༨. ཨེ་ཀུ་དཱ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨེ་ཀུ་དཱ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ ས་ཏྠ་རི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ, ‘‘ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, དུ་ལླ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཡོ་ཧཾ ས་ཏྠུ་དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ དཱ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ལ་ཏྠ’’ནྟི པ་རི་དེ་ཝ་སོ་ཀ་མཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ་ག་རོ ནཱ་མ ས་ཏྠུ སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཀཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཐཱུ་པ་པཱུ་ཛཱ་ཡཾ ནི་ཡོ་ཛེ་སི. སོ པ་ཉྩ ཝ་སྶཱ་ནི ཐཱུ་པཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཏེ་ན པུ་ཉྙེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨོ་ཝ་དི. སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་ཛཱ་ཏོ པ་བྦ་ཛི. པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུ ནཱ་ས་ཀྑི. ཏ་ཏོ པ་ན ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་མ་ཡེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ་པི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཀུ་དཱ་ནི་ཡོཏི ས་མ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. སོ ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༢.༧༢-༨༡) –
‘‘ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་མྷི སུ་ག་ཏེ, ནི་བྦུ་ཏེ ས་མ་ན་ནྟ་རཱ;
ཡ་ཀྑ་ཡོ་ནིཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ, ཡ་སཾ པ་ཏྟོ ཙ་ཧཾ ཏ་དཱ.
‘‘དུ་ལླ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ ཨཱ་སི, དུ་པྤ་བྷཱ་ཏཾ དུ་རུ་ཊྛི་ཏཾ;
ཡཾ མེ བྷོ་གེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘མ་མ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡ, སཱ་ག་རོ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀོ;
མ་མུ་དྡྷ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ སོ, ཨཱ་ག་ཙྪི མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ.
‘‘ཀིཾ ནུ སོ་ཙ་སི མཱ བྷཱ་ཡི, ཙ་ར དྷ་མྨཾ སུ་མེ་དྷ་ས;
ཨ་ནུ་པྤ་དི་ནྣཱ བུ་དྡྷེ་ན, ས་བྦེ་སཾ བཱི་ཛ་ས་མྤ་དཱ.
‘‘ཡོ ཙེ པཱུ་རེ་ཡྻ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཏི་ཊྛ་ནྟཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
དྷཱ་ཏུཾ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟ་མྤི, ནི་བྦུ་ཏ་སྶཱ་པི པཱུ་ཛ་ཡེ.
‘‘ས་མེ ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་ད་མྷི, ས་མཾ པུ་ཉྙཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ;
ཏ་སྨཱ ཐཱུ་པཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན, པཱུ་ཛེ་ཧི ཛི་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡོ.
‘‘སཱ་ག་ར་སྶ ཝ་ཙོ སུ་ཏྭཱ, བུ་དྡྷ་ཐཱུ་པཾ ཨ་ཀཱ་ས་ཧཾ;
པ་ཉྩ་ཝ་སྶེ པ་རི་ཙ་རིཾ, མུ་ནི་ནོ ཐཱུ་པ་མུ་ཏྟ་མཾ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན དྭི་པ་དི་ནྡ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛ ན་རཱ་ས་བྷ;
ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏྭཱ་ན, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་པཱ་པུ་ཎིཾ.
‘‘བྷཱུ་རི་པ་ཉྙཱ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ, ས་ཏྟ་ཀ་པྤ་ས་ཏེ ཨི་ཏོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལཱ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁེ་ན ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏུཾ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙི་ཏ་ཏྟཱ –
༦༨. ‘‘ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོ, མུ་ནི་ནོ མོ་ན་པ་ཐེ་སུ སི་ཀྑ་ཏོ;
སོ་ཀཱ ན བྷ་ཝ་ནྟི ཏཱ་དི་ནོ, ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ ས་དཱ ས་ཏཱི་མ་ཏོ’’ཏི. (ཨུ་དཱ. ༣༧) –
ཨི་མ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོཏི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏོ, ས་བྦ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོཏི ན་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོ, ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨེ་སུ སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མུ་ནི་ནོཏི ‘‘ཡོ མུ་ནཱ་ཏི ཨུ་བྷོ ལོ་ཀེ, མུ་ནི ཏེ་ན པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༢༦༩; མ་ཧཱ་ནི. ༡༤༩; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༢༡) ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ལོ་ཀ་མུ་ན་ནེ་ན ཝཱ, མོ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཉཱ་ཎཾ, ཏེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མོ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ མུ་ནི ནཱ་མ, ཏ་སྶ མུ་ནི་ནོ. མོ་ན་པ་ཐེ་སུ སི་ཀྑ་ཏོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མོ་ན་སྶ པ་ཐེ་སུ ཨུ་པཱ་ཡ་མ་གྒེ་སུ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ, ཏཱི་སུ ཝཱ སི་ཀྑཱ་སུ སི་ཀྑ་ཏོ. ཨི་ད་ཉྩ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་སི་ཀྑོ ཧི ཨ་ར་ཧཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑ་ཏོ, ཨི་མཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་ཡ མུ་ནི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟ་སྶ མུ་ནི་ནོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏ་དེ་ཝཾ ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ས་མྦོ་དྷི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོ, ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན མུ་ནི་ནོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོ སི་ཀྑ་ཏོ’’ པ་དྷཱ་ན་ཧེ་ཏཱུ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ན་ཧེ་ཏུ སི་ཀྑ་ན་ཧེ་ཏུ ཙ ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སོ་ཀཱ ན བྷ་ཝ་ནྟི ཏཱ་དི་ནོཏི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་མུ་ནི་ནོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨི་ཊྛ་ཝི་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ སོ་ཀཱ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཨ་སེ་ཀྑ་མུ་ནི་ནོ སོ་ཀཱ ན བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི. ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶཱཏི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟཱུ་པ་ས་མེ་ན ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ. ས་དཱ ས་ཏཱི་མ་ཏོཏི ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ, ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ, ‘‘མུ་ནི་ནོ མོ་ན་པ་ཐེ་སུ སི་ཀྑ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ. ‘‘མུ་ནི་ནོ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ, ‘‘མོ་ན་པ་ཐེ་སུ སི་ཀྑ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཏཱ་སཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སི་ཀྑཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ, ‘‘སོ་ཀཱ ན བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི སི་ཀྑཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་གཱ་ཐཱ ཨ་ཧོ་སི.
ཨེ་ཀུ་དཱ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.