༩. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཡ་མྤི ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ད་ཏྭཱ པ་ཎི་དྷཱ་ན་མ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ་པི་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ གོ་ཏ་མ་སྶ ནཱ་མ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀཱ་སི. སོ་པི ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྠ་རི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ནི་ཊྛི་ཏེ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི དཱི་པ་རུ་ཀྑེ་ཧི དཱི་པ་ཀ་པ་ལླི་ཀཱ་ཧི ཙ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨུ་ལཱ༹་རཾ དཱི་པ་པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི.

ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠ་རི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ནི་ཊྛི་ཏེ ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ཀ་ན་ཀ་ཐཱུ་པེ བ་ཧཱུ ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་པྤི་མ་ཎྜ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀེ་ཀཾ གུ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚིཾ ཕུ་སཱ་པེ་ནྟོ ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ཏིཾ ཀཾ་ས་པཱ་ཏིཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་པྤི་མ་ཎྜ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ཝ་ཊྚི་ཡོ ཛཱ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡི.

ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ་ཡེ་ཝ དུ་གྒ་ཏ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨ་ནྣ་བྷཱ་རོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ སུ་མ་ན་སེ་ཊྛི་སྶ ནཱ་མ གེ་ཧེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཛཱི་ཝ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པ་རི་ཊྛཾ ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ན་ག་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ བྷཱ་ག་བྷ་ཏྟཾ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ར་བྷི. བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ག་བྷ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཀྑི་པི. སོ ཏཾ ནེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏཾ དི་སྭཱ ར་ཏྟིཾ སུ་མ་ན་སེ་ཊྛི་སྶ ཚ་ཏྟེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཧོ དཱ་ནཾ པ་ར་མ་དཱ་ནཾ, ཨུ་པ་རི་ཊྛེ, སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ’’ནྟི མ་ཧཱ་ས་དྡེ་ན ཨ་ནུ་མོ་དི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སུ་མ་ན་སེ་ཊྛི ‘‘ཨེ་ཝཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏཾ ཨི་ད་མེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་དཱ་ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏྟིཾ ཡཱ་ཙི. ཨ་ནྣ་བྷཱ་རོ པ་ན ཏ་སྶ པ་ཏྟིཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ་ན པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ན་སེ་ཊྛི ཏ་སྶ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, པ་ཏི་རཱུ་པཾ གེ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཙྩཾ ཝ་སཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཡ་སྨཱ ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ དི་ནྣ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་ར་ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ སུ་མ་ན་སེ་ཊྛི ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ པ་ན ཏཾ ཨཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སེ་ཊྛི ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་དཱ ཏེ་ན ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི་སྶ ས་ཧ་སྶཾ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཏུ་སྶི་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ གེ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སཱ’’ཏི གེ་ཧ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ སོ་དྷཱ་པེ་ནྟ་སྶ མ་ཧ་ནྟི་ཡོ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏཱ དི་སྭཱ སོ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ས་བྦཾ དྷ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་སི་ཀ་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཀ་སྶ གེ་ཧེ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ན ཀ་སྶ་ཙི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ནྣ་བྷཱ་རོ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ མ་ཧཱ་དྷ་ན་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཏ་སྶ སེ་ཊྛི་ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་སི.

སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ན་ག་རེ སུ་ཀྐོ་ད་ན་ས་ཀྐ་སྶ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ, ས་ཏྠུ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ པུ་ཏྟོ པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ་སུ ཏཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ དེ་ཝོ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏེ་ཧི ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱུ་ཧི ས་ཏྠུ པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྠཾ པེ་སི་ཏེ་ཧི བྷ་དྡི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པི་ཡ་མྦ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ་ཡེ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ, པུ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ར་ཊྛེ པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་དཱ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྟ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཏ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཨ་ཊྛ་མཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པ་ཊི་པ་དཾ དེ་སེ་ཏི. སོ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡.༤༢༡-༤༣༣) –

‘‘སུ་མེ་དྷཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ཧཾ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛཾ ན་རཱ་ས་བྷཾ;

ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ, ཨ་དྡ་སཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.

‘‘ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ན ས་མྦུ་དྡྷཾ, སུ་མེ་དྷཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;

ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ན, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་མ་ཡཱ་ཙ་ཧཾ.

‘‘ཨ་ནུ་ཀ་མྤ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛ ན་རཱ་ས་བྷ;

པ་དཱི་པཾ ཏེ པ་ད་སྶཱ་མི, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་མྷི ཛྷཱ་ཡ་ཏོ.

‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི སོ དྷཱི་རོ, ས་ཡ་མྦྷཱུ ཝ་ད་ཏཾ ཝ་རོ;

དུ་མེ་སུ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ, ཡ་ནྟཾ ཡོ་ཛི་ཡ་ཧཾ ཏ་དཱ.

‘‘ས་ཧ་སྶ་ཝ་ཊྚིཾ པཱ་དཱ་སིཾ, བུ་དྡྷ་སྶ ལོ་ཀ་བ་ནྡྷུ་ནོ;

ས་ཏྟཱ་ཧཾ པ་ཛྫ་ལི་ཏྭཱ་ན, དཱི་པཱ ཝཱུ་པ་ས་མིཾ་སུ མེ.

‘‘ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་དེ་ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;

ཛ་ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, ཝི་མཱ་ན་མུ་པ་པ་ཛྫ་ཧཾ.

‘‘ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ དེ་ཝ་ཏྟཾ, བྱ་མྷཾ ཨཱ་སི སུ་ནི་མྨི་ཏཾ;

ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཛྫ་ལ་ཏི, དཱི་པ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.

‘‘ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, ཝི་རོ་ཙེ་སི་མ་ཧཾ ཏ་དཱ;

ས་བྦེ དེ་ཝེ ཨ་བྷི་བྷོ་མི, དཱི་པ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.

‘‘ཏིཾ་ས་ཀ་པྤཱ་ནི དེ་ཝི་ནྡོ, དེ་ཝ་ར་ཛྫ་མ་ཀཱ་ར་ཡིཾ;

ན མཾ ཀེ་ཙཱི་ཏི་མ་ཉྙ་ནྟི, དཱི་པ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.

‘‘ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཨ་ཧོ་ས་ཧཾ;

དི་ཝཱ ར་ཏྟི་ཉྩ པ་སྶཱ་མི, ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ཏ་དཱ.

‘‘ས་ཧ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཉཱ་ཎེ་ན, པ་སྶཱ་མི ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ;

དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, དཱི་པ་དཱ་ན་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.

‘‘སུ་མེ་དྷོ ནཱ་མ ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ;

ཏ་སྶ དཱི་པོ མ་ཡཱ དི་ནྣོ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ.

‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙ་ཏ་སྶོ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.

ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་རི་ཡ་ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༨༠, ༡༩༢).

སོ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཐེ་ར་སྶ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ནྟེ་ཧི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་དི་ཏོ ཙ་ཏ་སྶོ གཱ་ཐཱ བྷཱ་སི་ཏཱ. ཏ་ཏོ པ་རཱ ཐེ་ར་སྶ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏཱ. ཨི་ཏ་རཱ ས་བྦཱ་པི ཏེ་ན ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཐེ་རེ་ནེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་ཏི ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཐེ་རེ་ན བྷཱ་སི་ཏཱ་པི, ཐེ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ བྷཱ་སི་ཏཱ་པི ཐེ་ར་སྶ ཙེ་ཏཱ གཱ་ཐཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ –

༨༩༢. ‘‘པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ, བྷ་གི་ནཱི ཉཱ་ཏི་བྷཱ་ཏ་རོ;

པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཧི་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ་ཝ ཛྷཱ་ཡ་ཏི.

༨༩༣. ‘‘ས་མེ་ཏོ ན་ཙྩ་གཱི་ཏེ་ཧི, ས་མྨ་ཏཱ་ལ༹་པྤ་བོ་དྷ་ནོ;

ན ཏེ་ན སུ་དྡྷི་མ་ཛ྄ཛྷ་གཾ, མཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡེ ར་ཏོ.

༨༩༤. ‘‘ཨེ་ཏ་ཉྩ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ, ར་ཏོ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ;

ས་བྦོ་གྷཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ་ཝ ཛྷཱ་ཡ་ཏི.

༨༩༥. ‘‘རཱུ་པཱ ས་དྡཱ ར་སཱ ག་ནྡྷཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཙ མ་ནོ་ར་མཱ;

ཨེ་ཏེ ཙ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ་ཝ ཛྷཱ་ཡ་ཏི.

༨༩༦. ‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨེ་ཀོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ མུ་ནི;

ཨེ་ས་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ.

༨༩༧. ‘‘ཝི་ཙི་ནཱི ཨ་གྒ་ཧཱི དྷོ་ཝི, ར་ཛ་ཡཱི དྷཱ་ར་ཡཱི མུ་ནི;

པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི མ་ཏི་མཱ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ.

༨༩༨. ‘‘མ་ཧི་ཙྪོ ཙ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ, སཾ་ས་ཊྛོ ཡོ ཙ ཨུ་དྡྷ་ཏོ;

ཏ་སྶ དྷ་མྨཱ ཨི་མེ ཧོ་ནྟི, པཱ་པ་ཀཱ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ.

༨༩༩. ‘‘ས་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་པྤི་ཙྪོ, ས་ནྟུ་ཊྛོ ཨ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཝཱ;

པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ར་ཏོ ཝི་ཏྟོ, ནི་ཙྩ་མཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ.

༩༠༠. ‘‘ཏ་སྶ དྷ་མྨཱ ཨི་མེ ཧོ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ;

ཨ་ནཱ་ས་ཝོ ཙ སོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧེ་སི་ནཱ.

༩༠༡. ‘‘མ་མ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ;

མ་ནོ་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.

༩༠༢. ‘‘ཡ་དཱ མེ ཨ་ཧུ ས་ངྐ་པྤོ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི དེ་ས་ཡི;

ནི་པྤ་པ་ཉྩ་ར་ཏོ བུ་དྡྷོ, ནི་པྤ་པ་ཉྩ་མ་དེ་ས་ཡི.

༩༠༣. ‘‘ཏ་སྶཱ་ཧཾ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ཝི་ཧཱ་སིཾ སཱ་ས་ནེ ར་ཏོ;

ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནཾ.

༩༠༤. ‘‘པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶཱ་ནི, ཡ་ཏོ ནེ་ས་ཛྫི་ཀོ ཨ་ཧཾ;

པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནི, ཡ་ཏོ མི་དྡྷཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ.

༩༠༥. ‘‘ནཱ་ཧུ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ, ཋི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ;

ཨ་ནེ་ཛོ ས་ནྟི་མཱ་ར་བྦྷ, ཙ་ཀྑུ་མཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ.

༩༠༦. ‘‘ཨ་ས་ལླཱི་ནེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཝཱ་ས་ཡི;

པ་ཛྫོ་ཏ་སྶེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཝི་མོ་ཀྑོ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཧུ.

༩༠༧. ‘‘ཨེ་ཏེ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ དཱ་ནི, མུ་ནི་ནོ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མཱ;

ནཱ་ཉྙེ དྷ་མྨཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ས་མྦུ་དྡྷེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ.

༩༠༨. ‘‘ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ནཱ་ཝཱ་སོ, དེ་ཝ་ཀཱ་ཡ་སྨི ཛཱ་ལི་ནི;

ཝི་ཀྑཱི་ཎོ ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རོ, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ.

༩༠༩. ‘‘ཡ་སྶ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན ས་ཧ་སྶ་དྷཱ, ལོ་ཀོ སཾ་ཝི་དི་ཏོ ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་པྤོ;

ཝ་སཱི ཨི་དྡྷི་གུ་ཎེ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏེ, ཀཱ་ལེ པ་སྶ་ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ས བྷི་ཀྑུ.

༩༡༠. ‘‘ཨ་ནྣ་བྷཱ་རོ པུ་རེ ཨཱ་སིཾ, ད་ལི་དྡོ གྷཱ་ས་ཧཱ་ར་ཀོ;

ས་མ་ཎཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་སིཾ, ཨུ་པ་རི་ཊྛཾ ཡ་ས་སྶི་ནཾ.

༩༡༡. ‘‘སོ་མྷི ས་ཀྱ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ་ཏི མཾ ཝི་དཱུ;

ཨུ་པེ་ཏོ ན་ཙྩ་གཱི་ཏེ་ཧི, ས་མྨ་ཏཱ་ལ༹་པྤ་བོ་དྷ་ནོ.

༩༡༢. ‘‘ཨ་ཐ་དྡ་སཱ་སིཾ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡཾ;

ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ.

༩༡༣. ‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཏྠ མེ ཝུ་སི་ཏཾ པུ་རེ;

ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ དེ་ཝེ་སུ, ཨ་ཊྛཱ་སིཾ ས་ཀྐ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ.

༩༡༤. ‘‘ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ནུ་སྶི་ནྡོ, ཨ་ཧཾ ར་ཛྫ་མ་ཀཱ་ར་ཡིཾ;

ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟོ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི, ཛ་མྦུ་ས་ཎྜ་སྶ ཨི་སྶ་རོ;

ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ན, དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཡིཾ.

༩༡༥. ‘‘ཨི་ཏོ ས་ཏྟ ཏ་ཏོ ས་ཏྟ, སཾ་སཱ་རཱ་ནི ཙ་ཏུ་དྡ་ས;

ནི་ཝཱ་ས་མ་བྷི་ཛཱ་ནི་སྶཾ, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ཏ་དཱ.

༩༡༦. ‘‘པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ས་མཱ་དྷི་མྷི, ས་ནྟེ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝི་ཏེ;

པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ལ་དྡྷ་མྷི, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷི མེ.

༩༡༧. ‘‘ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏིཾ ག་ཏིཾ;

ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ, ཛྷཱ་ནེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ཋི་ཏོ.

༩༡༨. ‘‘པ་རི་ཙི་ཎྞོ མ་ཡཱ ས་ཏྠཱ…པེ… བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ.

༩༡༩. ‘‘ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མེ, ཨ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑ་ཡཱ;

ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦ་སྨིཾ, ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཾ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ པ་ཧཱ་ཡཱཏི པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོཏི མཱ་ཏ་ར་ཉྩ པི་ཏ་ར་ཉྩ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ཀེ་ཙི ཉཱ་ཏི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན ཝཱ བྷོ་ག་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཙ ཀི་ཙྩ་ནྟ་ར་པ་སུ་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ མ་ཡཾ. མ་ཡཾ པ་ན མ་ཧ་ནྟཾ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ, མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མེ་སུ ནི་ར་པེ་ཀྑཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཏི. ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི, དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

ས་མེ་ཏོ ན་ཙྩ་གཱི་ཏེ་ཧཱིཏི ན་ཙྩེ་ཧི ཙ གཱི་ཏེ་ཧི ཙ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ, ན་ཙྩཱ་ནི པ་སྶ་ནྟོ གཱི་ཏཱ་ནི སུ་ཎ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་མྨ་ཏོ’’ཏི ཙ པ་ཋ་ནྟི, ན་ཙྩ་གཱི་ཏེ་ཧི པཱུ་ཛི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨ་ཏཱ་ལ༹་པྤ་བོ་དྷ་ནོཏི ས་མྨ་ཏཱ་ལ༹་ས་དྡེ་ཧི པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ པ་བོ་དྷེ་ཏ་བྦོ. ན ཏེ་ན སུ་དྡྷི་མ་ཛ྄ཛྷ་གནྟི ཏེ་ན ཀཱ་མ་བྷོ་གེ་ན སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷིཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪིཾ. མཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡེ ར་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་མཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ར་ཏོ. ‘‘ཀི་ལེ་ས་མཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀཱ་མ་གུ་ཎ་བྷོ་གེ་ན སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་ཉྩ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི ཀཱ་མ་གུ་ཎཾ. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱཏི ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ, ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦོ་གྷནྟི ཀཱ་མོ་གྷཱ་དི་ཀཾ ས་བྦ་མྤི ཨོ་གྷཾ.

པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱུ་པཱ ས་དྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མ་ནོ་ར་མཱཏི ལོ་བྷ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན མ་ནཾ ར་མ་ཡ་ནྟཱི་ཏི མ་ནོ་ར་མཱ, མ་ནཱ་པི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ མ་ནཱ་པི་ཡཱ རཱུ་པཱ, མ་ནཱ་པི་ཡཱ ས་དྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༣.༣༢༨ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མཱ་ནཾ).

པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀོཏི ཨེ་ཀཱ་ཀཱི ཨ་པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎོ. ཨ་དུ་ཏི་ཡོཏི ནི་ཏྟ་ཎྷོ. ཏ་ཎྷཱ ཧི པུ་རི་ས་སྶ དུ་ཏི་ཡོ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༥, ༡༠༥; མ་ཧཱ་ནི. ༡༩༡). ཨེ་ས་ཏཱིཏི པ་རི་ཡེ་ས་ཏི.

ཝི་ཙི་ནཱིཏི ཨེ་ས་ནྟོ་ཝ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དི་ཀེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཙི་ནི. ཨ་གྒ་ཧཱིཏི ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཙི་མ་ཀྑི་ཏ་མྤི ཨ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ག་ཎྷི. དྷོ་ཝཱིཏི, ཝི་ཀྑཱ་ལེ་སི. ར་ཛ་ཡཱིཏི དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ སི་བྦི་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་ར་ཛ་ནེ་ན ར་ཛ་ཡི. དྷཱ་ར་ཡཱིཏི ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་སི, ནི་ཝཱ་སེ་སི ཙེ་ཝ པཱ་རུ་པི ཙ.

ཨི་དཱ་ནི པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་དཱ་ཡེ ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣ་ཨོ་ཝཱ་དཾ ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ནྟོ ‘‘མ་ཧི་ཙྪོ ཙ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ མ་ཧི་ཙྪོཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡི་ཙྪཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨུ་ལཱ༹་རུ་ལཱ༹་རེ བ་ཧཱུ ཙ པ་ཙྩ་ཡེ ཨི་ཙྪ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོཏི ནི་སྶ་ནྟུ་ཊྛོ, ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སཱ་དི་ནཱ ས་ནྟོ་སེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏོ. སཾ་ས་ཊྛོཏི གི་ཧཱི་ཧི ཙེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ཙ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ན སཾ་ས་གྒེ་ན སཾ་ས་ཊྛོ. ཨུ་དྡྷ་ཏོཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟོ. ཏ་སྶཱཏི ‘‘མ་ཧི་ཙྪོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་སྶ. དྷ་མྨཱཏི མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ ཨ་ས་ནྟོ་སོ, སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ ཝི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཨཱི་དི་སཱ. ལཱ་མ་ཀ་ཊྛེ་ན པཱ་པ་ཀཱ. སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱཏི ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ མ་ལཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི.

ས་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་པྤི་ཙྪོཏི ཡ་དཱ པ་ནཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ནྟོ བྷ་ཛ་ནྟོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟོ ས་དྡྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏི་མཱ ཙ མ་ཧི་ཙྪ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་པྤི་ཙྪོ ཙ ཧོ་ཏི. ཨ་ས་ནྟོ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛོ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏ་ཀ་རཾ ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཝཱ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ, ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ར་ཏོ, ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ནི་བྦི་དཱ་ཡ དྷ་མྨ་པཱི་ཏི་ཡཱ ཝི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ, ས་བྦ་སོ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཧཱ་ནེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ.

ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨི་མེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་པྤ་བྷེ་དཱ ཏི་ཝི་དྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྒ་ཧཱ ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཀུ་ས་ལཱ, མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི. སོ ཏེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁེ་པ་ནེ་ན ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ ཙ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧེ་སི་ནཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་དཱ་ཡེ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

མ་མ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨ་པི་ཙྪ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ མ་ཧི་ཙྪ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༨.༣༠) མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷཾ, ཏེ ཙ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏཾ མ་མ ས་ངྐ་པྤཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. མ་ནོ་མ་ཡེ་ནཱཏི མ་ནོ་མ་ཡེ་ན ཝི་ཡ, མ་ན་སཱ ནི་མྨི་ཏ་ས་དི་སེ་ན པ་རི་ཎཱ་མི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྡྷི་ཡཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷི་ཡཱ.

ཡ་དཱ མེ ཨ་ཧུ ས་ངྐ་པྤོཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ མ་ཡ྄ཧཾ ‘‘ཀཱི་དི་སོ ནུ ཁོ ཨ་ཊྛ་མོ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐོ’’ཏི པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ མ་མ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་ཏྟ་རི དེ་ས་ཡཱིཏི ‘‘ནི་པྤ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ ནི་པྤ་པ་ཉྩ་ར་ཏི་ནོ, ནཱ་ཡཾ་དྷ་མྨོ པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་སྶ པ་པ་ཉྩ་ར་ཏི་ནོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༣༠) ཨི་མ་མ་ཊྛ་མཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ཨུ་པ་རི དེ་ས་ཡི. ཏཾ པ་ན དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་པྤ་པ་ཉྩ་ར་ཏོ བུ་དྡྷོ, ནི་པྤ་པ་ཉྩ་མ་དེ་ས་ཡཱི’’ཏི. པ་པ་ཉྩཱ ནཱ་མ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཀི་ལེ་སཱ, ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏཱ་ཡ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ནི་པྤ་པ་ཉྩཱ ནཱ་མ. ཏ་སྨིཾ ནི་པྤ་པ་ཉྩེ ར་ཏོ ཨ་བྷི་ར་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཡ་ཐཱ ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་མི, ཏ་ཐཱ ཏཱ་དི་སཾ དྷ་མྨཾ ཨ་དེ་ས་ཡི, སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ པ་ཀཱ་ས་ཡཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཏ་སྶཱ་ཧཾ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶཱ ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་སིཾ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ སཱ་ས་ནེ ར་ཏོ ཨ་བྷི་ར་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་ག་མཾ ཏེ་ན སཱ་དྷི་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཾ, ཀཱ་ཡེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ སེ་ཡྻ་སུ་ཁ་པ་སྶ་སུ་ཁཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩཱ་གཾ, ཨ་པྤ་མི་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏོ ནེ་ས་ཛྫི་ཀོ ཨ་ཧནྟི ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཡོ་གཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཏཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ས་པྤུ་རི་ས་ཙ་རི་ཡཱ ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་གུ་ཎེ དི་སྭཱ ནེ་ས་ཛྫི་ཀོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས ཝ་སྶཱ་ནི. ཡ་ཏོ མི་དྡྷཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏནྟི ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡཱ ནི་དྡཱ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནི. ‘‘ཐེ་ར་སྶ པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཝ་སྶེ་སུ ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་སྶ ས་ཏོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནི ནི་དྡཱ ནཱ་ཧོ་སི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་རཱི་ར་ཀི་ལ་མ་ཐེ་ན པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ ནི་དྡཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

‘‘ནཱ་ཧུ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ’’ ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ས་ཏྠུ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ཀིཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི པུ་ཊྛོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ཧུ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ, ཋི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཏཱ་དི་ནོཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་རཱ ས་བྦཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ནཱ་ཧུ ནཱ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཡ་སྨཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ཙ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ནཱ་ཧེ་སུ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནེ་ཛོ, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ནེ་ཛོ. ས་ནྟི་མཱ་ར་བྦྷཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཊི་ཙྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཙ་ཀྑུ་མཱཏི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཙ་ཀྑུ་མཱ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ་ཏི.

ཨ་ས་ལླཱི་ནེ་ནཱཏི ཨ་ལཱི་ནེ་ན ཨ་སཾ་ཀུ་ཊི་ཏེ་ན སུ་ཝི་ཀ་སི་ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན. ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཝཱ་ས་ཡཱིཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི, ན ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟི. པ་ཛྫོ་ཏ་སྶེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཝི་མོ་ཀྑོ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཧཱུཏི ཡ་ཐཱ ཏེ་ལ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ, ཝ་ཊྚི་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཛྫ་ལ་ནྟོ པ་ཛྫོ་ཏོ པ་དཱི་པོ ཏེ་སཾ པ་རི་ཀྑ་ཡེ ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ནི་བྦུ་ཏོ ཙ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ནྟྭཱ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནོ ཏེ་སཾ པ་རི་ཀྑ་ཡེ ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ནི་བྦུ་ཏོ ཙ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ནྟྭཱ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་བྦ་ནྟི དྷཱི་རཱ ཡ་ཐཱ་ཡཾ པ་དཱི་པོ’’ཏི (ཁུ. པཱ. ༦.༡༥), ‘‘ཨ་ཙྩཱི ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཏ་ཝེ་གེ་ན ཁི་ཏྟཱ’’ཏི (སུ. ནི. ༡༠༨༠) ཙ ཨཱ་དི.

ཨེ་ཏེཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ས་ཏྠུ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྪི་མ་ཀཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི. ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མཱཏི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙེ དྷ་མྨཱཏི ས་ཧ ནི་སྶ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ, ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ. ན་ནུ ཏེ་པི ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟེ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨཱ་ས་ངྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ. ‘‘ཨི་ཏ་རེ པ་ན སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ནུ ཁོ’’ཏི སི་ཡཱ ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཏི ཏ་དཱ་ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ནཱ་ཉྙེ དྷ་མྨཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ནཱ་ཝཱ་སོ, དེ་ཝ་ཀཱ་ཡ་སྨི ཛཱ་ལི་ནཱིཏི, ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ལི་ནཱིཏི དེ་ཝ་ཏཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི, དེ་ཝ་ཏེ དེ་ཝ་ཀཱ་ཡ་སྨིཾ དེ་ཝ་ས་མཱུ་ཧེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་ན ཨཱ་ཝཱ་སོ ཨཱ་ཝ་ས་ནཾ ཨི་དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཀྑཱི་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. སཱ ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ པུ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཐེ་ར་སྶ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ཨི་དཱ་ནི ཐེ་རཾ ཛི་ཎྞཾ ཝུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ པུ་རི་མ་སི་ནེ་ཧེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་དྷེ་ཧི, ཡ་ཏྠ ཏེ ཝུ་སི་ཏཾ པུ་རེ’’ཏི དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཡཱ་ཙི. ཨ་ཐ ‘‘དཱ་ནི ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཐེ་རོ ཏ་སྶཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཧ་ཏཱ་སཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.

ཨ་ཐ ཐེ་རོ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘ཡ་སྶ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷི་ཀྑུ་ནོ མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཝ ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ས་ཧ་སྶ་པྤ་ཀཱ་རོ ཏི་ས་ཧ་སྶི་མ་ཧཱ་ས་ཧ་སྶི་པ་བྷེ་དོ, ལོ་ཀོ ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་པྤོ ས་ཧ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ, སཾ་ཝི་དི་ཏོ ས་མྨ་དེ་ཝ ཝི་དི་ཏོ ཉཱ་ཏོ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྡྷི་གུ་ཎེ ཨི་དྡྷི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏེ ཙ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ དེ་ཝ་ཏཱ པ་སྶ་ཏི, ན ཏ་སྶ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ད་སྶ་ནེ པ་རི་ཧཱ་ནཱི་ཏི. ཐེ་རེ་ན ཀི་ར ཛཱ་ལི་ནི་ཡཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ན་ཏྠི དཱ་ནཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ ཛཱ་ལི་ནིཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཐེ་རོ དྷ་མྨཱ་ལ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ལ་པ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ‘‘ཡ་སྶ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.

ཨ་ནྣ་བྷཱ་རོ པུ་རེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ པུ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. གྷཱ་ས་ཧཱ་ར་ཀོཏི གྷཱ་ས་མ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ན་ཀོ. ས་མ་ཎནྟི ས་མི་ཏ་པཱ་པཾ. པ་ཊི་པཱ་དེ་སིནྟི པ་ཊི་མུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་དཱ་སིཾ, པ་སཱ་དེ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པ་རི་ཊྛནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ. ཡ་ས་སྶི་ནནྟི ཀི་ཏྟི་མ་ནྟཾ པ་ཏྠ་ཊ་ཡ་སཾ. ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཙ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་ལཱ༹་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ་མྷི ས་ཀྱ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨི་ཏོ ས་ཏྟཱཏི ཨི་ཏོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ དི་བྦེ་ན ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩེ་ན ས་ཏྟ. ཏ་ཏོ ས་ཏྟཱཏི ཏ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟ. སཾ་སཱ་རཱ་ནི ཙ་ཏུ་དྡ་སཱཏི ཙ་ཏུ་དྡ་ས བྷ་ཝ་ནྟ་ར་སཾ་ས་ར་ཎཱ་ནི. ནི་ཝཱ་ས་མ་བྷི་ཛཱ་ནི་སྶནྟི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ཉྙཱ་སིཾ. དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ཏ་དཱ་ཏི ཏ་ཉྩ ཁོ ན ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ, ཨ་པི ཙ ཁོ ཡ་དཱ ཨི་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ, ཏ་དཱ ཨ་ཉྙཱ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ས་མཱ་དྷི་མྷཱིཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་མྷི. སོ ཧི པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, ཙེ་ཏོ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ནྟེཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཨ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ནྟེ. ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝི་ཏེཏི ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ་ག་ཏེ, སུ་ཙི་ཎྞེ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ལ་དྡྷ་མྷཱིཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ལ་དྡྷེ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷི མེཏི ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ ས་མཱ་དྷི་མྷི ས་མྤཱ་དི་ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷི, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སི.

ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་ཉྩ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་མི, ཛཱ་ན་ནྟོ ཙ ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨ་མུ་མྷཱ ལོ་ཀ་མྷཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ, ཨི་མ་མྷཱ ཙ ལོ་ཀཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་མུ་མྷི ལོ་ཀེ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏིཾ ག་ཏི་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་མི, ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་མི. ཏ་ཡི་དཾ ས་བྦ་མྤི པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ས་མཱ་དྷི་མྷི ས་མྤཱ་དི་ཏེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཛྷཱ་ནེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ཋི་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ཛྷཱ་ནེ ཋི་ཏོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫཱ་ཏྟ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་པྤ་ས་ངྒེ་ན པུ་བྦེ ད་སྶི་ཏ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་ཛྫཾ ས་ཧ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་རི་ཙི་ཎྞོ མ་ཡཱ ས་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མེཏི ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛ་སྶ ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མེ, ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛེ ཡ་ཏྠ པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མེ. ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦ་སྨིནྟི ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ. ནི་བྦཱ་ཡི་སྶནྟི ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི, ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.