༣. མཱ་ཎ་ཝ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཛི་ཎྞ་ཉྩ དི་སྭཱ དུ་ཁི་ཏ་ཉྩ བྱཱ་དྷི་ཏནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མཱ་ཎ་ཝ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏེ ཀ་པྤེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎ་དྷ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི སཱ་ཝེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི ཐོ་མེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་སྶ གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི, ཏཱ་ཝ ཨ་ནྟོ་གྷ་རེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨུ་པ་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ནཱི་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཛི་ཎྞཱ་ཏུ་ར་མ་ཏེ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ཏེ པ་རི་ཛ་ནེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཛ་རཱ་རོ་ག་མ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གོ ཏ་ཏོ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༣.༤༡-༦༤) –
‘‘ཛཱ་ཡ་མཱ་ནེ ཝི་པ་སྶི་མྷི, ནི་མི་ཏྟཾ བྱཱ་ཀ་རིཾ ཨ་ཧཾ;
ནི་བྦཱ་པ་ཡི་ཉྩ ཛ་ན་ཏཾ, བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་སྨིཾ, ད་ས་ས་ཧ་སྶི ཀ་མྤ་ཏི;
སོ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་སྨིཾ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཝི་པུ་ལོ ཨ་ཧུ;
སོ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་སྨིཾ, ས་རི་ཏཱ་ཡོ ན ས་ནྡ་ཡུཾ;
སོ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་སྨིཾ, ཨ་ཝཱི་ཙ་གྒི ན པ་ཛྫ་ལི;
སོ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་སྨིཾ, པ་ཀྑི་ས་ངྒྷོ ན ས་ཉྩ་རི;
སོ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་སྨིཾ, ཝཱ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷོ ན ཝཱ་ཡ་ཏི;
སོ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་སྨིཾ, ས་བྦ་ར་ཏ་ནཱ་ནི ཛོ་ཏ་ཡུཾ;
སོ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་སྨིཾ, ས་ཏྟཱ་སུཾ པ་ད་ཝི་ཀྐ་མཱ;
སོ དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟོ ཙ ས་མྦུ་དྡྷོ, དི་སཱ ས་བྦཱ ཝི་ལོ་ཀ་ཡི;
ཝཱ་ཙཱ་ས་བྷི་མུ་དཱི་རེ་སི, ཨེ་སཱ བུ་དྡྷཱ་ན དྷ་མྨ་ཏཱ.
‘‘སཾ་ཝེ་ཛ་ཡི་ཏྭཱ ཛ་ན་ཏཾ, ཐ་ཝི་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ, པ་ཀྐཱ་མིཾ པཱ་ཙི་ནཱ་མུ་ཁོ.
‘‘ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ བུ་དྡྷ་མ་བྷི་ཐོ་མ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཐོ་མ་ནཱ་ཡ ཨི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཨི་ཏོ ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤ་མྷི, ས་མྨུ་ཁཱ་ཐ་ཝི་ཀ་ཝ྄ཧ་ཡོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དུ་ནྡུ་བྷི ནཱ་མ, ཨེ་ཀཱུ་ན་ན་ཝུ་ཏི་མྷི་ཏོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི་མྷི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཨོ་བྷཱ་སོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ས་ཏྟཱ་སཱི་ཏི་མྷི་ཏོ ཀ་པྤེ, ས་རི་ཏ་ཙྪེ་ད་ན་ཝ྄ཧ་ཡོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཨ་གྒི་ནི་བྦཱ་པ་ནོ ནཱ་མ, ཀ་པྤཱ་ནཾ ཚ་ལ༹་སཱི་ཏི་ཡཱ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ག་ཏི་པ་ཙྪེ་ད་ནོ ནཱ་མ, ཀ་པྤཱ་ནཾ པ་ཉྩ་སཱི་ཏི་ཡཱ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘རཱ་ཛཱ ཝཱ་ཏ་ས་མོ ནཱ་མ, ཀ་པྤཱ་ནཾ ཙུ་ལླ་སཱི་ཏི་ཡཱ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ར་ཏ་ན་པ་ཛྫ་ལོ ནཱ་མ, ཀ་པྤཱ་ནཾ ཏེ་ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘པ་ད་ཝི་ཀྐ་མ་ནོ ནཱ་མ, ཀ་པྤཱ་ནཾ དྭེ་ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘རཱ་ཛཱ ཝི་ལོ་ཀ་ནོ ནཱ་མ, ཀ་པྤཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སཱི་ཏི་ཡཱ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘གི་ར་སཱ་རོ་ཏི ནཱ་མེ་ན, ཀ་པྤེ་སཱི་ཏི་མྷི ཁ་ཏྟི་ཡོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ར་ཧ་ཏྟོ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, ‘‘ཀེ་ན, ཏྭཾ ཨཱ་ཝུ་སོ, སཾ་ཝེ་གེ་ན ཨ་ཏི་ད་ཧ་རོ་ཝ ས་མཱ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཀི་ཏྟ་ནཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –
༧༣. ‘‘ཛི་ཎྞ་ཉྩ དི་སྭཱ དུ་ཁི་ཏ་ཉྩ བྱཱ་དྷི་ཏཾ, མ་ཏ་ཉྩ དི་སྭཱ ག་ཏ་མཱ་ཡུ་ས་ངྑ་ཡཾ;
ཏ་ཏོ ཨ་ཧཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏཱུ་ན པ་བྦ་ཛིཾ, པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནཱི’’ཏི. –
གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཛི་ཎྞནྟི ཛ་རཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ, ཁ་ཎྜི་ཙྩ་པཱ་ལི་ཙྩ་ཝ་ལི་ཏྟ་ཙ་ཏཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཾ. དུ་ཁི་ཏནྟི དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟཾ. བྱཱ་དྷི་ཏནྟི གི་ལཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘བྱཱ་དྷི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་པི དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ, ‘‘དུ་ཁི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་སྶ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ན་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ. མ་ཏནྟི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཾ, ཡ་སྨཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཨཱ་ཡུ་ནོ ཁ་ཡཾ ཝ་ཡཾ བྷེ་དཾ ག་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ག་ཏ་མཱ་ཡུ་ས་ངྑ་ཡ’’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཛི་ཎྞ་བྱཱ་དྷི་མ་ཏཱ་ནཾ དི་ཊྛ་ཏྟཱ, ‘‘ཨི་མེ ཛ་རཱ་ད་ཡོ ནཱ་མ ན ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧ་མྤི ཛ་རཱ་དི་ཀེ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟོ’’ཏི སཾ་ཝི་གྒ་ཏྟཱ. ནི་ཀྑ་མི་ཏཱུ་ནཱཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. པ་བྦ་ཛྫཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན གྷ་ར་ཏོ ནི་གྒ་ནྟྭཱ. པ་བྦ་ཛིནྟི ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནཱིཏི ཨི་ཊྛ་ཀ་ནྟཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་ནཾ མ་ནོ ར་མེ་ནྟཱི་ཏི མ་ནོ་ར་མེ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ, ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་སྶ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན ནི་ར་པེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཀི་ཏྟ་ན་མུ་ཁེ་ན ཙེ་ཏཾ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི. མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྶ ཐེ་ར་སྶ མཱ་ཎ་ཝོཏྭེ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.
མཱ་ཎ་ཝ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.