༡༧. ཏིཾ་ས་ནི་པཱ་ཏོ
༡. ཕུ་སྶ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏིཾ་ས་ནི་པཱ་ཏེ པཱ་སཱ་དི་ཀེ བ་ཧཱུ དི་སྭཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཕུ་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཎྜ་ལི་ཀ་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཕུ་སྶོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རེ་ཧི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་སི་པྤེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏོ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཀཱ་མེ་སུ ཨ་ལ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་པཱ་ད་ཀཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཎྜ་ར་གོ་ཏྟོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣེ སུ་སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡེ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡེ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟེ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ‘‘སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཡཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི ལོ་ཀེ ཙི་རཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ –
༩༤༩. ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀེ བ་ཧཱུ དི་སྭཱ, བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟེ སུ་སཾ་ཝུ་ཏེ;
ཨི་སི པ་ཎྜ་ར་ས་གོ་ཏྟོ, ཨ་པུ་ཙྪི ཕུ་སྶ་ས་ཝ྄ཧ་ཡ’’ནྟི. – གཱ་ཐཾ ཨཱ་དི་ཏོ ཋ་པེ་སུཾ;
ཏ་ཏྠ པཱ་སཱ་དི་ཀེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་སཱ་དཱ་ར་ཧེ. བ་ཧཱུཏི ས་མྦ་ཧུ་ལེ. བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟེཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟེ. སུ་སཾ་ཝུ་ཏེཏི སུ་ཊྛུ སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡེ. ཨི་སཱིཏི ཏཱ་པ་སོ. པ་ཎྜ་ར་ས་གོ་ཏྟོཏི པ་ཎྜ་ར་སྶ ནཱ་མ ཨི་སི་ནོ ཝཾ་སེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ན ས་མཱ་ན་གོ་ཏྟོ. ཕུ་སྶ་ས་ཝ྄ཧ་ཡནྟི ཕུ་སྶ་ས་དྡེ་ན ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཏ་བྦཾ, ཕུ་སྶ་ནཱ་མ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༩༥༠. ‘‘ཀིཾ ཚ་ནྡཱ ཀི་མ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ, ཀི་མཱ་ཀ་པྤཱ བྷ་ཝི་སྶ་རེ;
ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྷི ཀཱ་ལ་མྷི, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི. –
ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ཨི་སི་ནོ པུ་ཙྪཱ་གཱ་ཐཱ.
ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཚ་ནྡཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཀཱི་དི་ས་ཙྪ་ནྡཱ ཀཱི་དི་སཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ, ཀིཾ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་མ་དྷི་པྤཱ་ཡཱཏི ཀཱི་དི་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ ཀཱི་དི་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ, ཀིཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝོ་དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཚ་ནྡཱ ནཱ་མ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཀཱི་དི་སཱི ཏེ་སཾ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ་ཡེ་ཝ. ཀི་མཱ་ཀ་པྤཱཏི ཀཱི་དི་སཱ་ཀ་པྤཱ. ཨཱ་ཀ་པྤཱ་ཏི ཙ ཝེ་ས་ག་ཧ་ཎཱ་དི་ཝཱ་རི་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝི་སྶ་རེཏི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཏཾ མེཏི ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཚ་ནྡཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ཀ་པྤ་བྷེ་དཾ པུ་ཙྪི་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཀྑཱ་ཧི ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི ཐེ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཐེ་རོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ས་ཀྐ་ཙྩ་ས་ཝ་ནེ ཏཱ་ཝ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ –
༩༥༡. ‘‘སུ་ཎོ་ཧི ཝ་ཙ་ནཾ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨི་སི པ་ཎྜ་ར་ས་ཝ྄ཧ་ཡ;
ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཧི, ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མྱ་ནཱ་ག་ཏ’’ནྟི. – གཱ་ཐ་མཱ་ཧ;
ཏ་སྶ་ཏྠོ – བྷོ པ་ཎྜ་ར་ནཱ་མ ཨི་སི, ཡཾ ཏྭཾ མཾ པུ་ཙྪ་སི, ཏཾ ཏེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏོ པ་ན མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎཱ་ཧི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏོ སཾ་ཝེ་གཱ་ཝ་ཧ་ཏོ ཙ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཐེ་རོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ བྷཱ་ཝི་ནིཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ –
༩༥༢. ‘‘ཀོ་དྷ་ནཱ ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི ཙ, མ་ཀྑཱི ཐ་མྦྷཱི ས་ཋཱ བ་ཧཱུ;
ཨི་སྶུ་ཀཱི ནཱ་ནཱ་ཝཱ་དཱ ཙ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ.
༩༥༣. ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་མཱ་ནི་ནོ དྷ་མྨེ, ག་མྦྷཱི་རེ ཏཱི་ར་གོ་ཙ་རཱ;
ལ་ཧུ་ཀཱ ཨ་ག་རཱུ དྷ་མྨེ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མ་གཱ་ར་ཝཱ.
༩༥༤. ‘‘བ་ཧཱུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ ལོ་ཀེ, ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟྱ་ནཱ་ག་ཏེ;
སུ་དེ་སི་ཏཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ, ཀི་ལེ་སི་སྶ་ནྟི དུ་མྨ་ཏཱི.
༩༥༥. ‘‘གུ་ཎ་ཧཱི་ནཱ་པི ས་ངྒྷ་མྷི, ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ;
བ་ལ་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, མུ་ཁ་རཱ ཨ་སྶུ་ཏཱ་ཝི་ནོ.
༩༥༦. ‘‘གུ་ཎ་ཝ་ནྟོ་པི ས་ངྒྷ་མྷི, ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱ ཡ་ཐཱ་ཏྠ་ཏོ;
དུ་བྦ་ལཱ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཧི་རཱི་མ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱ.
༩༥༧. ‘‘ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ཉྩ, ཁེ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠུ་མ་ཛེ་ལ༹་ཀཾ.
དཱ་སི་དཱ་ས་ཉྩ དུ་མྨེ་དྷཱ, སཱ་དི་ཡི་སྶ་ནྟྱ་ནཱ་ག་ཏེ.
༩༥༨. ‘‘ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙི་ནོ བཱ་ལཱ, སཱི་ལེ་སུ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ;
ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ནྟི, ཀ་ལ་ཧཱ་བྷི་ར་ཏཱ མ་གཱ.
༩༥༩. ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཏཱ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ནཱི་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་པཱ་རུ་ཏཱ;
ཀུ་ཧཱ ཐ་དྡྷཱ ལ་པཱ སི་ངྒཱི, ཙ་རི་སྶ་ནྟྱ་རི་ཡཱ ཝི་ཡ.
༩༦༠. ‘‘ཏེ་ལ་ས་ཎྛེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི, ཙ་པ་ལཱ ཨ་ཉྫ་ན་ཀྑི་ཀཱ;
ར་ཐི་ཡཱ་ཡ ག་མི་སྶ་ནྟི, ད་ནྟ་ཝ་ཎྞི་ཀ་པཱ་རུ་ཏཱ.
༩༦༡. ‘‘ཨ་ཛེ་གུ་ཙྪཾ ཝི་མུ་ཏྟེ་ཧི, སུ་ར་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ;
ཛི་གུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི ཀཱ་སཱ་ཝཾ, ཨོ་དཱ་ཏེ་སུ ས་མུ་ཙྪི་ཏཱ.
༩༦༢. ‘‘ལཱ་བྷ་ཀཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཀུ་སཱི་ཏཱ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ;
ཀི་ཙྪ་ནྟཱ ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི, གཱ་མ་ནྟེ་སུ ཝ་སི་སྶ་རེ.
༩༦༣. ‘‘ཡེ ཡེ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷི་སྶ་ནྟི, མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ར་ཏཱ ས་དཱ;
ཏེ ཏེ་ཝ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱ, བྷ་ཛི་སྶ་ནྟི ཨ་སཾ་ཡ་ཏཱ.
༩༦༤. ‘‘ཡེ ཡེ ཨ་ལཱ་བྷི་ནོ ལཱ་བྷཾ, ན ཏེ པུ་ཛྫཱ བྷ་ཝི་སྶ་རེ;
སུ་པེ་ས་ལེ་པི ཏེ དྷཱི་རེ, སེ་ཝི་སྶ་ནྟི ན ཏེ ཏ་དཱ.
༩༦༥. ‘‘མི་ལ་ཀྑུ་ར་ཛ་ནཾ ར་ཏྟཾ, ག་ར་ཧ་ནྟཱ ས་ཀཾ དྷ་ཛཾ;
ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ དྷ་ཛཾ ཀེ་ཙི, དྷཱ་རི་སྶ་ནྟྱ་ཝ་དཱ་ཏ་ཀཾ.
༩༦༦. ‘‘ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཙ ཀཱ་སཱ་ཝེ, ཏ་དཱ ཏེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི;
པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཙ ཀཱ་སཱ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༩༦༧. ‘‘ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑེ་ན, ས་ལླ་ཝི་དྡྷ་སྶ རུ་པྤ་ཏོ;
པ་ཊི་ས་ངྑཱ མ་ཧཱ་གྷོ་རཱ, ནཱ་ག་སྶཱ་སི ཨ་ཙི་ནྟི་ཡཱ.
༩༦༨. ‘‘ཚ་དྡ་ནྟོ ཧི ཏ་དཱ དི་སྭཱ, སུ་ར་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ;
ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་བྷ་ཎཱི གཱ་ཐཱ, ག་ཛོ ཨ་ཏྠོ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ.
༩༦༩. ‘‘ཨ་ནི་ཀྐ་སཱ་ཝོ ཀཱ་སཱ་ཝཾ, ཡོ ཝ་ཏྠཾ པ་རི་དྷ་སྶ་ཏི;
ཨ་པེ་ཏོ ད་མ་ས་ཙྩེ་ན, ན སོ ཀཱ་སཱ་ཝ་མ་ར་ཧ་ཏི.
༩༧༠. ‘‘ཡོ ཙ ཝ་ནྟ་ཀ་སཱ་ཝ་སྶ, སཱི་ལེ་སུ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ;
ཨུ་པེ་ཏོ ད་མ་ས་ཙྩེ་ན, ས ཝེ ཀཱ་སཱ་ཝ་མ་ར་ཧ་ཏི.
༩༧༡. ‘‘ཝི་པ་ནྣ་སཱི་ལོ དུ་མྨེ་དྷོ, པཱ་ཀ་ཊོ ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཡོ;
ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟོ ནི་སྶུ་ཀྐོ, ན སོ ཀཱ་སཱ་ཝ་མ་ར་ཧ་ཏི.
༩༧༢. ‘‘ཡོ ཙ སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣོ, ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ;
ཨོ་དཱ་ཏ་མ་ན་ས་ངྐ་པྤོ, ས ཝེ ཀཱ་སཱ་ཝ་མ་ར་ཧ་ཏི.
༩༧༣. ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཏོ ཨུ་ནྣ་ལོ༹ བཱ་ལོ, སཱི་ལཾ ཡ་སྶ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨོ་དཱ་ཏ་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི.
༩༧༤. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ, དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ད་རཱ;
ཏཱ་དཱི་ནཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ, ནི་གྒ་ཎྷི་སྶ་ནྟྱ་ནཱ་ག་ཏེ.
༩༧༥. ‘‘སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟཱ་པི ཐེ་རེ་ཧི, བཱ་ལཱ ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ;
ན སུ་ཎི་སྶ་ནྟི དུ་མྨེ་དྷཱ, པཱ་ཀ་ཊཱ ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཡཱ.
༩༧༦. ‘‘ཏེ ཏ་ཐཱ སི་ཀྑི་ཏཱ བཱ་ལཱ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ;
ནཱ་དི་ཡི་སྶ་ནྟུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ, ཁ་ལུ༹་ངྐོ ཝི་ཡ སཱ་ར་ཐིཾ.
༩༧༧. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྡྷཱ་ནཾ, པ་ཊི་པ་ཏྟི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི;
བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ, པ་ཏྟེ ཀཱ་ལ་མྷི པ་ཙྪི་མེ.
༩༧༨. ‘‘པུ་རཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏེ ཨེ་ཏཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ མ་ཧ་བྦྷ་ཡཾ;
སུ་བྦ་ཙཱ ཧོ་ཐ ས་ཁི་ལཱ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་གཱ་ར་ཝཱ.
༩༧༩. ‘‘མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཱ, ཧོ་ཐ སཱི་ལེ་སུ སཾ་ཝུ་ཏཱ;
ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ནི་ཙྩཾ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མཱ.
༩༨༠. ‘‘པ་མཱ་དཾ བྷ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཉྩ ཁེ་མ་ཏོ;
བྷཱ་ཝེ་ཐ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ, ཕུ་ས་ནྟཱ ཨ་མ་ཏཾ པ་ད’’ནྟི. – ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཀོ་དྷ་ནཱཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་སཱི་ལཱ. བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏེཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀིཾ ཐེ་ར་སྶ ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ ནཱ་ཧེ་སུ་ནྟི? ན ནཱ་ཧེ་སུཾ. ཏ་དཱ པ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀེ་སུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ བ་ཧཱུ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཀི་ལེ་སེ་སུ བ་ལ་ཝ་ནྟེ་སུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཨ་ཏི་ཀོ་དྷ་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱིཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ན་སཱི་ལཱ ཨུ་པ་ནཱ་ཧ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ བྱཱ་པཱ་དོ ཀོ་དྷོ, ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ. ས་ཀིཾ པ་ཝ་ཏྟོ ཝཱ དོ་སོ ཀོ་དྷོ, ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟོ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ. པ་རེ་སཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ གུ་ཎེ མ་ཀྑ་ནྟི པུ་ཉྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཉྫ་ནི་ཡཱ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་སྶ མ་ཀྑོ མ་ཀྑ་ནཾ པུ་ཉྫ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་ཀྑཱི. ཨ་ཏི་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཐ་མྦྷོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཐ་མྦྷཱི. ས་ཋཱཏི ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སཱ་ཋེ་ཡྻེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨི་སྶུ་ཀཱིཏི པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཁི་ཡྻ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཨི་སྶཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ནཱ་ནཱ་ཝཱ་དཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་རུ་དྡྷ་ཝཱ་དཱ ཝི་རུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཀཱ, ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཉྙཱ་ཏ་མཱ་ནི་ནོ དྷ་མྨེ, ག་མྦྷཱི་རེ ཏཱི་ར་གོ་ཙ་རཱཏི ག་མྦྷཱི་རེ དུ་རོ་བྷཱ་སེ ས་དྡྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཱ་ཏེ ཨེ་ཝ ‘‘ཉཱ་ཏོ་ཏི, དི་ཊྛོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མཱ་ནི་ནོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་སྶ ཨོ་ར་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་གོ་ཙ་རཱ. ལ་ཧུ་ཀཱཏི ལ་ཧུ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ་པ་ལཱ. ཨ་ག་རཱུ དྷ་མྨེཏི ས་དྡྷ་མྨེ གཱ་ར་ཝ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མ་གཱ་ར་ཝཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱ, ས་ངྒྷེ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཙ ག་རུ་གཱ་ར་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ. བ་ཧཱུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ, ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཙ བ་ཧཱུ ཨ་ནེ་ཀ་དོ་སཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ. ལོ་ཀེཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟྱ་ནཱ་ག་ཏེཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པཱ་ཏུ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. སུ་དེ་སི་ཏཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨནྟི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན སུ་ཊྛུ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན དེ་སི་ཏཾ ཨི་མཾ ཨཱ་ག་མ་ས་དྡྷ་མྨཾ. ཀི་ལེ་སི་སྶ་ནྟཱིཏི ཀི་ལི་ཊྛཾ ཀི་ལེ་ས་དཱུ་སི་ཏཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’ཏི ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ‘ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟཱི’’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ན ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ན ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་སྶ་ནྟི, དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྲཱ་པི ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་སི་སྶ་ནྟི མ་ལི་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. དུ་མྨ་ཏཱིཏི ནི་པྤ་ཉྙཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ…པེ… ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཝེ་ད་ལླ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཀ་ཎྷ་དྷ་མྨཾ ཨོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནཱ ན བུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༧༩).
གུ་ཎ་ཧཱི་ནཱཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ དུ་སྶཱི་ལཱ, ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ཙ. ཨ་ཐ ཝཱ གུ་ཎ་ཧཱི་ནཱཏི ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་རི་ཏྟཱ་དི་གུ་ཎེ་ན ཧཱི་ནཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་པྤ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོ. ས་ངྒྷ་མྷཱིཏི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱཏི ཀ་ཐེ་ནྟཱ, ས་ངྒྷེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཡཾ་ཀི་ཉྩི བྷ་ཎ་ནྟཱ. ཝི་སཱ་ར་དཱཏི ནི་བྦྷ་ཡཱ པ་ག་བྦྷཱ. བ་ལ་ཝ་ནྟོཏི པ་ཀྑ་བ་ལེ་ན བ་ལ་ཝ་ནྟོ. མུ་ཁ་རཱཏི མུ་ཁ་ཁ་རཱ ཁ་ར་ཝཱ་དི་ནོ. ཨ་སྶུ་ཏཱ་ཝི་ནོཏི ན སུ་ཏ་ཝ་ནྟོ, ཀེ་ཝ་ལཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན གུ་ཎ་དྷ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘དྷ་མྨཾ ‘ཨ་དྷ་མྨོ’ཏི, ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ‘དྷ་མྨོ’ཏི, ཝི་ན་ཡཾ ‘ཨ་ཝི་ན་ཡོ’ཏི, ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ‘ཝི་ན་ཡོ’’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི.
གུ་ཎ་ཝ་ནྟོཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ. ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱ ཡ་ཐཱ་ཏྠ་ཏོཏི ཨ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པཾ, ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠཾ ‘‘དྷ་མྨཾ ‘དྷ་མྨོ’ཏི, ཨ་དྷ་མྨཾ ‘ཨ་དྷ་མྨོ’ཏི, ཝི་ན་ཡཾ ‘ཝི་ན་ཡོ’ཏི ཨ་ཝི་ན་ཡཾ ‘ཨ་ཝི་ན་ཡོ’’’ཏི ཨེ་ཝཾ དཱི་པེ་ནྟཱ. དུ་བྦ་ལཱ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱིཏི པ་རི་སཱ་ཡཾ ཨ་ལ་ཛྫུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ བ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཏི་ཊྛི་སྶ་ཏི. ཧི་རཱི་མ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱཏི ཧི་རཱི་མ་ནྟོ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱ. ཏེ ཧི དྷ་མྨེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ས་མ་ཏྠཱ་པི པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཙ ཀེ་ཧི་ཙི ཝི་རོ་དྷཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱ དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ནྟི.
ར་ཛ་ཏནྟི རཱུ་པི་ཡཾ, ཏེ་ན ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པནྟི སུ་ཝ་ཎྞཾ, ཏེ་ན མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝཱ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ‘‘ཨ་པ་དཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ༥.༣༢; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠) ཝི་ཡ. ‘‘ར་ཛ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཁེ་ཏྟནྟི ཡ་ཏྠ པུ་བྦ་ཎྞཱ་པ་ར་ཎྞཾ རུ་ཧ་ཏི, ཏཾ ཁེ་ཏྟཾ. ཏ་ད་ཏྠཾ ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ཝ་ཏྠུ. ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀནྟི ཨེ་ལ༹་ཀཱ ནཱ་མ ཨ་ཛཱ་ཡེ་ཝ, ཏེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་སུ་ཛཱ་ཏཱི ཨ་ཛཱ ནཱ་མ. ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏྠ གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ. དཱ་སི་དཱ་ས་ཉྩཱཏི དཱ་སི་ཡོ ཙ དཱ་སེ ཙ. དུ་མྨེ་དྷཱཏི ཨ་ཝི་དྡ་སུ་ནོ, ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ སཱ་རུ་པྤཱ་སཱ་རུ་པྤཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་དི་ཡི་སྶ་ནྟི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་སྶ་ནྟི.
ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙི་ནོཏི པ་རེ ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཙི་ཏྟཱ, ཨ་ནུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཝཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སཱི་ལཱ. བཱ་ལཱཏི དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟ་ནཱ་དི་ནཱ བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ སཱི་ལེ་སུ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ་སུ ན ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ཏི, ས་མུ་སྶི་ཏ་ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ. ཝི་ཙ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི མཱ་ན་དྡྷ་ཛཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ནྟི. ཀ་ལ་ཧཱ་བྷི་ར་ཏཱ མ་གཱཏི སཱ་ར་མྦྷ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཀ་ར་ཎུ་ཏྟ་རི་ཡ་པ་སུ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧེ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ མ་ག་ས་དི་སཱ མི་གཱ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་པེ་ཀྑཱ གྷཱ་སེ་ས་ནཱ་བྷི་ར་ཏཱ དུ་བྦ་ལ་ཝི་ཧེ་ས་པ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་དྡྷ་ཏཱཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ར་ཧི་ཏཱ. ནཱི་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་པཱ་རུ་ཏཱཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ར་ཛ་ན་ར་ཏྟེ་ན ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན པཱ་རུ་ཏཱ, ཏཱ་དི་སཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཙེ་ཝ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ. ཀུ་ཧཱཏི སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ནཱ་དི་ནཱ ཀུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀུ་ཧ་ཀཱ, ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཀོ་ཧ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ཝི་མྷཱ་པ་ཡཱ. ཐ་དྡྷཱཏི ཀོ་དྷེ་ན མཱ་ནེ་ན ཙ ཐ་དྡྷ་མཱ་ན་སཱ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཧ་ད་ཡཱ. ལ་པཱཏི ལ་པ་ན་ཀཱ ཀུ་ཧ་ན་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ, པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ‘‘ཀེ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻ་སྶ ཨ་ཏྠོ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཝ་དཱ་པ་ན་ཀཱ, པ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཱ་ཝ་སེ་ན, ནི་པྤེ་སི་ཀ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཾ ལ་པ་ཀཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. སི་ངྒཱིཏི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སི་ངྒཾ? ཡཾ སི་ངྒཾ སི་ངྒཱ་ར་ཏཱ ཙཱ་ཏུ་ར་ཏཱ ཙཱ་ཏུ་རི་ཡཾ པ་རི་ཀྑ་ཏ་ཏཱ པཱ་རི་ཀྑ་ཏི་ཡ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༨༥༢) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི སི་ངྒ་ས་དི་སེ་ཧི པཱ་ཀ་ཊ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, སི་ངྒཱ་ར་ཙ་རི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་རི་ཡཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཀུ་ཧཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཾ. ཀུ་ཧ་ཀཱ་ན་ཉྷི ཨ་རི་ཡཱ་ན་མི་ཝ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་རི་ཡཱ ཝི་ཡ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏེ་ལ་ས་ཎྛེ་ཧཱིཏི སི་ཏྠ་ཀ་ཏེ་ལེ་ན ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏེ་ལེ་ན ཝཱ ཨོ་ས་ཎྛི་ཏེ་ཧི. ཙ་པ་ལཱཏི ཀཱ་ཡ་མ་ཎྜ་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་མ་ཎྜ་ནཱ་དི་ནཱ ཙཱ་པ་ལླེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྫ་ན་ཀྑི་ཀཱཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཉྫ་ནེ་ན ཨ་ཉྫི་ཏ་ནེ་ཏྟཱ. ར་ཐི་ཡཱ་ཡ ག་མི་སྶ་ནྟཱིཏི བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ལཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་པ་དེ་སེ་ཧི, མ་ཧཱ་ར་ཙྪཱ་ཡ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་བྦྷ་མི་སྶ་ནྟི. ད་ནྟ་ཝ་ཎྞི་ཀ་པཱ་རུ་ཏཱཏི ད་ནྟ་ཝ་ཎྞ་ར་ཏྟེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན པཱ་རུ་ཏ་ས་རཱི་རཱ.
ཨ་ཛེ་གུ་ཙྪནྟི ཨ་ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཝི་མུ་ཏྟེ་ཧཱིཏི ཨ་རི་ཡེ་ཧི. སུ་ར་ཏྟནྟི ཀ་པྤི་ཡ་ར་ཛ་ནེ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཏྟཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཙི་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ ཛི་གུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི ཀཱ་སཱ་ཝཾ. ཀ་སྨཱ? ཨོ་དཱ་ཏེ་སུ ས་མུ་ཙྪི་ཏཱ གེ་དྷཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ. ད་ནྟ་ཝ་ཎྞ་པཱ་རུ་པ་ན་སྶ ཧི ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ ཧི སེ་ཏ་ཀཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟཱ ‘‘ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ སེ་ཏ་ཀེ ག་ཧི་ཏེ ལི་ངྒ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ’’ཏི ད་ནྟ་ཝ་ཎྞཾ པཱ་རུ་པ་ནྟི.
ལཱ་བྷ་ཀཱ་མཱཏི ལཱ་བྷ་གི་དྡྷཱ. བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་སུ་པི ཀོ་ས་ཛྫ་ཡོ་ག་ཏོ ཀུ་སཱི་ཏཱ. ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ. ཀི་ཙྪ་ནྟཱཏི, ཀི་ལ་མ་ནྟཱ, ཝ་ན་པ་ཏྠེ་སུ ཝ་སི་ཏུཾ ཀི་ཙྪ་ནྟཱ ཀི་ལ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་མ་ནྟེ་སཱུཏི གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ གཱ་མ་ས་མཱི་པེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ, གཱ་མ་དྭཱ་རེ་སུ ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ. ཝ་སི་སྶ་རེཏི ཝ་སི་སྶ་ནྟི.
ཏེ ཏེ་ཝ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱཏི ཡེ ཡེ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷཱ, ཏེ ཏེ ཨེ་ཝ པུ་གྒ་ལེ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱ བྷ་མི་སྶ་ནྟི. བྷ་མི་སྶ་ནྟཱིཏི ས་ཡ་མྤི ཏེ ཝི་ཡ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ལཱ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་ནི སེ་ཝ་ནྟཱ པ་རི་བྦྷ་མི་སྶ་ནྟི. ‘‘བྷ་ཛི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, སེ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སཾ་ཡ་ཏཱཏི སཱི་ལ་སཾ་ཡ་མ་ར་ཧི་ཏཱ.
ཡེ ཡེ ཨ་ལཱ་བྷི་ནོ ལཱ་བྷནྟི ཡེ ཡེ བྷི་ཀྑཱུ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་པྤ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙ ལཱ་བྷ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ན ལཱ་བྷི་ནོ, ཏེ པུ་ཛྫཱ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཾ་སཱ ཏ་དཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀཱ་ལེ ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. སུ་པེ་ས་ལེ་པི ཏེ དྷཱི་རེཏི དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ དྷཱི་རེ སུ་ཊྛུ པེ་ས་ལེ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ན སེ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏ་དཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཏེ ལཱ་བྷི་ནོ ལཱ་བྷ་ཀཱ་མཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མི་ལ་ཀྑུ་ར་ཛ་ནཾ ར་ཏྟནྟི ཀཱ་ལ་ཀ་ཙྪ་ཀ་ར་ཛ་ནེ་ན ར་ཏྟཾ. ས་མཱ་ས་པ་ད་ཉྷེ་ཏཾ, གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. ག་ར་ཧ་ནྟཱ ས་ཀཾ དྷ་ཛནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ཛ་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟཱ. སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ཉྷི ཀཱ་སཱ་ཝོ དྷ་ཛོ ནཱ་མ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ དྷ་ཛཾ ཀེ་ཙཱིཏི ཀེ་ཙི ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ སེ་ཏ་ཝ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ དྷ་ཛ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཝ་དཱ་ཏ་ཀཾ སེ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟི.
ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཙ ཀཱ་སཱ་ཝེཏི ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛ་བྷཱུ་ཏེ ཀཱ་སཱ་ཝེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་བ་ཧུ་མཱ་ནཾ ཏ་དཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཏེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཙ ཀཱ་སཱ་ཝེཏི ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སེ་ཝཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་སཱ་ཝ་པ་རི་བྷོ་གེ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཀཱ་སཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟེ་ན ཀཱ་སཱ་ཝཾ བ་ཧུ་མཱ་ནེ་ན ‘‘དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཏོ ཨོ་ར་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཀཱ་སཱ་ཝ་སྶ ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ ཚ་དྡ་ནྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་མུ་དཱ་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ལླ་ཝི་དྡྷ་སྶཱཏི པུ་ཐུ་ནཱ ས་ཝི་སེ་ན ས་ལླེ་ན ཝི་དྡྷ་སྶ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ མ་ཧ་ཏཱ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ. རུ་པྤ་ཏོཏི ས་རཱི་ར་ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏོ. མ་ཧཱ་གྷོ་རཱཏི ས་རཱི་ར་ཛཱི་ཝི་ཏེ་སུ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ བྷི་མྨཱ ག་རུ་ཏ་རཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ཙི་ནྟི་ཡཱ ཙི་ནྟཱ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ ཚ་དྡ་ནྟ་མ་ཧཱ་ནཱ་ག་སྶཨཱ་སི, ཨ་ཧོ་སི. ཚ་དྡ་ནྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སོ་ཎུ་ཏྟ་རེ་ན ནཱ་མ ནེ་སཱ་དེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་ས་པཱི་ཏེ་ན ས་ལླེ་ན ཝི་དྡྷོ མ་ཧ་ཏཱ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ད་ཧི་ཏཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་དྡྷ་ཛེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ, ན མ་ཡཱ ཧིཾ་སི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཏ་ཏྠ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ས་མ་པྤི་ཏོ པུ་ཐུ་ས་ལླེ་ན ནཱ་གོ,
ཨ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ལུ་དྡ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི;
ཀི་མ་ཏྠ་ཡཾ ཀི་སྶ ཝཱ ས་མྨ ཧེ་ཏུ,
མ་མཾ ཝ་དྷཱི ཀ་སྶ ཝཱ་ཡཾ པ་ཡོ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི. (ཛཱ. ༡.༡༦.༡༢༤);
ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཐེ་རོ ‘‘ཚ་དྡ་ནྟོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ར་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛནྟི སོ་ཎུ་ཏྟ་རེ་ན པ་རི་ད་ཧི་ཏ་ཀཱ་སཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་བྷ་ཎཱིཏི ཨ་བྷཱ་སི. གཱ་ཐཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡོ. ག་ཛོཏི ཚ་དྡ་ནྟོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ. ཨ་ཏྠོ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱཏི ཨ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཧི་ཏཱ, ཧི་ཏ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཚ་དྡ་ནྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛེ་ན ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་སུ ཨ་ནི་ཀྐ་སཱ་ཝོཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཀ་སཱ་ཝེ་ཧི ཀ་སཱ་ཝོ, པ་རི་ད་ཧི་སྶ་ཏཱིཏི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏི. ‘‘པ་རི་དྷ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་པེ་ཏོ ད་མ་ས་ཙྩེ་ནཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མེ་ན ཙེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀེ་ན ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩེ་ན ཙ ཨ་པེ་ཏོ, ཝི་ཡུ་ཏྟོ པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན སོཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་སཱ་ཝཾ པ་རི་ད་ཧི་ཏུཾ ནཱ་ར་ཧ་ཏི.
ཝ་ནྟ་ཀ་སཱ་ཝ་སྶཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཝ་ནྟ་ཀ་སཱ་ཝོ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀ་སཱ་ཝོ པ་ཧཱི་ན་ཀ་སཱ་ཝོ ཨ་སྶ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ལེ་སཱུཏི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ་སུ. སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏོ. ཨུ་པེ་ཏོཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མེ་ན ཙེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཙྩེ་ན ཙ ཨུ་པ་ག་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས ཝེཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཏཾ ག་ནྡྷ་ཀཱ་སཱ་ཝ་ཝ་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་པ་ནྣ་སཱི་ལོཏི བྷི་ནྣ་སཱི་ལོ. དུ་མྨེ་དྷོཏི ནི་པྤ་ཉྙོ སཱི་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ར་ཧི་ཏོ. པཱ་ཀ་ཊོཏི ‘‘དུ་སྶཱི་ལོ ཨ་ཡ’’ནྟི པཱ་ཀ་ཊོ པ་ཀཱ་སོ, ཝི་ཀྑི་ཏྟི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པཱ་ཀ་ཊོ པཱ་ཀ་ཊི་ནྡྲི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཡོཏི བྷི་ནྣ་སཾ་ཝ་ར་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་ར་ཀོ, ཀཱ་མ་སྶ ཝཱ མཱ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟོཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་ཡེ་སུ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ. ནི་སྶུ་ཀྐོཏི ཨ་སུ་ཀྐོ སུ་ཀྐ་དྷ་མྨ་ར་ཧི་ཏོ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏོ, ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ར་ཧི་ཏོ ཝཱ.
ཝཱི་ཏ་རཱ་གོཏི ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་རཱ་གོ. ཨོ་དཱ་ཏ་མ་ན་ས་ངྐ་པྤོཏི སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་མ་ནོ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ས་ངྐ་པྤོ ཝཱ.
ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ སཱི་ལཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྶ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཀིཾ ནཱ་མ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ སཱ་དྷེ་སྶ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་ས་དི་སཾ ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ལི་ངྒ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱཏི རཱ་གཱ་དི་དོ་སེ་ཧི དཱུ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ཨ་ནཱ་ད་རཱཏི ས་ཏྠ་རི དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཨཱ་ད་ར་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ. ཏཱ་དཱི་ནཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནནྟི མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཧ་ད་ཡེ ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟེ ཨུ་ལཱ༹་ར་གུ་ཎེ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཧི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་གྒ་ཎྷི་སྶ་ནྟཱིཏི ‘‘སཱི་ལཱ་དི་ས་མྤ་ནྣེ དི་སྭཱ ཏེ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟཱ ཝི་པ་ནྣ་སཱི་ལེ ཨ་མྷེ ན བ་ཧུཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་གཱ་ར་ཝ་བྷ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ ཏེ ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཐཱ བཱ་དྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟཱ་པཱིཏི སི་ཀྑཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི. ཀ་མྨ་ཏྠེ ཧི ཨ་ཡཾ ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ. ཐེ་རེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི. ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎནྟི ཨི་དཾ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༤.༡༢༢) སི་ཀྑཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན སུ་ཎི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨོ་ཝཱ་དཾ ན ག་ཎྷི་སྶ་ནྟི.
ཏེ ཏ་ཐཱ སི་ཀྑི་ཏཱ བཱ་ལཱཏི ཏེ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི སི་ཀྑཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཨ་ནཱ་ད་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཏི. ནཱ་དི་ཡི་སྶ་ནྟུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཙ ཨཱ་ད་རཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཾ ན ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཁ་ལུ༹་ངྐོ ཝི་ཡ སཱ་ར་ཐིཾ ཡ་ཐཱ ཁ་ལུ༹་ངྐོ དུ་ཊྛ་སྶོ ཨ་སྶ་ད་མ་ཀཾ ནཱ་དི་ཡ་ཏི ན ཏ་སྶ ཨུ་པ་དེ་སེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་པི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡེ ན བྷཱ་ཡ་ནྟི ན སཱ་ར་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ནི་ག་མ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཏྟེ ཀཱ་ལ་མྷི པ་ཙྪི་མེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལོ? ‘‘ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལོ’’ཏི ཀེ་ཙི, ཏཾ ཨེ་ཀེ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི. སཱ་ས་ན་སྶ ཧི པ་ཉྩ་ཡུ་གཱ་ནི ཝི་མུ་ཏྟི་ཡུ་གཾ, ས་མཱ་དྷི་ཡུ་གཾ, སཱི་ལ་ཡུ་གཾ, སུ་ཏ་ཡུ་གཾ, དཱ་ན་ཡུ་ག་ནྟི. ཏེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡུ་གཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ ས་མཱ་དྷི་ཡུ་གཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ སཱི་ལ་ཡུ་གཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ སུ་ཏ་ཡུ་གཾ ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ. ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ཧི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ཏི ལཱ་བྷཱ་དི་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཡ་དཱ པ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི ས་བྦ་སོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ལི་ངྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ དྷ་ནཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི, སཱ ཀི་ར ནེ་སཾ ཙ་རི་མཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ སུ་ཏ་ཡུ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལོ, ‘‘སཱི་ལ་ཡུ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་པ་རེ.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ པ་ཙྪི་མེ ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ད་ནྟོ ‘‘པུ་རཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ པུ་རཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏེ ཨེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ མ་ཧཱ་བྷ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི པུ་རཱ, ཡཱ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་བྦ་ཙཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མཱ སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ག་རཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡོ པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧི་ནོ ཧོ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཁི་ལཱཏི མུ་དུ་ཧ་ད་ཡཱ.
མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱཏི ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ. ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཱཏི ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ནི་ཡུ་ཏྟཱ པ་རེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཱ. པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱཏི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ནི་ཙྩནྟི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ. ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མཱཏི ཐི་ར་ཝཱི་རི་ཡཱ.
པ་མཱ་དནྟི པ་མ་ཛྫ་ནཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཙ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཝོ་སྶ་གྒོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ པ་མཱ་དོ? ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ ཝཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ ཝཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ ཝཱ པ་ཉྩ་སུ ཝཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝོ་སྶ་གྒོ ཝོ་སྶ་གྒཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ༩༣༠).
ཨ་པྤ་མཱ་དནྟི ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ནཾ, སོ པ་མཱ་ད་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧི ཨ་པྤ་མཱ་དོ ནཱ་མ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ པ་མཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀཱ ས་བྦེ ཨ་ན་ཏྠཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀཱ ཙ ས་བྦེ ཨ་ཏྠཱ, ཏ་སྨཱ པ་མཱ་དཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོ དི་སྭཱ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཉྩ ཁེ་མ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོ དི་སྭཱ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ སི་ཁཱ་བྷཱུ་ཏཾ སཱི་ལཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ, ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཕུ་ས་ནྟཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཐ, ད་སྶ་ན་མ་གྒ་མ་ཏྟེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ཝོ ཨ་པྤ་མཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ སི་ཁཱ་པ་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ཨི་མཱ ཨེ་ཝ ཙི་མ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་གཱ་ཐཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི.
ཕུ་སྶ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་ཐཱ་ཙཱ་རཱི ཡ་ཐཱ་ས་ཏོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ཙ ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨི་ཏོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ནཱ་མེ་ན ས་ར་ད་མཱ་ཎ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ནཱ་མེ་ན སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ས་ཧ་པཾ་སུ་ཀཱི་ལ༹་ཀ་ས་ཧཱ་ཡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སུ ས་ར་ད་མཱ་ཎ་ཝོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ར་ཧོ་ག་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ, ཏ་སྨཱ མ་ཡཱ ཨེ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ མོ་ཀྑ་མ་གྒོ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦོ’’ཏི ས་ཧཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ས་མྨ, ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཀིཾ ཏྭཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ‘‘ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཧོ་ཏུ ཨ་ཧ་མེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཏ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཱ་ནི ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི. ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཙ་ཏུ་ས་ཏྟ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པུ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. སོ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཨ་ཊྛ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ས་མྤི ཛ་ཊི་ལཱ་ནཾ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏེ་པི ས་བྦེ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སུཾ.
ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི ནཱ་མ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ས་ཏྟེ སཾ་སཱ་ར་མ་ཧོ་གྷ་ཏོ ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ‘‘ས་ར་ད་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཙ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ ‘‘བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ མེ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི ཏཱ་པ་ས་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ས་ཏྠུ ས་རཱི་རེ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཡ’’ནྟི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཙ་ཏུ་ས་ཏྟ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ ཛ་ཊི་ལཱ པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟཱ་ནི ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་པྤ་སཱ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཙ ས་ཏྠུ ཙ ནི་སི་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, མ་ཡཾ པུ་བྦེ ‘ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཀོ་ཙི ན་ཏྠཱི’ཏི ཝི་ཙ་རཱ་མ, ཨ་ཡཾ པ་ན པུ་རི་སོ ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ མ་ཉྙེ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ? སཱ་ས་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་བྦེ་དྷཾ སི་ནེ་རུཾ ས་མཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཐ? ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷེ་ན མཾ ཏུ་ལྱཾ མཱ ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཏེ ཏཱ་པ་སཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ ཝ་ཏཱ་ཡཾ པུ་རི་སུ་ཏྟ་མོ’’ཏི ས་བྦེ་ཝ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ས་ཏྠུ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ ནོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ན་ཏྠི, ས་ཏྠཱ ཙ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ, ཧ་ནྡ མ་ཡཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ད་སྶཱ་མ. ཏུ་མྷེ་ཧི ཡཾ ཡཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ་རཱ ཙ ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏ་མ་ཏྟེ དེ་ཝ་ཏཱ དི་བྦོ་ཛཾ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཏཱ་པ་སོ ཨུ་ད་ཀ་མྤི ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ བྷོ་ཛ་ན་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠ་རི ནི་སི་ནྣེ ས་བྦེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ‘‘དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏེ ས་ཏྠུ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
ཏ་ཏོ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ས་ཏྠུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ པུ་པྥཱ་ས་ནེ་ན པཱུ་ཛཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་སྶ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ པུ་པྥཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སུཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ, སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ, ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཋི་ཏོ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ པུ་པྥཱ་ས་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པུ་པྥཱ་ས་ནེ. ས་ཏྠ་རི ནི་སི་ནྣེ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏེ་སཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ས་ཏྠུ ས་མཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་པི སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་པི ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཏཱ་པ་སོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ པུ་པྥ་ཙྪ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་ས་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཾ ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ས་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎེ ཋ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པུ་པྥཱ་ས་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་ཏྠཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཨ་ནོ་མ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏྭ་མྤི ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཧཱི’’ཏི. སོ་པི ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི. དྭི་ནྣ་མྤི དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ་པི དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ནཱ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ ཋ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ས་བྦེ་པི ཙ་ཏུ་ས་ཏྟ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ ཛ་ཊི་ལཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ཏེ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ་པ་ས་ཝེ་སཱ ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝ་ར་དྷ་རཱ ས་ཊྛི་ཝ་སྶི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ པ་ན ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧ་མྤི ཨ་ཡཾ ནི་ས་བྷ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ་པི་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨི་ཏོ ཏྭཾ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ གོ་ཏ་མ་སྶ ནཱ་མ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡི.
ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ་པི ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ས་མྨ, མ་ཡཱ ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ནཱ་མ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠི་ཏཾ, ཏྭ་མྤི ཏ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཧཱི་ཏི.
སི་རི་ཝ་ཌྜྷོ ཏཾ ཨུ་པ་དེ་སཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ས་མ་ཏ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ལཱ་ཛ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཙྪ་ད་ནཾ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ, ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སེ་ན ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ, བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ མ་ཧཱ་ར་ཧེ་ཧི ཝ་ཏྠེ་ཧི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ, དུ་ཏི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ་པི་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སི་རི་ཝ་ཌྜྷོ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི.
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ས་ར་ད་ཏཱ་པ་སོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་གཱ་མེ རཱུ་པ་སཱ་རི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ་སྶ ས་ཧཱ་ཡོ་པི རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶེ་ཝ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཀོ་ལི་ཏ་གཱ་མེ མོ་གྒ་ལི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏཱ་ནི ཀི་ར དྭེ་པི ཀུ་ལཱ་ནི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཨཱ་བ་དྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ནེ་ཝ. ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ག་བྦྷ་པ་རི་ཧཱ་ར་མ་དཾ་སུ. ད་ས་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཛཱ་ཏཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཚ་ས་ཊྛི དྷཱ་ཏི་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ, ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ རཱུ་པ་སཱ་རི་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་གཱ་མེ ཛེ་ཊྛ་ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཏི་སྶོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨི་ཏ་ར་སྶ ཀོ་ལི་ཏ་གཱ་མེ ཛེ་ཊྛ་ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀོ་ལི་ཏོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནཾ པཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫཾ པ་སྶ་ནྟཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཾ དི་སྭཱ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནྟཱ ‘‘ས་བྦེ་པི་མེ ཨོ་རཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཾ མ་ཙྩུ་མུ་ཁེ པ་ཏི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི སཾ་ཝེ་གཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི མོ་ཀྑ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཉྩ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ་ཧི ཨེ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཉྩ་ཡ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཏེ་སཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཉྩ་ཡོ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ ས་ཉྩ་ཡ་སྶ ས་མ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ སཱ་རཾ ཨ་དི་སྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཏེ ཏེ པ་ཎྜི་ཏ་ས་མྨ་ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཏེ་ཧི པུ་ཊྛཱ ནེ་ཝ ས་མྤཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཏེ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏེ མོ་ཀྑཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྷེ་སུ ཡོ པ་ཋ་མཾ ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱུ’’ཏི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠ་རི པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པཱ་དི་ཀེ ས་ཧ་སྶ་ཛ་ཊི་ལེ ད་མེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པ་ཏི་སྶོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་སྶ་ཛི་ཏྠེ་རཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ན མ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ས་ནྟ་དྷ་མྨེ་ན ནཱ་མ ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ས་ཉྫཱ་ཏ་པྤ་སཱ་དོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དི་ཀྑ་ནྟོ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཐེ་རོ་པི ལ་དྡྷ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ག་ཏོ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་དཱ་སི.
ཨེ་ཝཾ སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩེ་ན ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ཝཱ ཏེ ས་ཏྠཱ, ཀ་སྶ ཝཱ ཏྭཾ དྷ་མྨཾ རོ་ཙེ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་པ་དི་སི. པུ་ན ཏེ་ན ‘‘ཀིཾ་ཝཱ་དཱི པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ཨི་མ་སྶ སཱ་ས་ན་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་ཏཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ས་ངྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ་སྶ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ་པྤ་བྷ་ཝཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༠; ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡.༢༨༦; པེ་ཊ་ཀོ. ༩) གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པ་ཋ་མ་པ་ད་དྭ་ཡ་མེ་ཝ སུ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ན་ཡ་ས་མྤ་ནྣེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, ཨི་ཏ་རཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ནི་ཊྛཱ་སི. གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཝི་སེ་སེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ནྟེ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མཱ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པ་རི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ཡི་ཏྠ, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཀ་ཧཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཐ, ཨ་ཧཾ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཉྙཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཀོ་ལི་ཏ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཏཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མུ་ཁ་ཝ་ཎྞོ ན ཨ་ཉྙ་དི་ཝ་སེ་སུ ཝི་ཡ, ཨ་དྡྷཱ་ནེ་ན ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏཱ་དྷི་ག་མཾ པུ་ཙྪི. སོ་པི་སྶ ‘‘ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ’’ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀོ་ལི་ཏོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཧཾ ནོ ས་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཡཱ་མ, ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨུ་པ་ཏི་སྶོ ས་བྦ་ཀཱ་ལ་མྤི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱུ་ཛ་ཀོ་ཝ, ཏ་སྨཱ ས་ཉྩ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ གུ་ཎེ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཏ་མྤི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ལཱ་བྷཱ་སཱ་པ་ཀ་ཏོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ན ས་ཀྐོ་མི ཙཱ་ཊི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སི་ཉྩ་ནཾ ཧོ་ཏུ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཏེ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཝཱ་དེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཧི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ས་ཏེ་ཧི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ མེ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་གྒཾ བྷ་དྡ་ཡུ་ག’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཨ་དཱ་སི. ཡ་ཐཱ ཏེ་སཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་མྤི ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ པ་ན ན ནི་ཊྛཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ? སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ.
ཏེ་སུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ ཀ་ལླ་ཝཱ་ལ་གཱ་མེ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཐི་ན་མི་དྡྷེ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ ས་ཏྠཱ་རཱ སཾ་ཝེ་ཛི་ཏོ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ (ཨ. ནི. ༧.༦༡) སུ་ཎ་ནྟོ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ སཱུ་ཀ་ར་ཁ་ཏ་ལེ་ཎེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་སྶ དཱི་གྷ་ན་ཁ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་སུ་ཏྟ་ནྟེ (མ. ནི. ༢.༢༠༡ ཨཱ་ད་ཡོ) དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཝི་ཡ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨི་ཏི དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྠུ ས་མཱི་པེ ཨེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡.༡༤༡-༣༧༤) –
‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ, ལ་མྦ་ཀོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏོ;
ཨ་སྶ་མོ སུ་ཀ་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ, པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ སུ་མཱ་པི་ཏཱ.
‘‘ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀཱུ་ལཱ ན་དི་ཀཱ, སུ་པ་ཏི་ཏྠཱ མ་ནོ་ར་མཱ;
སུ་སུ་དྡྷ་པུ་ལི་ནཱ་ཀི་ཎྞཱ, ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མ་མ་སྶ་མཾ.
‘‘ཨ་ས་ཀྑ་རཱ ཨ་པ་བྦྷཱ་རཱ, སཱ་དུ ཨ་པྤ་ཊི་ག་ནྡྷི་ཀཱ;
ས་ནྡ་ཏཱི ན་དི་ཀཱ ཏ་ཏྠ, སོ་བྷ་ཡ་ནྟཱ མ་མ་སྶ་མཾ.
‘‘ཀུ་མྦྷཱི་ལཱ མ་ཀ་རཱ ཙེ་ཏྠ, སུ་སུ་མཱ་རཱ ཙ ཀ་ཙྪ་པཱ;
ཙ་ར་ནྟི ན་དི་ཡཱ ཏ་ཏྠ, སོ་བྷ་ཡ་ནྟཱ མ་མ་སྶ་མཾ.
‘‘པཱ་ཋཱི་ནཱ པཱ་ཝུ་སཱ མ་ཙྪཱ, བ་ལ་ཛཱ མུ་ཉྫ་རོ་ཧི་ཏཱ;
ཝ་གྒ་ལཱ༹ པ་པ་ཏཱ་ཡ་ནྟཱ, སོ་བྷ་ཡ་ནྟི མ་མ་སྶ་མཾ.
‘‘ཨུ་བྷོ ཀཱུ་ལེ་སུ ན་དི་ཡཱ, པུ་པྥི་ནོ ཕ་ལི་ནོ དུ་མཱ;
ཨུ་བྷ་ཏོ ཨ་བྷི་ལ་མྦ་ནྟཱ, སོ་བྷ་ཡ་ནྟི མ་མ་སྶ་མཾ.
‘‘ཨ་མྦཱ སཱ་ལཱ ཙ ཏི་ལ་ཀཱ, པཱ་ཊ་ལཱི སི་ནྡུ་ཝཱ་ར་ཀཱ;
དི་བྦ་ག་ནྡྷཱ ས་མྤ་ཝ་ནྟི, པུ་པྥི་ཏཱ མ་མ ཨ་སྶ་མེ.
‘‘ཙ་མྨ་ཀཱ ས་ལ༹་ལཱ ནཱི་པཱ, ནཱ་ག་པུ་ནྣཱ་ག་ཀེ་ཏ་ཀཱ;
དི་བྦ་ག་ནྡྷཱ ས་མྤ་ཝ་ནྟི, པུ་པྥི་ཏཱ མ་མ ཨ་སྶ་མེ.
‘‘ཨ་ཏི་མུ་ཏྟཱ ཨ་སོ་ཀཱ ཙ, བྷ་གི་ནཱི་མཱ་ལཱ ཙ པུ་པྥི་ཏཱ;
ཨ་ངྐོ་ལཱ བི་མྦི་ཛཱ་ལཱ ཙ, པུ་པྥི་ཏཱ མ་མ ཨ་སྶ་མེ.
‘‘ཀེ་ཏ་ཀཱ ཀ་ནྡ་ལི ཙེ་ཝ, གོ་དྷུ་ཀཱ ཏི་ཎ་སཱུ་ལི་ཀཱ;
དི་བྦ་ག་ནྡྷཾ ས་མྤ་ཝ་ནྟཱ, སོ་བྷ་ཡ་ནྟི མ་མ་སྶ་མཾ.
‘‘ཀ་ཎི་ཀཱ་རཱ ཀ་ཎྞི་ཀཱ ཙ, ཨ་ས་ནཱ ཨ་ཛྫུ་ནཱ བ་ཧཱུ;
དི་བྦ་ག་ནྡྷཾ ས་མྤ་ཝ་ནྟཱ, སོ་བྷ་ཡ་ནྟི མ་མ་སྶ་མཾ.
‘‘པུ་ནྣཱ་གཱ གི་རི་པུ་ནྣཱ་གཱ, ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རཱ ཙ པུ་པྥི་ཏཱ;
དི་བྦ་ག་ནྡྷཾ ས་མྤ་ཝ་ནྟཱ, སོ་བྷ་ཡ་ནྟི མ་མ་སྶ་མཾ.
‘‘ཨུ་དྡཱ་ལ་ཀཱ ཙ ཀུ་ཊ་ཛཱ, ཀ་ད་མྦཱ ཝ་ཀུ་ལཱ བ་ཧཱུ;
དི་བྦ་ག་ནྡྷཾ ས་མྤ་ཝ་ནྟཱ, སོ་བྷ་ཡ་ནྟི མ་མ་སྶ་མཾ.