༡༠. ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ
༡. ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཨ་ངྒཱ་རི་ནོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཀུ་ལ་པྤ་སཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏ་ཛྫཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི.
སོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་མ་ཙྩ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཏཾ་དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ ནཾ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཡིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ བོ་དྷི་རུ་ཀྑོ, རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ནི་དྷཱི, ཨཱ་རོ་ཧ་ནི་ཡ་ཧ་ཏྠཱི, ཨ་སྶ་ཀ་ཎྜ་ཀོ, ཚ་ནྣོ ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་སྶ ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟ་དི་ཝ་སེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་དཱ་ཡཱིཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཐོ་ཀཾ ཀཱ་ལ༹་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ པ་ན ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཝུ་དྡྷིཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐེ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩཾ ‘‘པུ་ཏྟཾ མེ ཨི་དྷཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་སི. སོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་པ་རི་སོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ ནེ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏི. ས་བྦེ ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ ཝ་སྶ་ས་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཨ་རི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ར་ཉྙཱ པ་ཧི་ཏ་སཱ་ས་ནཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ན ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ནེ་ཝ ག་ཏ་བ་ལ་ཀོ་ཊྛ་ཀོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན སཱ་ས་ནཾ སུ་ཡྻ་ཏཱི’’ཏི ཨ་པ་ར་མྤི ཨ་མ་ཙྩཾ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶེ་ན པེ་སེ་སི. ཏ་སྨི་མྤི ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣེ ཨ་པ་ར་ནྟི ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་ཧི ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན་ཝ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པེ་སེ་སི ས་བྦེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཛ་ནཱ མ་ཡི སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ, ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན ཨུ་དཱ་ཡཱི ད་ས་བ་ལེ་ན ས་མ་ཝ་ཡོ ས་ཧ་པཾ་སུ་ཀཱི་ལི༹་ཀོ, མ་ཡི ཙ སི་ནེ་ཧ་ཝཱ, ཨི་མཾ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. སོ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ, དེ་ཝ, པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨི་དྷཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ མ་མ པུ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝེ་ལཱ་ཡ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༤.༤༨-༦༣) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་སྶ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ;
ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ, ཙ་ར་ཏོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཏ་དཱ.
‘‘སུ་ཕུ་ལླཾ པ་དུ་མཾ ག་ཡ྄ཧ, ཨུ་པྤ་ལཾ མ་ལླི་ཀ་ཉྩ་ཧཾ;
པ་ར་མ་ནྣཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ཨ་དཱ་སིཾ ས་ཏྠུ་ནོ ཨ་ཧཾ.
‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི མ་ཧཱ་ཝཱི་རོ, པ་ར་མ་ནྣཾ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ;
ཏ་ཉྩ པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ཛ་ན་སྶ ས་མྤ་ད་སྶ་ཡི.
‘‘ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཾ པི་ཡཾ ལོ་ཀེ, ཛ་ལ་ཛཾ པུ་པྥ་མུ་ཏྟ་མཾ;
སུ་དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏཾ ཏེ་ན, ཡོ མེ པུ་པྥཾ ཨ་དཱ་སི་དཾ.
‘‘ཡོ པུ་པྥ་མ་བྷི་རོ་པེ་སི, པ་ར་མ་ནྣ་ཉྩ་དཱ་སི མེ;
ཏ་མ་ཧཾ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི, སུ་ཎཱ་ཐ མ་མ བྷཱ་ས་ཏོ.
‘‘ད་ས ཨ་ཊྛ ཙ་ཀྑ་ཏྟུཾ སོ, དེ་ཝ་ར་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི;
ཨུ་པྤ་ལཾ པ་དུ་མ་ཉྩཱ་པི, མ་ལླི་ཀ་ཉྩ ཏ་དུ་ཏྟ་རི.
‘‘ཨ་སྶ པུ་ཉྙ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, དི་བྦ་ག་ནྡྷ་ས་མཱ་ཡུ་ཏཾ;
ཨཱ་ཀཱ་སེ ཚ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ, དྷཱ་ར་ཡི་སྶ་ཏི ཏཱ་ཝ་དེ.
‘‘པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི;
པ་ཐ་བྱཱ ར་ཛྫཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཾ, ཝ་སུ་དྷཾ ཨཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི.
‘‘ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ས་མྦྷ་ཝོ;
གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ས་ཀ་ཀ་མྨཱ་བྷི་ར་དྡྷོ སོ, སུ་ཀྐ་མཱུ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཏོ;
ས་ཀྱཱ་ནཾ ན་ནྡི་ཛ་ན་ནོ, ཉཱ་ཏི་བ་ནྡྷུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘སོ པ་ཙྪཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ན, སུ་ཀྐ་མཱུ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཏོ;
ས་བྦཱ་ས་ཝེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏི་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་ད་མ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ, ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་མ་ནཱ་ས་ཝཾ;
གོ་ཏ་མོ ལོ་ཀ་བ་ནྡྷུ ཏཾ, ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སྶ་ཏི.
‘‘པ་དྷཱ་ན་པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ སོ, ཨུ་པ་ས་ནྟོ ནི་རཱུ་པ་དྷི;
ཨུ་དཱ་ཡཱི ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, ཧེ་སྶ་ཏི ས་ཏྠུ སཱ་ཝ་ཀོ.
‘‘རཱ་གོ དོ་སོ ཙ མོ་ཧོ ཙ, མཱ་ནོ མ་ཀྑོ ཙ དྷཾ་སི་ཏོ;
ས་བྦཱ་ས་ཝེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘ཏོ་ས་ཡི་ཉྩཱ་པི ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཨཱ་ཏཱ་པཱི ནི་པ་ཀོ ཨ་ཧཾ;
པ་སཱ་དི་ཏོ ཙ ས་མྦུ་དྡྷོ, ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི མཾ.
‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙ་ཏ་སྶོ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ‘‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཡཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་ན་ག་རཾ ག་ནྟུཾ ཀཱ་ལོ, ཝ་ས་ནྟེ པ་ན ཨུ་པ་ག་ཏེ པུ་པྥི་ཏེ་སུ ཝ་ན་ས་ཎྜེ་སུ ཧ་རི་ཏ་ཏི་ཎ་ས་ཉྪ་ནྣཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟོ ཝ་ས་ནྟེ ས་མྤ་ཏྟེ ས་ཏྠུ ཀུ་ལ་ན་ག་རཾ ག་ནྟུཾ ག་མ་ན་མ་གྒ་ཝ་ཎྞཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟོ –
༥༢༧. ‘‘ཨ་ངྒཱ་རི་ནོ དཱ་ནི དུ་མཱ བྷ་ད་ནྟེ, ཕ་ལེ་སི་ནོ ཚ་ད་ནཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ;
ཏེ ཨ་ཙྩི་མ་ནྟོ་ཝ པ་བྷཱ་ས་ཡ་ནྟི, ས་མ་ཡོ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར བྷཱ་གཱི་ར་སཱ་ནཾ.
༥༢༨. ‘‘དུ་མཱ་ནི ཕུ་ལླཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི, ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་བྦ་དི་སཱ པ་ཝ་ནྟི;
པ་ཏྟཾ པ་ཧཱ་ཡ ཕ་ལ་མཱ་ས་སཱ་ནཱ, ཀཱ་ལོ ཨི་ཏོ པ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ཝཱི་ར.
༥༢༩. ‘‘ནེ་ཝཱ་ཏི་སཱི་ཏཾ ན པ་ནཱ་ཏི་ཨུ་ཎྷཾ, སུ་ཁཱ ཨུ་ཏུ ཨ་དྡྷ་ནི་ཡཱ བྷ་ད་ནྟེ;
པ་སྶ་ནྟུ ཏཾ སཱ་ཀི་ཡཱ ཀོ་ལི༹་ཡཱ ཙ, པ་ཙྪཱ་མུ་ཁཾ རོ་ཧི་ནི་ཡཾ ཏ་ར་ནྟཾ.
༥༣༠. ‘‘ཨཱ་སཱ་ཡ ཀ་ས་ཏེ ཁེ་ཏྟཾ, བཱི་ཛཾ ཨཱ་སཱ་ཡ ཝ་པྤ་ཏི;
ཨཱ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཡ་ནྟི, ས་མུ་དྡཾ དྷ་ན་ཧཱ་ར་ཀཱ;
ཡཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛཱ་མི, སཱ མེ ཨཱ་སཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ.
༥༣༡. ‘‘པུ་ན་པྤུ་ན་ཉྩེ་ཝ ཝ་པ་ནྟི བཱི་ཛཾ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ;
པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཁེ་ཏྟཾ ཀ་ས་ནྟི ཀ་སྶ་ཀཱ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ དྷ་ཉྙ་མུ་པེ་ཏི ར་ཊྛཾ.
༥༣༢. ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ན་ཀཱ ཙ་ར་ནྟི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ དཱ་ན་པ་ཏཱི ད་ད་ནྟི;
པུ་ན་པྤུ་ནཾ དཱ་ན་པ་ཏཱི ད་དི་ཏྭཱ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་གྒ་མུ་པེ་ནྟི ཋཱ་ནཾ.
༥༣༣. ‘‘ཝཱི་རོ ཧ་ཝེ ས་ཏྟ་ཡུ་གཾ པུ་ནེ་ཏི, ཡ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ཏི བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ;
མ་ཉྙཱ་མ་ཧཾ ས་ཀྐ་ཏི དེ་ཝ་དེ་ཝོ, ཏ་ཡཱ ཧི ཛཱ་ཏོ མུ་ནི ས་ཙྩ་ནཱ་མོ.
༥༣༤. ‘‘སུ་དྡྷོ་ད་ནོ ནཱ་མ པི་ཏཱ མ་ཧེ་སི་ནོ, བུ་དྡྷ་སྶ མཱ་ཏཱ པ་ན མཱ་ཡ་ནཱ་མཱ;
ཡཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་རི་ཧ་རི་ཡ ཀུ་ཙྪི་ནཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཏི་དི་ཝ་མྷི མོ་ད་ཏི.
༥༣༥. ‘‘སཱ གོ་ཏ་མཱི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ, དི་བྦེ་ཧི ཀཱ་མེ་ཧི ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏཱ;
སཱ མོ་ད་ཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི, པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ དེ་ཝ་ག་ཎེ་ཧི ཏེ་ཧི.
༥༣༦. ‘‘བུ་དྡྷ་སྶ པུ་ཏྟོ་མྷི ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སཱ་ཧི་ནོ, ཨ་ངྒཱི་ར་ས་སྶ་པྤ་ཊི་མ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ;
པི་ཏུ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཏུ་ཝཾ་སི ས་ཀྐ, དྷ་མྨེ་ན མེ གོ་ཏ་མ ཨ་ཡྻ་ཀོ་སཱི’’ཏི. –
ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒཱ་རི་ནོཏི ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནི ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནི, ར་ཏྟ་པ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཱ་ནི རུ་ཀྑཱ་ནཾ པུ་པྥ་པ་ལླ་ཝཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ངྒཱ་རི་ནོ, ཨ་ཏི་ལོ་ཧི་ཏ་ཀུ་སུ་མ་ཀི་ས་ལ་ཡེ་ཧི ཨ་ངྒཱ་ར་ཝུ་ཊྛི་སཾ་པ་རི་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. དུ་མཱཏི རུ་ཀྑཱ. བྷ་ད་ནྟེ་ཏི, བྷ་དྡཾ ཨ་ནྟེ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི བྷ་ད་ནྟེ་ཏི ཨེ་ཀ་སྶ ད་ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟོ, གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏོ ས་ཏྠཱ. ཏ་སྨཱ བྷ་ད་ནྟེ་ཏི ས་ཏྠུ ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏཾ ཨེ་ཀཱ་ར་ནྟཾ ‘‘སུ་ཀ་ཊེ པ་ཊི་ཀ་མྨེ སུ་ཁེ དུ་ཀྑེ་པི ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨི་དྷ པ་ན ས་མྦོ་དྷ་ན་ཏྠེ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ད་ནྟེ་ཏི ཨཱ་ལ་པ་ན’’ནྟི. ‘‘བྷ་དྡ་ས་དྡ་ས་མཱ་ན་ཏྠཾ པ་ད་ནྟ་ར་མེ་ཀ’’ནྟི ཀེ་ཙི. ཕ་ལཱ་ནི ཨེ་ས་ནྟཱི་ཏི ཕ་ལེ་སི་ནོ. ཨ་ཙེ་ཏ་ནེ་པི ཧི ས་ཙེ་ཏ་ན་ཀི་རི་ཡ་མཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, ཡ་ཐཱ ཀུ་ལཾ པ་ཏི་ཏུ་ཀཱ་མ་ནྟི, ཕ་ལཱ་ནི ག་ཧེ་ཏུ་མཱ་ར་དྡྷཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཕ་ལ་ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚ་ད་ནཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡཱཏི པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞཱ་ནི པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ས་མྤ་ནྣ་པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེཏི དུ་མཱ. ཨ་ཙྩི་མ་ནྟོ་ཝ པ་བྷཱ་ས་ཡ་ནྟཱིཏི དཱི་པ་སི་ཁཱ་ཝ་ནྟོ ཝི་ཡ ཛ་ལི་ཏ་ཨ་གྒཱི ཝི་ཡ ཝཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡ་ནྟི ས་བྦཱ དི་སཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་མ་ཡོཏི ཀཱ་ལོ, ‘‘ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. མ་ཧཱ་ཝཱི་རཱཏི མ་ཧཱ་ཝི་ཀྐ་ནྟ. བྷཱ་གཱི ར་སཱ་ནནྟི ཨ་ཏྠ་ར་སཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་གཱི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ – ‘‘བྷཱ་གཱི ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྠ་ར་ས་སྶ དྷ་མྨ་ར་ས་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༢). མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, བྷཱ་གཱི་ཏི ཙ ཨི་ད་མྤི དྭ་ཡཾ ས་མྦོ་དྷ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. བྷཱ་གཱི་ར་ཐཱ་ན་ནྟི པ་ན པཱ་ཋེ བྷ་གཱི་ར་ཐོ ནཱ་མ ཨཱ་དི་རཱ་ཛཱ. ཏ་བྦཾ་ས་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ སཱ་ཀི་ཡཱ བྷཱ་གཱི་ར་ཐཱ, ཏེ་སཾ བྷཱ་གཱི་ར་ཐཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྠ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
དུ་མཱ་ནཱིཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, དུ་མཱ རུ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་བྦ་དི་སཱ པ་ཝ་ནྟཱིཏི, ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཙ ཕུ་ལླཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཕུ་ལླ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ས་བྦ་དི་སཱ པ་ཝ་ནྟི ག་ནྡྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. ཨཱ་ས་མཱ་ནཱཏི ཨཱ་སཱི་ས་ནྟཱ ག་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མཱ. ཨེ་ཝཾ རུ་ཀྑ་སོ་བྷཱ་ཡ ག་མ་ན་མ་གྒ་སྶ རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ནེ་ཝཱ་ཏི་སཱི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་ཏུ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. སུ་ཁཱཏི ནཱ་ཏི་སཱི་ཏ་ནཱ་ཏི་ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ སུ་ཁཱ ཨི་ཊྛཱ. ཨུ་ཏུ ཨ་དྡྷ་ནི་ཡཱཏི ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ཡོ་གྒཱ ཨུ་ཏུ. པ་སྶ་ནྟུ ཏཾ སཱ་ཀི་ཡཱ ཀོ་ལི༹་ཡཱ ཙ, པ་ཙྪཱ་མུ་ཁཾ རོ་ཧི་ནི་ཡཾ ཏ་ར་ནྟནྟི རོ་ཧི་ནཱི ནཱ་མ ན་དཱི སཱ་ཀི་ཡ་ཀོ་ལི༹་ཡ་ཛ་ན་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ས་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་མུ་ཁཱ ས་ནྡ་ཏི, རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཙ་སྶཱ པུ་ར་ཏྠི་མ་ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ནྟུཾ ཏཾ ན་དིཾ ཏ་ར་ནྟཱ པ་ཙྪཱ་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ར་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་སྶ་ནྟུ ཏཾ…པེ… ཏ་ར་ནྟ’’ནྟི. ‘‘བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཙྪཱ་མུ་ཁཾ རོ་ཧི་ནིཾ ནཱ་མ ན་དིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཾ སཱ་ཀི་ཡ་ཀོ་ལི༹་ཡ་ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ པ་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ག་མ་ནཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟོ ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྠ་ནཾ ཨུ་པ་མཱ་ཧི པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་སཱ་ཡ ཀ་ས་ཏེ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨཱ་སཱ་ཡ ཀ་ས་ཏེ ཁེ་ཏྟནྟི ཀ་སྶ་ཀོ ཀ་ས་ནྟོ ཁེ་ཏྟཾ ཕ་ལཱ་སཱ་ཡ ཀ་ས་ཏི. བཱི་ཛཾ ཨཱ་སཱ་ཡ ཝ་པྤ་ཏཱིཏི ཀ་སི་ཏྭཱ ཙ ཝ་པ་ནྟེ་ན ཕ་ལཱ་སཱ་ཡ ཨེ་ཝ བཱི་ཛཾ ཝ་པྤ་ཏི ནི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏི. ཨཱ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཡ་ནྟཱིཏི དྷ་ན་ཧཱ་ར་ཀཱ ཝཱ་ཎི་ཛཱ དྷ་ནཱ་སཱ་ཡ ས་མུ་དྡཾ ཏ་རི་ཏུཾ དེ་སཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ས་མུ་དྡཾ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཡ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི. ཡཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛཱ་མཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧ་མྤི ཡཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ཡ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་པི་ལ་པུ་ར་ག་མ་ན་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཨི་དྷ ཏི་ཊྛཱ་མི. སཱ མེ ཨཱ་སཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ, ཏུ་མྷེ་ཧི ‘‘ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་སཱ་ཡ ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏྠ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡཾ ཨཱ་སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ.
ག་མ་ན་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་དི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་ཀིཾ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན ཝ་པྤེ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཀ་སྶ་ཀཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི བཱི་ཛཾ ཝ་པ་ནྟི. པ་ཛྫུ་ནྣོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱཔི ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཝ་སྶི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཝ་སྶ་ཏི. ཀ་སྶ་ཀཱ་པི ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཀ་སི་ཏྭཱ ས་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ པཾ་སུཾ ཀ་དྡ་མཾ ཝཱ མུ་དུཾ ཀཱ་ཏུཾ ཁེ་ཏྟཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ས་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ དྷ་ཉྙཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཨ་པ་རི་ཏུ་སྶ་ན་ཏོ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་སཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ སཱ་ལི་ཨཱ་དིདྷ་ཉྙཾ ར་ཊྛཾ ཨུ་པེ་ཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི.
ཡཱ་ཙ་ན་ཀཱཔི ཡཱ་ཙ་ནྟཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀུ་ལཱ་ནི ཙ་ར་ནྟི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ, ཡཱ་ཙི་ཏཱ པ་ན ཏེ་སཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ དཱ་ན་པ་ཏཱི ད་ད་ནྟི, ན ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ པ་ན དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ དཱ་ན་པ་ཏཱི ད་དི་ཏྭཱ དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་གྒ་མུ་པེ་ནྟི ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཧ་མྤི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙཱ་མི བྷ་ག་ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ མ་ནོ་ར་ཐཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ད་ཏྠཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ག་མ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝཱི་རོ ཧ་ཝེ’’ཏི་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཝཱི་རོ ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཀྐ་ནྟོ བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ པུ་རི་སོ ཡ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཧ་ཝེ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཡུ་གཾ ས་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཡུ་གཾ ཡཱ་ཝ་ས་ཏྟ་མཾ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པུ་ནེ་ཏི སོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀ་ཝཱ་དོ ཨ་ཏི་ཝཱ་དོ ཨ་ཉྙེ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ས་བྦེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་དེ་ཝོ པཱ་པ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི སོ་དྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐ་ཏི ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙཱ་མི ཨ་ཧཾ. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཡཱ ཧི ཛཱ་ཏོ མུ་ནི ས་ཙྩ་ནཱ་མོ ཡ་སྨཱ ཏ་ཡཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏོ མུ་ནི་བྷཱ་ཝོ, མུ་ནི ཝཱ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀཱ་ན་ཉྩ མུ་ན་ན་ཊྛེ་ན ‘‘མུ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ནཱ་མོ, མོ་ན་ཝཱ ཝཱ མུ་ནི, ‘‘ས་མ་ཎོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨི་སཱི’’ཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ནཱ་མོ ཏ་ཡཱ ཛཱ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཝ ཏ་ཏྠ ག་མ་ནཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ‘‘ས་ཏྟ་ཡུ་ག’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པི་ཏུ་ཡུ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་དྡྷོ་ད་ནོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་དྡྷཾ ཨོ་ད་ནཾ ཛཱི་ཝ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སུ་དྡྷོ་ད་ནོ. བུ་དྡྷ་པི་ཏཱ ཧི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ. མཱ་ཡ་ནཱ་མཱཏི ཀུ་ལ་རཱུ་པ་སཱི་ལཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ‘‘མཱ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ‘‘མཱ་ཡཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ. པ་རི་ཧ་རི་ཡཱཏི དྷཱ་རེ་ཏྭཱ. ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་ས་དི་ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་ནཱ་ས་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. ཏི་དི་ཝ་མྷཱིཏི ཏུ་སི་ཏ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ.
སཱཏི མཱ་ཡཱ་དེ་ཝཱི. གོ་ཏ་མཱིཏི གོ་ཏྟེ་ན ཏཾ ཀི་ཏྟེ་ཏི. དི་བྦེ་ཧི ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི, ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ཧི དི་བྦེ་ཧི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི. ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏཱཏི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧཱིཏི ཀཱ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི, ‘‘ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱ་གེ་ཧི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི པ་རི་ཙཱ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ཧཱིཏི ཡ་སྨིཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏེ་ཧི ཏུ་སི་ཏ་དེ་ཝ་ག་ཎེ་ཧི, ཏེ་ཧི ཝཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི. ‘‘ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ’’ཏི ཙ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ནི་དྡེ་སོ པུ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཾ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ, དེ་ཝ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཏོ, དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི པ་ན པུ་རི་ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ཏཱ.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་རེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ག་མ་ནེ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ དི་སྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་གཱ་མི་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཐེ་རོ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ པུ་ར་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏོ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ ཝེ་སཾ དི་སྭཱ ར་ཉྙཱ ‘‘ཀོ་སི ཏྭ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏོ, ‘‘ས་ཙེ ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟཾ ཏ་ཡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སི་ཏཾ མཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, ཨེ་ཝཾ པ་ན ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ –
‘‘བུ་དྡྷ་སྶ པུ་ཏྟོ་མྷི ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སཱ་ཧི་ནོ, ཨ་ངྒཱི་ར་ས་སྶ་པྤ་ཊི་མ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ;
པི་ཏུ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཏུ་ཝཾ་སི ས་ཀྐ, དྷ་མྨེ་ན མེ གོ་ཏ་མ ཨ་ཡྻ་ཀོ་སཱི’’ཏི. –
ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷ་སྶ པུ་ཏྟོ་མྷཱིཏི, ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་རེ ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟོ ཨ་མྷི. ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སཱ་ཧི་ནོཏི, ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཏོ པུ་བྦེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་ཧི་ཏུཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སྶ ས་ཀ་ལ་སྶ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ས་ཧ་ན་ཏོ ཝ་ཧ་ན་ཏོ, ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་ཧི་ཏུཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཨ་ས་ཡ྄ཧཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ མཱ་རཱ་ནཾ ས་ཧ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ, ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཱ་ཝ་བོ་དྷ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ཧི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སྶ བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཙ ས་ཧ་ན་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཝཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སཱ་ཧི་ནོ. ཨ་ངྒཱི་ར་ས་སྶཱཏི ཨ་ངྒཱི་ཀ་ཏ་སཱི་ལཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཀ་སྶ. ‘‘ཨ་ངྒ་མ་ངྒེ་ཧི ནི་ཙྪ་ར་ཎ་ཀ་ཨོ་བྷཱ་ས་སྶཱ’’ཏི ཨ་པ་རེ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ངྒཱི་ར་སོ, སི་དྡྷ་ཏྠོ་ཏི དྭེ ནཱ་མཱ་ནི པི་ཏ་རཱ་ཡེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པྤ་ཊི་མ་སྶཱཏི ཨ་ནཱུ་པ་མ་སྶ. ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་སུ ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏཱ་དི་ནོ. པི་ཏུ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཏུ་ཝཾ་སཱིཏི ཨ་རི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཏྭཾ པི་ཏཱ ཨ་སི. ས་ཀྐཱཏི ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཛཱ་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ཛཱ་ཏཱི་ཏི དྭི་ནྣཾ ཛཱ་ཏཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ན གོ་ཏ་མཱཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ གོ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཨ་ཡྻ་ཀོ་སཱིཏི པི་ཏཱ་མ་ཧོ ཨ་སི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘བུ་དྡྷ་སྶ པུ་ཏྟོ་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ད་ནྟོ ཐེ་རོ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛེ་ན ར་ཉྙཱ མ་ཧཱ་ར་ཧེ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏ་སྶ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་སྶ བྷོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དི་ནྣེ ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏྠ, བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན ས་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ ཨི་མཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ མ་མ པུ་ཏྟོ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ་སྶ ཨི་ཏོ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ཐེ་རོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ པ་རི་སཱ་ཡ ཙ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ས་ཀ་ལཾ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་བྦེ་སཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟ་པུ་ཎྞཾ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. ཨེ་ཝཾ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཾ མ་གྒཾ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ས་ཏྠུ རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏུ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ས་ཀ་ལ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་སཱ་དེ་སཱི’’ཏི ཀུ་ལ་པྤ་སཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པུ་ར་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི.
སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ དྷ་མྨཱ་སོ་ཀ་ར་ཉྙོ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་སོ་ཀ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཀི་ར ས་ཏྠུ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ དྭི་ནྣཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མེ ཝ་སྶེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨེ་ཀ་ར་ཛྫཱ་བྷི་སེ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ནི་ཊྛཾ ཏི་སྶ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨོ་པ་ར་ཛྫེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཏཾ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མི་ག་ཝཾ ག་ཏོ ཨ་ར་ཉྙེ ཡོ་ན་ཀ་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་རཾ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གེ་ན སཱ་ལ་སཱ་ཁཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བཱི་ཛི་ཡ་མཱ་ནཾ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་པ་སཱ་དོ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧ་མྤི ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཝི་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་སི. ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨ་སོ་ཀཱ་རཱ་མེ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ཉྩ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨོ་ལ་གྒེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཀུ་མཱ་རོ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་སུ་ཁཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ –
༥༣༧. ‘‘པུ་ར་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ་པི, ཨ་པ་རོ ཙེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨ་ཏཱི་ཝ ཕཱ་སུ བྷ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་ས་ཏོ ཝ་ནེ.
༥༣༨. ‘‘ཧ་ནྡ ཨེ་ཀོ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨ་ར་ཉྙཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞི་ཏཾ;
ཕཱ་སུ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ, པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ.
༥༣༩. ‘‘ཡོ་གཱི-པཱི་ཏི་ཀ་རཾ ར་མྨཾ, མ་ཏྟ་ཀུ་ཉྫ་ར་སེ་ཝི་ཏཾ;
ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཱི ཁི་པྤཾ, པ་ཝི་སི་སྶཱ་མི ཀཱ་ན་ནཾ.
༥༤༠. ‘‘སུ་པུ་པྥི་ཏེ སཱི་ཏ་ཝ་ནེ, སཱི་ཏ་ལེ གི་རི་ཀ་ནྡ་རེ;
ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ, ཙ་ངྐ་མི་སྶཱ་མི ཨེ་ཀ་ཀོ.
༥༤༡. ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཀི་ཡོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ, ར་མ་ཎཱི་ཡེ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ;
ཀ་དཱ་ཧཾ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མི, ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ.
༥༤༢. ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་སྶ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ;
སཱ་དྷ་ཡི་སྶཱ་མ་ཧཾ་ཡེ་ཝ, ནཱ་ཉྙོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི. –
ཨི་མཱ ཚ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ པུ་ར་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ར་ཏོ ཝཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ, ཝཱ-ས་དྡ་སྶ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠ་ཏྟཱ པ་སྶ་ཏོ ཝཱ ཨ་པ་རོ ཨ་ཉྙོ ཛ་ནོ ན ཝི་ཛྫ་ཏི ཙེ, ཨ་ཏཱི་ཝ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཕཱ་སུ ཙི་ཏྟ་སུ་ཁཾ བྷ་ཝ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ. ཝ་ནེ ཝ་ས་ཏོཏི ཙི་ར་པ་རི་ཙི་ཏེ་ན ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ན་ཧ་ད་ཡོ སོ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏ་སྶ ཝ་ས་ཏོ ས་ངྒ་ཎི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་ཉྩ བ་ཧུཾ མ་ཉྙ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི.
ཧ་ནྡཱཏི ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏེ་ན ཨི་དཱ་ནི ཀ་རཱི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ག་མ་ན་སྶ ནི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀོ ག་མི་སྶཱ་མཱིཏི ‘‘སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༠༦) བུ་དྡྷེ་ཧི ཝ་ཎྞི་ཏཾ པ་ས་ཊྛཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ཨེ་ཀོ ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ ག་མི་སྶཱ་མི ཝཱ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ་མི. ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དི་ཀཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ སི་ཀྑ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ར་ཉྙཾ ཕཱ་སུ ཨི་ཊྛཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཡོ་གཱི-པཱི་ཏི་ཀ་རནྟི ཡོ་གཱི་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དི་པཱི་ཏིཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ ཡོ་གཱི-པཱི་ཏི་ཀ་རཾ. ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སཱ་རུ་པྤ་ཏཱ་ཡ ར་མྨཾ. མ་ཏྟ་ཀུ་ཉྫ་ར་སེ་ཝི་ཏནྟི མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ, ཨི་མི་ནཱ་པི བྲ་ཧཱ་ར་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛ་ན་ཝི་ཝེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཝ་སཱིཏི ཨི་དྷ ཨ་ཏྠོ་ཏི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ སོ མེ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཏ་སྶ ཝ་སཾ ག་ཏོ.
སུ་པུ་པྥི་ཏེཏི སུ་ཊྛུ པུ་པྥི་ཏེ. སཱི་ཏ་ཝ་ནེཏི ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཱི་ཏེ ཝ་ནེ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཏ་སྶ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. གི་རི་ཀ་ནྡ་རེཏི གི་རཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀ་ནྡ་རེ. ཀ་ནྟི ཧི ཨུ་ད་ཀཾ, ཏེ་ན དཱ་རི་ཏཾ ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ནྡ་རཾ ནཱ་མ. ཏཱ་དི་སེ སཱི་ཏ་ལེ གི་རི་ཀ་ནྡ་རེ གྷ་མྨ་པ་རི་ཏཱ་པཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མི་སྶཱ་མི ཨེ་ཀ་ཀོ་ཏི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཀཱ་ཀི་ཡོཏི ཨེ་ཀཱ་ཀཱི ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ. ཨ་དུ་ཏི་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་དུ་ཏི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དུ་ཏི་ཡོ. ཏ་ཎྷཱ ཧི པུ་རི་ས་སྶ ས་བྦ་དཱ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན དུ་ཏི་ཡཱ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ, དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ན སཾ་ས་ར’’ནྟི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༥, ༡༠༥).
ཨེ་ཝཾ མེ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་སྶཱཏི ‘‘ཧ་ནྡ ཨེ་ཀོ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ཡོ་གཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་སྶ མེ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱུཏི ‘‘ཀ་དཱ་ཧཾ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མི, ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟོ མ་ནོ་ར་ཐོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ སི་དྡྷིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏུ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི ཙ ཡ་སྨཱ ན ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནཱ་པི ཨ་ཉྙེ་ན སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་དྷ་ཡི་སྶཱ་མ་ཧཾ་ཡེ་ཝ, ནཱ་ཉྙོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རཱ་ཛ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ད་ལ༹ྷ་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཨ་སོ་ཀཱ་རཱ་མ་ག་མ་ནཱི་ཡཾ མ་གྒཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཾ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ མ་ཧ་ཙྩ་རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་སི. ཀུ་མཱ་རོ པ་དྷཱ་ན་གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི, ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ར་ཉྙོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ས་ངྒྷ་མི་ཏྟཱ་ཡ སཱ་མི་ཀོ ཨ་གྒི་བྲ་ཧྨཱ་པི ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛི. སོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ –
༥༤༣. ‘‘ཨེ་ས བ་ནྡྷཱ་མི ས་ནྣཱ་ཧཾ, པ་ཝི་སི་སྶཱ་མི ཀཱ་ན་ནཾ;
ན ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་སྶཱ་མི, ཨ་པྤ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ.
༥༤༤. ‘‘མཱ་ལུ་ཏེ ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ནྟེ, སཱི་ཏེ སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷི་ཀེ;
ཨ་ཝི་ཛྫཾ དཱ་ལ་ཡི་སྶཱ་མི, ནི་སི་ནྣོ ན་ག་མུ་དྡྷ་ནི.
༥༤༥. ‘‘ཝ་ནེ ཀུ་སུ་མ་ས་ཉྪ་ནྣེ, པ་བྦྷཱ་རེ ནཱུ་ན སཱི་ཏ་ལེ;
ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁེ་ན སུ་ཁི་ཏོ, ར་མི་སྶཱ་མི གི་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི. –
ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ས བ་ནྡྷཱ་མི ས་ནྣཱ་ཧནྟི ཨེ་སཱ་ཧཾ ཝཱི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ནྣཱ་ཧཾ བ་ནྡྷཱ་མི, ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་ནྣཱ་ཧེ་ན ས་ནྣ་ཡ྄ཧཱ་མི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ནཱ་མ སཱུ་རོ པུ་རི་སོ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཏཾ ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀ་ཝ་ཙ་པ་ཊི་མུ་ཙྩ་ནཱ་དི་ནཱ ཡུ་དྡྷཱ་ཡ ས་ནྣ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཡུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཉྩ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ ཨ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ན ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཧ་མྤི ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ ཛེ་ཏུཾ ཨཱ་དི་ཏྟ་མྤི སཱི་སཾ ཙེ་ལ་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ས་ནྣཱ་ཧཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧཱ་མི, ཀི་ལེ་སེ ཨ་ཛེ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཛ་ཡ་ཡོ་གྒཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་མཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཝི་སི་སྶཱ་མི ཀཱ་ན་ནཾ ན ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་སྶཱ་མི, ཨ་པྤ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ’’ནྟི.
‘‘མཱ་ལུ་ཏེ ཨུ་པ་ཝཱ་ཡ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡོ་གྱ་ཏཾ ཝ་ད་ཏི, ར་མི་སྶཱ་མི ནཱུ་ན གི་རི་བྦ་ཛེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་བྦ་ཏ་པ་རི་ཀྑེ་པེ ཨ་བྷི་ར་མི་སྶཱ་མི མ་ཉྙེ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྠཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ་སྶ པཱ་དེ ཙ་མྨི་ཀཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཀོ ཝེ་ཛྫོ ‘‘ས་པྤིཾ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་ཡེ་ས་ཐ, ཏི་ཀི་ཙྪི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ས་པྤི་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, རོ་གོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཝེ་ཛྫོ ཐེ་ར་སྶ ཏ་ཏྠ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཾ དི་སྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་པྤིཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨ་རོ་གཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཨ་རོ་གོ ཧུ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༤.༡-༡༢) –
‘‘ཨི་མ་མྷི བྷ་དྡ་ཀེ ཀ་པྤེ, བྲ་ཧྨ་བ་ནྡྷུ མ་ཧཱ་ཡ་སོ;
ཀ་སྶ་པོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ཨུ་པྤ་ཛྫི ཝ་ད་ཏཾ ཝ་རོ.
‘‘ནི་པྤ་པ་ཉྩོ ནི་རཱ་ལ་མྦོ, ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་མ་མཱ་ན་སོ;
སུ་ཉྙ་ཏཱ་བ་ཧུ་ལོ ཏཱ་དཱི, ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ར་ཏོ ཝ་སཱི.
‘‘ཨ་ས་ངྒ་ཙི་ཏྟོ ནི་ཀླེ་སོ, ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ཀུ་ལེ ག་ཎེ;
མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ ཝཱི་རོ, ཝི་ན་ཡོ་པཱ་ཡ་ཀོ་ཝི་དོ.
‘‘ཨུ་ཡྻུ་ཏྟོ པ་ར་ཀི་ཙྩེ་སུ, ཝི་ན་ཡ་ནྟོ ས་དེ་ཝ་ཀེ;
ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ནཾ མ་གྒཾ, ག་ཏིཾ པ་ངྐ་ཝི་སོ་ས་ནཾ.
‘‘ཨ་མ་ཏཾ པ་ར་མ་སྶཱ་དཾ, ཛ་རཱ་མ་ཙྩུ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
མ་ཧཱ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ སོ, ནི་སི་ནྣོ ལོ་ཀ་ཏཱ་ར་ཀོ.
‘‘ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་རུ་ཏོ ནཱ་ཐོ, བྲ་ཧྨ་གྷོ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ;
ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ མ་ཧཱ་དུ་གྒཱ, ཝི་པྤ་ན་ཊྛེ ཨ་ནཱ་ཡ་ཀེ.
‘‘དེ་སེ་ནྟོ ཝི་ར་ཛཾ དྷ་མྨཾ, དི་ཊྛོ མེ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ;
ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་ཏྭཱ་ན, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ.
‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་དཱ་པཱ་ཧཾ, ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཛི་ན་སཱ་ས་ནཾ;
ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཝ་ནེ ར་མྨེ, ཝ་སིཾ སཾ་ས་གྒ་པཱི་ལི༹་ཏོ.
‘‘ས་ཀྐཱ་ཡ་ཝཱུ་པ་ཀཱ་སོ མེ, ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ མ་མཱ་བྷ་ཝཱི;
མ་ན་སོ ཝཱུ་པ་ཀཱ་ས་སྶ, སཾ་ས་གྒ་བྷ་ཡ་ད་སྶི་ནོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཐེ་རེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ རཱ་ཛཱ ཀོ་ཊི་དྷ་ན་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན བྷོ་ཛ་ཀ་གི་རི་ཝི་ཧཱ་རཾ ནཱ་མ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སེ་སི. སོ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ –
༥༤༦. ‘‘སོ་ཧཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤོ, ཙ་ནྡོ པ་ནྣ་ར་སོ ཡ་ཐཱ;
ས་བྦཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎོ, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི. –
ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. སཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ཝ. ཏ་དེ་ཝ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཡོ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ པ་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གྷ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷི་ཀྑུ་ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏ་ཛྫཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི.
སོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་ག་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ག་བྦྷ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. ཏེ ས་བྦེ་པི ཛ་ནཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རིཾ་སུ. ཏེ་སུ ག་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ནྟ་དེ་སེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ རཱ་ཛ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་སྶ ཀ་པྤི་ནོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སེ་ས་པུ་རི་སཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཀ་པྤི་ན་ཀུ་མཱ་རོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. སོ སུ་ཏ་ཝི་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཏོ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི སཱི་གྷཾ དཱུ་ཏེ པེ་སེ་སི – ‘‘ཡ་ཏྠ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ པ་སྶ་ཐ, ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ཝཱ་ཎི་ཛཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཎྜཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ཧ་ཏྠཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སུཾ. ཏེ རཱ་ཛཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་དི་ཏ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཙྩི ཝོ ར་ཊྛཾ སུ་བྷི་ཀྑཾ, དྷ་མྨི་ཀོ རཱ་ཛཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀཱི་དི་སོ དྷ་མྨོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་སེ ཨི་དཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཏཾ, དེ་ཝ, ན ས་ཀྐཱ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་མུ་ཁེ་ཧི ཀ་ཐེ་ཏུ’’ནྟི. རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྒཱ་རེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ དཱ་པེ་སི. ཏེ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་སེ བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ར་ཉྙོ ‘‘བུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ སུ་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་མཱ་ནཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏ་ཏོ ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི, ཏཱ་ཏཱ, ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི, དེ་ཝ, ཝ་དཱ་མཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི པ་དཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ’’ནྟི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ པ་ས་ནྣོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རཾ ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘དེ་ཝ, ལོ་ཀེ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཏ་མྤི སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རཾ ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘དེ་ཝ, ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཏ་མྤི སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི. ཨ་མ་ཙྩཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. སོ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ས་ཏྠཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཨི་མེ་སཾ ཨ་སྶཱ་ནཾ ཁུ་ར་མ་ཏྟ་མྤི མཱ ཏེ་མེ་ཏཱུ’’ཏི ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ་ནེ་ཝ པཱུ་རཾ ག་ངྒཱ་ན་དིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་མྤི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠཱ་རཾ ན་དིཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ན་དིཾ པ་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི.
ས་ཏྠཱ་པི ཏཾ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཱ ཏེ་སཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཏེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཏི་ཏྠ་སྶཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཧཱ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ ཚ་བྦ་ཎྞ་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏེ ཏེ་ན ཏི་ཏྠེ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟཱ བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་དྷཱ་ཝ་ནྟི་ཡོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཡཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ མ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨ་དྡྷཱ སོ ཨེ་སོ’’ཏི ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ གོ་པྥ་ཀེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶེ་ན. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་དྡྷིཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༤.༦༦-༡༠༧) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོ, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན པཱ་ར་གཱུ;
ཨུ་དི་ཏོ ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་སེ, ར་ཝཱི་ཝ ས་ར་ད་མྦ་རེ.
‘‘ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཡ བོ་དྷེ་ཏི, ཝེ་ནེ་ཡྻ་པ་དུ་མཱ་ནི སོ;
ཀི་ལེ་ས་པ་ངྐཾ སོ་སེ་ཏི, མ་ཏི་རཾ་སཱི་ཧི ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཡ་སེ ཧ་ནྟི, ཁ་ཛྫོ་ཏཱ་བྷཱ ཡ་ཐཱ ར་ཝི;
ས་ཙྩ་ཏྠཱ་བྷཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ར་ཏ་ནཾ་ཝ དི་ཝཱ་ཀ་རོ.
‘‘གུ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏི་བྷཱུ་ཏོ, ར་ཏ་ནཱ་ནཾ་ཝ སཱ་ག་རོ;
པ་ཛྫུ་ནྣོ་རི་ཝ བྷཱུ་ཏཱ་ནི, དྷ་མྨ་མེ་གྷེ་ན ཝ་སྶ་ཏི.
‘‘ཨ་ཀྑ་ད་སྶོ ཏ་དཱ ཨཱ་སིཾ, ན་ག་རེ ཧཾ་ས་ས་ཝ྄ཧ་ཡེ;
ཨུ་པེ་ཙྩ དྷ་མྨ་མ་སྶོ་སིཾ, ཛ་ལ་ཛུ་ཏྟ་མ་ནཱ་མི་ནོ.
‘‘ཨོ་ཝཱ་ད་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཀ་ཏཱ་ཝི་ནོ;
གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་ས་ཡ་ནྟ་སྶ, ཏ་པྤ་ཡ་ནྟ་སྶ མེ མ་ནཾ.
‘‘སུ་ཏྭཱ པ་ཏཱི་ཏོ སུ་མ་ནོ, ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ;