༣. མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཡོ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ པ་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གྷ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷི་ཀྑུ་ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏ་ཛྫཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི.
སོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་ག་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ག་བྦྷ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. ཏེ ས་བྦེ་པི ཛ་ནཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རིཾ་སུ. ཏེ་སུ ག་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ནྟ་དེ་སེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ རཱ་ཛ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་སྶ ཀ་པྤི་ནོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སེ་ས་པུ་རི་སཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཀ་པྤི་ན་ཀུ་མཱ་རོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. སོ སུ་ཏ་ཝི་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཏོ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི སཱི་གྷཾ དཱུ་ཏེ པེ་སེ་སི – ‘‘ཡ་ཏྠ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ པ་སྶ་ཐ, ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ཝཱ་ཎི་ཛཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཎྜཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ཧ་ཏྠཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སུཾ. ཏེ རཱ་ཛཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་དི་ཏ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཙྩི ཝོ ར་ཊྛཾ སུ་བྷི་ཀྑཾ, དྷ་མྨི་ཀོ རཱ་ཛཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀཱི་དི་སོ དྷ་མྨོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་སེ ཨི་དཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཏཾ, དེ་ཝ, ན ས་ཀྐཱ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་མུ་ཁེ་ཧི ཀ་ཐེ་ཏུ’’ནྟི. རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྒཱ་རེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ དཱ་པེ་སི. ཏེ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་སེ བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ར་ཉྙོ ‘‘བུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ སུ་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་མཱ་ནཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏ་ཏོ ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི, ཏཱ་ཏཱ, ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི, དེ་ཝ, ཝ་དཱ་མཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི པ་དཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ’’ནྟི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ པ་ས་ནྣོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རཾ ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘དེ་ཝ, ལོ་ཀེ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཏ་མྤི སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རཾ ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘དེ་ཝ, ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཏ་མྤི སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི. ཨ་མ་ཙྩཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. སོ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ས་ཏྠཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཨི་མེ་སཾ ཨ་སྶཱ་ནཾ ཁུ་ར་མ་ཏྟ་མྤི མཱ ཏེ་མེ་ཏཱུ’’ཏི ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ་ནེ་ཝ པཱུ་རཾ ག་ངྒཱ་ན་དིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་མྤི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠཱ་རཾ ན་དིཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ན་དིཾ པ་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི.
ས་ཏྠཱ་པི ཏཾ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཱ ཏེ་སཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཏེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཏི་ཏྠ་སྶཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཧཱ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ ཚ་བྦ་ཎྞ་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏེ ཏེ་ན ཏི་ཏྠེ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟཱ བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་དྷཱ་ཝ་ནྟི་ཡོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཡཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ མ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨ་དྡྷཱ སོ ཨེ་སོ’’ཏི ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ གོ་པྥ་ཀེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶེ་ན. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་དྡྷིཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༤.༦༦-༡༠༧) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོ, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན པཱ་ར་གཱུ;
ཨུ་དི་ཏོ ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་སེ, ར་ཝཱི་ཝ ས་ར་ད་མྦ་རེ.
‘‘ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཡ བོ་དྷེ་ཏི, ཝེ་ནེ་ཡྻ་པ་དུ་མཱ་ནི སོ;
ཀི་ལེ་ས་པ་ངྐཾ སོ་སེ་ཏི, མ་ཏི་རཾ་སཱི་ཧི ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཡ་སེ ཧ་ནྟི, ཁ་ཛྫོ་ཏཱ་བྷཱ ཡ་ཐཱ ར་ཝི;
ས་ཙྩ་ཏྠཱ་བྷཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ར་ཏ་ནཾ་ཝ དི་ཝཱ་ཀ་རོ.
‘‘གུ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏི་བྷཱུ་ཏོ, ར་ཏ་ནཱ་ནཾ་ཝ སཱ་ག་རོ;
པ་ཛྫུ་ནྣོ་རི་ཝ བྷཱུ་ཏཱ་ནི, དྷ་མྨ་མེ་གྷེ་ན ཝ་སྶ་ཏི.
‘‘ཨ་ཀྑ་ད་སྶོ ཏ་དཱ ཨཱ་སིཾ, ན་ག་རེ ཧཾ་ས་ས་ཝ྄ཧ་ཡེ;
ཨུ་པེ་ཙྩ དྷ་མྨ་མ་སྶོ་སིཾ, ཛ་ལ་ཛུ་ཏྟ་མ་ནཱ་མི་ནོ.
‘‘ཨོ་ཝཱ་ད་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཀ་ཏཱ་ཝི་ནོ;
གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་ས་ཡ་ནྟ་སྶ, ཏ་པྤ་ཡ་ནྟ་སྶ མེ མ་ནཾ.
‘‘སུ་ཏྭཱ པ་ཏཱི་ཏོ སུ་མ་ནོ, ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ;
ས་སི་སྶཾ བྷོ་ཛ་ཡི་ཏྭཱ་ན, ཏཾ ཋཱ་ན་མ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡིཾ.
‘‘ཏ་དཱ ཧཾ་ས་ས་མ་བྷཱ་གོ, ཧཾ་ས་དུ་ནྡུ་བྷི་ནི་སྶ་ནོ;
པ་སྶ་ཐེ་ཏཾ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཾ, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝི་སཱ་ར་དཾ.
‘‘པ་ཏི་ཏཾ པཱ་ད་མཱུ་ལེ མེ, ས་མུ་གྒ་ཏ་ཏ་ནཱུ་རུ་ཧཾ;
ཛཱི་མཱུ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ པཱི་ཎཾ་སཾ, པ་ས་ནྣ་ན་ཡ་ནཱ་ན་ནཾ.
‘‘པ་རི་ཝཱ་རེ་ན མ་ཧ་ཏཱ, རཱ་ཛ་ཡུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ཡ་སཾ;
ཨེ་སོ ཀ་ཏཱ་ཝི་ནོ ཋཱ་ནཾ, པ་ཏྠེ་ཏི མུ་དི་ཏཱ་ས་ཡོ.
‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ན, ཙཱ་གེ་ན པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ནུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི དུ་གྒ་ཏིཾ.
‘‘དེ་ཝེ་སུ དེ་ཝ་སོ་བྷ་གྒཾ, མ་ནུ་སྶེ་སུ མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ;
ཨ་ནུ་བྷོ་ཏྭཱ་ན སེ་སེ་ན, ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ས་མྦྷ་ཝོ;
གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དཱ་ཡཱ་དོ, ཨོ་ར་སོ དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏོ;
ཀ་པྤི་ནོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, ཧེ་སྶ་ཏི ས་ཏྠུ སཱ་ཝ་ཀོ.
‘‘ཏ་ཏོ་ཧཾ སུ་ཀ་ཏཾ ཀཱ་རཾ, ཀ་ཏྭཱ་ན ཛི་ན་སཱ་ས་ནེ;
ཛ་ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, ཏུ་སི་ཏཾ ཨ་ག་མཱ་ས་ཧཾ.
‘‘དེ་ཝ་མཱ་ནུ་ས་ར་ཛྫཱ་ནི, ས་ཏ་སོ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཡ;
བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡ་མཱ་ས་ནྣེ, ཛཱ་ཏོ ཀེ་ཎི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ.
‘‘ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན, ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀོ ཨ་ཧཾ;
པ་ཉྩ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ, ས་ཏཱ་ནི ས་མུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ.
‘‘ཏེ་མཱ་སཾ བྷོ་ཛ་ཡི་ཏྭཱ་ན, པ་ཙྪཱ་ད་མྷ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ;
ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ མ་ཡཾ ས་བྦེ, ཨ་ཧུ་མྷ ཏི་ད་སཱུ་པ་གཱ.
‘‘པུ་ནོ ས་བྦེ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ, ཨ་ག་མི་མྷ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ;
ཀུ་ཀྐུ་ཊ་མྷི པུ་རེ ཛཱ་ཏཱ, ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སྶ པ་སྶ་ཏོ.
‘‘ཀ་པྤི་ནོ ནཱ་མ་ཧཾ ཨཱ་སིཾ, རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཡ་སོ;
སེ་སཱ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏཱ, མ་མེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡུཾ.
‘‘མ་ཧཱ་ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ པ་ཏྟོ, ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷི་མཱ;
ཝཱ་ཎི་ཛེ་ཧི ས་མ་ཀྑཱ་ཏཾ, བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་མ་ཧཾ སུ་ཎིཾ.
‘‘བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ས་མུ་པྤ་ནྣོ, ཨ་ས་མོ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ;
སོ པ་ཀཱ་སེ་ཏི ས་དྡྷ་མྨཾ, ཨ་མ་ཏཾ སུ་ཁ་མུ་ཏྟ་མཾ.
‘‘སུ་ཡུ་ཏྟཱ ཏ་སྶ སི་སྶཱ ཙ, སུ་མུ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ;
སུ་ཏྭཱ ནེ་སཾ སུ་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་ཀྐ་རི་ཏྭཱ་ན ཝཱ་ཎི་ཛེ.
‘‘པ་ཧཱ་ཡ ར་ཛྫཾ སཱ་མ་ཙྩོ, ནི་ཀྑ་མིཾ བུ་དྡྷ་མཱ་མ་ཀོ;
ན་དིཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ཙ་ནྡཾ, པཱུ་རི་ཏཾ ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཾ.
‘‘ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ཨ་ནཱ་ལ་མྦཾ, དུ་ཏྟ་རཾ སཱི་གྷ་ཝཱ་ཧི་ནིཾ;
གུ་ཎཾ ས་རི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་སྶ, སོ་ཏྠི་ནཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མིཾ.
‘‘བྷ་ཝ་སོ་ཏཾ ས་ཙེ བུ་དྡྷོ, ཏི་ཎྞོ ལོ་ཀ་ནྟ་གཱུ ཝི་དཱུ;
ཨེ་ཏེ་ན ས་ཙྩ་ཝ་ཛྫེ་ན, ག་མ་ནཾ མེ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ.
‘‘ཡ་དི ས་ནྟི་ག་མོ མ་གྒོ, མོ་ཀྑོ ཙ་ཙྩ་ནྟི་ཀཾ སུ་ཁཾ;
ཨེ་ཏེ་ན ས་ཙྩ་ཝ་ཛྫེ་ན, ག་མ་ནཾ མེ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ.
‘‘ས་ངྒྷོ ཙེ ཏི་ཎྞ་ཀ་ནྟཱ་རོ, པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ;
ཨེ་ཏེ་ན ས་ཙྩ་ཝ་ཛྫེ་ན, ག་མ་ནཾ མེ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ.
‘‘ས་ཧ ཀ་ཏེ ས་ཙྩ་ཝ་རེ, མ་གྒཱ ཨ་པ་ག་ཏཾ ཛ་ལཾ;
ཏ་ཏོ སུ་ཁེ་ན ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ, ན་དཱི་ཏཱི་རེ མ་ནོ་ར་མེ.
‘‘ནི་སི་ནྣཾ ཨ་དྡ་སཾ བུ་དྡྷཾ, ཨུ་དེ་ནྟཾ་ཝ པ་བྷ་ངྐ་རཾ;
ཛ་ལ་ནྟཾ ཧེ་མ་སེ་ལཾ་ཝ, དཱི་པ་རུ་ཀྑཾ་ཝ ཛོ་ཏི་ཏཾ.
‘‘ས་སིཾ་ཝ ཏཱ་རཱ་ས་ཧི་ཏཾ, སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི པུ་ར་ཀྑ་ཏཾ;
ཝཱ་ས་ཝཾ ཝི་ཡ ཝ་སྶ་ནྟཾ, དེ་ས་ནཱ་ཛ་ལ་ད་ནྟ་རཾ.
‘‘ཝ་ནྡི་ཏྭཱ་ན ས་ཧཱ་མ་ཙྩོ, ཨེ་ཀ་མ་ནྟ་མུ་པཱ་ཝི་སིཾ;
ཏ་ཏོ ནོ ཨཱ་ས་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ, བུ་དྡྷོ དྷ་མྨ་མ་དེ་ས་ཡི.
‘‘སུ་ཏྭཱ་ན དྷ་མྨཾ ཝི་མ་ལཾ, ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷ མ་ཡཾ ཛི་ནཾ;
པ་བྦཱ་ཛེ་ཧི མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ནི་བྦི་ནྡཱ་མྷ མ་ཡཾ བྷ་ཝེ.
‘‘སྭ་ཀྑཱ་ཏོ བྷི་ཀྑ་ཝེ དྷ་མྨོ, དུ་ཀྑ་ནྟ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ ཝོ;
ཙ་ར་ཐ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཨི་ཙྩཱ་ཧ མུ་ནི་ས་ཏྟ་མོ.
‘‘ས་ཧ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་བྦེ་པི, བྷི་ཀྑུ་ཝེ་ས་དྷ་རཱ མ་ཡཾ;
ཨ་ཧུ་མྷ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཙ སཱ་ས་ནེ.
‘‘ཏ་ཏོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ, ཨ་ནུ་སཱ་སི ཝི་ནཱ་ཡ་ཀོ;
ཨ་ནུ་སི་ཊྛོ ཛི་ནེ་ནཱ་ཧཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་པཱ་པུ་ཎིཾ.
‘‘ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨ་ནུ་སཱ་སི་མ་ཧཾ ཏ་དཱ;
མ་མཱ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཀ་རཱ, ཏེ་པི ཨཱ་སུཾ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ.
‘‘ཛི་ནོ ཏ་སྨིཾ གུ་ཎེ ཏུ་ཊྛོ, ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི མཾ;
བྷི་ཀྑུ་ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ན་གྒོ, ཀ་པྤི་ནོ་ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནེ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ཕ་ལཾ ད་སྶེ་སི མེ ཨི་དྷ;
པ་མུ་ཏྟོ ས་ར་ཝེ་གོ་ཝ, ཀི་ལེ་སེ ཛྷཱ་པ་ཡིཾ མ་མ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་ན ཏེ ས་བྦེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ ‘‘ཨེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཨེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་པྤི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན, བྷ་ག་ཝཱ, དེ་སེ་ཏི. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨོ་ཝཱ་ད་མ་ཏྟ་མྤི ན དེ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཐེ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, ཀ་པྤི་ན, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་ད་མ་ཏྟ་མྤི ན དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི, ཨ་ཛྫ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཐེ་རོ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ ས་མ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏེ་ན ནཾ ས་ཏྠཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀེ ཐེ་རེ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ –
༥༤༧. ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཡོ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ པ་སྶ་ཏི, ཧི་ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཏཾ དྭ་ཡཾ;
ཝི་དྡེ་སི་ནོ ཏ་སྶ ཧི་ཏེ་སི་ནོ ཝཱ, ར་ནྡྷཾ ན པ་སྶ་ནྟི ས་མེ་ཀྑ་མཱ་ནཱ.
༥༤༨. ‘‘ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ས་ཏཱི ཡ་སྶ, པ་རི་པུ་ཎྞཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ;
ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ པ་རི་ཙི་ཏཱ, ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏཱ;
སོ་མཾ ལོ་ཀཾ པ་བྷཱ་སེ་ཏི, ཨ་བྦྷཱ མུ་ཏྟོ་ཝ ཙ་ནྡི་མཱ.
༥༤༩. ‘‘ཨོ་དཱ་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཙི་ཏྟཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ;
ནི་བྦི་དྡྷཾ པ་གྒ་ཧཱི་ཏ་ཉྩ, ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏེ དི་སཱ.
༥༥༠. ‘‘ཛཱི་ཝ་ཏེ ཝཱ་པི ས་པྤ་ཉྙོ, ཨ་པི ཝི་ཏྟ་པ་རི་ཀྑ་ཡོ;
པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན, ཝི་ཏྟ་ཝཱ་པི ན ཛཱི་ཝ་ཏི.
༥༥༡. ‘‘པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་ཝི་ནི་ཙྪི་ནཱི, པ་ཉྙཱ ཀི་ཏྟི་སི་ལོ་ཀ་ཝ་དྡྷ་ནཱི;
པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ཏོ ན་རོ ཨི་དྷ, ཨ་པི དུ་ཀྑེ་སུ སུ་ཁཱ་ནི ཝི་ནྡ་ཏི.
༥༥༢. ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནོ དྷ་མྨོ, ན་ཙྪེ་རོ ན་པི ཨ་བྦྷུ་ཏོ;
ཡ་ཏྠ ཛཱ་ཡེ་ཐ མཱི་ཡེ་ཐ, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཝི་ཡ ཨ་བྦྷུ་ཏཾ.
༥༥༣. ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ར་ཉྷི ཛཱ་ཏ་སྶ, ཛཱི་ཝི་ཏཱ མ་ར་ཎཾ དྷུ་ཝཾ;
ཛཱ་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ མ་ར་ནྟཱི་དྷ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཱ ཧི པཱ་ཎི་ནོ.
༥༥༤. ‘‘ན ཧེ་ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ མ་ཏ་སྶ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཏྠཾ པ་ར་པོ་རི་སཱ་ནཾ;
མ་ཏ་མྷི རུ་ཎྞཾ ན ཡ་སོ ན ལོ་ཀྱཾ, ན ཝ་ཎྞི་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི.
༥༥༥. ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ས་རཱི་རཾ ཨུ་པ་ཧ་ནྟི ཏེ་ན, ནི་ཧཱི་ཡ་ཏི ཝ་ཎྞ་བ་ལཾ མ་ཏཱི ཙ;
ཨཱ་ན་ནྡི་ནོ ཏ་སྶ དི་སཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཧི་ཏེ་སི་ནོ ནཱ་སྶ སུ་ཁཱི བྷ་ཝ་ནྟི.
༥༥༦. ‘‘ཏ་སྨཱ ཧི ཨི་ཙྪེ་ཡྻ ཀུ་ལེ ཝ་ས་ནྟེ, མེ་དྷཱ་ཝི་ནོ ཙེ་ཝ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ ཙ;
ཡེ་ས་ཉྷི པ་ཉྙཱ་ཝི་བྷ་ཝེ་ན ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ར་ནྟི ནཱ་ཝཱ་ཡ ན་དིཾ་ཝ པུ་ཎྞ’’ནྟི. –
ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏནྟི ན ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨ་ཝི་ནྡ་ནྟི, ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཀ་ཙྩཱཏི པུ་ཏེ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ. པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཨ་ཏྠནྟི ཀི་ཙྩཾ. ཏཾ དྭ་ཡནྟི ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏཾ. ཝི་དྡེ་སི་ནོཏི ཨ་མི་ཏྟཱ. ཧི་ཏེ་སི་ནོཏི མི་ཏྟཱ. ར་ནྡྷནྟི ཚི་དྡཾ. ས་མེ་ཀྑ་མཱ་ནཱཏི ག་ཝེ་ས་ནྟཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ ཀི་ཙྩཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཾ པུ་རེ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ཧཾ ཝི་ཡ པ་སྶ་ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་མི་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན མི་ཏྟཱ ཝཱ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ར་ནྡྷཾ ག་ཝེ་ས་ནྟཱ ན པ་སྶ་ནྟི, ཏཱ་དི་སོ པ་ཉྙ་ཝཱ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཙྪི་དྡ་ཝུ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ས་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ གུ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཏཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ས་ཏཱི ཡ་སྶཱ’’ཏི དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ནནྟི ཨ་སྶཱ་སོ. ཨ་པཱ་ནནྟི པ་སྶཱ་སོ. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ ས་ཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ས་ཏི. ས་ཏི་སཱི་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཡ་སྶཱཏི, ཡ་སྶ ཡོ་གི་ནོ. པ་རི་པུ་ཎྞཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ སོ་ལ༹་ས་ནྣ་ཉྩ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ས་བྦ་སོ པུ་ཎྞཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཝི་ཛྫཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ན་ཉྩ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སུ་ཊྛུ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ. ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ པ་རི་ཙི་ཏཱ, ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏཱཏི ‘‘སོ ས་ཏོ་ཝ ཨ་སྶ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༤; མ. ནི. ༡.༡༠༧) ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ཙི་ཏཱ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ. སོ་མཾ ལོ་ཀཾ པ་བྷཱ་སེ་ཏི, ཨ་བྦྷཱ མུ་ཏྟོ་ཝ ཙ་ནྡི་མཱཏི སོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཡ་ཐཱ ཨ་བྦྷཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཝི་མུ་ཏྟོ ཙ་ནྡོ ཙ་ནྡཱ་ལོ་ཀེ་ན ཨི་མཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀཾ པ་བྷཱ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟོ ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་པ་ཏི་ཏཾ པ་ར་ས་ནྟཱ་ན་པ་ཏི་ཏ་ཉྩ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀཾ པ་བྷཱ་སེ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ས་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ཡོ་ག་སྶ ས་ཕ་ལ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨོ་དཱ་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ནཱི་ཝ་ར་ཎ་མ་ལ་ཝི་ག་མ་ཏོ ཨོ་དཱ་ཏཾ སུ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མ་མ ཙི་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ པ་མཱ་ཎ་ཀ་རཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ པ་ཧཱི་ནཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཉྩ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ ནི་བྦི་དྡྷཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏཾ, ས་ཀ་ལ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་ཏོ པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཧུ་ཏྭཱ དུ་ཀྑཱ་དི་ཀཱ པུ་བྦ་ནྟཱ་དི་ཀཱ ཙ དི་སཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཏི་ཎྞ་ཀ་ངྑ་ཏྟཱ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྟཱ ཙ. ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ་ཧི་པི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཡ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ པ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟ་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ནཱ་དི་ནཱ པུ་རི་ས་སྶ བ་ཧུ་པ་ཀཱ་རཱ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རཱ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཛཱི་ཝ་ཏེ ཝཱ་པི ས་པྤ་ཉྙོ’’ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་དྷ་ནོ་པི ས་པྤ་ཉྙ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ས་ནྟོ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྶ ཧི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘པ་ཉྙཱ་ཛཱི་ཝིཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མཱ་ཧུ སེ་ཊྛ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༧༣, ༢༤༦; སུ. ནི. ༡༨༤). དུ་མྨེ་དྷ་པུ་གྒ་ལོ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ནྟོ ཝི་ཏྟ་ཝཱ་པི ན ཛཱི་ཝ་ཏི, ག་ར་ཧཱ་དི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱི་ཝ་ནྟོ ནཱ་མ ན ཏ་སྶ ཧོ་ཏི, ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏཾ དྷ་ནཾ ནཱ་སེ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་པི ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ཧི ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་དཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་ཝི་ནི་ཙྪི་ནཱི’’ཏི པ་ཉྩ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་ཝི་ནི་ཙྪི་ནཱིཏི པ་ཉྙཱ ནཱ་མེ་སཱ སུ་ཏ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡི་ནཱི, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏེ སོ་ཏ་པ་ཐ་མཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏྠེ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལོ, ཨ་ཡཾ ཀུ་ས་ལོ, ཨ་ཡཾ སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཛ་ན་ནཱི. ཀི་ཏྟི་སི་ལོ་ཀ་ཝ་དྡྷ་ནཱིཏི ཀི་ཏྟི་ཡཱ ས་མྨུ་ཁཱ པ་སཾ་སཱ་ཡ སི་ལོ་ཀ་སྶ པ་ཏྠ་ཊ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝ་དྡྷ་ནཱི, པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི ཀི་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱ་སཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ཏོཏི པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཡུ་ཏྟོ. ཨ་པི དུ་ཀྑེ་སུ སུ་ཁཱ་ནི ཝི་ནྡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷེ་ན ནི་རཱ་མི་སཱ་ནི་པི སུ་ཁཱ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷཱི་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནོ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སེ་ས་གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡྭཱ་ཡཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ཡ་ན་མཱི་ཡ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནོ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་ཎྷ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནཱ་པི ཨ་བྦྷུ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ ཛཱ་ཡེ་ཐ མཱི་ཡེ་ཐ, ཡ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ས་ཏྟོ ཛཱ་ཡེ་ཡྻ, སོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན མཱི་ཡེ་ཐ, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཝི་ཡ? ཀིཾ ནཱ་མ ཨ་བྦྷུ་ཏཾ སི་ཡཱ? ས་བྷཱ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ མ་ར་ཎ་སྶ – ན ཧི ཁ་ཎི་ཀ་མ་ར་ཎ་སྶ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཉྷི ཛཱ་ཏ་སྶ, ཛཱི་ཝི་ཏཱ མ་ར་ཎཾ དྷུ་ཝཾ ཛཱ་ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཏོ མ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན བྷི་ཛྫ་ན་ཏོ. ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ཛཱི་ཝ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རོ, སོ ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀོ, ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏ་དེ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏཱ མ་ར་ནྟཱི་དྷ, ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཧི པཱ་ཎི་ནོཏི ཨ་ཡཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི, ཡ་དི་དཾ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ མ་ར་ཎ་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཡཱ མ་ར་ཎཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ན་ཏཾ ཨཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཏཱ་སུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཀཱ་ཙི སོ་ཀ་བ་ནྡྷི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་སཾ སོ་ཀ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ན ཧེ་ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ན ཧེ་ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ མ་ཏ་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི ཡཾ མ་ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཏྠཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ར་པོ་རི་སཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ རུ་ཎྞཾ, ཨེ་ཏཾ ཏ་སྶ མ་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཏྠཾ ཏཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏུ, ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ན ཧོ་ཏི, ཡེ པ་ན རུ་ད་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི མ་ཏ་མྷི མ་ཏ་པུ་གྒ་ལ་ནི་མི་ཏྟཾ རུ་ཎྞཾ, ན ཡ་སོ ན ལོ་ཀྱཾ ཡ་སཱ་ཝ་ཧཾ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཝ་ཧ་ཉྩ ན ཧོ་ཏི. ན ཝ་ཎྞི་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧཱིཏི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཊྛ་མྤི ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ན ཀེ་ཝ་ལ་མེ་ཏེ་ཝ ཡེ རུ་ད་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་མེ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ས་རཱི་རཾ ཨུ་པ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ སོ་ཀཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་ཡཾ ཏཱ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ རུ་ཎྞཾ རུ་ད་ནྟ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙ་ཀྑུཾ ས་རཱི་ར་ཉྩ ཨུ་པ་ཧ་ནྟི ཝི་བཱ་དྷ་ཏི, ཏེ་ན རུ་ཎྞེ་ན ཝ་ཎྞོ བ་ལཾ མ་ཏི ཙ ནི་ཧཱི་ཡ་ཏི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ རུ་ད་ནྟ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ དི་སཱ ས་པ་ཏྟཱ ཨཱ་ན་ནྡི་ནོ པ་མོ་ད་ཝ་ནྟོ པཱི་ཏི་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝ་ནྟི. ཧི་ཏེ་སི་ནོ མི་ཏྟཱ དུ་ཀྑཱི དུ་ཀྑི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཏ་སྨཱ དྷ་མྨོ་ཛ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ མེ་དྷཱ་ཝི་ནོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སྶ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལེ ཝ་ས་ནྟེ ཨི་ཙྪེ་ཡྻ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑེ་ཡྻ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀེ ཀ་རེ་ཡྻ. ཡེ་སནྟི ཡེ་སཾ མེ་དྷཱ་ཝཱི་ནཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་བྷ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ཡ་ཐཱ མ་ཧོ་གྷ་སྶ པུ་ཎྞཾ ན་དིཾ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཏ་ར་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་ཀི་ཙྩཾ ཏ་ར་ནྟི པཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཏེ ཨི་ཙྪེ་ཡྻ ཀུ་ལེ ཝ་ས་ནྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ཏཱ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏཱ ཐེ་ར་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ སོ་ཀཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཡོ་ནི་སོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི་ཡོ ས་ད་ཏྠཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སུཾ.
མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.