི་ཙྩནྟི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ. ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མཱཏི ཐི་ར་ཝཱི་རི་ཡཱ.
པ་མཱ་དནྟི པ་མ་ཛྫ་ནཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཙ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཝོ་སྶ་གྒོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ པ་མཱ་དོ? ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ ཝཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ ཝཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ ཝཱ པ་ཉྩ་སུ ཝཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝོ་སྶ་གྒོ ཝོ་སྶ་གྒཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ༩༣༠).
ཨ་པྤ་མཱ་དནྟི ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ནཾ, སོ པ་མཱ་ད་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧི ཨ་པྤ་མཱ་དོ ནཱ་མ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ པ་མཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀཱ ས་བྦེ ཨ་ན་ཏྠཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀཱ ཙ ས་བྦེ ཨ་ཏྠཱ, ཏ་སྨཱ པ་མཱ་དཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོ དི་སྭཱ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཉྩ ཁེ་མ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོ དི་སྭཱ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ སི་ཁཱ་བྷཱུ་ཏཾ སཱི་ལཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ, ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཕུ་ས་ནྟཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཐ, ད་སྶ་ན་མ་གྒ་མ་ཏྟེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ཝོ ཨ་པྤ་མཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ སི་ཁཱ་པ་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ཨི་མཱ ཨེ་ཝ ཙི་མ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་གཱ་ཐཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི.
ཕུ་སྶ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.